9. Sınıf Biyoloji 1. Dönem 1. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
Şekilde bir hayvan hücresinin şeması verilmiştir. Kalıtım maddesini (DNA) taşıyan ve hücrenin yönetim merkezi olan yapı kaç numara ile gösterilmiştir?
- A 1
- B 2
- C 3
- D 4
- E Hiçbiri
Çekirdek içinde bulunan ve ribozom yapımında görev alan yapı aşağıdakilerden hangisidir?
- A Çekirdek zarı
- B Kromatin iplik
- C Çekirdek özsuyu
- D Sentrozom
- E Çekirdekçik
Bitki hücresinde bulunup hayvan hücresinde bulunmayan yapılar aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir?
- A Hücre zarı ve ribozom
- B Mitokondri ve çekirdek
- C Hücre duvarı ve kloroplast
- D Lizozom ve sentrozom
- E Golgi aygıtı ve sitoplazma
Salgı maddelerinin paketlenerek hücre dışına gönderilmek üzere hazırlandığı organel aşağıdakilerden hangisidir?
- A Ribozom
- B Mitokondri
- C Lizozom
- D Golgi aygıtı
- E Sentrozom
Akyuvar hücreleri vücuda giren bakterileri yutarak hücre içinde parçalar. Bu parçalama işlemini gerçekleştiren sindirim enzimlerini taşıyan organel aşağıdakilerden hangisidir?
- A Kloroplast
- B Ribozom
- C Sentrozom
- D Koful
- E Lizozom
Bir öğrenci alyuvar hücrelerini saf suyun içine bıraktığında hücrelerin şişip patladığını gözlemlemiştir. Bu gözlemin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A Hücreden dışarı net su çıkışı olması
- B Hücrenin aktif taşımayla tuz alması
- C Saf suyun hücre zarını eritmesi
- D Hücrenin bölünmeye başlaması
- E Hücre içine net su girişi olması
Bir bilim insanı incelediği hücrede ribozom bulunduğunu, ancak zarla çevrili hiçbir organel ve çekirdek zarı bulunmadığını belirlemiştir. Buna göre bu hücre için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A Bir bitki hücresidir.
- B Bir hayvan hücresidir.
- C Bir prokaryot hücredir.
- D Bir mantar hücresidir.
- E Cansız bir yapıdır.
Prokaryot hücreleri ökaryot hücrelerden ayıran en temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?
- A Hücre zarlarının bulunmaması
- B Kalıtım maddelerinin bulunmaması
- C Zarla çevrili çekirdek ve organellerinin bulunmaması
- D Ribozomlarının bulunmaması
- E Protein sentezi yapamamaları
Yarı geçirgen bir zarla ayrılmış kabın bölmelerindeki çözelti derişimleri şekilde verilmiştir. Buna göre su molekülleri net olarak hangi yönde hareket eder?
- A I’den II’ye
- B II’den I’e
- C Net su geçişi olmaz
- D Önce II’den I’e, sonra durur
- E Yalnızca tuz I’den II’ye geçer
Hücre zarı ile çekirdek arasını dolduran, organellerin içinde bulunduğu yarı akışkan kısma ne ad verilir?
- A Sitoplazma
- B Çekirdekçik
- C Hücre duvarı
- D Kromozom
- E Koful
Şekilde hücre zarının akıcı mozaik modele göre yapısı gösterilmiştir. Bu yapıyı oluşturan temel moleküller aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir?
- A Nişasta ve selüloz
- B DNA ve RNA
- C Vitamin ve mineral
- D Fosfolipit ve protein
- E Glikojen ve yağ asidi
| Deney | Sıcaklık | Difüzyon hızı |
|---|---|---|
| I | 10 °C | Yavaş |
| II | 25 °C | Orta |
| III | 40 °C | Hızlı |
Aynı maddeyle farklı sıcaklıklarda yapılan difüzyon deneylerinin sonuçları tabloda verilmiştir. Bu sonuçlara göre aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?
- A Difüzyon hızı sıcaklıktan bağımsızdır.
- B Sıcaklık arttıkça difüzyon hızı artar.
- C Sıcaklık arttıkça difüzyon hızı azalır.
- D Difüzyon yalnızca 25 °C’ta gerçekleşir.
- E Difüzyon hızı yalnızca derişime bağlıdır.
| Hücre | Mitokondri sayısı |
|---|---|
| Kalp kası hücresi | Çok fazla |
| Deri epitel hücresi | Az |
İki farklı hücrenin mitokondri sayıları tabloda karşılaştırılmıştır. Bu farkın nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A Kalp kası hücresinin daha büyük olması
- B Kalp kası hücresinin enerji ihtiyacının çok yüksek olması
- C Deri hücresinin çekirdeksiz olması
- D Kalp kası hücresinin fotosentez yapması
- E Deri hücresinin prokaryot olması
Hücrelerin sınırsız biçimde büyüyemeyip belirli bir boyuta ulaştıktan sonra bölünmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A Çekirdeğin küçülmesi
- B Hacim yüzeyden daha hızlı arttığı için madde alışverişinin yetersiz kalması
- C Yüzey alanının hacimden daha hızlı artması
- D Mitokondri sayısının azalması
- E Hücre zarının kalınlaşması
Solmuş bir marul yaprağı bir süre saf suda bekletildiğinde tekrar dirileşip sertleşmektedir. Bu olayın hücresel açıklaması aşağıdakilerden hangisidir?
- A Hücrelere osmozla su girmesi ve turgor basıncının artması
- B Hücrelerden osmozla su çıkması
- C Hücre duvarının erimesi
- D Hücrelerin aktif taşımayla tuz kaybetmesi
- E Hücrelerin bölünerek çoğalması
Şekilde bir hücrenin zarını çukurlaştırarak katı bir besin parçasını içine alışı gösterilmiştir. Bu olaya ne ad verilir?
- A Ekzositoz
- B Pinositoz
- C Fagositoz
- D Osmoz
- E Basit difüzyon
Hücre zarının “seçici geçirgen” olarak nitelendirilmesinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A Hiçbir maddenin geçişine izin vermemesi
- B Bütün maddeleri serbestçe geçirmesi
- C Bazı maddeleri geçirip bazılarını geçirmemesi
- D Yalnızca su moleküllerini geçirmesi
- E Yalnızca ölü hücrelerde bulunması
Hem prokaryot hem ökaryot hücrelerde bulunan ve zarsız yapıda olan organel aşağıdakilerden hangisidir?
- A Mitokondri
- B Golgi aygıtı
- C Ribozom
- D Lizozom
- E Endoplazmik retikulum
Şekilde bir maddenin zardan geçiş yönü okla gösterilmiştir. Bu taşıma olayı için aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
- A Enerji harcanmadan gerçekleşir.
- B Yalnızca su molekülleri için geçerlidir.
- C Hücre zarı olmadan da gerçekleşir.
- D ATP harcanarak gerçekleşir.
- E Yalnızca prokaryot hücrelerde görülür.
| Organel | Görev |
|---|---|
| Ribozom | Protein sentezi |
| Lizozom | Hücre içi sindirim |
| Mitokondri | ? |
Tabloda bazı organeller görevleriyle eşleştirilmiştir. Soru işareti yerine aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
- A Fotosentezle besin üretimi
- B Kalıtım maddesinin taşınması
- C Salgı maddelerinin paketlenmesi
- D Hücreye şekil verme
- E Oksijenli solunumla ATP üretimi
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Çekirdek, DNA’yı taşır ve hücre etkinliklerini yönetir.
- 1 numara hücre zarını gösterir.
- 2 numara içinde çekirdekçik bulunan çekirdektir.
- 3 numara mitokondri, 4 numara koful.
- DNA’yı taşıyan yapı çekirdektir → 2
2. sorunun çözümü
Çekirdekçik (nükleolus) ribozomal RNA üretiminde ve ribozom yapımında görev alır.
- Çekirdek zarı çekirdeği sınırlar.
- Kromatin iplik kalıtım maddesini taşır.
- Çekirdekçik rRNA sentezler.
- Ribozom alt birimleri burada hazırlanır.
3. sorunun çözümü
Hücre duvarı ve kloroplast bitki hücresine özgüdür; lizozom ve sentrozom hayvan hücresinde belirgindir.
- Zar, ribozom, mitokondri, çekirdek, golgi ikisinde de var.
- Selülozdan yapılı hücre duvarı bitkiye özgüdür.
- Fotosentez yapan kloroplast bitkiye özgüdür.
- Doğru seçenek: hücre duvarı ve kloroplast
4. sorunun çözümü
Golgi aygıtı, salgıları işler, paketler ve hücre dışına yönlendirir.
- Ribozom protein sentezler.
- Sentezlenen ürünler golgiye taşınır.
- Golgi bunları işler ve keseciklerle paketler.
- Paketler hücre zarına gönderilir.
5. sorunun çözümü
Lizozom, hücre içi sindirimi sağlayan enzimleri içerir.
- Akyuvar bakteriyi endositozla hücre içine alır.
- Oluşan kesecik lizozomla birleşir.
- Lizozomdaki sindirim enzimleri bakteriyi parçalar.
- Bu olay hücre içi sindirimdir.
6. sorunun çözümü
Saf suda su derişimi hücre içinden yüksektir; su hücreye girer ve hücre şişer.
- Saf suda çözünen madde yoktur, su derişimi en yüksektir.
- Hücre içi ise çözelti hâlindedir.
- Osmozla su, dışarıdan hücre içine girer.
- Hayvan hücresinde hücre duvarı olmadığından hücre şişer ve patlar.
7. sorunun çözümü
Zarlı organel ve çekirdek zarı yokluğu prokaryot hücrenin ayırt edici özelliğidir.
- Bitki, hayvan ve mantar hücreleri ökaryottur.
- Ökaryotlarda çekirdek zarı ve zarlı organeller bulunur.
- İncelenen hücrede bunlar yok, ribozom var.
- Bu bir prokaryot hücredir (örneğin bakteri).
8. sorunun çözümü
Prokaryotlarda DNA sitoplazmada serbesttir; zarlı organel yoktur, ribozom bulunur.
- Prokaryotlarda hücre zarı vardır.
- DNA vardır ama zarla çevrili çekirdek içinde değildir.
- Ribozom bulunur, protein sentezi yapılır.
- Ayırt edici özellik: zarla çevrili çekirdek ve organel yokluğu
9. sorunun çözümü
Osmozda su, az yoğun (su bakımından zengin) ortamdan çok yoğun ortama geçer.
- I. bölme %5, II. bölme %20 tuzlu.
- Su derişimi I’de daha yüksektir.
- Osmozda su, su derişimi yüksek taraftan düşük tarafa geçer.
- Net su hareketi I’den II’ye doğrudur.
10. sorunun çözümü
Sitoplazma, organelleri barındıran ve metabolik tepkimelerin geçtiği ortamdır.
- Çekirdek ve zar arasındaki bölge sitoplazmadır.
- İçinde organeller ve çözünmüş maddeler bulunur.
- Birçok metabolik tepkime burada gerçekleşir.
- Doğru cevap: sitoplazma
11. sorunun çözümü
Akıcı mozaik modele göre zar, çift katlı fosfolipit tabaka ve içine gömülü proteinlerden oluşur.
- Zarın iskeleti çift katlı fosfolipit tabakadır.
- Bu tabakaya proteinler gömülüdür.
- Ayrıca karbonhidrat ve kolesterol bulunur.
- Temel yapı: fosfolipit + protein
12. sorunun çözümü
Sıcaklık arttıkça moleküllerin kinetik enerjisi ve dolayısıyla difüzyon hızı artar.
- Deneylerde yalnızca sıcaklık değiştirilmiş.
- 10 °C → yavaş, 25 °C → orta, 40 °C → hızlı
- Sıcaklık arttıkça hız artmış.
- Çıkarım: sıcaklık arttıkça difüzyon hızlanır.
13. sorunun çözümü
Mitokondri sayısı, hücrenin ATP (enerji) ihtiyacıyla doğru orantılıdır.
- Mitokondri ATP üretir.
- Kalp kası sürekli kasılır, çok enerji harcar.
- Enerji ihtiyacı yüksek hücrelerde mitokondri sayısı artar.
- Bu nedenle kalp kası hücresinde daha fazladır.
14. sorunun çözümü
Hücre büyüdükçe hacim küple, yüzey kareyle arttığından yüzey/hacim oranı düşer.
- Madde alışverişi hücre zarından (yüzeyden) yapılır.
- Hücre büyürken hacim, yüzeye göre daha hızlı artar.
- Yüzey/hacim oranı küçülür.
- Zar, artan hacmin ihtiyacını karşılayamaz → hücre bölünür.
15. sorunun çözümü
Saf suda hücreye su girer; hücre duvarı sayesinde patlamaz, turgor basıncı artar ve doku sertleşir.
- Saf suyun su derişimi hücre içinden yüksektir.
- Osmozla su hücre içine girer.
- Kofullar dolar, hücre şişer.
- Hücre duvarı direnç gösterir, turgor basıncı artar ve yaprak dirileşir.
16. sorunun çözümü
Katı taneciklerin alınması fagositoz, sıvıların alınması pinositozdur.
- Endositoz, maddenin hücre içine alınmasıdır.
- Katı tanecik alınıyorsa fagositoz denir.
- Sıvı alınıyorsa pinositoz denir.
- Burada katı besin alındığı için fagositozdur.
17. sorunun çözümü
Zar, madde türüne ve büyüklüğüne göre geçişi denetler.
- Küçük ve yağda çözünen maddeler kolayca geçer.
- Büyük ve yüklü moleküller taşıyıcı protein ister.
- Bazı maddeler ise hiç geçemez.
- Bu denetim seçici geçirgenliktir.
18. sorunun çözümü
Ribozom zarsızdır ve protein sentezi için tüm hücrelerde bulunur.
- Prokaryotlarda zarlı organel yoktur.
- Ancak protein sentezi tüm hücrelerde yapılır.
- Protein sentezini ribozom gerçekleştirir.
- Ribozom zarsız olduğundan her iki hücre tipinde bulunur.
19. sorunun çözümü
Derişim gradyanına ters yöndeki taşıma aktif taşımadır ve enerji gerektirir.
- Pasif taşıma çok yoğundan az yoğuna doğrudur ve enerji istemez.
- Burada taşıma ters yönde: az yoğundan çok yoğuna
- Bu aktif taşımadır.
- Aktif taşımada ATP harcanır ve taşıyıcı protein görev alır.
20. sorunun çözümü
Mitokondri oksijenli solunumun gerçekleştiği ve ATP üretilen organeldir.
- Fotosentez kloroplastta olur.
- Salgı paketleme golgi aygıtının görevidir.
- Kalıtım maddesi çekirdekte bulunur.
- Mitokondri → oksijenli solunum ve ATP üretimi