9. Sınıf Biyoloji 2. Dönem 2. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Salgı maddelerinin paketlenerek hücre dışına gönderilmek üzere hazırlandığı organel aşağıdakilerden hangisidir?
- A Ribozom
- B Mitokondri
- C Lizozom
- D Golgi aygıtı
- E Sentrozom
Bitki hücresinde bulunup hayvan hücresinde bulunmayan yapılar aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir?
- A Hücre zarı ve ribozom
- B Mitokondri ve çekirdek
- C Hücre duvarı ve kloroplast
- D Lizozom ve sentrozom
- E Golgi aygıtı ve sitoplazma
Bir gözlem
Yumurta akı ısıtıldığında saydamlığını yitirip katılaşmakta ve soğutulunca eski hâline dönmemektedir.
Yukarıda anlatılan olayın adı sorulmaktadır. Buna göre doğru seçenek hangisidir?
- A Denatürasyon
- B Hidroliz
- C Dehidrasyon
- D Difüzyon
- E Polimerizasyon
Kartlarda bu temanın üç temel düşüncesi verilmiştir. Kartlar birlikte değerlendirildiğinde ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?
- A Kartlar birbirinden bağımsızdır.
- B Yaşam incelenemez.
- C Su yaşamda rol oynamaz.
- D Enzimler gereksizdir.
- E Yaşam, sınanabilir yöntemlerle incelenen; su ortamında ve enzimlerle yürüyen bir düzendir.
Çekirdek içinde bulunan ve ribozom yapımında görev alan yapı aşağıdakilerden hangisidir?
- A Çekirdek zarı
- B Kromatin iplik
- C Çekirdek özsuyu
- D Sentrozom
- E Çekirdekçik
Şekilde bir hayvan hücresinin şeması verilmiştir. Kalıtım maddesini (DNA) taşıyan ve hücrenin yönetim merkezi olan yapı kaç numara ile gösterilmiştir?
- A 1
- B 2
- C 3
- D 4
- E Hiçbiri
Şemada bilimsel yöntemin basamakları verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Şemanın son basamağında ne yazmalıdır?
- A Kontrollü deney yapılır
- B Hipotez unutulur
- C Sonuç baştan yazılır
- D Gözlem yinelenir
- E Problem değiştirilir
Kartlarda üç özellik verilmiştir. Bu özelliklerin ortak yanı sorulmaktadır. Kartlara göre doğru yanıt hangisidir?
- A Yalnızca bitkilerde görülür.
- B Üçü de bütün canlılarda görülen ortak özelliklerdir.
- C Yalnızca hayvanlarda görülür.
- D Yalnızca tek hücrelilerde görülür.
- E Cansız varlıklarda da görülür.
| Bileşik | Yapı taşı |
|---|---|
| Protein | Amino asit |
| Nişasta | ? |
Tabloda organik bileşikler ile yapı taşları eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloya göre boşluğa ne yazılmalıdır?
- A Glikoz
- B Amino asit
- C Yağ asidi
- D Nükleotit
- E Su
Bir bilgi
Canlı hücrelerdeki tepkimelerin çoğu su ortamında gerçekleşmektedir.
Yukarıdaki durumun nedeni sorulmaktadır. Buna göre yanıt hangi seçenektedir?
- A Su ısınmaz.
- B Su hiçbir maddeyi çözmez.
- C Su apolar bir maddedir.
- D Su tepkimeleri durdurur.
- E Su, polar yapısı sayesinde birçok maddeyi çözer.
| Beslenme biçimi | Besinini nasıl sağlar? |
|---|---|
| Ototrof | Kendi besinini üretir |
| Heterotrof | ? |
Tabloda beslenme çeşitleri tanımlanmış, biri boş bırakılmıştır. Eksik bırakılan tanım hangi seçenektedir?
- A Besinini dışarıdan hazır alır
- B Kendi besinini üretir
- C Besine gereksinim duymaz
- D Yalnızca su ile beslenir
- E Işıkla beslenir
Prokaryot hücreleri ökaryot hücrelerden ayıran en temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?
- A Hücre zarlarının bulunmaması
- B Kalıtım maddelerinin bulunmaması
- C Zarla çevrili çekirdek ve organellerinin bulunmaması
- D Ribozomlarının bulunmaması
- E Protein sentezi yapamamaları
Bir bilim insanı incelediği hücrede ribozom bulunduğunu, ancak zarla çevrili hiçbir organel ve çekirdek zarı bulunmadığını belirlemiştir. Buna göre bu hücre için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A Bir bitki hücresidir.
- B Bir hayvan hücresidir.
- C Bir prokaryot hücredir.
- D Bir mantar hücresidir.
- E Cansız bir yapıdır.
Bir öğrenci alyuvar hücrelerini saf suyun içine bıraktığında hücrelerin şişip patladığını gözlemlemiştir. Bu gözlemin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A Hücreden dışarı net su çıkışı olması
- B Hücrenin aktif taşımayla tuz alması
- C Saf suyun hücre zarını eritmesi
- D Hücrenin bölünmeye başlaması
- E Hücre içine net su girişi olması
Akyuvar hücreleri vücuda giren bakterileri yutarak hücre içinde parçalar. Bu parçalama işlemini gerçekleştiren sindirim enzimlerini taşıyan organel aşağıdakilerden hangisidir?
- A Kloroplast
- B Ribozom
- C Sentrozom
- D Koful
- E Lizozom
Bir gözlem
Bazı böcekler su yüzeyinde batmadan yürüyebilmektedir.
Yukarıdaki durumu sağlayan özellik sorulmaktadır. Buna göre hangi seçenek uygundur?
- A Suyun renksizliği
- B Suyun yüzey gerilimi
- C Suyun donma noktası
- D Suyun buharlaşması
- E Suyun tatsızlığı
Hücrelerin sınırsız biçimde büyüyemeyip belirli bir boyuta ulaştıktan sonra bölünmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A Çekirdeğin küçülmesi
- B Hacim yüzeyden daha hızlı arttığı için madde alışverişinin yetersiz kalması
- C Yüzey alanının hacimden daha hızlı artması
- D Mitokondri sayısının azalması
- E Hücre zarının kalınlaşması
| Hücre | Mitokondri sayısı |
|---|---|
| Kalp kası hücresi | Çok fazla |
| Deri epitel hücresi | Az |
İki farklı hücrenin mitokondri sayıları tabloda karşılaştırılmıştır. Bu farkın nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A Kalp kası hücresinin daha büyük olması
- B Kalp kası hücresinin enerji ihtiyacının çok yüksek olması
- C Deri hücresinin çekirdeksiz olması
- D Kalp kası hücresinin fotosentez yapması
- E Deri hücresinin prokaryot olması
Hücre zarı ile çekirdek arasını dolduran, organellerin içinde bulunduğu yarı akışkan kısma ne ad verilir?
- A Sitoplazma
- B Çekirdekçik
- C Hücre duvarı
- D Kromozom
- E Koful
Grafikte bir enzimin etkinliği sıcaklığa göre verilmiştir. Son ölçümdeki düşüşün nedeni sorulmaktadır. Grafiğe göre doğru açıklama hangisidir?
- A Yorum yapılamaz.
- B Enzim çoğalmıştır.
- C Substrat artmıştır.
- D Sıcaklık etkisizdir.
- E Yüksek sıcaklıkta enzimin yapısı bozulmuştur.
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Golgi aygıtı, salgıları işler, paketler ve hücre dışına yönlendirir.
- Ribozom protein sentezler.
- Sentezlenen ürünler golgiye taşınır.
- Golgi bunları işler ve keseciklerle paketler.
- Paketler hücre zarına gönderilir.
2. sorunun çözümü
Hücre duvarı ve kloroplast bitki hücresine özgüdür; lizozom ve sentrozom hayvan hücresinde belirgindir.
- Zar, ribozom, mitokondri, çekirdek, golgi ikisinde de var.
- Selülozdan yapılı hücre duvarı bitkiye özgüdür.
- Fotosentez yapan kloroplast bitkiye özgüdür.
- Doğru seçenek: hücre duvarı ve kloroplast
3. sorunun çözümü
Protein yapısının geri dönüşümsüz biçimde bozulmasına denatürasyon denir.
- Yumurta akı proteindir.
- Isıyla yapısı bozulmuştur.
- Bu olay denatürasyondur.
4. sorunun çözümü
Kartlar yöntemi, ortamı ve tepkime düzenini ortak bir açıklamada birleştirir.
- Birinci kart bilimsel yöntemi veriyor.
- İkinci kart yaşam ortamını ekliyor.
- Üçüncü kart tepkime düzenini getiriyor.
5. sorunun çözümü
Çekirdekçik (nükleolus) ribozomal RNA üretiminde ve ribozom yapımında görev alır.
- Çekirdek zarı çekirdeği sınırlar.
- Kromatin iplik kalıtım maddesini taşır.
- Çekirdekçik rRNA sentezler.
- Ribozom alt birimleri burada hazırlanır.
6. sorunun çözümü
Çekirdek, DNA’yı taşır ve hücre etkinliklerini yönetir.
- 1 numara hücre zarını gösterir.
- 2 numara içinde çekirdekçik bulunan çekirdektir.
- 3 numara mitokondri, 4 numara koful.
- DNA’yı taşıyan yapı çekirdektir → 2
7. sorunun çözümü
Hipotez kurulduktan sonra kontrollü deneylerle sınanır.
- Gözlem problemi ortaya çıkarır.
- Hipotez sınanabilir bir önermedir.
- Sınama kontrollü deneyle yapılır.
8. sorunun çözümü
Beslenme, boşaltım ve uyarılara tepki canlıların ortak özelliklerindendir.
- Her canlı enerji için beslenir.
- Atıklarını dışarı verir.
- Çevresindeki uyarılara tepki gösterir.
9. sorunun çözümü
Nişasta, glikoz birimlerinin birleşmesiyle oluşan bir polisakkarittir.
- Proteinlerin birimi amino asittir.
- Nişasta bir karbonhidrattır.
- Yapı taşı glikozdur.
10. sorunun çözümü
Suyun polar yapısı onu iyi bir çözücü yapar; tepkimeler çözelti ortamında yürür.
- Tepkimeler için maddelerin karışması gerekir.
- Su polar bir çözücüdür.
- Birçok maddeyi çözerek ortam sağlar.
11. sorunun çözümü
Heterotrof canlılar besinlerini dış ortamdan hazır alır.
- Ototroflar besin üretir.
- Heterotroflar üretemez.
- Besini dışarıdan alırlar.
12. sorunun çözümü
Prokaryotlarda DNA sitoplazmada serbesttir; zarlı organel yoktur, ribozom bulunur.
- Prokaryotlarda hücre zarı vardır.
- DNA vardır ama zarla çevrili çekirdek içinde değildir.
- Ribozom bulunur, protein sentezi yapılır.
- Ayırt edici özellik: zarla çevrili çekirdek ve organel yokluğu
13. sorunun çözümü
Zarlı organel ve çekirdek zarı yokluğu prokaryot hücrenin ayırt edici özelliğidir.
- Bitki, hayvan ve mantar hücreleri ökaryottur.
- Ökaryotlarda çekirdek zarı ve zarlı organeller bulunur.
- İncelenen hücrede bunlar yok, ribozom var.
- Bu bir prokaryot hücredir (örneğin bakteri).
14. sorunun çözümü
Saf suda su derişimi hücre içinden yüksektir; su hücreye girer ve hücre şişer.
- Saf suda çözünen madde yoktur, su derişimi en yüksektir.
- Hücre içi ise çözelti hâlindedir.
- Osmozla su, dışarıdan hücre içine girer.
- Hayvan hücresinde hücre duvarı olmadığından hücre şişer ve patlar.
15. sorunun çözümü
Lizozom, hücre içi sindirimi sağlayan enzimleri içerir.
- Akyuvar bakteriyi endositozla hücre içine alır.
- Oluşan kesecik lizozomla birleşir.
- Lizozomdaki sindirim enzimleri bakteriyi parçalar.
- Bu olay hücre içi sindirimdir.
16. sorunun çözümü
Yüzeydeki su moleküllerinin birbirini çekmesi bir zar etkisi oluşturur.
- Böcek suyun üstünde duruyor.
- Yüzeyde bir direnç vardır.
- Bu direnç yüzey gerilimidir.
17. sorunun çözümü
Hücre büyüdükçe hacim küple, yüzey kareyle arttığından yüzey/hacim oranı düşer.
- Madde alışverişi hücre zarından (yüzeyden) yapılır.
- Hücre büyürken hacim, yüzeye göre daha hızlı artar.
- Yüzey/hacim oranı küçülür.
- Zar, artan hacmin ihtiyacını karşılayamaz → hücre bölünür.
18. sorunun çözümü
Mitokondri sayısı, hücrenin ATP (enerji) ihtiyacıyla doğru orantılıdır.
- Mitokondri ATP üretir.
- Kalp kası sürekli kasılır, çok enerji harcar.
- Enerji ihtiyacı yüksek hücrelerde mitokondri sayısı artar.
- Bu nedenle kalp kası hücresinde daha fazladır.
19. sorunun çözümü
Sitoplazma, organelleri barındıran ve metabolik tepkimelerin geçtiği ortamdır.
- Çekirdek ve zar arasındaki bölge sitoplazmadır.
- İçinde organeller ve çözünmüş maddeler bulunur.
- Birçok metabolik tepkime burada gerçekleşir.
- Doğru cevap: sitoplazma
20. sorunun çözümü
Belirli bir sıcaklığın üzerinde enzimin protein yapısı bozulur ve etkinlik düşer.
- Etkinlik önce artmış, sonra düşmüştür.
- Düşüş yüksek sıcaklıkta gerçekleşmiştir.
- Enzimin yapısı bozulmuştur.