9. Sınıf Biyoloji 1. Dönem 2. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
Bir araştırma
Bir araştırmacı, farklı ışık sürelerinin fide boyuna etkisini incelemek istemektedir.
Yukarıdaki araştırmada bağımlı değişken sorulmaktadır. Buna göre doğru yanıt hangisidir?
- A Toprak türü
- B Işık süresi
- C Fidenin boyu
- D Sulama miktarı
- E Sıcaklık
Bir gözlem
Bir enzim yalnızca belirli bir tepkimeyi hızlandırmakta, tepkime sonunda değişmeden kalmaktadır.
Yukarıda anlatılan iki özellik sorulmaktadır. Buna göre aranan sonuç hangisidir?
- A Enzimler tepkimede tükenir.
- B Enzimler her tepkimeyi hızlandırır.
- C Enzimler özgüldür ve tepkimeden değişmeden çıkar.
- D Enzimler tepkimeyi yavaşlatır.
- E Enzimler tepkimeye girmez.
Bir gözlem
Bir ağaçta su, kökten yapraklara kadar kesintisiz bir sütun hâlinde yükselmektedir.
Yukarıdaki taşınmayı olanaklı kılan özellik sorulmaktadır. Buna göre doğru olan yargı hangisidir?
- A Suyun tatsızlığı
- B Suyun donma noktası
- C Suyun renksizliği
- D Suyun kohezyon ve adezyon özellikleri
- E Suyun buhar basıncı
| Hücre türü | Çekirdek zarı |
|---|---|
| Ökaryot | Vardır |
| Prokaryot | ? |
Tabloda hücre türleri karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki boşluk nasıl doldurulmalıdır?
- A Belirsizdir
- B Vardır
- C İki tane vardır
- D Ölçülemez
- E Yoktur
Bir öneri üzerine
Bir öğrenci, "Bitkiler müzikten hoşlanır." önermesini hipotez olarak kullanmak istemektedir.
Yukarıdaki önermenin hipotez olarak kullanılamamasının nedeni sorulmaktadır. Buna göre hangi seçenek doğrudur?
- A Bitkilerle ilgilidir.
- B Çok kısadır.
- C Ölçülebilir ve sınanabilir biçimde ifade edilmemiştir.
- D Müzikle ilgilidir.
- E Neden yoktur.
Bir model
Enzimin aktif bölgesi, substrat bağlandığında ona uyacak biçimde hafifçe şekil değiştirmektedir.
Yukarıda anlatılan model sorulmaktadır. Buna göre verilecek yanıt hangisidir?
- A Hidroliz
- B Denatürasyon
- C Polimerizasyon
- D İndüklenmiş uyum modeli
- E Difüzyon
Grafikte bir enzimin etkinliği sıcaklığa göre verilmiştir. Son ölçümdeki düşüşün nedeni sorulmaktadır. Grafiğe göre doğru açıklama hangisidir?
- A Yorum yapılamaz.
- B Enzim çoğalmıştır.
- C Substrat artmıştır.
- D Sıcaklık etkisizdir.
- E Yüksek sıcaklıkta enzimin yapısı bozulmuştur.
Bir çıkarım üzerine
Bir öğrenci, enzimlerin tepkimede harcandığı için sürekli yeniden üretilmesi gerektiğini söylemiştir.
Yukarıdaki çıkarımda yapılan hata sorulmaktadır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A Enzimler tepkimeyi yavaşlatır.
- B Enzimler harcanır.
- C Enzimler tepkimeye girmez.
- D Enzimler tepkimede harcanmaz; değişmeden çıkıp yeniden kullanılır.
- E Hata yoktur.
| Tepkime | Su |
|---|---|
| Dehidrasyon | Açığa çıkar, birimler birleşir |
| Hidroliz | ? |
Tabloda iki tepkime türü karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan bölüm hangisidir?
- A Açığa çıkar
- B Harcanır, büyük molekül parçalanır
- C Değişmez
- D Buharlaşır
- E Donar
Bir davranış üzerine
Bir araştırmacı, hipotezini desteklemeyen ölçümleri raporundan çıkarmıştır.
Yukarıdaki davranışın bilim etiği açısından değerlendirilmesi sorulmaktadır. Buna göre doğru yanıt hangisidir?
- A Veri gizlemek bilimsel bir yöntemdir.
- B Etiktir; veri seçilebilir.
- C Hipotezi güçlendirdiği için doğrudur.
- D Etik değildir; bütün veriler eksiksiz bildirilmelidir.
- E Değerlendirme yapılamaz.
| Kuvvet | Tanım |
|---|---|
| Kohezyon | Su moleküllerinin birbirini çekmesi |
| Adezyon | ? |
Tabloda suyun iki özelliği tanımlanmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloyu tamamlayan tanım hangisidir?
- A Suyun buharlaşması
- B Su moleküllerinin birbirini çekmesi
- C Su moleküllerinin farklı yüzeylere tutunması
- D Suyun donması
- E Suyun çözünmesi
| Grup | Uygulama |
|---|---|
| Deney grubu | Sınanan etken uygulanır |
| Kontrol grubu | ? |
Tabloda bir deneyin grupları karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan bilgi hangisidir?
- A Bütün koşullar değiştirilir
- B Sınanan etken dışında her koşul aynı tutulur
- C Hiçbir ölçüm yapılmaz
- D İki etken birden uygulanır
- E Grup gözlenmez
Bir bilgi
Canlı hücrelerdeki tepkimelerin çoğu su ortamında gerçekleşmektedir.
Yukarıdaki durumun nedeni sorulmaktadır. Buna göre yanıt hangi seçenektedir?
- A Su ısınmaz.
- B Su hiçbir maddeyi çözmez.
- C Su apolar bir maddedir.
- D Su tepkimeleri durdurur.
- E Su, polar yapısı sayesinde birçok maddeyi çözer.
| Beslenme biçimi | Besinini nasıl sağlar? |
|---|---|
| Ototrof | Kendi besinini üretir |
| Heterotrof | ? |
Tabloda beslenme çeşitleri tanımlanmış, biri boş bırakılmıştır. Eksik bırakılan tanım hangi seçenektedir?
- A Besinini dışarıdan hazır alır
- B Kendi besinini üretir
- C Besine gereksinim duymaz
- D Yalnızca su ile beslenir
- E Işıkla beslenir
Bir gözlem
Bazı böcekler su yüzeyinde batmadan yürüyebilmektedir.
Yukarıdaki durumu sağlayan özellik sorulmaktadır. Buna göre hangi seçenek uygundur?
- A Suyun renksizliği
- B Suyun yüzey gerilimi
- C Suyun donma noktası
- D Suyun buharlaşması
- E Suyun tatsızlığı
Bir gözlem
Yumurta akı ısıtıldığında saydamlığını yitirip katılaşmakta ve soğutulunca eski hâline dönmemektedir.
Yukarıda anlatılan olayın adı sorulmaktadır. Buna göre doğru seçenek hangisidir?
- A Denatürasyon
- B Hidroliz
- C Dehidrasyon
- D Difüzyon
- E Polimerizasyon
Kartlarda bu temanın üç temel düşüncesi verilmiştir. Kartlar birlikte değerlendirildiğinde ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?
- A Kartlar birbirinden bağımsızdır.
- B Yaşam incelenemez.
- C Su yaşamda rol oynamaz.
- D Enzimler gereksizdir.
- E Yaşam, sınanabilir yöntemlerle incelenen; su ortamında ve enzimlerle yürüyen bir düzendir.
Şemada bilimsel yöntemin basamakları verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Şemanın son basamağında ne yazmalıdır?
- A Kontrollü deney yapılır
- B Hipotez unutulur
- C Sonuç baştan yazılır
- D Gözlem yinelenir
- E Problem değiştirilir
Kartlarda üç özellik verilmiştir. Bu özelliklerin ortak yanı sorulmaktadır. Kartlara göre doğru yanıt hangisidir?
- A Yalnızca bitkilerde görülür.
- B Üçü de bütün canlılarda görülen ortak özelliklerdir.
- C Yalnızca hayvanlarda görülür.
- D Yalnızca tek hücrelilerde görülür.
- E Cansız varlıklarda da görülür.
| Bileşik | Yapı taşı |
|---|---|
| Protein | Amino asit |
| Nişasta | ? |
Tabloda organik bileşikler ile yapı taşları eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloya göre boşluğa ne yazılmalıdır?
- A Glikoz
- B Amino asit
- C Yağ asidi
- D Nükleotit
- E Su
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Bağımlı değişken, uygulanan etkene bağlı olarak ölçülen sonuçtur.
- Işık süresi araştırmacı tarafından değiştiriliyor.
- Değiştirilen bağımsız değişkendir.
- Ölçülen sonuç fidenin boyudur.
2. sorunun çözümü
Enzimler substratına özgüldür ve tepkime sonunda yeniden kullanılabilir.
- Yalnızca belirli tepkimeyi hızlandırıyor, demek ki özgüldür.
- Değişmeden kalıyor.
- Yeniden kullanılabilir.
3. sorunun çözümü
Su moleküllerinin birbirine ve iletim borusu çeperlerine tutunması sütunun kopmadan yükselmesini sağlar.
- Su sütunu kesintisiz yükseliyor.
- Moleküller birbirini çekiyor.
- Çeperlere de tutunuyorlar.
4. sorunun çözümü
Prokaryot hücrelerde kalıtım maddesi zarla çevrili bir çekirdek içinde bulunmaz.
- Ökaryotta çekirdek zarla çevrilidir.
- Prokaryotta böyle bir zar yoktur.
- Kalıtım maddesi sitoplazmadadır.
5. sorunun çözümü
Hipotez, gözlem ve ölçümle sınanabilecek biçimde kurulmalıdır.
- Hoşlanmak ölçülebilir bir büyüklük değildir.
- Sınama için ölçüt gerekir.
- Önerme bu biçimiyle sınanamaz.
6. sorunun çözümü
Aktif bölgenin substrata uyum sağlaması indüklenmiş uyum modeliyle açıklanır.
- Aktif bölge şekil değiştiriyor.
- Değişim substrat bağlanınca oluyor.
- Bu, indüklenmiş uyum modelidir.
7. sorunun çözümü
Belirli bir sıcaklığın üzerinde enzimin protein yapısı bozulur ve etkinlik düşer.
- Etkinlik önce artmış, sonra düşmüştür.
- Düşüş yüksek sıcaklıkta gerçekleşmiştir.
- Enzimin yapısı bozulmuştur.
8. sorunun çözümü
Enzim bir biyolojik katalizördür; tepkime sonunda değişmeden kalır.
- Enzim tepkimeyi hızlandırır.
- Tepkime sonunda yapısı değişmez.
- Yeniden kullanılabilir.
9. sorunun çözümü
Hidroliz tepkimesinde su harcanarak büyük molekül birimlerine ayrılır.
- Dehidrasyonda su açığa çıkar ve birleşme olur.
- Hidroliz bunun tersidir.
- Su harcanır, molekül parçalanır.
10. sorunun çözümü
Bilimsel dürüstlük, hipotezle uyuşmayan verilerin de bildirilmesini gerektirir.
- Bilim yinelenebilirlik ister.
- Veri seçmek sonucu çarpıtır.
- Bütün veriler bildirilmelidir.
11. sorunun çözümü
Adezyon, su moleküllerinin farklı bir yüzeye tutunmasıdır.
- Kohezyon aynı moleküller arasındadır.
- Adezyon farklı yüzeyle arasındadır.
- Tanım tutunmayı anlatır.
12. sorunun çözümü
Kontrol grubunda yalnızca sınanan etken uygulanmaz; diğer koşullar aynı tutulur.
- Deney grubunda etken uygulanır.
- Karşılaştırma için bir ölçüt gerekir.
- Kontrol grubunda yalnızca o etken yoktur.
13. sorunun çözümü
Suyun polar yapısı onu iyi bir çözücü yapar; tepkimeler çözelti ortamında yürür.
- Tepkimeler için maddelerin karışması gerekir.
- Su polar bir çözücüdür.
- Birçok maddeyi çözerek ortam sağlar.
14. sorunun çözümü
Heterotrof canlılar besinlerini dış ortamdan hazır alır.
- Ototroflar besin üretir.
- Heterotroflar üretemez.
- Besini dışarıdan alırlar.
15. sorunun çözümü
Yüzeydeki su moleküllerinin birbirini çekmesi bir zar etkisi oluşturur.
- Böcek suyun üstünde duruyor.
- Yüzeyde bir direnç vardır.
- Bu direnç yüzey gerilimidir.
16. sorunun çözümü
Protein yapısının geri dönüşümsüz biçimde bozulmasına denatürasyon denir.
- Yumurta akı proteindir.
- Isıyla yapısı bozulmuştur.
- Bu olay denatürasyondur.
17. sorunun çözümü
Kartlar yöntemi, ortamı ve tepkime düzenini ortak bir açıklamada birleştirir.
- Birinci kart bilimsel yöntemi veriyor.
- İkinci kart yaşam ortamını ekliyor.
- Üçüncü kart tepkime düzenini getiriyor.
18. sorunun çözümü
Hipotez kurulduktan sonra kontrollü deneylerle sınanır.
- Gözlem problemi ortaya çıkarır.
- Hipotez sınanabilir bir önermedir.
- Sınama kontrollü deneyle yapılır.
19. sorunun çözümü
Beslenme, boşaltım ve uyarılara tepki canlıların ortak özelliklerindendir.
- Her canlı enerji için beslenir.
- Atıklarını dışarı verir.
- Çevresindeki uyarılara tepki gösterir.
20. sorunun çözümü
Nişasta, glikoz birimlerinin birleşmesiyle oluşan bir polisakkarittir.
- Proteinlerin birimi amino asittir.
- Nişasta bir karbonhidrattır.
- Yapı taşı glikozdur.