9. Sınıf Coğrafya 1. Dönem 1. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
| Merkez | Yerel saat |
|---|---|
| A | 09:00 |
| B | 09:36 |
Aynı anda ölçülen iki merkezin yerel saatleri tabloda verilmiştir. Buna göre bu iki merkez arasındaki boylam farkı kaç derecedir?
- A 3
- B 6
- C 8
- D 9
- E 12
Karadeniz’deki bir limandan yola çıkan yük gemisi, Akdeniz’e ulaşmak istemektedir. Buna göre bu geminin sırasıyla geçmesi gereken boğazlar aşağıdakilerden hangisidir?
- A Cebelitarık ve Süveyş
- B Hürmüz ve Bab-ül Mendep
- C Kerç ve Messina
- D İstanbul ve Çanakkale
- E Malakka ve Bering
Şemada bir sürecin basamakları verilmiştir. Şemaya göre bu zincirin gösterdiği en uygun sonuç hangisidir?
- A Erozyon yağışla ilgisizdir.
- B Küreler birbirini etkilemez.
- C Orman kesimi toprağı korur.
- D Bir küredeki müdahale ötekilerde zincirleme sonuç doğurur.
- E Yamaç eğimi etkisizdir.
Bir yolcu, 29° doğu meridyeninde bulunan İstanbul’dan 43° doğu meridyeninde bulunan Kars’a uçmaktadır. Yolcu iki şehrin yerel saatleri arasındaki farkı merak etmektedir. Buna göre bu fark kaç dakikadır?
- A 28
- B 36
- C 42
- D 48
- E 56
| Yön | Komşu ülke |
|---|---|
| Batı | Yunanistan, Bulgaristan |
| Doğu | Gürcistan, Ermenistan, Nahçıvan, İran |
| Güney | ? |
Türkiye’nin kara sınırı komşuları tabloda yönlere göre verilmiştir. Soru işareti bulunan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?
- A Romanya ve Ukrayna
- B Azerbaycan ve Türkmenistan
- C Irak ve Suriye
- D Mısır ve Libya
- E Kıbrıs ve Malta
| Küre | Sınırı |
|---|---|
| Biyosfer | Canlıların bulunduğu ince kuşak |
| Bu kuşağın özelliği | ? |
Tabloda bir kürenin sınırı verilmiş, bir bölümü boş bırakılmıştır. Eksik bırakılan bölüm hangi seçenektedir?
- A Öteki üç küreyle iç içe geçmiş olması
- B Öteki kürelerden ayrı durması
- C Yalnızca denizlerde bulunması
- D Yalnızca karada bulunması
- E Atmosferle ilgisiz olması
| Küre | Canlılar için işlevi |
|---|---|
| Atmosfer | Solunum gazlarını ve ısı dengesini sağlar |
| Hidrosfer | ? |
Tabloda küreler ve işlevleri eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Hangi seçenek bu boşluğa uygundur?
- A Isı dengesini bozar
- B Solunum gazlarını sağlar
- C Kayaçları oluşturur
- D Canlıları barındırmaz
- E Canlıların su ihtiyacını karşılar ve iklimi yumuşatır
| Soru | Coğrafyanın ilgilendiği yön |
|---|---|
| Nerede? | Konum |
| Niçin orada? | ? |
Tabloda coğrafyanın temel soruları ve ilgilendiği yönler eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan bilgi hangisidir?
- A Konumun kendisi
- B Dağılışın nedenleri
- C Yükseltinin ölçümü
- D Nüfusun sayımı
- E Haritanın çizimi
Bir tanım
Yer kürenin donmuş sularını, buzulları ve kalıcı kar örtüsünü kapsayan küre.
Yukarıda tanımı verilen küre hangisidir?
- A Yaşam küre (biyosfer)
- B Su küre (hidrosfer)
- C Taş küre (litosfer)
- D Hava küre (atmosfer)
- E Buz küre (kriyosfer)
Türkiye’de aynı mevsimde bir bölgede kayak yapılırken başka bir bölgede deniz turizmi yapılabilmektedir. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A Ülkenin tek bir saat dilimi kullanması
- B Ülkenin tamamının aynı enlemde bulunması
- C Başlangıç meridyenine olan uzaklık
- D Yer şekillerinin çeşitli ve yükselti farklarının fazla olması
- E Ülkenin Güney Yarım Küre’de bulunması
| Bölge | Yıllık yağış (mm) |
|---|---|
| Doğu Karadeniz kıyısı | 2.200 |
| İç Anadolu | 350 |
Tabloda iki bölgenin yıllık yağış tutarları verilmiştir. Bu tabloya göre yapılabilecek en uygun çıkarım hangisidir?
- A Yağış her yerde aynıdır.
- B İki bölgede yağış eşittir.
- C İç Anadolu daha yağışlıdır.
- D Aynı ülkede yağış bölgeler arasında büyük fark gösterebilir.
- E Yağış ölçülemez.
Türkiye’de aynı tarım ürünü Akdeniz kıyılarında, Karadeniz’in iç kesimlerine göre daha erken olgunlaşmaktadır. Bir öğrenci bu durumun nedenini araştırmaktadır. Buna göre bu farkın temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A Akdeniz kıyılarının başlangıç meridyenine yakın olması
- B Karadeniz’in yerel saatinin geri olması
- C Akdeniz kıyılarında toprakların daha genç olması
- D Karadeniz’de gündüz süresinin daha uzun olması
- E Akdeniz kıyılarının daha güneyde olması ve sıcaklığın yüksek olması
Kartlarda yer kürenin dört küresi numaralandırılarak verilmiştir. Kayaçlardan oluşan ve üzerinde yaşadığımız katı küre sorulmaktadır. Numaralara göre bu küre hangisidir?
- A I
- B II
- C III
- D IV
- E Hiçbiri
Kartlarda coğrafi bakışın üç sorusu verilmiştir. Bu üç sorunun birlikte sorulmasının gerekçesi hangisidir?
- A Nedeni dışarıda bırakmak
- B Yalnızca yeri belirlemek
- C Bir olayı yer, neden ve sonuç bütünlüğü içinde açıklamak
- D Sonucu önemsiz saymak
- E Soruların sırasını değiştirmek
Türkiye’nin başlangıç meridyenine (Greenwich) göre konumu için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A Tamamı başlangıç meridyeninin doğusundadır.
- B Tamamı başlangıç meridyeninin batısındadır.
- C Başlangıç meridyeni ülkenin ortasından geçer.
- D Bir bölümü kuzeyinde, bir bölümü güneyindedir.
- E Başlangıç meridyeniyle ilişkisi yoktur.
Türkiye 26° ile 45° doğu meridyenleri arasında yer almaktadır. Buna göre ülkenin en doğusu ile en batısı arasındaki yerel saat farkı kaç dakikadır?
- A 36
- B 48
- C 60
- D 68
- E 76
| Meslek | Coğrafi bilgiyi kullanma biçimi |
|---|---|
| Şehir plancısı | Yerleşime uygun alanları belirlemek |
| Tarım mühendisi | ? |
Tabloda meslekler ve coğrafi bilgiyi kullanma biçimleri eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Bu boşluğu hangi seçenek tamamlar?
- A Yol güzergâhı çizmek
- B Yerleşim alanı belirlemek
- C İklim ve toprağa uygun ürünü seçmek
- D Nüfus sayımı yapmak
- E Harita basmak
Aynı anda ölçüm yapılan iki merkez arasındaki yerel saat farkı 1 saat 4 dakikadır. Buna göre bu iki merkez arasındaki boylam farkı kaç derecedir?
- A 16
- B 18
- C 20
- D 24
- E 32
Bir öğrenci, “Türkiye Güney Yarım Küre’de bulunduğu için haziran ayında kış mevsimi yaşanır.” demiştir. Bu ifadedeki yanlışlık aşağıdakilerden hangisidir?
- A Haziran ayında hiçbir yerde kış yaşanmaz.
- B Mevsimler yarım küreye göre değişmez.
- C Türkiye’de mevsim kavramı kullanılmaz.
- D Güney Yarım Küre’de haziran ayında yaz yaşanır.
- E Türkiye Kuzey Yarım Küre’dedir; haziranda yaz yaşanır.
Şemada bir sürecin basamakları verilmiştir. Şemaya göre doğal ve beşerî ortam ilişkisi hakkında söylenebilecek en uygun yargı hangisidir?
- A Teraslama tarımı engeller.
- B Doğal ortam hiç değişmez.
- C İnsan doğadan etkilenmez.
- D İnsan doğal ortamı kendi ihtiyacına göre değiştirebilir.
- E Eğim tarımı kolaylaştırır.
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Yerel saat farkı dakikaya çevrilip 4’e bölünerek boylam farkı bulunur.
- Yerel saat farkı = 09:36 − 09:00 = 36 dakika
- Her 1° boylam farkı 4 dakikadır.
- 36 ÷ 4 = 9
- Boylam farkı 9°’dir.
2. sorunun çözümü
Karadeniz’i Akdeniz’e bağlayan su yolu Türk Boğazlarıdır.
- Gemi önce İstanbul Boğazı’ndan geçerek Marmara’ya girer.
- Ardından Çanakkale Boğazı’ndan Ege’ye açılır.
- Ege üzerinden Akdeniz’e ulaşır.
- Sıra: İstanbul → Çanakkale
3. sorunun çözümü
Bitki örtüsüne (biyosfer) yapılan müdahale toprağı (litosfer) etkileyerek zincirleme sonuç doğurur.
- Ormanlar biyosferin parçasıdır.
- Kesim toprağın tutunmasını azaltıyor.
- Erozyon litosferi etkiliyor.
4. sorunun çözümü
Doğuda bulunan Kars’ın yerel saati ileridir; fark boylam farkından hesaplanır.
- Boylam farkı = 43° − 29° = 14°
- Her 1° için 4 dakika
- 14 × 4 = 56
- Fark 56 dakikadır ve Kars ileridedir.
5. sorunun çözümü
Türkiye’nin güneyindeki kara komşuları Suriye ve Irak’tır.
- Türkiye’nin sekiz kara komşusu vardır.
- Batıda Yunanistan ve Bulgaristan bulunur.
- Doğuda Gürcistan, Ermenistan, Nahçıvan ve İran vardır.
- Güneyde Irak ve Suriye yer alır.
6. sorunun çözümü
Biyosfer taş, su ve hava kürelerinin kesiştiği ince kuşakta yer alır.
- Canlılar karada, suda ve havada bulunur.
- Bu üç ortam farklı kürelerdir.
- Biyosfer üçüyle iç içedir.
7. sorunun çözümü
Su küre canlıların su ihtiyacını karşılar ve ısıyı depolayarak iklimi yumuşatır.
- Atmosfer gaz ve ısı dengesini sağlıyor.
- Hidrosfer su ile ilgilidir.
- Su ihtiyacını karşılar ve iklimi yumuşatır.
8. sorunun çözümü
"Nerede?" konumu, "Niçin orada?" ise dağılışın nedenlerini sorar.
- Birinci soru yeri belirlemektedir.
- İkinci soru nedeni aramaktadır.
- Bu, dağılışın nedenleridir.
9. sorunun çözümü
Donmuş suları ve buzulları kapsayan küre buz küre, yani kriyosferdir.
- Tanımda donmuş sular geçiyor.
- Buzul ve kalıcı kar örtüsü sayılıyor.
- Bu küre kriyosferdir.
10. sorunun çözümü
Yükselti ve yer şekilleri çeşitliliği özel konumun sonucudur; kısa mesafede farklı iklim koşulları oluşturur.
- Kayak için düşük sıcaklık ve kar gerekir.
- Deniz turizmi için yüksek sıcaklık gerekir.
- Türkiye’de yükselti kısa mesafede çok değişir.
- Bu da aynı anda farklı turizm türlerini mümkün kılar.
11. sorunun çözümü
2.200 mm ile 350 mm arasındaki fark bölgeler arası büyük farkı gösterir.
- Karadeniz kıyısında 2.200 mm yağış var.
- İç Anadolu'da 350 mm yağış var.
- Fark altı katı aşmaktadır.
12. sorunun çözümü
Enlem farkı sıcaklık farkı doğurur; sıcaklık ürünlerin olgunlaşma süresini belirler.
- Akdeniz kıyıları daha güney enlemlerdedir.
- Güneye inildikçe güneş ışınları daha dik gelir.
- Ortalama sıcaklık yükselir.
- Yüksek sıcaklık olgunlaşmayı hızlandırır.
13. sorunun çözümü
Kayaçlardan oluşan katı küre taş küredir; İngilizce karşılığı litosferdir ve I numaralı karttır.
- Aranan küre katı ve kayaçlardan oluşur.
- Hidrosfer su, atmosfer hava küresidir.
- Biyosfer canlıların yaşam alanıdır.
14. sorunun çözümü
Coğrafi bakış bir olayı yer, neden ve sonucuyla birlikte ele alır.
- Birinci soru yeri veriyor.
- İkinci soru nedeni ekliyor.
- Üçüncü soru sonucu getiriyor.
15. sorunun çözümü
Türkiye 26°–45° DOĞU meridyenleri arasındadır.
- Boylam değerleri “doğu” olarak verilmiştir.
- Doğu boylamları başlangıç meridyeninin doğusundadır.
- Türkiye’nin en batısı bile 26° doğudadır.
- Dolayısıyla ülkenin tamamı doğudadır.
16. sorunun çözümü
Boylam farkı bulunup 4 ile çarpılır.
- Boylam farkı = 45° − 26° = 19°
- Her 1° için 4 dakika
- 19 × 4 = 76
- Yerel saat farkı 76 dakikadır.
17. sorunun çözümü
Tarım mühendisi iklim ve toprak bilgisini ürün seçiminde kullanır.
- Şehir plancısı yerleşimle ilgileniyor.
- Tarım mühendisi üretimle ilgilenir.
- İklim ve toprağa göre ürün seçer.
18. sorunun çözümü
Süre önce dakikaya çevrilir, sonra 4’e bölünür.
- 1 saat 4 dakika = 64 dakika
- Boylam farkı = 64 ÷ 4
- = 16
- İki merkez arasında 16° boylam farkı vardır.
19. sorunun çözümü
Türkiye 36°–42° kuzey paralelleri arasındadır, yani Kuzey Yarım Küre’dedir.
- Türkiye’nin enlemleri kuzey paralelleridir.
- Bu nedenle Kuzey Yarım Küre’dedir.
- Kuzey Yarım Küre’de haziran ayında yaz yaşanır.
- Öğrencinin hatası yarım küreyi yanlış belirlemesidir.
20. sorunun çözümü
Teraslama, insanın doğal ortamı ihtiyacına göre biçimlendirmesinin örneğidir.
- Yamaç doğal bir unsurdur.
- Teraslama insan eliyle yapılıyor.
- Doğal ortam beşerî etkiyle değişiyor.