9. Sınıf Coğrafya 2. Dönem 1. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
Kartlarda yerleşmelerin kurulduğu yerlerin ortak özellikleri verilmiştir. Bu özelliklerin gösterdiği hangisidir?
- A Arazinin etkisiz olması
- B Yalnızca suyun belirleyici olması
- C Yerleşme yeri seçiminde doğal ve beşerî etkenlerin birlikte rol oynaması
- D Yolların önemsizliği
- E Seçimin rastgele yapılması
| Kaynak | Türü |
|---|---|
| Nüfus sayımı sonuçları | Birinci el sayısal kaynak |
| Bir gazete köşe yazısı | ? |
Tabloda kaynaklar sınıflandırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloda boş kalan yere ne gelir?
- A Ölçüm verisi
- B Birinci el sayısal kaynak
- C Arşiv belgesi
- D İkinci el kaynak
- E Kaynak sayılmaz
| Yıl | Kentli nüfus oranı |
|---|---|
| 1950 | %25 |
| 1985 | %53 |
| 2020 | %93 |
Tabloda kentli nüfus oranındaki değişim verilmiştir. Bu tabloya göre yapılabilecek en uygun çıkarım hangisidir?
- A Değişim ölçülemez.
- B Kentli oran azalmıştır.
- C Oran sabit kalmıştır.
- D Kırsal nüfus artmıştır.
- E Nüfusun ağırlığı kırdan kente kaymıştır.
| Ülke | Ortanca yaş |
|---|---|
| A | 19 |
| B | 44 |
Tabloda iki ülkenin ortanca yaş değerleri verilmiştir. Bu değerlerin gösterdiği nüfus yapısı sorulmaktadır. Tabloya göre doğru yargı hangisidir?
- A Ortanca yaş nüfus yapısını göstermez.
- B B ülkesinin nüfusu daha gençtir.
- C İki ülkenin yapısı aynıdır.
- D A ülkesinin nüfusu daha gençtir.
- E A ülkesinde yaşlı nüfus fazladır.
Şemada bir sürecin basamakları verilmiştir. Şemaya göre hızlı göçün kentlerde doğurduğu sorun hangisidir?
- A Nüfusun azalması
- B Konut fazlası oluşması
- C Altyapının nüfus artışına yetişememesi
- D Talebin düşmesi
- E Göçün durması
| Ürün | Uygun taşıma biçimi |
|---|---|
| Kesme çiçek | Havayolu |
| Kömür | ? |
Tabloda ürünler ve taşıma biçimleri eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Bu boşluğu tamamlayan seçenek hangisidir?
- A Bisiklet
- B Havayolu
- C Motosiklet
- D Demir yolu ya da deniz yolu
- E Yaya taşıma
| Ölçüt | Ham madde satan ülke | İşleyip satan ülke |
|---|---|---|
| Katma değer | Düşük | Yüksek |
| İstihdam | Sınırlı | ? |
Tabloda iki ülke modeli karşılaştırılmış, bir bölüm boş bırakılmıştır. Boş bırakılan bölüm nasıl yazılmalıdır?
- A Değişmez
- B Sınırlı
- C Sıfır
- D Ölçülemez
- E Daha geniş
Şemada bir sürecin basamakları verilmiştir. Şemaya göre sanayi kuruluş yeri seçiminde gözetilen ölçüt hangisidir?
- A Ham maddeye yakınlıkla taşıma maliyetini düşürmek
- B Ham maddeden uzaklaşmak
- C Maliyeti artırmak
- D Taşımayı uzatmak
- E Fabrikayı kapatmak
Şemada bir sürecin basamakları verilmiştir. Şemaya göre ulaşımın ekonomik faaliyetlere etkisi hangisidir?
- A Ürünü bozması
- B Pazarı daraltması
- C Maliyeti artırması
- D Üretimi durdurması
- E Pazar alanını genişletmesi
Şemada bir sürecin basamakları verilmiştir. Şemada anlatılan zincirin adı hangisidir?
- A Üretim, dağıtım ve tüketim
- B Yalnızca üretim
- C Yalnızca tüketim
- D Nüfus hareketi
- E Göç süreci
Kartlarda turizmi çeken üç unsur verilmiştir. Bu unsurların ortak yönü hangisidir?
- A Turizmle ilgisiz olmaları
- B Hepsinin doğal olması
- C Hepsinin insan yapımı olması
- D Her birinin belirli bir turizm türünü besleyen coğrafi kaynak olması
- E Yalnızca yazın kullanılmaları
Kartlarda bu konuda işlenen üç temel düşünce verilmiştir. Kartlar birlikte değerlendirildiğinde ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?
- A Kartlar birbirinden bağımsızdır.
- B Nüfus her yere eşit dağılır.
- C Nüfus yapısı değişmez.
- D Politikanın nüfusla ilgisi yoktur.
- E Nüfus; dengesiz dağılan, zamanla yapı değiştiren ve politikayla yönlendirilen bir olgudur.
| Ürün | İstediği koşul |
|---|---|
| Çay | Bol yağış, ılıman kış |
| Pamuk | ? |
Tabloda ürünler ve istedikleri koşullar eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Bu boşluğu hangi seçenek tamamlar?
- A Karlı iklim
- B Bol yağışlı kış
- C Serin ve nemli yaz
- D Sıcak ve sulanabilir yaz
- E Yağışsız kış
| Ülke | Tarımın istihdamdaki payı |
|---|---|
| A | %52 |
| B | %3 |
Tabloda iki ülkede tarımın istihdamdaki payı verilmiştir. Bu değerlerin gösterdiği gelişmişlik durumu sorulmaktadır. Tabloya göre doğru yargı hangisidir?
- A İki ülke aynı yapıdadır.
- B A ülkesinde sanayi daha gelişmiştir.
- C B ülkesinde sanayi ve hizmet sektörleri daha gelişmiştir.
- D Tarım payı gelişmişlikle ilgisizdir.
- E B ülkesi tarım ülkesidir.
Bir karar üzerine
Bir sanayi kuruluşu, çok sayıda nitelikli teknisyen bulabildiği bir şehirde kurulmayı tercih etmiştir.
Yukarıdaki kararda belirleyici olan üretim faktörü hangisidir?
- A İklim
- B Ham madde
- C İş gücü
- D Toprak
- E Su kaynağı
| Sektör | İstihdam payı |
|---|---|
| Tarım | %17 |
| Sanayi | %27 |
| Hizmet | %56 |
Tabloda bir ülkenin sektörel istihdam payları verilmiştir. Bu tabloya göre yapılabilecek en uygun çıkarım hangisidir?
- A Paylar eşittir.
- B Tarım en büyük sektördür.
- C Sanayi çalışanların yarısını kapsar.
- D Hizmet sektörü en küçüktür.
- E Çalışanların yarıdan fazlası hizmet sektöründedir.
Bir çıkarım üzerine
Bir öğrenci, bir ülkenin çok maden çıkardığını görüp "Öyleyse o ülke zengindir." demiştir.
Yukarıdaki çıkarımda yapılan hata hangisidir?
- A Üretimi ölçmemek
- B Madeni saymamak
- C Ülkeyi tanımamak
- D Ham madde varlığını tek başına gelirle eşitlemek
- E Haritayı okumamak
| Ülke | Nüfus | Yüz ölçümü (km²) |
|---|---|---|
| A | 8 milyon | 40.000 |
| B | 8 milyon | 200.000 |
Tabloda iki ülkenin nüfus ve yüz ölçümü değerleri verilmiştir. Nüfus yoğunluğu daha yüksek olan ülke sorulmaktadır. Tabloya göre doğru yanıt hangisidir?
- A A ülkesi
- B B ülkesi
- C İkisi eşittir
- D Belirlenemez
- E Yoğunluk hesaplanamaz
Şemada demografik dönüşümün bir aşaması verilmiştir. Şemaya göre nüfus artış hızının yükselmesinin nedeni hangisidir?
- A Ortanca yaşın artması
- B Doğum oranının düşmesi
- C İki oranın da yükselmesi
- D Göçün durması
- E Ölüm oranının doğum oranından önce düşmesi
| Nüfus sorunu | İzlenecek politika |
|---|---|
| Nüfus artış hızının çok yüksek olması | Artışı yavaşlatıcı politika |
| Yaşlı nüfus payının hızla artması | ? |
Tabloda nüfus sorunları ve politikalar eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki boşluk nasıl doldurulmalıdır?
- A Sanayiyi durdurucu politika
- B Artışı yavaşlatıcı politika
- C Göçü yasaklayıcı politika
- D Doğumu destekleyici politika
- E Kentleşmeyi engelleyici politika
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Su ve düz arazi doğal, yol kavşağı beşerî etkendir; ikisi birlikte yer seçimini belirler.
- Su ve düz arazi doğal etkenlerdir.
- Yol kavşağı insan yapımıdır.
- İkisi birlikte yer seçimini belirler.
2. sorunun çözümü
Sayım sonuçları birinci el; onu yorumlayan köşe yazısı ikinci el kaynaktır.
- Sayım doğrudan bir kayıttır.
- Köşe yazısı bir yorumdur.
- Bu yüzden ikinci el kaynaktır.
3. sorunun çözümü
%25'ten %93'e çıkan oran nüfus ağırlığının kentlere kaydığını gösterir.
- 1950'de kentli oran dörtte birdir.
- 1985'te yarıyı geçmiştir.
- 2020'de %93'e ulaşmıştır.
4. sorunun çözümü
Ortanca yaş küçüldükçe nüfusun genç kesimi ağırlık kazanır.
- A ülkesinde ortanca yaş 19'dur.
- B ülkesinde 44'tür.
- Küçük değer daha genç nüfusu gösterir.
5. sorunun çözümü
Göç hızı altyapı ve konut arzını aştığında plansız yerleşimler ortaya çıkar.
- Göç hızlanıyor.
- Talep hızla artıyor.
- Altyapı bu hıza yetişemiyor.
6. sorunun çözümü
Ağır ve hacimli, bozulmayan ürünler ucuz olan demir yolu ve deniz yoluyla taşınır.
- Çiçek çabuk bozulur, hız gerekir.
- Kömür bozulmaz ama ağırdır.
- Ağır yükte demir ve deniz yolu uygundur.
7. sorunun çözümü
Ham maddeyi işleyen ülkede sanayi ve hizmet basamakları eklendiği için istihdam genişler.
- Ham madde satmak tek basamaktır.
- İşlemek yeni basamaklar ekler.
- Her basamak istihdam yaratır.
8. sorunun çözümü
Ağır ve hacimli ham maddede kaynağa yakın kurulmak taşıma maliyetini düşürür.
- Fabrika kaynağa yakın kuruluyor.
- Taşıma mesafesi kısalıyor.
- Maliyet düşüyor.
9. sorunun çözümü
Taşıma maliyeti düştükçe ürünün ulaşabildiği pazar alanı genişler.
- Ulaşım ağı gelişiyor.
- Maliyet düşüyor.
- Pazar alanı genişliyor.
10. sorunun çözümü
Ham maddenin işlenmesi, taşınması ve tüketilmesi üretim-dağıtım-tüketim zinciridir.
- İlk basamak üretimdir.
- İkinci basamak taşımadır.
- Son basamak tüketimdir.
11. sorunun çözümü
Deniz, tarihî miras ve kar örtüsü farklı turizm türlerini besleyen coğrafi kaynaklardır.
- Deniz ve kar doğal kaynaklardır.
- Tarihî yapılar kültürel kaynaktır.
- Her biri bir turizm türünü besler.
12. sorunun çözümü
Kartlar dağılışı, yapı değişimini ve politikayı birlikte gösterir.
- Birinci kart dağılışı veriyor.
- İkinci kart yapı değişimini ekliyor.
- Üçüncü kart politikayı getiriyor.
13. sorunun çözümü
Pamuk yetişme döneminde sıcaklık ve sulama ister.
- Çay bol yağış istiyor.
- Pamuk farklı koşul ister.
- Sıcaklık ve sulama gerekir.
14. sorunun çözümü
Tarımın istihdamdaki payı düştükçe sanayi ve hizmet sektörlerinin payı artar.
- A ülkesinde çalışanların yarısı tarımdadır.
- B ülkesinde bu oran %3'tür.
- B'de öteki sektörler ağırlıktadır.
15. sorunun çözümü
Nitelikli teknisyen bulabilme iş gücü faktörüyle ilgilidir.
- Kararın gerekçesi teknisyen sayısıdır.
- Teknisyen bir iş gücüdür.
- Belirleyici faktör iş gücüdür.
16. sorunun çözümü
Hizmet sektörünün payı %56 ile yarıyı aşmaktadır.
- Paylar %17, %27 ve %56'dır.
- En büyük pay hizmettedir.
- %56 yarıdan fazladır.
17. sorunun çözümü
Gelir; ham maddenin işlenmesine, teknolojiye ve pazara da bağlıdır.
- Maden bir ham maddedir.
- Gelir işleme ve pazarla oluşur.
- İki durum eşitlenemez.
18. sorunun çözümü
Nüfus yoğunluğu nüfusun yüz ölçümüne bölünmesiyle bulunur; A için 200, B için 40 kişi/km² çıkar.
- A: 8.000.000 ÷ 40.000 = 200 kişi/km².
- B: 8.000.000 ÷ 200.000 = 40 kişi/km².
- Daha yüksek olan A ülkesidir.
19. sorunun çözümü
Sağlık koşulları düzelince önce ölüm oranı düşer; doğum yüksek kaldığı için artış hızlanır.
- Başlangıçta iki oran da yüksektir.
- Ölüm oranı önce düşüyor.
- Doğum yüksek kalınca fark büyür.
20. sorunun çözümü
Yaşlanan nüfusta çalışma çağındaki kesimi korumak için doğumu destekleyici politikalar izlenir.
- Yüksek artışta yavaşlatıcı politika izleniyor.
- Yaşlanma bunun tersi bir sorundur.
- Doğumu destekleyici politika izlenir.