9. Sınıf Kimya 1. Dönem 1. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
Periyodik tabloda aynı grupta bulunan elementlerin benzer kimyasal özellik göstermesinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A Aynı sayıda katmana sahip olmaları
- B Aynı sayıda nötron içermeleri
- C Son katmanlarındaki elektron sayılarının aynı olması
- D Atom kütlelerinin birbirine yakın olması
- E Aynı fiziksel hâlde bulunmaları
Nötr bir atomda aşağıdaki tanecik sayılarından hangisi birbirine kesinlikle eşittir?
- A Proton ve nötron
- B Proton ve elektron
- C Nötron ve elektron
- D Proton ve kütle numarası
- E Nötron ve kütle numarası
Elektronların çekirdek çevresinde belirli enerji düzeylerinde (katmanlarda) bulunduğunu ileri süren atom teorisi aşağıdakilerden hangisidir?
- A Dalton atom teorisi
- B Thomson atom modeli
- C Rutherford atom modeli
- D Bohr atom teorisi
- E Modern atom teorisi
| Tanecik | Proton | Nötron | Elektron |
|---|---|---|---|
| X | 6 | 6 | 6 |
| Y | 6 | 8 | 6 |
| Z | 7 | 7 | 7 |
Tabloda üç taneciğin atom altı tanecik sayıları verilmiştir. Buna göre bu tanecikler için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A X ile Y izotoptur.
- B X ile Z izotoptur.
- C Y ile Z izotoptur.
- D Üçü de aynı elementtir.
- E Üçü de birbirinin izotopudur.
Atom numarası 16 olan nötr bir atomun elektron dizilimi aşağıdakilerden hangisidir?
- A 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p²
- B 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁴
- C 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶
- D 1s² 2s² 2p⁶ 3s¹ 3p⁵
- E 1s² 2s² 2p⁴ 3s² 3p⁶
Rutherford’un altın levha deneyinde gönderilen alfa taneciklerinin çok büyük bölümü levhadan sapmadan geçmiş, çok azı ise büyük açılarla geri saçılmıştır. Bu gözlemden çıkarılabilecek en uygun sonuç aşağıdakilerden hangisidir?
- A Atomun kütlesi hacmine düzgün dağılmıştır.
- B Atomun tamamı pozitif yüklüdür.
- C Elektronlar çekirdeğin içinde bulunur.
- D Atom bölünemez ve içi doludur.
- E Atom, hacminin büyük kısmı boşluk olan ve kütlesi küçük bir çekirdekte toplanmış bir yapıdır.
| Element | İyonlaşma enerjisi (kJ/mol) |
|---|---|
| X | 496 |
| Y | 738 |
| Z | 1251 |
Aynı periyotta bulunan üç elementin birinci iyonlaşma enerjileri tabloda verilmiştir. Buna göre bu elementlerin periyodik tablodaki soldan sağa sıralaması aşağıdakilerden hangisidir?
- A Z, Y, X
- B X, Y, Z
- C Y, X, Z
- D Z, X, Y
- E X, Z, Y
Bir atomun kütle numarası ve nötron sayısı yukarıda verilmiştir. Bu atom nötr olduğuna göre elektron sayısı kaçtır?
- A 19
- B 20
- C 39
- D 59
- E 21
| İzotop | Kütle numarası | Bulunma yüzdesi |
|---|---|---|
| X-10 | 10 | %20 |
| X-11 | 11 | %80 |
Bir X elementinin doğadaki iki izotopuna ait veriler tabloda verilmiştir. Buna göre bu elementin ortalama atom kütlesi kaç akb’dir?
- A 10,2
- B 10,5
- C 10,8
- D 11,0
- E 10,0
Bir öğrenci evde temizlik yaparken çamaşır suyu ile tuz ruhunu aynı kapta karıştırmanın tehlikeli olduğunu okumuştur. Bu uyarının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A Karışımın rengi değiştiği için
- B Karışım donduğu için
- C Kabın kütlesi arttığı için
- D Su buharı oluştuğu için
- E Zehirli klor gazı açığa çıktığı için
Atom numarası 12 olan bir element, kararlı hâle geçerken 2 elektron vererek iyon oluşturmaktadır. Buna göre oluşan iyonun proton ve elektron sayıları sırasıyla kaçtır?
- A 12 ve 12
- B 12 ve 10
- C 10 ve 12
- D 12 ve 14
- E 14 ve 12
Gümüş nanoparçacıklar, aynı kütledeki iri gümüş parçalarına göre çok daha güçlü antibakteriyel etki göstermektedir. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A Nanoparçacıkların atom numarasının farklı olması
- B Nanoparçacıkların farklı bir element hâline gelmesi
- C Nanoparçacıkların kütlesinin daha büyük olması
- D Nanoparçacıkların proton sayısının artması
- E Nanoparçacıkların birim kütle başına yüzey alanının çok büyük olması
Bir laboratuvarda kullanılan kimyasal maddenin şişesinde “aşındırıcı” uyarısı bulunmaktadır. Bu maddeyle çalışırken alınması gereken en uygun önlem aşağıdakilerden hangisidir?
- A Maddeyi koklayarak tanımak
- B Şişeyi açık bırakmak
- C Maddeyi elle karıştırmak
- D Eldiven ve koruyucu gözlük kullanmak
- E Maddeyi lavaboya dökerek seyreltmek
Yukarıda gösterimi verilen klor atomunun çekirdeğinde kaç nötron bulunur?
- A 15
- B 17
- C 18
- D 35
- E 52
Şekilde nötr bir atomun katmanlı modeli verilmiştir. Buna göre bu atomun atom numarası kaçtır?
- A 1
- B 8
- C 11
- D 12
- E 23
Karbon içeren bileşiklerin yapısını, özelliklerini ve tepkimelerini inceleyen kimya alt disiplini aşağıdakilerden hangisidir?
- A Analitik kimya
- B Anorganik kimya
- C Organik kimya
- D Fizikokimya
- E Biyokimya
Modern atom teorisine göre orbital kavramı aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?
- A Elektronun çekirdek çevresinde izlediği belirli dairesel yörünge
- B Çekirdekte protonların bulunduğu bölge
- C Atomun dış yüzeyini belirleyen sabit sınır
- D Nötronların elektronlarla yer değiştirdiği alan
- E Elektronun bulunma olasılığının en yüksek olduğu bölge
Şekilde katmanlı modeli verilen nötr atom, kararlı hâle geçmek için ne yapar?
- A 1 elektron alır.
- B 1 elektron verir.
- C 7 elektron verir.
- D 2 elektron alır.
- E Hiçbir değişiklik olmaz, zaten kararlıdır.
Elektron dizilimi yukarıda verilen bir elementin periyodik tablodaki yeri aşağıdakilerden hangisidir?
- A 2. periyot, 3A grubu
- B 3. periyot, 3A grubu
- C 3. periyot, 5A grubu
- D 5. periyot, 3A grubu
- E 3. periyot, 5B grubu
Periyodik tabloda aynı periyotta soldan sağa doğru gidildiğinde atom yarıçapı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A Katman sayısı arttığı için büyür.
- B Değişmez, çünkü katman sayısı sabittir.
- C Önce büyür sonra küçülür.
- D Çekirdek yükü arttığı için küçülür.
- E Yalnızca metallerde büyür.
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Kimyasal davranışı belirleyen, değerlik (son katman) elektronlarıdır.
- Kimyasal tepkimelere son katman elektronları katılır.
- Aynı gruptaki elementlerin değerlik elektron sayısı aynıdır.
- Bu nedenle benzer tepkimeler verirler.
- Katman sayısı ise periyodu belirler.
2. sorunun çözümü
Nötr atomda toplam yük sıfırdır; bu ancak proton ve elektron sayısı eşitse sağlanır.
- Proton (+) ve elektron (−) yüklüdür.
- Nötr atomda net yük sıfırdır.
- Bu nedenle proton sayısı = elektron sayısı
- Nötron sayısı farklı olabilir (izotoplar).
3. sorunun çözümü
Belirli enerji düzeyleri (kabuklar) fikri Bohr’a aittir.
- Dalton: atom bölünemez, içi dolu küre
- Thomson: üzümlü kek modeli
- Rutherford: çekirdeğin keşfi
- Bohr: elektronlar belirli enerji düzeylerinde bulunur
4. sorunun çözümü
İzotop atomların proton sayıları aynı, nötron sayıları farklıdır.
- X ve Y’nin proton sayısı 6, aynı element.
- Nötron sayıları 6 ve 8 → farklı.
- Proton aynı, nötron farklı → izotop
- Z’nin proton sayısı 7, farklı elementtir.
5. sorunun çözümü
Nötr atomda elektron sayısı atom numarasına eşittir; elektronlar enerji sırasına göre yerleşir.
- Z = 16 → 16 elektron
- 1s² (2) + 2s² (4) + 2p⁶ (10) + 3s² (12)
- Kalan 4 elektron 3p’ye yerleşir.
- 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁴
6. sorunun çözümü
Çoğunluğun sapmadan geçmesi boşluğu, az sayıda büyük sapma ise küçük ve yoğun çekirdeği gösterir.
- Taneciklerin çoğu sapmadan geçti → atomun içi büyük ölçüde boşluk
- Çok azı büyük açıyla saptı → küçük, yoğun ve pozitif bir merkez var
- Bu merkez çekirdektir.
- Kütlenin büyük kısmı çekirdekte toplanmıştır.
7. sorunun çözümü
Aynı periyotta soldan sağa iyonlaşma enerjisi genel olarak artar.
- İyonlaşma enerjisi soldan sağa artar.
- Küçükten büyüğe: X (496) < Y (738) < Z (1251)
- Bu sıra soldan sağa dizilişi verir.
- Sıralama: X, Y, Z
8. sorunun çözümü
Önce proton sayısı bulunur; nötr atomda elektron sayısı protona eşittir.
- A = Z + n
- 39 = Z + 20
- Z = 19 (proton)
- Nötr atom → elektron = 19
9. sorunun çözümü
Ortalama atom kütlesi, izotopların kütlelerinin bulunma yüzdeleriyle ağırlıklı ortalamasıdır.
- Ortalama = (10 × 20 + 11 × 80) / 100
- = (200 + 880) / 100
- = 1080 / 100
- = 10,8 akb
10. sorunun çözümü
Çamaşır suyu ile asit karışımından zehirli klor gazı açığa çıkar.
- Çamaşır suyu sodyum hipoklorit içerir.
- Tuz ruhu hidroklorik asittir.
- Tepkimede klor gazı açığa çıkar.
- Klor gazı solunduğunda zehirlidir; bu nedenle karıştırılmaz.
11. sorunun çözümü
İyon oluşurken proton sayısı değişmez, yalnızca elektron sayısı değişir.
- Nötr atom: 12 proton, 12 elektron
- 2 elektron verilir.
- Elektron: 12 − 2 = 10
- Proton sayısı değişmez: 12
12. sorunun çözümü
Tanecik küçüldükçe yüzey alanı/hacim oranı büyür, etkileşim yüzeyi artar.
- Madde küçük taneciklere ayrıldığında toplam yüzey alanı artar.
- Etkileşim yüzeyde gerçekleşir.
- Yüzey arttıkça etki güçlenir.
- Elementin kimliği (proton sayısı) değişmez.
13. sorunun çözümü
Aşındırıcı maddeler deri ve gözde yanığa yol açar; kişisel koruyucu donanım şarttır.
- Aşındırıcı maddeler doku tahribatı yapar.
- Deri ve göz temasından korunulmalıdır.
- Eldiven ve koruyucu gözlük kullanılır.
- Koklamak ve elle temas kesinlikle yanlıştır.
14. sorunun çözümü
Nötron sayısı, kütle numarasından atom numarası çıkarılarak bulunur.
- Kütle numarası A = 35
- Atom numarası Z = 17
- n = A − Z = 35 − 17
- n = 18
15. sorunun çözümü
Atom numarası çekirdekteki proton sayısına eşittir.
- Çekirdekte 11 proton var.
- Atom numarası (Z) = proton sayısı
- Z = 11
- Nötr atomda elektron sayısı da 11’dir (2 + 8 + 1).
16. sorunun çözümü
Karbon bileşikleri organik kimyanın konusudur.
- Analitik kimya: madde miktarı ve türünün belirlenmesi
- Anorganik kimya: karbon dışı bileşikler
- Fizikokimya: fiziksel ilkelerin kimyaya uygulanması
- Karbon bileşikleri → organik kimya
17. sorunun çözümü
Modern teoride elektronun yeri kesin değil, olasılık olarak tanımlanır.
- Bohr modelinde elektronlar belirli yörüngelerdeydi.
- Modern teoride elektronun yeri ve hızı aynı anda kesin bilinemez.
- Bu nedenle “yörünge” yerine “olasılık bölgesi” kullanılır.
- Bu bölgeye orbital denir.
18. sorunun çözümü
Son katmanda 7 elektron vardır; 1 elektron alarak 8’e (oktete) tamamlanır.
- Katmanlar: 2, 8, 7
- Son katmanda 7 elektron var.
- Oktet için 8 elektron gerekir.
- En kolay yol 1 elektron almaktır.
19. sorunun çözümü
Periyot en yüksek baş kuantum sayısı, A grubu numarası son katmandaki elektron sayısıdır.
- En yüksek katman numarası 3 → 3. periyot
- Son katmanda 3s² ve 3p³ var.
- 2 + 3 = 5 değerlik elektronu
- Baş grup elementi olduğundan 5A grubu
20. sorunun çözümü
Katman sayısı sabit kalırken artan çekirdek yükü elektronları daha güçlü çeker.
- Aynı periyotta katman sayısı sabittir.
- Soldan sağa proton sayısı artar.
- Artan çekirdek çekimi elektron bulutunu büzer.
- Bu nedenle atom yarıçapı küçülür.