9. Sınıf Kimya 2. Dönem 1. Yazılı

20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında

Kapsanan konular

1
BasamakCıva derişimi
Su bitkisiAz
Küçük balıkOrta
Büyük balık?

Tabloda besin zinciri boyunca cıva derişimi izlenmiş, son satır boş bırakılmıştır. Tabloya göre boşluğa ne gelmelidir?

  1. A Ölçülemez
  2. B Az
  3. C Sıfır
  4. D Orta
  5. E Çok
2
YaklaşımÖrnek
Yeşil kimyaZararsız çözücü seçmek
Geleneksel yaklaşım?

Tabloda iki yaklaşım karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Eksik bırakılan bölüm hangi seçenektedir?

  1. A Enerjiyi azaltmak
  2. B Zararsız çözücü seçmek
  3. C Hiç çözücü kullanmamak
  4. D Atığı önlemek
  5. E Zararlı çözücüyü kullanıp sonra arıtmaya çalışmak
3
IArıtma tesisikurmakIIÜretimde ağırmetalkullanmamakIIIAtığıseyreltmek

Kartlarda kirliliğe karşı üç önlem numaralandırılmıştır. Kaynağında çözüm sunan önlem sorulmaktadır. Numaralara göre doğru kart hangisidir?

  1. A II
  2. B I
  3. C III
  4. D Üçü de aynıdır
  5. E Belirlenemez
4
IAtığı önlemekIIAtığı geridönüştürmekIIIAtığı depolamak

Kartlarda atık yönetimi basamakları numaralandırılmıştır. Yeşil kimya açısından en öncelikli olan basamak sorulmaktadır. Numaralara göre doğru kart hangisidir?

  1. A I
  2. B II
  3. C III
  4. D Üçü eşit önceliklidir
  5. E Belirlenemez
5

Bir bilgi

Atık piller, evsel çöple birlikte atıldığında içerdikleri metaller toprağa ve yeraltı suyuna karışabilmektedir.

Yukarıdaki bilgiden çıkarılacak önlem sorulmaktadır. Buna göre hangi seçenek doğrudur?

  1. A Piller çöpe atılabilir.
  2. B Atık piller ayrı kutularda toplanmalıdır.
  3. C Piller toprağa gömülmelidir.
  4. D Piller yakılmalıdır.
  5. E Önlem gerekmez.
6
ÖlçüDeğer
Yıllık atık4000 kg
Geri kazanılan2600 kg

Tabloda bir tesisin atık verileri bulunmaktadır. Geri kazanım oranı sorulmaktadır. Tabloya göre bu oran yüzde kaçtır?

  1. A 26
  2. B 35
  3. C 65
  4. D 154
  5. E 40
7

Bir ölçüm

Bir sanayi tesisinin arıtılmamış atık suyunda cıva ve kurşun ölçülmüştür.

Yukarıdaki ölçümün canlılar açısından taşıdığı temel risk sorulmaktadır. Buna göre doğru yanıt hangisidir?

  1. A Ağır metaller besin zincirinden çıkar.
  2. B Ağır metaller suda çözünmez.
  3. C Ağır metaller kısa sürede parçalanır.
  4. D Ağır metaller besin zincirinde birikerek derişimini artırır.
  5. E Risk yoktur.
8
Deney ölçeğiKullanılan maddeOluşan atık
Makro ölçekliÇokÇok
Mikro ölçekliAz?

Tabloda laboratuvar deney ölçekleri karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloya göre boşluğa ne yazılmalıdır?

  1. A Az
  2. B Çok
  3. C Aynı
  4. D Sonsuz
  5. E Belirsiz
9
ParçacıkBoyutYüzey/hacim oranı
Normal metal parçasıBüyükKüçük
Metal nanoparçacıkÇok küçük?

Tabloda metal parçacıkların özellikleri karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloyu tamamlayan seçenek hangisidir?

  1. A Küçük
  2. B Büyük
  3. C Aynı
  4. D Sıfır
  5. E Ölçülemez
10

Bir açıklama üzerine

Bir tesis, atık suyunu bol suyla seyrelterek deşarj ettiğini ve böylece kirlilik sorununu çözdüğünü açıklamıştır.

Yukarıdaki açıklamanın değerlendirilmesi sorulmaktadır. Buna göre yanıt hangi seçenektedir?

  1. A Açıklama tümüyle doğrudur.
  2. B Seyreltme kirleticiyi yok eder.
  3. C Seyreltme kütleyi azaltır.
  4. D Kirletici miktarı değişmez; yalnızca daha geniş bir alana yayılır.
  5. E Kirlilik ölçülemez.
11
KavramNeyi ölçer?
Kimyasal ayak iziDoğaya bırakılan kimyasal yük
Ekolojik ayak izi?

Tabloda iki ölçüt karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan bilgi hangisidir?

  1. A Tepkime hızını
  2. B Bir molekülün kütlesini
  3. C Tüketimi karşılamak için gereken biyolojik üretken alanı
  4. D Atom yarıçapını
  5. E Çözünürlüğü
12
Alüminyum üretimiEnerji gereksinimi
CevherdenÇok yüksek
Geri dönüşümden?

Tabloda iki üretim yolu karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki boşluk nasıl doldurulmalıdır?

  1. A Sıfır
  2. B Daha yüksek
  3. C Aynı
  4. D Çok daha düşük
  5. E Ölçülemez
13
1234524680

Grafikte bir akarsudaki ağır metal derişiminin yıllara göre değişimi verilmiştir. Eğilim sorulmaktadır. Grafiğe göre doğru yorum hangisidir?

  1. A Derişim sabittir.
  2. B Derişim azalmaktadır.
  3. C Derişim giderek artmakta, kirlilik ağırlaşmaktadır.
  4. D Derişim sıfırlanmıştır.
  5. E Yorum yapılamaz.
14
Atığı önlemeken etkilisidirAğır metallerbirikirAyak iziölçülebilir

Kartlarda bu temanın üç temel düşüncesi verilmiştir. Kartlar birlikte değerlendirildiğinde ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?

  1. A Kartlar birbirinden bağımsızdır.
  2. B Kimyasal yük ölçülemez.
  3. C Ağır metaller birikmez.
  4. D Atık önlenemez.
  5. E Kimyasal yük ölçülebildiği için önlenebilir; en etkili yol kaynağında azaltmaktır.
15
DavranışKimyasal ayak izine etkisi
Deterjanı önerilenden çok kullanmakArtırır
Doğru dozda kullanmak?

Tabloda günlük davranışların etkisi verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Boşluğa gelmesi gereken ifade hangisidir?

  1. A Azaltır
  2. B Artırır
  3. C Değiştirmez
  4. D Sıfırlar
  5. E Ölçülemez
16
MalzemeDoğada bozunma süresi
KâğıtBirkaç ay
Plastik şişe?

Tabloda malzemelerin doğada kalma süreleri karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan bölüm hangisidir?

  1. A Anında
  2. B Birkaç gün
  3. C Birkaç ay
  4. D Bir hafta
  5. E Yüzlerce yıl
17

Bir çıkarım üzerine

Bir öğrenci, doğal olan her kimyasalın zararsız olduğunu söylemiştir.

Yukarıdaki çıkarımda yapılan hata sorulmaktadır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A Derişim önemsizdir.
  2. B Doğal maddeler her zaman zararsızdır.
  3. C Yapay maddeler her zaman zararlıdır.
  4. D Zararlılık kaynağa değil, maddenin kendisine ve derişimine bağlıdır.
  5. E Hata yoktur.
18

Bir uygulama

Bir okulda cam, kâğıt, metal ve plastik atıklar ayrı kutularda toplanmaktadır.

Yukarıdaki uygulamanın geri dönüşüm açısından sağladığı yarar sorulmaktadır. Buna göre doğru seçenek hangisidir?

  1. A Atıkların kütlesi azalır.
  2. B Karışmamış atık daha kolay ve daha az enerjiyle işlenir.
  3. C Atıklar kendiliğinden yok olur.
  4. D Ayırma geri dönüşümü zorlaştırır.
  5. E Yarar yoktur.
19

Bir uygulama

Gümüş nanoparçacıklar, çok küçük miktarlarda bile geniş yüzey sunduğu için yara örtülerinde kullanılmaktadır.

Yukarıdaki uygulamanın kimyasal gerekçesi sorulmaktadır. Buna göre verilecek yanıt hangisidir?

  1. A Nanoparçacıkların yüzeyi yoktur.
  2. B Gümüş nanoparçacıkların kütlesi çok büyüktür.
  3. C Yüksek yüzey/hacim oranı az maddeyle güçlü etki sağlar.
  4. D Gümüş suda çözünür.
  5. E Boyut etkiyi değiştirmez.
20

Bir tanım

Bir kişinin ya da ürünün yaşam döngüsü boyunca doğaya bıraktığı kimyasal yükün ölçüsüdür.

Yukarıda tanımı verilen kavram sorulmaktadır. Buna göre doğru yanıt hangisidir?

  1. A Molar derişim
  2. B Kimyasal ayak izi
  3. C Yüzde verim
  4. D Atom yarıçapı
  5. E Elektronegatiflik
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. E 2. E 3. A 4. A 5. B 6. C 7. D 8. A 9. B 10. D 11. C 12. D 13. C 14. E 15. A 16. E 17. D 18. B 19. C 20. B
1. sorunun çözümü

Biyolojik birikim nedeniyle üst basamaklarda derişim artar.

  1. Cıva vücuttan atılamaz.
  2. Her basamakta bir öncekinin yükü aktarılır.
  3. Büyük balıkta derişim en yüksektir.
2. sorunun çözümü

Geleneksel yaklaşım kirliliği oluştuktan sonra gidermeye çalışır; yeşil kimya en baştan önler.

  1. Yeşil kimya kaynağında önlemeyi seçer.
  2. Geleneksel yaklaşım sonradan arıtır.
  3. Aradaki fark önleme ile arıtma arasındadır.
3. sorunun çözümü

Ağır metali hiç kullanmamak sorunu kaynağında ortadan kaldırır; diğerleri sonuçla ilgilenir.

  1. Arıtma kirlilik oluştuktan sonra devreye girer.
  2. Seyreltme kirliliği yok etmez, dağıtır.
  3. Kullanmamak sorunu kaynağında çözer.
4. sorunun çözümü

Yeşil kimyanın ilk ilkesi atığı oluştuktan sonra işlemek değil, hiç oluşturmamaktır.

  1. Geri dönüşüm ve depolama atık oluştuktan sonra devreye girer.
  2. Önleme atığın hiç oluşmamasını sağlar.
  3. En öncelikli basamak önlemedir.
5. sorunun çözümü

Pillerdeki ağır metallerin doğaya karışmaması için ayrı toplama gerekir.

  1. Piller ağır metal içerir.
  2. Toprağa karışması kirliliğe yol açar.
  3. Ayrı toplama bu yolu keser.
6. sorunun çözümü

2600 ÷ 4000 = 0,65 yani %65'tir.

  1. Oran geri kazanılanın toplama bölümüdür.
  2. 2600 ÷ 4000 = 0,65 hesaplanır.
  3. Yüzde olarak %65 bulunur.
7. sorunun çözümü

Ağır metaller parçalanmadığı için besin zincirinin üst basamaklarında birikir.

  1. Cıva ve kurşun ağır metaldir.
  2. Doğada parçalanmazlar.
  3. Besin zincirinde birikerek derişimleri artar.
8. sorunun çözümü

Mikro ölçekli deneyde az madde kullanıldığı için atık da az oluşur.

  1. Atık kullanılan maddeden doğar.
  2. Mikro ölçekte madde miktarı azdır.
  3. Oluşan atık da az olur.
9. sorunun çözümü

Parçacık küçüldükçe yüzey/hacim oranı büyür; bu, nanoparçacıkların etkinliğini artırır.

  1. Yüzey alanı boyutun karesiyle, hacim küpüyle değişir.
  2. Boyut küçülünce oran büyür.
  3. Nanoparçacıklarda oran çok yüksektir.
10. sorunun çözümü

Seyreltme derişimi düşürür ama kirleticinin toplam miktarını değiştirmez.

  1. Su eklenince derişim düşer.
  2. Kirletici miktarı aynı kalır.
  3. Sorun çözülmemiş, yayılmıştır.
11. sorunun çözümü

Ekolojik ayak izi, tüketimi sürdürmek için gereken biyolojik üretken alanı ölçer.

  1. Kimyasal ayak izi kimyasal yükü ölçüyor.
  2. Ekolojik ayak izi alan cinsindendir.
  3. Gereken üretken alanı gösterir.
12. sorunun çözümü

Geri dönüşümde cevherin indirgenmesi basamağı atlandığı için enerji gereksinimi büyük ölçüde azalır.

  1. Cevherden üretimde metal indirgenmelidir.
  2. Geri dönüşümde metal hâlihazırda saftır.
  3. Enerji gereksinimi çok daha düşüktür.
13. sorunun çözümü

Değerler yıldan yıla yükselmektedir; kirlilik artıyor.

  1. Birinci yılda değer küçüktür.
  2. Sonraki yıllarda sürekli yükselmiştir.
  3. Kirlilik ağırlaşmaktadır.
14. sorunun çözümü

Kartlar ölçülebilirliği, birikimi ve önlemeyi birlikte gösterir.

  1. Birinci kart önlemeyi veriyor.
  2. İkinci kart birikimi ekliyor.
  3. Üçüncü kart ölçülebilirliği getiriyor.
15. sorunun çözümü

Gereğinden fazla kullanılmayan her kimyasal, doğaya daha az yük demektir.

  1. Fazla kullanım fazla atık üretir.
  2. Doğru doz atığı azaltır.
  3. Kimyasal ayak izi küçülür.
16. sorunun çözümü

Plastikler doğada çok yavaş bozunur; yüzlerce yıl kalabilirler.

  1. Kâğıt doğal liflerden oluşur, çabuk bozunur.
  2. Plastik dayanıklı polimerdir.
  3. Bozunması yüzlerce yıl sürer.
17. sorunun çözümü

Cıva ve kurşun da doğaldır; zararlılığı belirleyen maddenin kendisi ve derişimidir.

  1. Ağır metaller doğada bulunur.
  2. Yine de canlılar için zararlıdır.
  3. Doğallık zararsızlık ölçütü değildir.
18. sorunun çözümü

Kaynağında ayırma, ayrıştırma basamağını gereksiz kıldığı için işlemeyi kolaylaştırır.

  1. Karışık atıkta önce ayrıştırma gerekir.
  2. Ayrıştırma enerji ve işgücü ister.
  3. Kaynağında ayırma bu yükü ortadan kaldırır.
19. sorunun çözümü

Nanoboyutta yüzey alanı çok büyüdüğü için az madde ile güçlü etkileşim elde edilir.

  1. Etkileşim yüzeyde gerçekleşir.
  2. Nanoboyutta yüzey çok geniştir.
  3. Az madde ile güçlü etki sağlanır.
20. sorunun çözümü

Bu tanım kimyasal ayak izine aittir.

  1. Tanım doğaya bırakılan yükten söz ediyor.
  2. Ölçü bir iz olarak adlandırılıyor.
  3. Kavramın adı kimyasal ayak izidir.
Bu kâğıt gerçek bir okul sınavının kopyası değil; kendi soru havuzumuzdan, müfredat sırasına göre derlenmiş bir alıştırma yazılısıdır. Öğretmensen sınıfına özel kâğıt üretebilirsin — öğretmen kaydı.