9. Sınıf Kimya 2. Dönem 2. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Periyodik tabloda aynı grupta bulunan elementlerin benzer kimyasal özellik göstermesinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A Aynı sayıda katmana sahip olmaları
- B Aynı sayıda nötron içermeleri
- C Son katmanlarındaki elektron sayılarının aynı olması
- D Atom kütlelerinin birbirine yakın olması
- E Aynı fiziksel hâlde bulunmaları
Elektronların çekirdek çevresinde belirli enerji düzeylerinde (katmanlarda) bulunduğunu ileri süren atom teorisi aşağıdakilerden hangisidir?
- A Dalton atom teorisi
- B Thomson atom modeli
- C Rutherford atom modeli
- D Bohr atom teorisi
- E Modern atom teorisi
| Ölçü | Değer |
|---|---|
| Yıllık atık | 4000 kg |
| Geri kazanılan | 2600 kg |
Tabloda bir tesisin atık verileri bulunmaktadır. Geri kazanım oranı sorulmaktadır. Tabloya göre bu oran yüzde kaçtır?
- A 26
- B 35
- C 65
- D 154
- E 40
Nötr bir atomda aşağıdaki tanecik sayılarından hangisi birbirine kesinlikle eşittir?
- A Proton ve nötron
- B Proton ve elektron
- C Nötron ve elektron
- D Proton ve kütle numarası
- E Nötron ve kütle numarası
| Tanecik | Proton | Nötron | Elektron |
|---|---|---|---|
| X | 6 | 6 | 6 |
| Y | 6 | 8 | 6 |
| Z | 7 | 7 | 7 |
Tabloda üç taneciğin atom altı tanecik sayıları verilmiştir. Buna göre bu tanecikler için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A X ile Y izotoptur.
- B X ile Z izotoptur.
- C Y ile Z izotoptur.
- D Üçü de aynı elementtir.
- E Üçü de birbirinin izotopudur.
Bir açıklama üzerine
Bir tesis, atık suyunu bol suyla seyrelterek deşarj ettiğini ve böylece kirlilik sorununu çözdüğünü açıklamıştır.
Yukarıdaki açıklamanın değerlendirilmesi sorulmaktadır. Buna göre yanıt hangi seçenektedir?
- A Açıklama tümüyle doğrudur.
- B Seyreltme kirleticiyi yok eder.
- C Seyreltme kütleyi azaltır.
- D Kirletici miktarı değişmez; yalnızca daha geniş bir alana yayılır.
- E Kirlilik ölçülemez.
| Molekül | Molekül kütlesi | London kuvveti |
|---|---|---|
| F₂ | Küçük | Zayıf |
| I₂ | Büyük | ? |
Tabloda apolar moleküllerde London kuvvetleri karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloyu tamamlayan seçenek hangisidir?
- A Zayıf
- B Güçlü
- C Aynı
- D Yok
- E Ölçülemez
| Deney ölçeği | Kullanılan madde | Oluşan atık |
|---|---|---|
| Makro ölçekli | Çok | Çok |
| Mikro ölçekli | Az | ? |
Tabloda laboratuvar deney ölçekleri karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloya göre boşluğa ne yazılmalıdır?
- A Az
- B Çok
- C Aynı
- D Sonsuz
- E Belirsiz
| Katı | Düzen | Erime |
|---|---|---|
| Kristal katı | Düzenli | Belirli sıcaklıkta |
| Amorf katı | Düzensiz | ? |
Tabloda kristal ve amorf katılar karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki eksik bölüm hangi seçenektedir?
- A Belirli bir aralıkta yumuşayarak
- B Belirli sıcaklıkta
- C Hiç erimeyerek
- D Anında
- E Ölçülemez biçimde
| Parçacık | Boyut | Yüzey/hacim oranı |
|---|---|---|
| Normal metal parçası | Büyük | Küçük |
| Metal nanoparçacık | Çok küçük | ? |
Tabloda metal parçacıkların özellikleri karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloyu tamamlayan seçenek hangisidir?
- A Küçük
- B Büyük
- C Aynı
- D Sıfır
- E Ölçülemez
Kartlarda bu temanın üç temel düşüncesi verilmiştir. Kartlar birlikte değerlendirildiğinde ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?
- A Kartlar birbirinden bağımsızdır.
- B Fiziksel özellikler yalnızca kütleye bağlıdır.
- C Bağ türü özellikleri etkilemez.
- D Polarlık çözünmeyi etkilemez.
- E Maddelerin fiziksel özellikleri, tanecikleri arasındaki etkileşimin türü ve gücüyle açıklanır.
| Etkileşim türü | Örnek |
|---|---|
| Güçlü etkileşim | İyonik bağ, kovalent bağ, metalik bağ |
| Zayıf etkileşim | ? |
Tabloda kimyasal türler arası etkileşimler sınıflandırılmış, bir bölüm boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan bilgi hangisidir?
- A Hidrojen bağı, dipol-dipol ve London kuvvetleri
- B İyonik bağ
- C Kovalent bağ
- D Metalik bağ
- E Çekirdek kuvvetleri
Şemada bir katının ısıtılması verilmiş, sonuç boş bırakılmıştır. Şemanın son basamağında ne yazmalıdır?
- A Madde sıvı hâle geçer ve akışkanlık kazanır
- B Madde katı kalır
- C Tanecikler durur
- D Madde iyonlaşır
- E Kütle azalır
Bir ölçüm
Bir sanayi tesisinin arıtılmamış atık suyunda cıva ve kurşun ölçülmüştür.
Yukarıdaki ölçümün canlılar açısından taşıdığı temel risk sorulmaktadır. Buna göre doğru yanıt hangisidir?
- A Ağır metaller besin zincirinden çıkar.
- B Ağır metaller suda çözünmez.
- C Ağır metaller kısa sürede parçalanır.
- D Ağır metaller besin zincirinde birikerek derişimini artırır.
- E Risk yoktur.
Yukarıda bir bileşiğin oluşumu verilmiştir. Bu bileşikteki bağ türü sorulmaktadır. Buna göre doğru yanıt hangisidir?
- A Kovalent bağ
- B İyonik bağ
- C Metalik bağ
- D Hidrojen bağı
- E London kuvveti
| Sıvı | Moleküller arası çekim | Buhar basıncı |
|---|---|---|
| Eter | Zayıf | Yüksek |
| Su | Güçlü | ? |
Tabloda sıvıların buharlaşma eğilimi karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloya göre boşluğa ne yazılmalıdır?
- A Belirsiz
- B Yüksek
- C Aynı
- D Sonsuz
- E Düşük
Bir çıkarım üzerine
Bir öğrenci, hidrojen bağını iki atom arasında kurulan bir kimyasal bağ olarak tanımlamıştır.
Yukarıdaki çıkarımda yapılan hata sorulmaktadır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A Hidrojen bağı metalik bağdır.
- B Hidrojen bağı yoktur.
- C Hidrojen bağı iyonik bağdır.
- D Hidrojen bağı bir kimyasal bağ değil, moleküller arası zayıf bir etkileşimdir.
- E Hata yoktur.
Kartlarda atık yönetimi basamakları numaralandırılmıştır. Yeşil kimya açısından en öncelikli olan basamak sorulmaktadır. Numaralara göre doğru kart hangisidir?
- A I
- B II
- C III
- D Üçü eşit önceliklidir
- E Belirlenemez
Kartlarda kirliliğe karşı üç önlem numaralandırılmıştır. Kaynağında çözüm sunan önlem sorulmaktadır. Numaralara göre doğru kart hangisidir?
- A II
- B I
- C III
- D Üçü de aynıdır
- E Belirlenemez
Atom numarası 16 olan nötr bir atomun elektron dizilimi aşağıdakilerden hangisidir?
- A 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p²
- B 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁴
- C 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶
- D 1s² 2s² 2p⁶ 3s¹ 3p⁵
- E 1s² 2s² 2p⁴ 3s² 3p⁶
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Kimyasal davranışı belirleyen, değerlik (son katman) elektronlarıdır.
- Kimyasal tepkimelere son katman elektronları katılır.
- Aynı gruptaki elementlerin değerlik elektron sayısı aynıdır.
- Bu nedenle benzer tepkimeler verirler.
- Katman sayısı ise periyodu belirler.
2. sorunun çözümü
Belirli enerji düzeyleri (kabuklar) fikri Bohr’a aittir.
- Dalton: atom bölünemez, içi dolu küre
- Thomson: üzümlü kek modeli
- Rutherford: çekirdeğin keşfi
- Bohr: elektronlar belirli enerji düzeylerinde bulunur
3. sorunun çözümü
2600 ÷ 4000 = 0,65 yani %65'tir.
- Oran geri kazanılanın toplama bölümüdür.
- 2600 ÷ 4000 = 0,65 hesaplanır.
- Yüzde olarak %65 bulunur.
4. sorunun çözümü
Nötr atomda toplam yük sıfırdır; bu ancak proton ve elektron sayısı eşitse sağlanır.
- Proton (+) ve elektron (−) yüklüdür.
- Nötr atomda net yük sıfırdır.
- Bu nedenle proton sayısı = elektron sayısı
- Nötron sayısı farklı olabilir (izotoplar).
5. sorunun çözümü
İzotop atomların proton sayıları aynı, nötron sayıları farklıdır.
- X ve Y’nin proton sayısı 6, aynı element.
- Nötron sayıları 6 ve 8 → farklı.
- Proton aynı, nötron farklı → izotop
- Z’nin proton sayısı 7, farklı elementtir.
6. sorunun çözümü
Seyreltme derişimi düşürür ama kirleticinin toplam miktarını değiştirmez.
- Su eklenince derişim düşer.
- Kirletici miktarı aynı kalır.
- Sorun çözülmemiş, yayılmıştır.
7. sorunun çözümü
Molekül büyüdükçe elektron bulutu kolay kutuplanır ve London kuvvetleri güçlenir.
- London kuvveti anlık kutuplanmadan doğar.
- Büyük moleküllerde elektron bulutu daha kolay kutuplanır.
- Kuvvet güçlenir.
8. sorunun çözümü
Mikro ölçekli deneyde az madde kullanıldığı için atık da az oluşur.
- Atık kullanılan maddeden doğar.
- Mikro ölçekte madde miktarı azdır.
- Oluşan atık da az olur.
9. sorunun çözümü
Amorf katılarda düzen olmadığı için erime belirli bir sıcaklıkta değil, bir aralıkta gerçekleşir.
- Kristal katıda birim yapı düzenlidir.
- Amorf katıda düzen yoktur.
- Erime bir sıcaklık aralığına yayılır.
10. sorunun çözümü
Parçacık küçüldükçe yüzey/hacim oranı büyür; bu, nanoparçacıkların etkinliğini artırır.
- Yüzey alanı boyutun karesiyle, hacim küpüyle değişir.
- Boyut küçülünce oran büyür.
- Nanoparçacıklarda oran çok yüksektir.
11. sorunun çözümü
Kartlar bağ türünü, etkileşim gücünü ve polarlığı ortak bir açıklamada birleştirir.
- Birinci kart yapıyı veriyor.
- İkinci kart hâli ekliyor.
- Üçüncü kart çözünmeyi getiriyor.
12. sorunun çözümü
Moleküller arası hidrojen bağı, dipol-dipol etkileşimi ve London kuvvetleri zayıf etkileşimlerdir.
- Güçlü etkileşimler bağ kurar.
- Zayıf etkileşimler molekülleri bir arada tutar.
- Hidrojen bağı ve van der Waals kuvvetleri bu gruptadır.
13. sorunun çözümü
Isı taneciklerin düzenini bozar; madde akışkan sıvı hâle geçer.
- Isı tanecik hareketini artırır.
- Düzenli yapı bozulur.
- Madde akışkan hâle gelir.
14. sorunun çözümü
Ağır metaller parçalanmadığı için besin zincirinin üst basamaklarında birikir.
- Cıva ve kurşun ağır metaldir.
- Doğada parçalanmazlar.
- Besin zincirinde birikerek derişimleri artar.
15. sorunun çözümü
Zıt yüklü iyonlar arasındaki elektriksel çekim iyonik bağdır.
- Türler artı ve eksi yüklüdür.
- Zıt yükler birbirini çeker.
- Bu çekim iyonik bağı oluşturur.
16. sorunun çözümü
Moleküller arası çekim güçlendikçe buharlaşma zorlaşır, buhar basıncı düşer.
- Buharlaşma için çekimin yenilmesi gerekir.
- Suda hidrojen bağı bulunur.
- Buhar basıncı düşük olur.
17. sorunun çözümü
Hidrojen bağı atomlar arası bağ değil, moleküller arasındaki güçlü bir çekimdir.
- Kimyasal bağ atomları bir arada tutar.
- Hidrojen bağı molekülleri bir arada tutar.
- Bu nedenle zayıf etkileşim sınıfındadır.
18. sorunun çözümü
Yeşil kimyanın ilk ilkesi atığı oluştuktan sonra işlemek değil, hiç oluşturmamaktır.
- Geri dönüşüm ve depolama atık oluştuktan sonra devreye girer.
- Önleme atığın hiç oluşmamasını sağlar.
- En öncelikli basamak önlemedir.
19. sorunun çözümü
Ağır metali hiç kullanmamak sorunu kaynağında ortadan kaldırır; diğerleri sonuçla ilgilenir.
- Arıtma kirlilik oluştuktan sonra devreye girer.
- Seyreltme kirliliği yok etmez, dağıtır.
- Kullanmamak sorunu kaynağında çözer.
20. sorunun çözümü
Nötr atomda elektron sayısı atom numarasına eşittir; elektronlar enerji sırasına göre yerleşir.
- Z = 16 → 16 elektron
- 1s² (2) + 2s² (4) + 2p⁶ (10) + 3s² (12)
- Kalan 4 elektron 3p’ye yerleşir.
- 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁴