s

9. Sınıf Tarih 2. Dönem 1. Yazılı

20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında

Yazdır / PDF kaydet Word indir

Kapsanan konular

Orta Çağ Medeniyetleri
1

Orta Çağ’daki kitlesel göçler sonucunda göç eden topluluklar yerleştikleri bölgelerin dilinden, inancından ve yönetim geleneğinden etkilenmiş; aynı zamanda kendi geleneklerini de bu bölgelere taşımıştır. Bu durum hangi kavramla açıklanır?

  1. A Ekonomik durgunluk
  2. B Kültürel yalıtım
  3. C Karşılıklı kültürel etkileşim
  4. D Askerî yenilgi
  5. E Nüfus azalması
2
Kuraklık veotlakyetersizliğiNüfus baskısıDış baskı vesavaşlar

Kartlarda Orta Çağ’daki kitlesel göçlerin başlıca nedenleri verilmiştir. Bu nedenlerin ortak yönü hangisidir?

  1. A Toplulukların bulundukları yerde yaşamlarını sürdürmelerini zorlaştırmaları
  2. B Toplulukların zenginleşmesini sağlamaları
  3. C Yalnızca dinî sebeplere dayanmaları
  4. D Yalnızca deniz aşırı bölgeleri etkilemeleri
  5. E Göçleri engellemeleri
3
GüvenlikonaklamaHayvanlarınbakımıMalın korunması

Kartlarda yol üzerindeki bir yapının sunduğu hizmetler verilmiştir. Bu hizmetlerin ticarete sağladığı en önemli katkı hangisidir?

  1. A Kervanların yol riskini azaltarak ticareti sürekli kılması
  2. B Ticaretin yasaklanması
  3. C Yolların kapatılması
  4. D Malların satılmaması
  5. E Kervanların küçülmesi
4
Ordu türüGeçimiBağlılığı
Toprağa dayalı süvariToprak geliriDevlete
Yerel beyin askeriBeyin geliriBeye

Tabloda iki ordu düzeni karşılaştırılmıştır. Bu farkın merkezî otorite bakımından doğurduğu sonuç hangisidir?

  1. A İki düzen de merkezi aynı ölçüde güçlendirir.
  2. B Toprağa dayalı düzen merkezî otoriteyi güçlendirir, öteki zayıflatır.
  3. C İki düzen de merkezi zayıflatır.
  4. D Ordu düzeninin otoriteyle ilgisi yoktur.
  5. E Yerel beyin askeri devlete daha bağlıdır.
5
Çinipek, kâğıtOrta AsyakervankonaklamaİranaracılıkAkdenizAvrupa’yadağılım

Şemada bir ticaret yolunun güzergâhı ve taşınan başlıca ürünler verilmiştir. Şemada tanıtılan yol hangisidir?

  1. A Kürk Yolu
  2. B Baharat Yolu
  3. C İpek Yolu
  4. D Kral Yolu
  5. E Amber Yolu
6

Ticaret yolları üzerinde yalnızca mallar değil; kâğıt, pusula ve matbaa gibi buluşlar ile inanç ve düşünceler de bir uçtan öteki uca taşınmıştır. Bu bilgi ticaret yollarının hangi işlevini vurgular?

  1. A Yalnızca askerî işlevini
  2. B Kültür ve teknoloji aktarım işlevini
  3. C Yalnızca vergi toplama işlevini
  4. D Yolları kapatma işlevini
  5. E Yalnızca tarımsal işlevini
7
375göç dalgasıbaşlarSonraRoma ikiyeayrılırSonraBatı RomayıkılırSonuçAvrupa’da yenikrallıklar

Şemada Orta Çağ’ın başlarında yaşanan bir göç hareketinin sonuçları sırayla verilmiştir. Şemaya göre bu göçün Avrupa siyasi haritası bakımından en kalıcı sonucu hangisidir?

  1. A Roma’nın büyümesi
  2. B Avrupa’da yeni siyasi yapıların kurulması
  3. C Göçlerin tamamen durması
  4. D Ticaretin bütünüyle sona ermesi
  5. E Şehirlerin büyümesi
8
ŞehirKonumNüfus eğilimi
A şehriTicaret yolu üzerindeArtıyor
B şehriYoldan uzakDuraklıyor

Tabloda iki şehrin konumu ile nüfus eğilimi karşılaştırılmıştır. Tabloya göre yapılabilecek en uygun çıkarım hangisidir?

  1. A Ticaret yolu üzerinde olmak şehirlerin büyümesini destekler.
  2. B Nüfus değişimi yalnızca iklime bağlıdır.
  3. C Yoldan uzak şehirler daha hızlı büyür.
  4. D Konumun nüfusla ilgisi yoktur.
  5. E İki şehir de aynı hızda büyümektedir.
9
ÖlçütEski ÇağOrta Çağ
Başlıca siyasi birimŞehir devletleri, imparatorluklarKrallıklar, imparatorluklar, beylikler
TicaretBölgesel ağırlıklıKıtalar arası yollar

Tabloda iki çağ iki ölçüte göre karşılaştırılmıştır. Bu tabloya dayanarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. A İki çağda da yalnızca şehir devletleri vardır.
  2. B Eski Çağ’da hiç devlet kurulmamıştır.
  3. C Orta Çağ’da ticaret tamamen durmuştur.
  4. D Orta Çağ’da ticaretin coğrafi kapsamı genişlemiştir.
  5. E Ticaretin siyasi yapıyla hiçbir ilgisi yoktur.
10

Orta Çağ’da hem İslam dünyasında hem Avrupa’da belirli bir programa göre eğitim veren, hocaları ve öğrencileri bulunan kurumlar ortaya çıkmıştır. Bu kurumların ortaya çıkışı öncelikle hangi ihtiyacın sonucudur?

  1. A Tarımın bırakılması
  2. B Ticaretin durdurulması
  3. C Şehirlerin küçültülmesi
  4. D Ordunun dağıtılması
  5. E Bilginin düzenli biçimde öğretilmesi ve sonraki kuşağa aktarılması
11
YolBaşlangıçBaşlıca ürün
İpek YoluÇinİpek, kâğıt
Baharat YoluHindistan ve çevresi?

Tabloda iki ticaret yolu karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloya göre soru işaretli yere hangisi gelmelidir?

  1. A İpek ve kâğıt
  2. B Demir ve bakır
  3. C Kürk ve deri
  4. D Cam ve seramik
  5. E Karabiber, tarçın gibi baharatlar
12

Bir toprak ve ordu düzeni

Devlet, belirli bir toprağın vergi gelirini bir görevliye bırakmış; görevli bu gelirle geçimini sağlamış, karşılığında belirli sayıda atlı asker yetiştirip savaşa hazır tutmuştur.

Yukarıda anlatılan düzenin devlet açısından sağladığı en önemli yarar hangisidir?

  1. A Hazineden nakit çıkmadan asker beslenebilmesi
  2. B Tarımın tamamen bırakılması
  3. C Toprakların satılması
  4. D Vergilerin kaldırılması
  5. E Ordunun küçültülmesi
13
Eski eserlerbaşka dillerdeTercümeyerel dileaktarılırŞerhüzerine yenibilgi eklenirYayılımbaşkamerkezleregeçer

Şemada Orta Çağ bilim merkezlerinde izlenen bir süreç verilmiştir. Bu sürecin bilim tarihi bakımından gösterdiği temel gerçek hangisidir?

  1. A Her merkezin bilimi sıfırdan kurduğunu
  2. B Bilginin aktarılamayacağını
  3. C Tercümenin bilime zarar verdiğini
  4. D Bilimin birikerek ve aktarılarak ilerlediğini
  5. E Eski eserlerin hiç kullanılmadığını
14

Toprağın ve siyasi yetkinin çok sayıda yerel bey arasında paylaşıldığı bir düzende, kral ülkenin tamamında geçerli tek bir vergi ve ordu düzeni kurmakta zorlanmıştır. Bu durumun temel nedeni hangisidir?

  1. A Yazının kullanılmaması
  2. B Tarımın bilinmemesi
  3. C Nüfusun çok az olması
  4. D Siyasi yetkinin parçalanmış olması
  5. E Şehirlerin çok büyük olması
15

Orta Çağ Avrupa’sından bir düzen

Merkezî otoritenin zayıfladığı bir düzende toprak sahipleri kendi bölgelerinde güvenliği sağlamış; köylüler koruma karşılığında bu kişilere bağlanarak toprağa bağlı çalışmıştır.

Yukarıda anlatılan düzenin ortaya çıkmasında etkili olan temel etken hangisidir?

  1. A Şehir nüfusunun artması
  2. B Ticaretin çok gelişmesi
  3. C Merkezî otoritenin güvenliği sağlayamaz hâle gelmesi
  4. D Deniz aşırı keşiflerin yapılması
  5. E Yazının yaygınlaşması
16
ÖlçütParçalı yapıMerkezî yapı
VergiYerel beyler toplarMerkez adına toplanır
OrduBeylerin askerleriDevletin düzenli ordusu
HukukBölgeden bölgeye değişirÜlke genelinde ortak

Tabloda iki devlet yapısı üç ölçüte göre karşılaştırılmıştır. Tabloya göre merkezî yapının parçalı yapıya en belirgin üstünlüğü hangisidir?

  1. A Vergi toplamaması
  2. B Yerel beylere yetki devretmesi
  3. C Ordu bulundurmaması
  4. D Hukuku bölgelere bırakması
  5. E Ülke genelinde tek elden ve ortak uygulama yapabilmesi
17

Orta Çağ’da ticaret yollarının geçtiği bölgelerde şehirler büyümüş, kervansaraylar yapılmış ve bu bölgeleri elinde tutan devletler zenginleşmiştir. Bu durum ticaret yollarının hangi niteliğini gösterir?

  1. A Yalnızca kültürel bir işlev taşıdıklarını
  2. B Hiçbir devletin ilgisini çekmediklerini
  3. C Yalnızca askerî amaçla kullanıldıklarını
  4. D Ekonomik ve siyasi güç kaynağı olduklarını
  5. E Yalnızca deniz yollarını kapsadıklarını
18
MerkezÖne çıkan çalışma
BağdatTercüme ve matematik
EndülüsTıp, felsefe ve optik
Semerkant?

Tabloda Orta Çağ’ın bilim merkezleri ve çalışma alanları eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloya göre soru işaretli yere hangisi gelmelidir?

  1. A Denizcilik ve gemi yapımı
  2. B Dokumacılık
  3. C Astronomi ve gözlemevi çalışmaları
  4. D Cam üretimi
  5. E Kâğıt ticareti
19
KubbeKemerÇini ve mozaik

Kartlarda Orta Çağ’da farklı medeniyet havzalarında ortak biçimde gelişen mimari unsurlar verilmiştir. Bu unsurların birbirinden uzak bölgelerde birlikte görülmesi öncelikle neyi gösterir?

  1. A Medeniyetlerin birbirinden tamamen yalıtık olduğunu
  2. B Mimari bilginin etkileşim yoluyla yayıldığını
  3. C Yapıların hiç kullanılmadığını
  4. D Bu unsurların aynı anda icat edildiğini
  5. E Mimarinin tarihte yer almadığını
20
Göçler yenisiyasi yapılardoğurduYollarzenginlik vebilgi taşıdıMerkezîleşmeyönetimideğiştirdi

Kartlarda Orta Çağ’ın üç temel dinamiği verilmiştir. Bu kartlar birlikte değerlendirildiğinde çağ hakkında ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?

  1. A Orta Çağ’da hiçbir değişim yaşanmamıştır.
  2. B Orta Çağ yalnızca savaşlardan ibarettir.
  3. C Orta Çağ’da yalnızca dinî gelişmeler yaşanmıştır.
  4. D Orta Çağ’da ticaret hiç yapılmamıştır.
  5. E Orta Çağ; göç, ticaret ve yönetim değişimlerinin birbirini etkilediği hareketli bir dönemdir.
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. C 2. A 3. A 4. B 5. C 6. B 7. B 8. A 9. D 10. E 11. E 12. A 13. D 14. D 15. C 16. E 17. D 18. C 19. B 20. E
1. sorunun çözümü

Etki tek yönlü değildir; göç eden de yerleşilen de birbirinden etkilenir. Buna karşılıklı kültürel etkileşim denir.

  1. Göç edenler yerleştikleri yerden etkileniyor.
  2. Aynı zamanda kendi geleneklerini de taşıyorlar.
  3. Etki iki yönlü işliyor.
  4. Bu duruma karşılıklı kültürel etkileşim denir.
2. sorunun çözümü

Üç neden de mevcut yerde geçimi veya güvenliği imkânsızlaştırır; göç bu zorlanmanın sonucudur.

  1. Kuraklık geçim kaynağını azaltır.
  2. Nüfus baskısı mevcut kaynağı yetersiz kılar.
  3. Dış baskı güvenliği ortadan kaldırır.
  4. Üçü de bulunulan yerde kalmayı zorlaştırır.
3. sorunun çözümü

Güvenli konaklama ve malın korunması, yolculuğun riskini düşürerek uzun mesafeli ticaretin sürekliliğini sağlar.

  1. Uzun yolculukta konaklama ve güvenlik sorundur.
  2. Kartlardaki hizmetler bu sorunları çözer.
  3. Risk azalınca tüccar yola çıkmaya devam eder.
  4. Böylece ticaret sürekli hâle gelir.
4. sorunun çözümü

Askerin geçimi ve bağlılığı kime dayanıyorsa güç orada toplanır; devlet toprağı üzerinden beslenen asker merkeze, beyin beslediği asker beye bağlanır.

  1. Tabloda geçim kaynağı ile bağlılık aynı satırda ilerliyor.
  2. Devlet toprağıyla beslenen asker devlete bağlı.
  3. Beyin geliriyle beslenen asker beye bağlı.
  4. Bu yüzden birinci düzen merkezi güçlendirir, ikincisi zayıflatır.
5. sorunun çözümü

Çin’den başlayıp Orta Asya ve İran üzerinden Akdeniz’e ulaşan, ipek ve kâğıt gibi ürünlerin taşındığı güzergâh İpek Yolu’dur.

  1. Şema Çin’den başlıyor ve ipek taşınıyor.
  2. Güzergâh Orta Asya ve İran üzerinden ilerliyor.
  3. Akdeniz üzerinden Avrupa’ya ulaşıyor.
  4. Bu güzergâh İpek Yolu’dur.
6. sorunun çözümü

Yollar mal taşımanın yanında buluşların, inançların ve bilginin de yayılmasını sağlayan kültürel aktarım hatlarıdır.

  1. Yol üzerinden taşınanlar yalnızca ticari mal değil.
  2. Kâğıt, pusula ve matbaa birer teknolojidir.
  3. İnanç ve düşünceler de aynı yolu izliyor.
  4. Bu yüzden vurgulanan kültür ve teknoloji aktarımıdır.
7. sorunun çözümü

Göç dalgası eski siyasi düzeni parçalamış; yerine Avrupa’da yeni krallıkların kurulmasına zemin hazırlamıştır.

  1. Şemada göçten sonra Roma bölünüyor.
  2. Ardından Batı Roma yıkılıyor.
  3. Boşalan alanda yeni krallıklar kuruluyor.
  4. En kalıcı sonuç bu yeni siyasi yapılardır.
8. sorunun çözümü

Yol üzerindeki şehir hem gelir hem nüfus çeker; tablodaki fark bu bağlantıyı gösterir.

  1. A şehri yol üzerinde ve nüfusu artıyor.
  2. B şehri yoldan uzak ve duraklıyor.
  3. İki şehir arasındaki fark konumdan kaynaklanıyor.
  4. Bu da yolun büyümeyi desteklediğini gösterir.
9. sorunun çözümü

Tabloda ticaret bölgeselden kıtalar arasına geçmiş görünmektedir; bu, coğrafi kapsamın genişlediğini gösterir.

  1. Eski Çağ satırında ticaret bölgesel ağırlıklı.
  2. Orta Çağ satırında kıtalar arası yollar var.
  3. Yani kapsam genişlemiş.
  4. Öteki seçenekler tabloyla çelişiyor ya da desteklenmiyor.
10. sorunun çözümü

Artan bilgi birikiminin düzenli biçimde öğretilmesi ve aktarılması, programlı eğitim kurumlarını zorunlu kılmıştır.

  1. Bilgi birikimi tek tek kişilerle aktarılamayacak kadar büyümüş.
  2. Düzenli bir aktarım için program ve mekân gerekmiş.
  3. Hoca ve öğrenciyi bir araya getiren kurumlar doğmuş.
  4. Bu kurumların temel amacı bilgiyi öğretmek ve aktarmaktır.
11. sorunun çözümü

Baharat Yolu Hindistan ve çevresinden karabiber, tarçın, karanfil gibi baharatların taşındığı güzergâhtır.

  1. Tabloda her yolun başlıca ürünü veriliyor.
  2. İpek Yolu’nda ipek ve kâğıt taşınıyor.
  3. Baharat Yolu adını taşıdığı üründen alır.
  4. Bu yüzden boş yere baharatlar gelir.
12. sorunun çözümü

Askerin maaşı hazineden nakit olarak ödenmez; toprağın vergi geliriyle karşılanır. Böylece nakit sıkıntısı çekmeden büyük ordu beslenebilir.

  1. Görevliye para değil, toprağın vergi geliri veriliyor.
  2. Görevli hem geçimini hem askerlerini bu gelirle karşılıyor.
  3. Hazineden nakit çıkmıyor.
  4. Böylece devlet nakit harcamadan ordu bulundurabiliyor.
13. sorunun çözümü

Tercüme, üzerine ekleme ve yayılma basamakları bilginin kuşaklar ve merkezler arasında birikerek ilerlediğini gösterir.

  1. Süreç eski eserlerin aktarılmasıyla başlıyor.
  2. Aktarılan bilgi üzerine yenisi ekleniyor.
  3. Genişleyen bilgi başka merkezlere geçiyor.
  4. Bu döngü bilimin birikerek ilerlediğini gösterir.
14. sorunun çözümü

Yetki parçalandığında merkez, ülke genelinde tek tip uygulama yapabilmek için gereken doğrudan otoriteden yoksun kalır.

  1. Yetki çok sayıda yerel bey arasında bölünmüş.
  2. Her bey kendi bölgesinde söz sahibi.
  3. Merkez, bu beylerin üzerinden geçemiyor.
  4. Bu yüzden ülke genelinde tek düzen kurulamıyor.
15. sorunun çözümü

Güvenliği sağlayamayan merkez, halkı yerel güç sahiplerine yöneltmiş; koruma karşılığı bağlılık ilişkisi bu boşlukta doğmuştur.

  1. Metinde merkezî otoritenin zayıfladığı belirtiliyor.
  2. Güvenlik ihtiyacı ortadan kalkmıyor.
  3. Bu ihtiyacı yerel toprak sahipleri karşılıyor.
  4. Koruma karşılığı bağlılık ilişkisi böyle doğuyor.
16. sorunun çözümü

Merkezî yapıda vergi, ordu ve hukuk tek elden yürütülür; bu da ülke genelinde ortak ve öngörülebilir bir düzen sağlar.

  1. Tabloda her ölçütte merkez tek elden iş görüyor.
  2. Parçalı yapıda ise uygulama bölgeye göre değişiyor.
  3. Tek elden yürütme ortak bir düzen doğurur.
  4. Üstünlük bu ortaklık ve öngörülebilirliktedir.
17. sorunun çözümü

Yol üzerindeki gelir ve denetim, hem zenginlik hem siyasi güç sağlar; bu yüzden yollar devletler arası rekabetin konusudur.

  1. Yol geçen bölgelerde şehirler büyüyor.
  2. Yolu elinde tutan devletler zenginleşiyor.
  3. Zenginlik siyasi güce dönüşüyor.
  4. Bu yüzden yollar ekonomik ve siyasi güç kaynağıdır.
18. sorunun çözümü

Semerkant, gözlemevi ve astronomi cetvelleriyle tanınan bir bilim merkezidir.

  1. Tabloda her merkez bir bilim alanıyla anılıyor.
  2. Bağdat tercüme ve matematik, Endülüs tıp ve optikle öne çıkıyor.
  3. Semerkant ise gözlemevi geleneğiyle bilinir.
  4. Bu yüzden boş yere astronomi gelir.
19. sorunun çözümü

Uzak bölgelerde benzer çözümlerin görülmesi, ustaların ve bilginin yollar aracılığıyla dolaştığını, mimari bilginin etkileşimle yayıldığını gösterir.

  1. Aynı mimari unsurlar farklı havzalarda görülüyor.
  2. Bu bölgeler birbirinden uzak.
  3. Ancak ticaret ve seyahat yollarıyla bağlılar.
  4. Bu bağlantı, bilginin etkileşimle yayıldığını gösterir.
20. sorunun çözümü

Kartlar göç, ticaret ve yönetim başlıklarını birlikte gösterir; üçü birbirini etkileyen dinamikler olarak çağın hareketliliğini ortaya koyar.

  1. Birinci kart göçlerin siyasi sonucunu söylüyor.
  2. İkinci kart ticaretin ekonomik ve kültürel etkisini ekliyor.
  3. Üçüncü kart yönetim yapısındaki değişimi getiriyor.
  4. Üçünü kapsayan seçenek çağı bütün olarak tanımlar.

9. Sınıf Tarih diğer yazılılar

1. Dönem 1. Yazılı 1. Dönem 2. Yazılı 2. Dönem 2. Yazılı
Bu kâğıt gerçek bir okul sınavının kopyası değil; kendi soru havuzumuzdan, müfredat sırasına göre derlenmiş bir alıştırma yazılısıdır. Öğretmensen sınıfına özel kâğıt üretebilirsin — öğretmen kaydı.