s

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 1. Dönem 1. Yazılı

20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında

Yazdır / PDF kaydet Word indir

Kapsanan konular

Edebî Türler
1

Roman ile hikâye arasındaki temel farklardan biri aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A Hikâyede olay yoktur, romanda vardır.
  2. B Roman gerçek, hikâye hayalîdir.
  3. C Romanda kişi sayısı daha fazladır ve kişiler ayrıntılı tanıtılır.
  4. D Hikâye ölçülü, roman ölçüsüz yazılır.
  5. E Romanda anlatıcı bulunmaz.
2

Destan türü için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A Bir milletin ortak değerlerini yansıtır.
  2. B Olağanüstü olay ve kahramanlara yer verir.
  3. C Genellikle uzun soluklu anlatımlardır.
  4. D Yalnızca bir yazarın kısa sürede yazdığı bireysel metinlerdir.
  5. E Doğal destanlar uzun zaman içinde oluşur.
3

Anı ile günlük türü karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi anıya ait bir özelliktir?

  1. A Her yazıya mutlaka tarih atılır.
  2. B Yaşandığı gün kaleme alınır.
  3. C Yalnızca kurgu olaylara dayanır.
  4. D Olayların üzerinden zaman geçtikten sonra yazılır.
  5. E Sahnede oynanmak üzere yazılır.
4
EDEBÎ TÜRLEROlay çevresindeDuygu ağırlıklıDüşünce ağırlıklıhikâye, roman, tiyatroşiir?

Şemada edebî türler ana özelliklerine göre sınıflandırılmıştır. Soru işareti bulunan kutuya aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

  1. A destan, masal
  2. B roman, hikâye
  3. C türkü, gazel
  4. D tiyatro, fabl
  5. E makale, deneme
5

Masal türü için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A Yer ve zaman belirlidir, gerçek kişilere dayanır.
  2. B Bir düşünceyi verilerle kanıtlar.
  3. C Sahnede oynanmak üzere yazılır.
  4. D Yer ve zaman belirsizdir, olağanüstü ögeler içerir.
  5. E Yazarın günü gününe tuttuğu notlardan oluşur.
6

Deneme türünü makaleden ayıran temel özellik aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A Denemede olay örgüsü bulunur.
  2. B Deneme dizelerle yazılır.
  3. C Deneme sahnede oynanmak için yazılır.
  4. D Denemede yazar mutlaka tarih atar.
  5. E Denemede yazar kesin kanıtlama kaygısı gütmez, kendisiyle konuşur gibi yazar.
7

Parça

Şehrin yeni yaya yolları güzel oldu, buna kimsenin itirazı yok. Ama bir sabah yürüyün de görün: yolun ortasına dikilmiş direkler, yarısı kapalı kaldırımlar… Güzellik, kullanışlı olmadıkça yalnızca fotoğrafta kalıyor.

Yukarıdaki parça, gazetede yayımlanan bir yazıdan alınmıştır. Buna göre bu yazının türü aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A Fıkra (köşe yazısı)
  2. B Destan
  3. C Masal
  4. D Otobiyografi
  5. E Tiyatro
8

Aşağıdaki türlerden hangisi olay çevresinde gelişen türlerden biri değildir?

  1. A Hikâye
  2. B Roman
  3. C Tiyatro
  4. D Masal
  5. E Makale
9

Bir bilim insanı, kendi çocukluğunu, öğrenim yıllarını ve çalışmalarını kendi kaleminden anlatan bir kitap yazmıştır. Bu kitabın türü aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A Biyografi
  2. B Röportaj
  3. C Fabl
  4. D Otobiyografi
  5. E Makale
10

Kahramanları çoğunlukla hayvanlar olan, sonunda bir ders verilen kısa öykülere ne ad verilir?

  1. A Fabl
  2. B Anı
  3. C Makale
  4. D Mektup
  5. E Söylev
11

Makale türünün en belirgin özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A Kahramanların olağanüstü serüvenlerini anlatması
  2. B Yazarın duygularını dizelerle aktarması
  3. C Günü gününe tutulması
  4. D Sahne için yazılması
  5. E Bir düşünceyi verilerle kanıtlamayı amaçlaması
12

Bir yazar, gittiği şehirlerdeki sokakları, yemekleri ve insanların günlük yaşayışını kendi gözlemleriyle anlatan bir kitap hazırlamaktadır. Bu kitabın türü aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A Fabl
  2. B Eleştiri
  3. C Otobiyografi
  4. D Gezi yazısı
  5. E Masal
13
TürTemel özellik
MakaleBir düşünceyi kanıtlamayı amaçlar
AnıYaşanmışlıkların sonradan anlatılmasıdır
Günlük?

Tabloda bazı yazı türleri temel özellikleriyle eşleştirilmiştir. Soru işareti yerine aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

  1. A Bir kahramanın olağanüstü serüvenlerini anlatır.
  2. B Yaşananların gününde, tarih atılarak yazılmasıdır.
  3. C Sahnede oynanmak üzere yazılır.
  4. D Bir kişinin hayatını başkası anlatır.
  5. E Ölçü ve uyakla yazılır.
14

Bir yazar, yeni yayımlanan bir romanı ele alıp güçlü ve zayıf yönlerini gerekçeleriyle değerlendiren bir yazı kaleme almıştır. Bu yazının türü aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A Anı
  2. B Gezi yazısı
  3. C Eleştiri
  4. D Günlük
  5. E Fabl
15
TürOlay örgüsü var mı?
HikâyeVar
TiyatroVar
Deneme?

Tabloda bazı türlerde olay örgüsünün bulunup bulunmadığı gösterilmiştir. Soru işareti yerine gelecek ifade ve bunun gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A Var; çünkü denemede kahramanlar bulunur.
  2. B Yok; çünkü denemede yazar düşüncelerini aktarır, olay anlatmaz.
  3. C Var; çünkü deneme sahnede oynanır.
  4. D Yok; çünkü deneme dizelerle yazılır.
  5. E Var; çünkü deneme bir tezi kanıtlar.
16

Bir yazar, her akşam o gün yaşadıklarını ve hissettiklerini tarih atarak defterine yazmaktadır. Bu yazıların oluşturduğu tür aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A Anı
  2. B Deneme
  3. C Günlük
  4. D Röportaj
  5. E Eleştiri
17

Parça

Akşam iner usulca damların üstüne, / bir kuş sesi kalır yalnız avluda. / Ben pencerede beklerim, sen yollarda; / aramızda ne varsa çözülür rüzgârda.

Yukarıdaki parçayla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. A Bir düşünceyi kanıtlamayı amaçlayan makaledir.
  2. B Duygu ağırlıklı, imgeye dayalı bir şiirdir.
  3. C Sahnede oynanmak üzere yazılmış tiyatrodur.
  4. D Yazarın günü gününe tuttuğu günlüktür.
  5. E Bir bilim insanının hayatını anlatan biyografidir.
18

Bir okul kulübü, yazdıkları metni sahnede oyuncularla canlandırmayı planlamaktadır. Metinde kişilerin konuşmaları ve sahne yönergeleri yer almaktadır. Bu metnin türü aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A Tiyatro
  2. B Deneme
  3. C Makale
  4. D Gezi yazısı
  5. E Anı
19

Belirli bir kişiye seslenerek yazılan, gönderenin ve alıcının belli olduğu tür aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A Masal
  2. B Mektup
  3. C Makale
  4. D Destan
  5. E Fabl
20

Parça

Kitaplığımın önünde dururken hep aynı şeyi düşünürüm: bu raflarda duran kitapların hangisi beni değiştirdi, hangisi yalnızca oyaladı? Kesin bir yanıt veremem. Belki de okumak, yanıt aramaktan çok soruyu güzelleştirmektir.

Yukarıdaki parçanın alındığı yazı türü aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A Deneme
  2. B Roman
  3. C Tiyatro
  4. D Destan
  5. E Biyografi
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. C 2. D 3. D 4. E 5. D 6. E 7. A 8. E 9. D 10. A 11. E 12. D 13. B 14. C 15. B 16. C 17. B 18. A 19. B 20. A
1. sorunun çözümü

İkisi de olay çevresinde gelişir; fark hacim, kişi sayısı ve ayrıntı düzeyindedir.

  1. Her iki tür de olay örgüsüne dayanır.
  2. Hikâye tek bir olay çevresinde, sınırlı kişiyle kurulur.
  3. Roman birden çok olay ve geniş kişi kadrosu içerir.
  4. Romanda kişiler ayrıntılı biçimde tanıtılır.
2. sorunun çözümü

Doğal destanlar toplumun ortak ürünüdür ve uzun bir süreçte oluşur.

  1. Destanlar milletin ortak hafızasını taşır.
  2. Olağanüstü ögeler ve kahramanlar içerir.
  3. Doğal destanlar anonimdir, zamanla oluşur.
  4. “Bir yazarın kısa sürede yazdığı bireysel metin” tanımı destana uymaz.
3. sorunun çözümü

Anıda yazar geçmişe dönerek yazar; bu nedenle olaylar değerlendirilerek aktarılır.

  1. Günlük yaşandığı gün, tarih atılarak yazılır.
  2. Anı ise sonradan, geriye dönülerek yazılır.
  3. Aradan zaman geçtiği için yazar olayları değerlendirebilir.
  4. Doğru özellik: sonradan yazılması
4. sorunun çözümü

Düşünce ağırlıklı türler bir görüşü açıklamayı ya da kanıtlamayı amaçlar.

  1. Olay çevresinde gelişenler: hikâye, roman, tiyatro, destan, masal, fabl
  2. Duygu ağırlıklı olan: şiir
  3. Geriye düşünce ağırlıklı türler kalır.
  4. Makale ve deneme bu gruptadır.
5. sorunun çözümü

Masalda zaman ve mekân belirsizdir; olaylar olağanüstüdür.

  1. Masallar “bir varmış bir yokmuş” diye başlar.
  2. Yer ve zaman belirtilmez.
  3. Devler, periler gibi olağanüstü varlıklar bulunur.
  4. Genellikle iyilik ödüllendirilir.
6. sorunun çözümü

Makale kanıtlamayı, deneme ise düşünceyi paylaşmayı amaçlar.

  1. İkisi de düşünce ağırlıklı türdür.
  2. Makalede tez verilerle kanıtlanır.
  3. Denemede yazar özgürce düşünür, kesin yargıya varmayabilir.
  4. Anlatım samimi ve içten bir söyleşi havasındadır.
7. sorunun çözümü

Güncel bir konuyu kişisel görüşle, kısa ve kanıtlama kaygısı gütmeden ele alan gazete yazısı fıkradır.

  1. Yazı gazetede yayımlanmış.
  2. Güncel bir konu ele alınıyor.
  3. Yazar kendi görüşünü kısa ve samimi biçimde aktarıyor.
  4. Bu tür fıkra (köşe yazısı) adını alır.
8. sorunun çözümü

Makale düşünce ağırlıklı bir türdür; olay örgüsü ve kişi kadrosu içermez.

  1. Olay çevresinde gelişen türlerde olay örgüsü, kişi, yer ve zaman bulunur.
  2. Hikâye, roman, tiyatro ve masal bu ögeleri taşır.
  3. Makalede ise bir düşünce açıklanıp kanıtlanır.
  4. Bu nedenle makale bu grubun dışındadır.
9. sorunun çözümü

Kişinin kendi hayatını kendisinin anlatması otobiyografidir.

  1. Anlatılan hayat yazarın kendi hayatıdır.
  2. Kitabı da kendisi yazmıştır.
  3. Başkası yazsaydı biyografi olurdu.
  4. Bu tür otobiyografidir.
10. sorunun çözümü

Fablda hayvanlar insan gibi konuşur ve sonda bir öğüt verilir.

  1. Kahramanlar hayvan, bitki ya da cansız varlıklardır.
  2. Bu varlıklar insan gibi düşünür ve konuşur.
  3. Olayın sonunda ders niteliğinde bir yargı bulunur.
  4. Bu tür fabldır.
11. sorunun çözümü

Makalede öne sürülen görüş belge, veri ve mantıksal çıkarımla desteklenir.

  1. Makale düşünce ağırlıklı bir türdür.
  2. Yazar bir tez ortaya koyar.
  3. Bu tezi verilerle ve kanıtlarla destekler.
  4. Amaç okuru inandırmaktır.
12. sorunun çözümü

Gezilip görülen yerlerin gözleme dayalı anlatımı gezi yazısıdır.

  1. Yazar gerçek yerleri anlatıyor.
  2. Anlatım kendi gözlemlerine dayanıyor.
  3. Amaç okuru o yerler hakkında bilgilendirmek.
  4. Bu tür gezi yazısıdır (seyahatname).
13. sorunun çözümü

Günlüğü anıdan ayıran özellik, yaşananın aynı gün ve tarih atılarak yazılmasıdır.

  1. Anı, olayların üzerinden zaman geçtikten sonra yazılır.
  2. Günlük ise yaşandığı gün yazılır.
  3. Her yazıda tarih bulunur.
  4. Doğru eşleşme: gününde, tarih atılarak yazılması
14. sorunun çözümü

Bir yapıtı ölçütlere dayanarak değerlendiren yazı eleştiridir.

  1. Yazının konusu başka bir yapıttır.
  2. Yapıtın güçlü ve zayıf yönleri ele alınıyor.
  3. Değerlendirme gerekçelendiriliyor.
  4. Bu tür eleştiridir.
15. sorunun çözümü

Deneme düşünce ağırlıklı bir türdür; olay örgüsü ve kişi kadrosu içermez.

  1. Hikâye ve tiyatro olay çevresinde gelişir.
  2. Denemede yazar konudan konuya geçerek düşünür.
  3. Kişi kadrosu ve olay örgüsü yoktur.
  4. Bu nedenle “Yok” gelmelidir.
16. sorunun çözümü

Yaşananın aynı gün ve tarih atılarak yazılması günlüğün tanımıdır.

  1. Yazılar günü gününe tutuluyor.
  2. Her yazıya tarih atılıyor.
  3. Aradan zaman geçmediği için anı değildir.
  4. Bu tür günlüktür.
17. sorunun çözümü

Dizeler hâlinde yazılmış, duygu ve imge ağırlıklı bir metindir.

  1. Metin dizelerden oluşuyor.
  2. Olay örgüsü, kişi kadrosu ya da kanıtlama yok.
  3. Duygu ve imge ön planda.
  4. Bu özellikler şiire aittir.
18. sorunun çözümü

Sahnelenmek üzere yazılan, diyalog ve sahne yönergesi içeren metin tiyatrodur.

  1. Metin sahnede canlandırılacak.
  2. Kişilerin konuşmaları (diyalog) var.
  3. Sahne yönergeleri bulunuyor.
  4. Bu özellikler tiyatro metnine aittir.
19. sorunun çözümü

Mektup, belirli bir alıcıya yazılan ve ona seslenen türdür.

  1. Metinde bir alıcı vardır.
  2. Yazar doğrudan bu kişiye seslenir.
  3. Gönderen ve alıcı bellidir.
  4. Bu tür mektuptur.
20. sorunun çözümü

Yazar kesin yargıya varmadan, kendi kendine konuşur gibi düşüncelerini paylaşıyor.

  1. Parçada bir olay örgüsü ve kişi kadrosu yok.
  2. Yazar “ben” diliyle düşüncelerini serbestçe aktarıyor.
  3. Kesin bir yargıya varılmıyor, kanıtlama amacı güdülmüyor.
  4. Bu özellikler denemeye aittir.

9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı diğer yazılılar

1. Dönem 2. Yazılı 2. Dönem 1. Yazılı 2. Dönem 2. Yazılı
Bu kâğıt gerçek bir okul sınavının kopyası değil; kendi soru havuzumuzdan, müfredat sırasına göre derlenmiş bir alıştırma yazılısıdır. Öğretmensen sınıfına özel kâğıt üretebilirsin — öğretmen kaydı.