9. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 2. Dönem 1. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
| Metin | Yazma amacı |
|---|---|
| Deneme | Bir konuda kişisel düşünceleri paylaşmak |
| Haber metni | ? |
Tabloda metinlerin yazılma amaçları eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Eksik bırakılan bölüm hangi seçenektedir?
- A Kişisel düşünce paylaşmak
- B Bir olayı olduğu gibi duyurmak
- C Duygu uyandırmak
- D Kurmaca dünya kurmak
- E Ölçü öğretmek
| Sözcük | Metindeki çağrışımı |
|---|---|
| Kapı | Yeni bir başlangıç |
| Pencere | ? |
Tabloda metindeki sözcüklerin çağrışımları verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloyu tamamlayan seçenek hangisidir?
- A Dışarıya bakma ve umut
- B Yeni başlangıç
- C Bir ölçü birimi
- D Bir sayı
- E Bir kural
Bir inceleme
Bir metinde "verimlilik", "zaman planı" ve "öncelik" sözcükleri sık sık yinelenmektedir.
Yukarıdaki yinelemelerin metin hakkında gösterdiği sorulmaktadır. Buna göre hangi seçenek uygundur?
- A Metin bir öyküdür.
- B Metnin konusu zamanın planlı kullanımıdır.
- C Metnin konusu doğa sevgisidir.
- D Metin bir şiirdir.
- E Çıkarım yapılamaz.
Kartlarda bu temanın üç temel düşüncesi verilmiştir. Kartlar birlikte değerlendirildiğinde ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?
- A Kartlar birbirinden bağımsızdır.
- B Metni anlamak yalnızca olayı bilmektir.
- C Tema somuttur.
- D İleti hep açıktır.
- E Bir metni anlamak; somut olandan soyut olana giderek metnin sezdirdiğini de görmeyi gerektirir.
Kartlarda üç kavram numaralandırılmıştır. Yazarın okura ulaştırmak istediği yargıyı karşılayan kart sorulmaktadır. Numaralara göre doğru kart hangisidir?
- A III
- B I
- C II
- D Üçü de aynıdır
- E Belirlenemez
Bir paragraf
Okumak, başkalarının yaşadıklarını kendi yaşamımıza katmanın en kolay yoludur. Bir kitap bittiğinde geride yalnızca sayfalar değil, yeni sorular kalır.
Yukarıdaki paragrafın ana düşüncesi sorulmaktadır. Buna göre yanıt hangi seçenektedir?
- A Kitaplar çok sayfalıdır.
- B Okumak, insanın deneyimini ve düşünme alanını genişletir.
- C Okumak zaman alır.
- D Sorular yanıtsız kalır.
- E Ana düşünce yoktur.
İki yargı
I. Kitap 240 sayfadır. II. Kitabın en güzel bölümü ikinci bölümüdür.
Yukarıdaki yargılar karşılaştırılmaktadır. İkinci yargının özelliği sorulmaktadır. Buna göre doğru yanıt hangisidir?
- A Sayısal bir veridir.
- B Nesneldir; doğrulanabilir.
- C Özneldir; kişiden kişiye değişir.
- D Kural bildirir.
- E İki yargı da nesneldir.
| Kavram | Tanımı |
|---|---|
| Konu | Metinde ele alınan somut durum |
| Tema | ? |
Tabloda iki kavram tanımlanmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan tanım hangisidir?
- A Metindeki somut durum
- B Konunun arkasındaki soyut ve genel kavram
- C Yazarın adı
- D Metnin uzunluğu
- E Yayın tarihi
Bir metin üzerine
Bir öyküde, bayram sabahı komşuların birbirine tatlı götürmesi ayrıntılı biçimde anlatılmaktadır.
Yukarıdaki ayrıntının metne kattığı boyut sorulmaktadır. Buna göre verilecek yanıt hangisidir?
- A Bir dipnot
- B Sayısal bir veri
- C Bir kural bildirimi
- D Kültürel yaşayışın metne yansıması
- E Bir başlık önerisi
Bir metin üzerine
Yazar, kentin eski mahallelerinin yıkılmasını anlatırken "yitirilen", "unutulan" gibi sözcükleri yinelemektedir.
Bu sözcük seçimleri yazarın tutumu konusunda hangi seçeneği destekler?
- A Yazar değişime eleştirel ve kaygılı yaklaşmaktadır.
- B Yazar değişimi övmektedir.
- C Yazar tarafsızdır.
- D Yazar konuyu önemsememektedir.
- E Tutum belirlenemez.
Bir metin üzerine
Bir yazı, kentteki yeşil alanların azalmasını sayılarla anlatmakta ve yeni parkların gerekliliğini savunmaktadır.
Yukarıdaki metne en uygun başlık sorulmaktadır. Buna göre doğru olan yargı hangisidir?
- A Mutfakta Bir Sabah
- B Sınav Hazırlığı
- C Denizde Bir Gün
- D Eski Bir Dostluk
- E Kentin Nefes Alacak Yeri
| Öğe | İşlevi |
|---|---|
| Ana düşünce | Yazarın okura ulaştırmak istediği temel yargı |
| Yardımcı düşünce | ? |
Tabloda metnin düşünce öğeleri karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki boşluk nasıl doldurulmalıdır?
- A Yazarın adı
- B Temel yargı
- C Metnin başlığı
- D Ana düşünceyi destekleyen ara yargılar
- E Metnin uzunluğu
| Metin | Ana düşüncenin veriliş biçimi |
|---|---|
| Makale | Doğrudan ve gerekçelendirilerek |
| Öykü | ? |
Tabloda ana düşüncenin veriliş biçimleri karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan bölüm hangisidir?
- A Olay ve kişiler aracılığıyla sezdirilerek
- B Doğrudan söylenerek
- C Başlıkta duyurularak
- D Kaynakçada gösterilerek
- E Hiç verilmeyerek
Bir çıkarım üzerine
Bir öğrenci, bir metnin temasının yalnızca tek bir doğru yanıtı olacağını ve başka yorumun kabul edilemeyeceğini söylemiştir.
Yukarıdaki çıkarımda yapılan hata sorulmaktadır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A Metinden kanıt aranmaz.
- B Tema tek bir yanıttır.
- C Yorum yapılamaz.
- D Metinden desteklenebilen birden çok yorum geçerli olabilir.
- E Hata yoktur.
Bir metin üzerine
Bir metinde aynı olay, önce bir çocuğun sonra bir yetişkinin gözünden anlatılmaktadır.
Yukarıdaki kurgunun okura sağladığı olanak sorulmaktadır. Buna göre hangi seçenek doğrudur?
- A Metni zorlaştırmak
- B Olayın kısalmasını sağlamak
- C Aynı olayın farklı bakış açılarıyla değişebileceğini görmek
- D Bilgi vermemek
- E Olanak sağlamaz.
Bir inceleme
Bir yazar, çocukluğunun geçtiği kıyı kasabasını anlattığı kitabında deniz ve balıkçılık ayrıntılarına geniş yer vermiştir.
Yukarıdaki durumun gösterdiği ilişki sorulmaktadır. Buna göre doğru seçenek hangisidir?
- A İlişki kurulamaz.
- B Metnin yazardan bağımsız olması
- C Yazarın konuyu bilmemesi
- D Metnin kısalığı
- E Yazarın yaşantısının metne yansıması
Bir metin üzerine
Öyküde, uzak bir kente taşınan bir çocuğun eski mahallesini özlemesi anlatılmaktadır.
Yukarıdaki metnin teması sorulmaktadır. Buna göre doğru yanıt hangisidir?
- A Kent
- B Taşınma
- C Özlem
- D Çocuk
- E Mahalle
Bir metin üzerine
Bir yazıda şu yargılar yer alıyor: "Kitaplar bilgi verir.", "Kitaplar başkalarının yaşamına ortak eder.", "Bu nedenle okumak insanı geliştirir."
Yukarıdaki yargılardan hangisinin ana düşünce olduğu sorulmaktadır. Buna göre aranan sonuç hangisidir?
- A Kitaplar yaşama ortak eder.
- B Kitaplar bilgi verir.
- C Okumak insanı geliştirir.
- D Üçü de yardımcı düşüncedir.
- E Belirlenemez.
Bir metin üzerine
Metinde kahraman, kendisine yardım eden komşusunu yıllar sonra arayıp teşekkür eder; anlatıcı bu davranış üzerine hiçbir yorum yapmaz.
Yukarıdaki metinde iletinin veriliş biçimi sorulmaktadır. Buna göre uygun düşen seçenek hangisidir?
- A Dipnotta açıklanır.
- B Açık; anlatıcı doğrudan söyler.
- C Başlıkta verilir.
- D Örtük; okurun davranıştan çıkarım yapması beklenir.
- E İleti yoktur.
Bir şiir üzerine
Şiirin bütün dizelerinde ayrılık, boşalan sokaklar ve sönen ışıklar anlatılmaktadır.
Şiirin bütününe egemen olan duygu hangi seçenekte verilmiştir?
- A Şaşkınlık
- B Coşku
- C Öfke
- D Merak
- E Hüzün
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Haber metninin amacı bir olayı olduğu gibi duyurmaktır.
- Denemede kişisel bakış öndedir.
- Haberde ise olay aktarılır.
- Amaç duyurmaktır.
2. sorunun çözümü
Pencere, dışarıya bakma ve umut çağrışımıyla kullanılır.
- Kapı geçişi ve başlangıcı çağrıştırıyor.
- Pencere bakışla ilgilidir.
- Dışarıya bakma ve umut çağrışır.
3. sorunun çözümü
Sık yinelenen anahtar sözcükler metnin konusunu gösterir.
- Sözcükler aynı alanla ilgilidir.
- Yineleme vurguyu gösterir.
- Konu zaman planlamasıdır.
4. sorunun çözümü
Kartlar konuyu, temayı ve iletiyi tek bir okuma yolunda birleştirir.
- Birinci kart somut düzeyi veriyor.
- İkinci kart soyut düzeye geçiyor.
- Üçüncü kart sezdirmeyi ekliyor.
5. sorunun çözümü
Ana düşünce, yazarın okura ulaştırmak istediği temel yargıdır.
- Konu anlatılan durumdur.
- Tema soyut kavramdır.
- Ana düşünce iletilen yargıdır.
6. sorunun çözümü
Paragraf, okumanın deneyimi ve düşünmeyi genişlettiğini savunur.
- İlk cümle deneyim katmayı söylüyor.
- İkinci cümle yeni sorulardan söz ediyor.
- İkisi genişleme düşüncesinde birleşir.
7. sorunun çözümü
Güzellik değerlendirmesi kişiye göre değiştiği için özneldir.
- Birinci yargı sayılabilir bir veridir.
- İkinci yargı bir beğeni bildiriyor.
- Beğeni kişiden kişiye değişir.
8. sorunun çözümü
Tema, konunun gerisindeki soyut ve genel kavramdır.
- Konu somut olarak anlatılandır.
- Tema bunun soyut karşılığıdır.
- Daha genel bir kavramdır.
9. sorunun çözümü
Toplumsal alışkanlıkların anlatılması metne kültürel bir boyut kazandırır.
- Anlatılan bir toplumsal alışkanlıktır.
- Bu alışkanlık paylaşılan bir yaşayışı gösterir.
- Metne kültürel boyut katar.
10. sorunun çözümü
Yitim ve unutuluş anlamı taşıyan sözcükler eleştirel ve kaygılı bir tutumu gösterir.
- Sözcükler olumsuz çağrışım taşıyor.
- Yineleme bunu vurguluyor.
- Tutum eleştirel ve kaygılıdır.
11. sorunun çözümü
Başlık metnin konusunu ve savunduğu düşünceyi yansıtmalıdır.
- Metin yeşil alanları konu ediyor.
- Park gerekliliğini savunuyor.
- Başlık bu içeriği karşılamalıdır.
12. sorunun çözümü
Yardımcı düşünceler ana düşünceyi destekleyen ara yargılardır.
- Ana düşünce metnin özüdür.
- Diğer yargılar onu destekler.
- Bunlara yardımcı düşünce denir.
13. sorunun çözümü
Öyküde ana düşünce çoğunlukla olay ve kişiler aracılığıyla sezdirilir.
- Makalede düşünce savunulur.
- Öyküde bir dünya kurulur.
- Düşünce bu dünya içinde sezdirilir.
14. sorunun çözümü
Metne dayandırılabilen farklı yorumlar geçerli olabilir; ölçüt metinden kanıt gösterebilmektir.
- Edebî metin çok anlamlıdır.
- Yorumun ölçütü metinden kanıttır.
- Birden çok yorum geçerli olabilir.
15. sorunun çözümü
Aynı olayın iki gözden anlatılması bakış açısının anlamı nasıl değiştirdiğini gösterir.
- Olay aynıdır.
- Anlatanlar farklıdır.
- Okur bakış açısının etkisini görür.
16. sorunun çözümü
Yazarın yaşadıkları, seçtiği ayrıntılar yoluyla metne yansır.
- Yazar kıyı kasabasında büyümüştür.
- Metinde bu çevre ayrıntılı anlatılmıştır.
- Yaşantı metne yansımıştır.
17. sorunun çözümü
Taşınma ve mahalle konuya aittir; bunların gerisindeki soyut kavram özlemdir.
- Anlatılan olay taşınmadır.
- Tema soyut olmalıdır.
- Metnin soyut kavramı özlemdir.
18. sorunun çözümü
Diğer iki yargı, sonuncusunu destekleyen yardımcı düşüncelerdir.
- İlk iki yargı birer gerekçe sunuyor.
- Son yargı bunlardan çıkarılıyor.
- Ana düşünce sonuç yargısıdır.
19. sorunun çözümü
Anlatıcı yorum yapmadığı için ileti davranış üzerinden sezdirilmiştir.
- Anlatıcı yorum yapmıyor.
- İleti davranışla veriliyor.
- Okur çıkarım yapar.
20. sorunun çözümü
Ayrılık, boşluk ve sönme görüntüleri hüzün duygusunu besler.
- Görüntüler ayrılık ve boşluk anlatıyor.
- Bu görüntüler okurda karamsar bir izlenim bırakır.
- Ana duygu hüzündür.