Çevremizdeki Işık ve Sesler

1. Penceresiz bir odada lamba yanarken masadaki kalemlik görülüyor, lamba söndürülünce hiçbir şey görülmüyor. Bu gözlem neyi gösterir?

• A) Görebilmek için ışık gereklidir
• B) Görebilmek için ses gereklidir
• C) Gözler karanlıkta daha iyi görür
• D) Bütün cisimler kendi ışığını üretir

Doğru cevap: A — Cisimleri görebilmek için ortamda ışık bulunması gerekir.

1. Lamba yanarken oda aydınlık ve cisim görülüyor.
2. Lamba sönünce oda karanlık ve cisim görülmüyor.
3. Değişen tek şey ışığın olup olmamasıdır.
4. Demek ki görmek için ışık gereklidir.

2. Tabloda ışık kaynakları doğal ve yapay olarak ayrılmıştır. Tabloda hangi kaynak yanlış gruba yazılmıştır?

• A) Güneş
• B) Yıldız
• C) Mum
• D) El feneri

Doğru cevap: D — El feneri insan yapımıdır; doğal kaynaklar grubuna yazılması yanlıştır.

1. Doğal ışık kaynakları kendiliğinden bulunur: Güneş, yıldız, şimşek.
2. Yapay ışık kaynaklarını insanlar üretir: ampul, mum, el feneri.
3. Tabloda el feneri doğal grubunda yazılmış.
4. Yanlış yazılan kaynak el feneridir.

3. Elektrikler kesilince Melis el fenerini yaktı ve odayı aydınlattı. El feneri hangi tür kaynaktır?

• A) Doğal ışık kaynağı
• B) Yapay ışık kaynağı
• C) Doğal ses kaynağı
• D) Yapay ses kaynağı

Doğru cevap: B — El feneri insan yapımı olduğu için yapay ışık kaynağıdır.

1. El feneri ışık verir, yani bir ışık kaynağıdır.
2. Doğada kendiliğinden bulunmaz, insanlar üretir.
3. İnsan yapımı kaynaklara yapay denir.
4. El feneri yapay ışık kaynağıdır.

4. Şekilde el fenerinden çıkan ışık kalem kutusuna gelmekte ve perdede karanlık bir bölge oluşmaktadır. Perdede oluşan bu karanlık bölgeye ne ad verilir?

• A) Işık
• B) Gölge
• C) Ses
• D) Isı

Doğru cevap: B — Işığın geçemediği yerde oluşan karanlık bölgeye gölge denir.

1. El feneri ışık yayıyor.
2. Kalem kutusu ışığın bir kısmını engelliyor.
3. Işığın ulaşamadığı yer karanlık kalıyor.
4. Bu karanlık bölgenin adı gölgedir.

5. Kulakları sıkıca tıkalı olan bir kişi çalan zilin sesini duyamamaktadır. Bu durum sesin hangi duyumuzla algılandığını gösterir?

• A) Görme
• B) Tatma
• C) İşitme
• D) Koklama

Doğru cevap: C — Ses kulakla, yani işitme duyusuyla algılanır.

1. Kişinin gözleri, dili ve burnu açıktır.
2. Yalnızca kulakları tıkalıdır.
3. Kulaklar tıkalıyken ses duyulmuyor.
4. Ses işitme duyusuyla algılanır.

6. Çalan bir zili K, L ve M noktalarındaki üç arkadaş dinlemektedir. Şekle göre zil sesini en zayıf duyan arkadaş hangisidir?

• A) K noktasındaki
• B) L noktasındaki
• C) M noktasındaki
• D) Üçü de aynı şiddette duyar

Doğru cevap: C — Ses kaynağından uzaklaştıkça ses daha zayıf duyulur.

1. Şekilde zile en yakın nokta K, en uzak nokta M'dir.
2. Ses kaynağa yakınken kuvvetli duyulur.
3. Kaynaktan uzaklaştıkça ses zayıflar.
4. En zayıf duyan M noktasındaki arkadaştır.

7. Kuş cıvıltısı, rüzgâr uğultusu ve gök gürültüsü doğada kendiliğinden oluşur. Bu sesler nasıl kaynaklardır?

• A) Yapay ses kaynağı
• B) Doğal ses kaynağı
• C) Işık kaynağı
• D) Isı kaynağı

Doğru cevap: B — Doğada kendiliğinden oluşan sesler doğal ses kaynaklarıdır.

1. Bu seslerin çıkması için insan çabası gerekmez.
2. Doğada kendiliğinden oluşurlar.
3. Kendiliğinden oluşan kaynaklara doğal denir.
4. Üçü de doğal ses kaynağıdır.

8. Aşağıdaki ses kaynaklarından hangisi insan yapımıdır?

• A) Yağmur
• B) Gök gürültüsü
• C) Davul
• D) Dalga

Doğru cevap: C — Davul insanlar tarafından yapılmış yapay bir ses kaynağıdır.

1. Yağmur, gök gürültüsü ve dalga doğada kendiliğinden oluşur.
2. Davulu insanlar üretir ve çalar.
3. İnsan yapımı kaynaklara yapay denir.
4. Doğru cevap davuldur.

9. Bir öğrenci "Ay kendi ışığını üretir, bu yüzden doğal ışık kaynağıdır." dedi. Öğrencinin bu ifadesindeki yanlış nedir?

• A) Ay kendi ışığını üretmez, Güneş'ten aldığı ışığı yansıtır
• B) Ay yapay bir ışık kaynağıdır
• C) Ay bir ses kaynağıdır
• D) Ay geceleri hiç görünmez

Doğru cevap: A — Ay ışık üretmez; Güneş'ten gelen ışığı yansıttığı için parlak görünür.

1. Işık kaynağı, ışığı kendisi üreten cisimdir.
2. Güneş ve yıldızlar ışık üretir.
3. Ay ışık üretmez, üzerine düşen Güneş ışığını yansıtır.
4. Yanlış olan, Ay'ın kendi ışığını ürettiği düşüncesidir.

10. Apartmanda gece geç saatte yüksek sesle müzik çalınması komşuları rahatsız etmektedir. Bu durum hangi kirliliktir ve nasıl önlenir?

• A) Işık kirliliği – perdeler kapatılır
• B) Hava kirliliği – pencereler açılır
• C) Su kirliliği – musluk kapatılır
• D) Ses kirliliği – sesin şiddeti azaltılır

Doğru cevap: D — Rahatsız edici yüksek sesler ses kirliliğidir; sesin şiddeti azaltılarak önlenir.

1. Rahatsızlığa yol açan şey müziğin yüksek sesidir.
2. İstenmeyen ve rahatsız eden seslere ses kirliliği denir.
3. Çözüm, sesin şiddetini azaltmaktır.
4. Doğru seçenek ses kirliliği ve sesin azaltılmasıdır.