Eş Sesli Kelimeler

1. Kartlarda aynı biçimde yazılan “yaz” sözcüğü iki ayrı anlamda gösterilmiştir. “Yazın dedemin köyüne gideceğiz.” cümlesindeki “yaz” hangi anlamdadır?

• A) Bir mevsimin adı
• B) Yazma işi
• C) Bir renk adı
• D) Bir sayı

Doğru cevap: A — Eş sesli sözcüğün hangi anlamda kullanıldığını cümle belirler. Köye gidilecek zaman anlatıldığı için “yaz” mevsim adıdır.

1. Cümlede köye ne zaman gidileceği söyleniyor.
2. “Yazın” sözcüğü burada bir zamanı, yani mevsimi gösteriyor.
3. Yazma işi olsaydı cümlede yazılan bir şeyden söz edilirdi.
4. Buradaki “yaz” bir mevsimin adıdır → cevap A.

2. Üç cümlede de “gül” sözcüğü geçiyor; ikisinde çiçek, birinde ise yapılması istenen bir iş anlatılıyor. İş bildiren “gül” hangi cümlededir?

• A) 1. cümlede
• B) 2. cümlede
• C) 3. cümlede
• D) Hiçbirinde

Doğru cevap: B — 2. cümlede birinden gülmesi isteniyor; buradaki “gül” çiçek değil, gülme işidir.

1. 1. cümlede kokan bir şeyden söz ediliyor → çiçek.
2. 3. cümlede sulanan bir fidandan söz ediliyor → çiçek.
3. 2. cümlede şaka duyulunca yapılması istenen bir davranış var.
4. İş bildiren “gül” 2. cümlededir → cevap B.

3. Elif, kardeşinin doğum gününde çektiği fotoğrafın altına bu cümleyi yazdı. Buradaki “yüz” sözcüğü hangi anlamda kullanılmıştır?

• A) Doksan dokuzdan sonra gelen sayı
• B) Suda ilerleme işi
• C) İnsanın surat bölümü
• D) Bir kumaş türü

Doğru cevap: C — Sevinç insanın suratından belli olur; cümlede kardeşin surat bölümünden söz edilmektedir.

1. Cümlede sevinen bir kişinin görüntüsü anlatılıyor.
2. Sayı olsaydı yanında “lira, tane” gibi bir sözcük bulunurdu.
3. Yüzme işi olsaydı sudan söz edilirdi; burada su yok.
4. Parlayan yer insanın surat bölümüdür → cevap C.

4. Umut cümlelerdeki koyu sözcüklerin anlamını tabloya yazdı ama son satırı doldurmadı. Soru işaretinin yerine hangi açıklama gelmelidir?

• A) bir sayı
• B) bir binek hayvanı
• C) binme işi
• D) bir yapı

Doğru cevap: A — Cümlede meydandaki kişilerin sayısı verilmektedir; buradaki “bin” bir sayı adıdır.

1. Tabloda her satırda sözcüğün o cümledeki anlamı yazılıyor.
2. Son cümlede “bin kişi” deniyor; sözcük “kişi” ile birlikte kullanılmış.
3. Binme işi olsaydı “ata bin” gibi bir kullanım olurdu.
4. Buradaki “bin” kaç kişi olduğunu söyleyen bir sayıdır → cevap A.

5. Annem bahçede çalışırken art arda iki cümle kurdu. Bu iki cümlede geçen “kaz” sözcükleri için ne söylenebilir?

• A) Eş anlamlıdır
• B) Zıt anlamlıdır
• C) İkisi de bir hayvanı anlatır
• D) Yazılışları aynı, anlamları farklıdır

Doğru cevap: D — Birinci cümlede bir kuş türü, ikincisinde toprağı kazma işi anlatılıyor. Yazılışı aynı, anlamı farklı bu sözcükler eş seslidir.

1. 1. cümlede göle inen bir hayvan sürüsünden söz ediliyor.
2. 2. cümlede annem bahçede toprağı kazmayı istiyor.
3. İki sözcük de aynı harflerle yazılıyor ama anlamları bambaşka.
4. Yazılışları aynı, anlamları farklı sözcüklere eş sesli denir → cevap D.

6. Öğretmen tahtaya dört kart astı ve bunlardan üçünün birden çok anlamı olduğunu söyledi. Eş sesli olmayan kart hangisidir?

• A) ay
• B) el
• C) gül
• D) kalem

Doğru cevap: D — “ay”, “el” ve “gül” sözcüklerinin farklı anlamları vardır; “kalem” ise tek bir varlığı karşılar.

1. “ay” hem gökyüzündeki gök cismini hem otuz günlük süreyi anlatır.
2. “el” hem vücudumuzun bir bölümünü hem yabancı kişiyi anlatır.
3. “gül” hem bir çiçeği hem gülme işini anlatır.
4. “kalem” için böyle ikinci bir anlam yoktur → cevap D.

7. Havanın birden bozduğu bir günde bu cümle kuruldu. Metindeki “dolu” sözcüğü aşağıdakilerden hangisini anlatmaktadır?

• A) İçi boş olmayan bir kap
• B) Buz taneleri hâlinde yağan yağış
• C) Çok kalabalık bir yer
• D) Bir bitki adı

Doğru cevap: B — Cümlede yağan ve bitkiye zarar veren bir şeyden söz ediliyor; bu, buz taneleri hâlinde düşen yağıştır.

1. Cümlede “dolu yağınca” deniyor; demek ki gökten düşen bir şeyden söz ediliyor.
2. İçi dolu bir kap gökten yağmaz.
3. Fidelere zarar veren yağış türü buz taneli yağıştır.
4. Buradaki “dolu” bir yağış türüdür → cevap B.

8. Aynı kökten gelen “yüz” sözcüğü üç ayrı cümlede kullanılmıştır. Bu cümlelerden hangisinde yüz bir sayıyı anlatmaktadır?

• A) 1. cümlede
• B) 2. cümlede
• C) 3. cümlede
• D) Hepsinde

Doğru cevap: C — 3. cümlede harçlığın miktarı söyleniyor; buradaki “yüz” bir sayıdır. Diğerlerinde yüzme işi ve surat anlatılmaktadır.

1. 1. cümlede sudan ve havuzdan söz ediliyor → yüzme işi.
2. 2. cümlede utanan kişinin görüntüsü anlatılıyor → surat.
3. 3. cümlede “lira” sözcüğü var; yanındaki sözcük miktarı söylüyor.
4. Sayı anlamı 3. cümlededir → cevap C.

9. Piknikte toplanan çiçekler için bu cümle kuruldu. Cümledeki “kır” sözcüğü ile aşağıdakilerden hangisi kastedilmiştir?

• A) Kırmak işi
• B) Ağarmış saç rengi
• C) Bir tür kap
• D) Şehir dışındaki açık alan

Doğru cevap: D — Cümlede çiçeklerin toplandığı yerden söz ediliyor; kır, şehir dışındaki açık ve yeşil alandır.

1. Cümlede piknik yapılan yerde toplanan çiçeklerden söz ediliyor.
2. Kırmak işi olsaydı kırılan bir nesne bulunurdu.
3. Saç rengi olsaydı bir kişiden söz edilirdi.
4. “kır” burada şehir dışındaki açık alandır → cevap D.

10. Kamp gecesi gökyüzüne bakan Efe bu cümleyi kurdu. Boşluğa gelecek sözcüğün hem bir gök cismini hem de otuz günlük bir süreyi anlatması gerekiyor. Bu sözcük hangisidir?

• A) güneş
• B) ay
• C) yıldız
• D) bulut

Doğru cevap: B — “ay” hem gökyüzündeki gök cismini hem de takvimdeki otuz günlük süreyi karşılar; bu yüzden eş sesli bir sözcüktür.

1. Boşluğa gökyüzünde parlayan bir varlığın adı gelmeli.
2. “güneş”, “yıldız” ve “bulut” gökyüzünde bulunur ama zaman bildirmez.
3. “ay” hem gökyüzündeki gök cismidir hem de takvimde otuz günlük süredir.
4. İki anlamı birden karşılayan sözcük “ay” → cevap B.