Söz Sanatları

1. Şiir köşesine asılan dörtlükte birden çok söz sanatı kullanılmıştır. Buna göre hangi dizede benzetme yapılmıştır?

• A) 1. dize
• B) 2. dize
• C) 3. dize
• D) 4. dize

Doğru cevap: A — Benzetmede bir varlık başka bir varlığa benzetilir ve çoğunlukla “gibi” sözcüğü kullanılır. Birinci dizede gökyüzü denize benzetilmiştir.

1. Benzetmenin işareti çoğunlukla “gibi” sözcüğüdür.
2. 1. dizede “bir deniz gibi” sözü geçiyor.
3. 2, 3 ve 4. dizelerde varlıklara insan özelliği verilmiş.
4. Öyleyse benzetme 1. dizededir.

2. Kişileştirmede insana ait bir özellik başka bir varlığa verilir. Buna göre hangi cümlede kişileştirme vardır?

• A) A kartı
• B) B kartı
• C) C kartı
• D) D kartı

Doğru cevap: B — Anlatmak insana özgü bir eylemdir. B kartında çınar ağacına konuşup anlatma özelliği verilerek kişileştirme yapılmıştır.

1. A, C ve D kartlarında varlıklar doğal davranışlarını yapıyor.
2. Sallanmak, konmak ve dökülmek insana özgü değildir.
3. B kartında çınar “anlatıyor”.
4. Anlatmak insana ait bir eylemdir → kişileştirme B kartındadır.

3. Fabl kitabından alınan cümlede bir hayvana söz verilmiştir. Buna göre bu cümledeki söz sanatı hangisidir?

• A) Benzetme
• B) Abartma
• C) Konuşturma
• D) Ölçülü anlatım

Doğru cevap: C — İnsan dışındaki varlıkların konuşturulmasına konuşturma (intak) denir. Karıncanın söz söylemesi bu sanata örnektir; konuşturma her zaman kişileştirmeyle birlikte bulunur.

1. Cümlede karınca bir cümle kuruyor.
2. Konuşmak yalnızca insana özgüdür.
3. Hayvanın konuşturulması özel bir sanattır.
4. Bu sanatın adı konuşturmadır.

4. Abartmada bir olay ya da özellik olduğundan çok büyük gösterilir. Buna göre hangi cümlede abartma yapılmıştır?

• A) A kartı
• B) B kartı
• C) C kartı
• D) D kartı

Doğru cevap: D — Bir insanın sesinin üç mahalle öteden duyulması gerçekte olacak bir şey değildir. Bu, sesin gürlüğünü büyütmek için yapılmış bir abartmadır.

1. A, B ve C kartlarındaki durumlar gerçekte yaşanabilir.
2. D kartında sesin ulaştığı uzaklık gerçekçi değildir.
3. Söz, gerçeğin çok üstüne çıkarılmış.
4. Öyleyse abartma D kartındadır.

5. Benzetmede benzeyen zayıf, kendisine benzetilen güçlü olan öğedir. Buna göre bu benzetmede benzeyen hangisidir?

• A) eller
• B) pamuk
• C) yumuşaklık
• D) kardeş

Doğru cevap: A — Cümlede eller pamuğa benzetilmiştir. Yumuşaklık bakımından zayıf olan “eller” benzeyen, güçlü olan “pamuk” ise kendisine benzetilendir.

1. Cümlede “gibi” sözcüğü benzetmeyi kuruyor.
2. “Gibi” sözcüğünden önce gelen öğe: pamuk.
3. Pamuğa benzetilen varlık ellerdir.
4. Öyleyse benzeyen “eller”dir.

6. Cümlelerin üçünde varlıklara insan özellikleri verilmiştir. Buna göre hangi cümlede kişileştirme yapılmamıştır?

• A) I. cümle
• B) II. cümle
• C) III. cümle
• D) IV. cümle

Doğru cevap: D — IV. cümlede kar tanelerine insan özelliği verilmemiş, yalnızca pamuğa benzetilmiştir. Bu bir benzetmedir, kişileştirme değildir.

1. Gülümsemek, koşmak ve göz kırpmak insana özgüdür.
2. I, II ve III. cümlelerde bu özellikler doğaya verilmiş.
3. IV. cümlede “gibi” sözcüğü kullanılmış.
4. Bu bir benzetmedir → kişileştirme yoktur.

7. Aynı dörtlüğün son dizesinde yağmura insana özgü bir iş yaptırılmıştır. Buna göre son dizede hangi söz sanatı kullanılmıştır?

• A) Kişileştirme
• B) Abartma
• C) Benzetme
• D) Konuşturma

Doğru cevap: A — Masal anlatmak insana özgü bir eylemdir. Yağmura bu özellik verildiği için dizede kişileştirme vardır; yağmur bir söz söylemediği için konuşturma değildir.

1. Son dizede yağmur bir masal anlatıyor.
2. Anlatmak insana ait bir davranıştır.
3. Yağmurun ağzından bir cümle aktarılmamış.
4. Öyleyse sanat konuşturma değil, kişileştirmedir.

8. Rüzgâr güllerini anlatan metinde bir karşılaştırma yapılmıştır. Metindeki “dev birer papatya gibi görünüyorlardı” sözünde hangi söz sanatına başvurulmuştur?

• A) Kişileştirme
• B) Benzetme
• C) Konuşturma
• D) Abartma

Doğru cevap: B — Rüzgâr gülleri, biçimlerinden ötürü papatyalara benzetilmiştir. “Gibi” sözcüğü benzetmenin açık işaretidir.

1. Sözde iki varlık karşılaştırılıyor: rüzgâr gülü ve papatya.
2. Aradaki bağ “gibi” sözcüğüyle kurulmuş.
3. Rüzgâr güllerine insan özelliği verilmemiş.
4. Öyleyse yapılan sanat benzetmedir.

9. Bir öğrenci cümlelerdeki söz sanatlarını tabloya yazmış, bir satırda yanılmıştır. Buna göre hangi satırdaki söz sanatı yanlış yazılmıştır?

• A) 1. satır
• B) 2. satır
• C) 3. satır
• D) 4. satır

Doğru cevap: C — 3. satırda kedi konuşturulmuştur; bu bir konuşturma (intak) sanatıdır. Cümlede hiçbir benzetme öğesi bulunmamaktadır.

1. 1. satırda buluta ağlama özelliği verilmiş → kişileştirme, doğru.
2. 2. satırda “gibi” ile benzetme yapılmış → doğru.
3. 4. satırda gözyaşının dere doldurması abartılmış → doğru.
4. 3. satırda kedi konuşuyor → konuşturma olmalıydı, yanlış.

10. Söz sanatları ve örnek cümleler iki sütuna karışık yazılmıştır. Buna göre doğru eşleştirme hangi seçenekte verilmiştir?

• A) 1-a, 2-b, 3-c
• B) 1-b, 2-c, 3-a
• C) 1-c, 2-a, 3-b
• D) 1-b, 2-a, 3-c

Doğru cevap: B — “Sesi bülbül gibi” benzetmedir (b), “menekşeler el salladı” kişileştirmedir (c), “gözyaşları sel oldu” abartmadır (a).

1. “gibi” geçen cümle benzetmedir → 1-b.
2. El sallamak insana özgüdür → 2-c.
3. Gözyaşının sel olması gerçekçi değildir → 3-a.
4. Bu sıralamayı veren seçenek B’dir.

11. Kartlardaki cümlelerin üçünde bir söz sanatı kullanılmıştır. Buna göre hangi cümlede söz sanatı bulunmamaktadır?

• A) A kartı
• B) B kartı
• C) C kartı
• D) D kartı

Doğru cevap: D — D kartında yalnızca bir işin yapıldığı bildirilmiştir; hiçbir varlığa insan özelliği verilmemiş, benzetme de yapılmamıştır.

1. A kartında yıldızlara göz kırpma özelliği verilmiş.
2. B kartında deniz sesi ninniye benzetilmiş.
3. C kartında ağaçlara dertleşme özelliği verilmiş.
4. D kartında gerçek bir iş anlatılmış → sanat yoktur.

12. Geziden dönen iki arkadaş yukarıdaki gibi konuşuyor. Ali’nin cümlesinde hangi sanat vardır?

• A) Benzetme
• B) Abartma
• C) Kişileştirme
• D) Konuşturma

Doğru cevap: B — Bir günlük yürüyüşle ayakkabı tabanının erimesi gerçekte olacak bir şey değildir. Ali yorgunluğunu büyüterek anlatmıştır; bu abartmadır.

1. Ali çok yürüdüklerini anlatıyor.
2. Ayakkabı tabanının erimesi gerçek dışıdır.
3. Cümlede benzetme sözcüğü “gibi” yoktur.
4. Durum olduğundan büyük gösterilmiş → abartma.

13. Haritada bir söz sanatının özellikleri sıralanmış, adı ise yazılmamıştır. Buna göre bu özelliklere uyan cümle hangisidir?

• A) Kuşlar dallarda neşeyle cıvıldıyordu.
• B) Deniz o sabah aynadan farksızdı.
• C) Tilki, kargaya “Ne güzel bir sesin var!” dedi.
• D) Yorgunluktan bir adım atacak hâlim kalmadı.

Doğru cevap: C — Haritada anlatılan sanat konuşturmadır. C seçeneğinde tilki konuşturulmuş, ona bir söz söyletilmiştir.

1. Aranan sanatta varlık bir söz söylemelidir.
2. A seçeneğinde kuşlar doğal sesini çıkarıyor.
3. B benzetme, D ise abartmadır.
4. Konuşturulan varlık yalnızca C seçeneğindedir.

14. Okulun panosuna asılan afişte dikkat çekmek için bir söz sanatı kullanılmıştır. Buna göre afişteki “Ormanlar bizi çağırıyor!” sözü hangi sanatla kurulmuştur?

• A) Kişileştirme
• B) Benzetme
• C) Abartma
• D) Konuşturma

Doğru cevap: A — Çağırmak insana özgü bir eylemdir. Ormanlara bu özellik verildiği için afişte kişileştirme yapılmıştır; ormanın söylediği bir söz aktarılmadığı için konuşturma değildir.

1. Afişte ormanlar çağırma işini yapıyor.
2. Çağırmak insana ait bir davranıştır.
3. Cümlede “gibi” sözcüğü yoktur, benzetme değildir.
4. Ormanın ağzından söz aktarılmamış → kişileştirme.

15. Bir romandan alınan cümlede iki ayrı söz sanatı iç içe geçmiştir. Buna göre bu cümlede hangi iki söz sanatı bir aradadır?

• A) Benzetme ve abartma
• B) Kişileştirme ve konuşturma
• C) Benzetme ve kişileştirme
• D) Abartma ve konuşturma

Doğru cevap: C — Değirmen “kambur bir ihtiyara” benzetilmiştir (benzetme); ayrıca inlemek insana özgü olduğu için değirmene insan özelliği verilmiştir (kişileştirme).

1. Cümlede “gibi” sözcüğü var → benzetme.
2. Değirmen bir ihtiyara benzetilmiş.
3. “İnlemek” insana ait bir davranıştır.
4. Bu özellik değirmene verilmiş → kişileştirme de vardır.