Sıfatlar

1. Cümledeki kimi sözcükler isimlerin nasıl olduğunu, kimileri sayısını bildirmektedir. Buna göre “yaşlı” sözcüğü hangi tür sıfattır?

• A) Niteleme sıfatı
• B) Sayı sıfatı
• C) İşaret sıfatı
• D) Belgisiz sıfat

Doğru cevap: A — “Yaşlı” sözcüğü çınarın nasıl olduğunu bildirir. İsmin durumunu, biçimini ya da rengini bildiren sıfatlara niteleme sıfatı denir.

1. Sıfatı bulmak için isme “nasıl?” diye soralım: Nasıl çınar? Yaşlı çınar.
2. “Nasıl?” sorusunun cevabı niteleme sıfatıdır.
3. Sayı bildiren sözcük cümlede “iki”dir.
4. Öyleyse “yaşlı” niteleme sıfatıdır → cevap A.

2. Kartlarda dört ayrı sıfat tamlaması verilmiştir. Varlığın yerini göstererek belirten işaret sıfatı hangi karttadır?

• A) birkaç öğrenci
• B) hangi kitap
• C) şu ağaç
• D) üç kalem

Doğru cevap: C — “Şu” sözcüğü ağacın yerini göstererek belirtir; işaret sıfatıdır. “Birkaç” belgisiz, “hangi” soru, “üç” sayı sıfatıdır.

1. İşaret sıfatları bu, şu, o sözcükleridir.
2. “Birkaç” miktarı kesin olmayan biçimde bildirir; belgisizdir.
3. “Hangi” soru sorar; soru sıfatıdır.
4. İşaret bildiren tek kart C’dir.

3. Sıfatları türlerine göre ayıran tabloda son kutu boş bırakılmıştır. “Kaçıncı” sözcüğü için bu kutuya ne yazılmalıdır?

• A) Niteleme sıfatı
• B) Soru sıfatı
• C) Belgisiz sıfat
• D) İşaret sıfatı

Doğru cevap: B — “Kaçıncı” sözcüğü ismin sırasını sorarak belirtir; soru sıfatıdır. Cevabı bir sayı sıfatı olurdu: üçüncü sıra.

1. Sözcük bir soru soruyor mu? Evet: kaçıncı sıra?
2. İsimden önce gelip onu belirtiyorsa soru sıfatıdır.
3. Niteleme sıfatı olsaydı “nasıl?” sorusuna cevap verirdi.
4. Doğru tür soru sıfatıdır → cevap B.

4. Pekiştirme sıfatı, niteliği daha güçlü anlatmak için sıfatın ilk hecesinin yinelenmesiyle kurulur. Numaralanmış cümlelerin hangisinde pekiştirme sıfatı kullanılmıştır?

• A) I – küçücük
• B) III – birkaç
• C) IV – şu
• D) II – bembeyaz

Doğru cevap: D — “Bembeyaz” sözcüğü “beyaz” sıfatının ilk hecesine “-m” getirilerek pekiştirilmiştir. “Küçücük” ise küçültme sıfatıdır.

1. Pekiştirmede sıfatın ilk hecesi yinelenir: bem-beyaz, kıp-kırmızı.
2. “Küçücük” anlamı güçlendirmez, küçültür.
3. “Birkaç” belgisiz, “şu” işaret sıfatıdır.
4. Pekiştirme yalnızca “bembeyaz”da vardır → cevap D.

5. Cümledeki “küçücük” ve “ufacık” sözcükleri isimlere aynı anlam inceliğini kazandırmaktadır. Bu sözcüklerin sıfatlara kattığı anlam nedir?

• A) Küçültme anlamı
• B) Pekiştirme anlamı
• C) Soru anlamı
• D) Belirsizlik anlamı

Doğru cevap: A — “-cık / -cik / -cek” gibi ekler sıfata küçültme, sevgi ya da acıma anlamı katar. Burada bahçe ve kulübenin küçüklüğü vurgulanmıştır.

1. Sözcüklerin köklerini bulalım: küçük ve ufak.
2. İkisine de “-cük / -cık” eki gelmiş.
3. Bu ekler varlığı daha küçük gösterir.
4. Öyleyse katılan anlam küçültmedir → cevap A.

6. Dört öğrenci aynı cümledeki “bu” sözcüğünün görevini tartışmaktadır. Bu konuşmada doğru açıklamayı yapan öğrenci hangisidir?

• A) Mert
• B) Sude
• C) Alp
• D) Ceyda

Doğru cevap: B — İşaret sözcüğü bir ismin önüne gelip onu belirtiyorsa sıfat, ismin yerini tutuyorsa zamir olur. Burada “kitap” ismini belirttiği için sıfattır.

1. Cümlede “bu” sözcüğünden sonra bir isim var mı? Evet: kitabı.
2. İsmi belirten sözcük sıfattır.
3. Zamir olsaydı “Bunu okudum.” biçiminde tek başına kullanılırdı.
4. Doğru açıklamayı Sude yapmıştır → cevap B.

7. Betimleyici paragraftaki sıfatlar varlıkların değişik özelliklerini anlatmaktadır. Bu sıfatlardan hangisi varlığın yapıldığı maddeyi bildirmektedir?

• A) dar
• B) paslı
• C) ahşap
• D) tatlı

Doğru cevap: C — “Ahşap kapı” sözünde “ahşap”, kapının hangi maddeden yapıldığını bildirir. Ötekiler biçim, durum ve koku özelliği anlatır.

1. “Dar” sokağın biçimini anlatır.
2. “Paslı” zilin durumunu anlatır.
3. “Tatlı” kokunun nasıl olduğunu anlatır.
4. Yalnızca “ahşap” madde bildirir → cevap C.

8. İlanda birden çok söz öbeği kullanılmıştır. Aşağıdakilerden hangisi ilandaki bir sıfat tamlaması değildir?

• A) okuma saati
• B) yeni üyeler
• C) küçük bir grup
• D) uzun bir masa

Doğru cevap: A — “Okuma saati” iki ismin birleşmesiyle kurulmuş belirtisiz isim tamlamasıdır; sıfat tamlaması değildir.

1. Sıfat tamlamasında ilk sözcük ismi niteler ya da belirtir.
2. “Yeni”, “küçük” ve “uzun” birer niteleme sıfatıdır.
3. “Okuma” ise bir sıfat değil, isimdir.
4. Öyleyse sıfat tamlaması olmayan A’dır.

9. Belgisiz sıfat, varlığı sayısı ya da niteliği kesin olmayan biçimde belirtir. Kartlardaki cümlelerin hangisinde belgisiz sıfat kullanılmıştır?

• A) “Bu yolu daha önce hiç görmemiştim.”
• B) “Üç arkadaş birlikte yola çıktı.”
• C) “Hangi durakta ineceğiz?”
• D) “Her sabah aynı otobüse biniyorum.”

Doğru cevap: D — “Her” sözcüğü sabahları tek tek saymadan belirtir; belgisiz sıfattır. Ötekilerde işaret, sayı ve soru sıfatı vardır.

1. A’daki “bu” işaret sıfatıdır.
2. B’deki “üç” sayı sıfatıdır.
3. C’deki “hangi” soru sıfatıdır.
4. D’deki “her” belirsizlik bildirir → cevap D.

10. Kişi adlarının önüne ya da arkasına gelen unvanlar da sıfat görevindedir. Bu cümledeki unvan sıfatları hangi seçenekte birlikte verilmiştir?

• A) Sınıfımıza – dün
• B) Doktor – Hanım
• C) Elif – Hanım
• D) dün – konuk

Doğru cevap: B — “Doktor” adın önünde, “Hanım” adın arkasında yer alan unvanlardır; ikisi de “Elif” adını niteleyen unvan sıfatlarıdır.

1. Cümledeki kişi adını bulalım: Elif.
2. Adın önünde “Doktor”, arkasında “Hanım” var.
3. Bu sözcükler kişinin görevini ve saygı derecesini bildirir.
4. Unvan sıfatları “Doktor” ve “Hanım”dır → cevap B.

11. Şemada bir sıfat tamlamasının parçaları sırayla gösterilmiştir. Bu tamlamayla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

• A) Tek sıfat kullanılmış, bu sıfat niteleme sıfatıdır.
• B) İki sıfat kullanılmış, ikisi de sayı sıfatıdır.
• C) İki sıfat kullanılmış; biri sayı, biri niteleme sıfatıdır.
• D) Şemada sıfat yoktur, bu bir isim tamlamasıdır.

Doğru cevap: C — “Üç” balonun sayısını bildirir, sayı sıfatıdır; “kırmızı” balonun rengini bildirir, niteleme sıfatıdır. Bir isim birden çok sıfatla birlikte kullanılabilir.

1. Şemadaki isim “balon”dur.
2. “Üç” kaç sorusuna cevap verir → sayı sıfatı.
3. “Kırmızı” nasıl sorusuna cevap verir → niteleme sıfatı.
4. İki farklı türde sıfat vardır → cevap C.

12. Cümlede iki isim birer sıfatla nitelenmiştir. Bu sıfatlar isimlere hangi bakımdan özellik katmaktadır?

• A) Renk ve durum bakımından
• B) Sayı ve sıra bakımından
• C) Yer ve yön bakımından
• D) Soru ve belirsizlik bakımından

Doğru cevap: A — “Sarı” yaprakların rengini, “ıslak” ise yolun durumunu bildirir. İkisi de niteleme sıfatıdır.

1. Nasıl yapraklar? Sarı yapraklar → renk.
2. Nasıl yol? Islak yol → durum.
3. Cümlede sayı, sıra ya da soru bildiren sözcük yoktur.
4. Doğru seçenek A’dır.

13. Bir öğrenci sıfat türlerini tabloya yazarken bir satırda yanılmıştır. Yanlış tür hangi tamlamanın karşısına yazılmıştır?

• A) on kişi
• B) güzel manzara
• C) o ev
• D) nasıl bir gün

Doğru cevap: B — “Güzel” sözcüğü manzaranın nasıl olduğunu bildirir; niteleme sıfatıdır. Belgisiz sıfat olarak yazılması yanlıştır.

1. “On” sayı bildirir, doğru yazılmış.
2. “O” işaret bildirir, doğru yazılmış.
3. “Nasıl” soru sorar, doğru yazılmış.
4. “Güzel” niteleme sıfatıdır → yanlış satır B’dedir.

14. Soldaki sıfat tamlamaları sağdaki tür adlarıyla eşleştirilecektir. Buna göre doğru eşleştirme hangi seçenekte gösterilmiştir?

• A) 1-a, 2-b, 3-c, 4-d
• B) 1-c, 2-a, 3-d, 4-b
• C) 1-d, 2-c, 3-b, 4-a
• D) 1-b, 2-d, 3-c, 4-a

Doğru cevap: D — “Sarı” niteleme (b), “bu” işaret (d), “birçok” belgisiz (c), “kaç” ise soru sıfatıdır (a).

1. “Sarı defter” → nasıl defter? niteleme, b.
2. “Bu kalem” → hangi kalem, gösterilerek belirtiliyor: işaret, d.
3. “Birçok insan” → sayı belirsiz: belgisiz, c.
4. “Kaç kitap” → soru soruyor: soru sıfatı, a. Sıralama D’dedir.

15. Dörtlükte varlıkları niteleyen pek çok sözcük kullanılmıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu dizelerde sıfat görevinde kullanılmamıştır?

• A) tozlu
• B) yorgun
• C) yolcular
• D) kırık

Doğru cevap: C — “Tozlu”, “yorgun” ve “kırık” sözcükleri kendinden sonraki isimleri niteler. “Yolcular” ise nitelenen bir isimdir, sıfat değildir.

1. Sıfat, bir ismin önüne gelip onu niteler.
2. “Tozlu akşam”, “yorgun atlar”, “kırık pencere” birer sıfat tamlamasıdır.
3. “Yolcular” bir varlığı karşılar ve çokluk eki almıştır.
4. Sıfat olmayan sözcük “yolcular”dır → cevap C.