Yazım Kuralları

1. Kartlardaki cümlelerin üçünde “de/da” doğru yazılmıştır. Yazımı yanlış olan cümle hangi karttadır?

• A) A kartı
• B) B kartı
• C) C kartı
• D) D kartı

Doğru cevap: A — A kartındaki “de” bulunma bildiren bir ektir ve bitişik yazılmalıydı: “Türbinde kanatlar çok büyüktü.” Ötekilerde “de/da” bağlaçtır ve cümleden çıkarılabilir.

1. “De/da”yı cümleden çıkarma denemesi yapalım.
2. A kartında “Türbin kanatlar çok büyüktü.” anlamsızdır → ektir.
3. B, C, D kartlarında “de/da” çıkarılınca cümle anlamlı kalır → bağlaçtır.
4. Ek olduğu hâlde ayrı yazılan tek kart A’dır.

2. Cümlede bir ülke adının yazımıyla ilgili bir yanlışlık bulunmaktadır. Bu yanlışlık nasıl düzeltilmelidir?

• A) “ilimizdeki” sözcüğü büyük harfle başlamalıdır.
• B) “türkiyenin” yerine “Türkiye’nin” yazılmalıdır.
• C) “santrali” sözcüğü ayrı yazılmalıdır.
• D) Cümlede herhangi bir yanlışlık yoktur.

Doğru cevap: B — Ülke adları özel addır; büyük harfle başlar ve çekim eki kesmeyle ayrılır: "Türkiye’nin".

1. Cümlede bir ülke adı geçiyor: türkiye. Ülke adları özel addır.
2. Özel adlar her zaman büyük harfle başlar; öyleyse "Türkiye" yazılmalı.
3. Sonundaki "-nin" tamlayan eki, yani bir çekim ekidir. Özel ada gelen çekim ekleri kesmeyle ayrılır: Türkiye’nin.
4. Denetleyelim: "türkiyenin" yazımında iki hata birden var ✓ — küçük harf ve eksik kesme.

3. Soru eki “mi”, kendinden önceki sözcükten her zaman ayrı yazılır. Kartlardaki yazımlardan hangisi bu kurala uygundur?

• A) A kartı
• B) B kartı
• C) C kartı
• D) D kartı

Doğru cevap: C — C kartında "kazandı" ile "mı" arasında boşluk var; soru eki doğru biçimde ayrı yazılmış.

1. Bu soruda kuralı bilmek yetmiyor; yazımdaki BOŞLUĞU görmek gerekiyor.
2. Kartlara tek tek bakalım: "gördünmü", "gidecekmisin", "hazırmısın" — üçünde de ek sözcüğe yapışmış, boşluk yok.
3. C kartında ise "kazandı mı?" yazılmış; ek ile sözcük arasında boşluk var.
4. Denetleyelim: soru eki hangi biçimde olursa olsun (mi/mı/mu/mü) ayrı yazılır ✓ — tek doğru yazım C kartında.

4. Tablodaki kısaltmalardan biri yazım kuralına uymamaktadır. Yanlış yazılan kısaltma hangisidir?

• A) kg
• B) TDK
• C) Alb.
• D) m.

Doğru cevap: D — Ölçü birimi kısaltmalarının sonuna nokta konmaz; doğrusu "m" biçimindedir.

1. Kısaltmalarda nokta kullanılıp kullanılmayacağını belirleyen şey kısaltmanın TÜRÜDÜR.
2. Ölçü birimleri noktasız yazılır: kg ✓, m, cm, km. Tabloda "kg" doğru yazılmış.
3. Kuruluş adları büyük harfle ve noktasız yazılır: TDK ✓. Unvanlar ise noktalıdır: Alb. ✓
4. Denetleyelim: tablodaki "m." bir ölçü birimi ve fazladan nokta almış ✓ — kurala uymayan kısaltma bu.

5. Kartlardaki sözcüklerin üçü yazım kurallarına uygundur. Yazımı yanlış olan sözcük hangi karttadır?

• A) A kartı
• B) B kartı
• C) C kartı
• D) D kartı

Doğru cevap: A — “Her şey” sözü her zaman ayrı yazılır. “Hiçbir”, “birkaç” ve “herkes” ise kalıplaşmış bileşik sözcükler olduğundan bitişik yazılır.

1. “Hiçbir” bitişik yazılır; B kartı doğrudur.
2. “Birkaç” bitişik yazılır; C kartı doğrudur.
3. “Herkes” bitişik yazılır; D kartı doğrudur.
4. “Her şey” ayrı yazılmalıydı → yanlış kart A’dır.

6. Bağlaç olan “ki” ayrı, ek olan “-ki” bitişik yazılır. Numaralanmış cümlelerin hangisinde “ki”nin yazımı yanlıştır?

• A) I. cümle
• B) II. cümle
• C) III. cümle
• D) IV. cümle

Doğru cevap: B — II. cümledeki “ki” bir ismin yerini tutan ilgi zamiridir; bitişik yazılmalıydı: “Onunki daha güçlüydü.”

1. I’deki “ki” iki yargıyı bağlıyor; bağlaçtır, ayrı doğru.
2. III ve IV’teki “-ki” sıfat türetiyor; bitişik doğru.
3. II’de “onun gücü” yerine kullanılmış bir zamir var.
4. İlgi zamiri bitişik yazılır; yanlış yazım II. cümlededir → cevap B.

7. Panoya yazılan cümlede kesme işaretiyle ilgili bir yanlışlık yapılmıştır. Bu yanlışlığın sebebi nedir?

• A) Özel adlara gelen çekim ekleri hiçbir zaman kesmeyle ayrılmaz.
• B) “düzenlediği” sözcüğü büyük harfle başlamalıydı.
• C) Kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz.
• D) Cümlede herhangi bir yanlışlık yoktur.

Doğru cevap: C — Kurum, kuruluş ve makam adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz; doğrusu "Enerji Bakanlığının"dır.

1. Kesme işaretinin genel kuralı özel adlara gelen çekim eklerini ayırmaktır. Ama istisnalar var.
2. Kurum, kuruluş ve makam adları bu istisnalardan biridir: büyük harfle başlarlar ama aldıkları ekler kesmeyle ayrılmaz.
3. "Enerji Bakanlığı" bir kurum adıdır; öyleyse "Enerji Bakanlığı’nın" değil "Enerji Bakanlığının" yazılmalıdır.
4. Denetleyelim: aynı istisna "Türk Dil Kurumundan", "Ankara Valiliğine" gibi yazımlarda da geçerli ✓.

8. Davetiyede tarih yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır. Bu yanlışlık nasıl düzeltilmelidir?

• A) “Turnuvası” sözcüğü küçük harfle yazılmalıdır.
• B) “sahada” sözcüğü tırnak içine alınmalıdır.
• C) “başlayacaktır” sözcüğü ayrı yazılmalıdır.
• D) “15 temmuz çarşamba” yerine “15 Temmuz Çarşamba” yazılmalıdır.

Doğru cevap: D — Belirli bir tarihi bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar: "15 Temmuz Çarşamba".

1. Metinde belirli bir tarih var: 15 Temmuz. Tarih verildiğine göre ay adı büyük harfle başlamalı.
2. Aynı kural o tarihe eşlik eden gün adı için de geçerlidir: "çarşamba" değil "Çarşamba".
3. Öyleyse doğru yazım "15 Temmuz Çarşamba" biçimindedir.
4. Denetleyelim: "Turnuvası" sözcüğü zaten büyük yazılmış ve doğru ✓ — başlıkta özel bir etkinlik adı geçiyor.

9. Türbin sahasından dönen öğrenciler otobüste bir sözün yazımını tartışmaktadır. Bu konuşmada doğru açıklamayı yapan öğrenci hangisidir?

• A) Kerem
• B) Nil
• C) Aras
• D) Zeynep

Doğru cevap: A — Doğru yazım "hiçbir şey" biçimindedir: "hiçbir" bitişik, "şey" ayrı yazılır.

1. Sözün iki parçası var ve her birinin kuralı ayrı; ikisini birden doğru uygulayan öğrenciyi arıyoruz.
2. Nil "hiçbirşey" demiş — "şey" bitiştirilmiş, yanlış. Aras "hiç bir şey" demiş — "hiçbir" ayrılmış, yanlış.
3. Zeynep "hiç birşey" demiş — iki hata birden yapmış. Kerem ise "hiçbir" bitişik, "şey" ayrı demiş.
4. Denetleyelim: iki kuralı da doğru uygulayan tek öğrenci Kerem ✓.

10. Gezi notunda birden çok yazım yanlışı bulunmaktadır. Buna göre bu metinde kaç cümlede yazım yanlışı yapılmıştır?

• A) Bir
• B) İki
• C) Üç
• D) Dört

Doğru cevap: B — Birinci cümlede “yarın ki” bitişik yazılmalıydı; üçüncü cümlede “Rehber’de” değil “Rehber de” olmalıydı, çünkü “de” burada bağlaçtır. Toplam iki cümlede yanlış vardır.

1. Birinci cümle: “yarınki” bitişik olmalıydı → yanlış.
2. İkinci cümle: “Ben de” bağlaçtır, ayrı doğru.
3. Üçüncü cümle: “Rehber de” bağlaçtır, kesmeyle yazılamaz → yanlış.
4. Dördüncü cümle doğrudur; yanlış sayısı ikidir → cevap B.

11. Tabloda düzeltme işaretinin anlam ayırt edici görevi gösterilmiştir. Boş bırakılan kutuya hangi açıklama yazılmalıdır?

• A) Bir ölçü birimi
• B) Sayı, tane
• C) Gelenek, alışkanlık
• D) Kazanç, gelir

Doğru cevap: C — "Adet" sayı ve tane anlamındayken, düzeltme işareti alan "âdet" gelenek ve alışkanlık demektir.

1. Tablo düzeltme işaretinin anlam ayırt edici görevini gösteriyor: aynı harfler, farklı anlamlar.
2. Dolu örnek: "hala" babanın kız kardeşi, "hâlâ" ise henüz anlamında. Tek fark düzeltme işareti.
3. İkinci çiftte de aynı ilişki var: "adet" sayı ve tane, "âdet" ise gelenek ve alışkanlık.
4. Denetleyelim: düzeltme işareti konmazsa iki sözcük birbirine karışır ✓ — işaretin görevi tam olarak bunu önlemek.

12. Yardımcı fiille birleşirken ses olayına uğrayan sözcükler bitişik yazılır. Kartlardaki yazımlardan hangisi bu kurala uymamaktadır?

• A) A kartı
• B) B kartı
• C) C kartı
• D) D kartı

Doğru cevap: D — “Af” sözcüğü “etmek” ile birleşirken ünsüz ikizleşmesine uğrar; bu yüzden bitişik yazılır: affetti. D kartında yanlışlıkla ayrı yazılmıştır.

1. A, B ve C kartlarında sözcük yardımcı fiille birleşirken ses değişmiş ve bitişik yazılmıştır.
2. af + etmek → affetmek: “f” sesi ikizleşir.
3. Ses olayı varsa yazım bitişik olmalıdır.
4. Bu kurala uymayan yazım D kartındadır → cevap D.

13. Cümlede kişi adı ve unvanının yazımıyla ilgili bir yanlışlık vardır. Doğru yazım hangi seçenekte verilmiştir?

• A) Ahmet Bey
• B) ahmet bey
• C) Ahmet bey
• D) AHMET BEY

Doğru cevap: A — Kişi adları ve onlara eşlik eden unvanlar büyük harfle başlar: "Ahmet Bey".

1. Cümlede bir kişi adı ve bir unvan birlikte geçiyor: ahmet bey.
2. Kişi adları özel addır ve büyük harfle başlar: Ahmet.
3. Adla birlikte kullanılan "Bey", "Hanım", "Öğretmen", "Doktor" gibi unvanlar da büyük harfle başlar: Bey.
4. Denetleyelim: unvan tek başına ve genel anlamda kullanılırsa küçük yazılır ✓ — "bir bey geldi" cümlesinde küçük harf doğrudur.

14. Kesme işaretiyle ilgili bir kural yukarıdaki kartta verilmiştir. Bu kurala göre aşağıdaki yazımlardan hangisi doğrudur?

• A) İstanbul’lu
• B) Ankara’dan
• C) Türk’çe
• D) Ege’li

Doğru cevap: B — "Ankara’dan" yazımındaki "-dan" bir çekim ekidir, kesmeyle ayrılır; ötekilerde yapım ekleri yanlışlıkla ayrılmıştır.

1. Karttaki kural ekin türüne bakmayı gerektiriyor. Öyleyse her seçenekteki ekin türünü belirleyelim.
2. "-lı/-li" ve "-ça/-çe" ekleri yeni sözcük türetir; bunlar YAPIM ekidir. Doğru yazımları İstanbullu, Egeli, Türkçe.
3. "-dan" ise yeni sözcük türetmez, yalnız cümledeki görevi belirler; ÇEKİM ekidir ve kesmeyle ayrılır.
4. Denetleyelim: yapım eki alan sözcük sözlükte ayrı bir madde olur (Ankaralı) ✓ — çekim eki alan sözcük olmaz.

15. Soldaki örnekler sağdaki kurallarla eşleştirilecektir. Buna göre doğru eşleştirme hangi seçenekte gösterilmiştir?

• A) 1-a, 2-b, 3-c, 4-d
• B) 1-c, 2-a, 3-d, 4-b
• C) 1-b, 2-d, 3-c, 4-a
• D) 1-d, 2-c, 3-b, 4-a

Doğru cevap: C — “Sen de” bağlaç (b), “sahada” bulunma eki (d), “yarınki” ek olan “-ki” (c), “duydum ki” ise bağlaç olan “ki”dir (a).

1. “Sen de gel.” → çıkarılınca cümle bozulmaz: bağlaç, b.
2. “Sahada” → yer bildirir: bulunma eki, d.
3. “Yarınki” → sıfat türetir: ek, c.
4. “Duydum ki” → iki yargıyı bağlar: bağlaç, a. Sıralama C’dedir.