Zamirler

1. Cümlede ismin yerini tutan iki ayrı sözcük bulunmaktadır. Bu zamirlerin türleri hangi seçenekte doğru verilmiştir?

• A) İkisi de kişi zamiridir.
• B) İkisi de işaret zamiridir.
• C) “Bunları” işaret, “ben” kişi zamiridir.
• D) “Bunları” soru, “ben” belgisiz zamirdir.

Doğru cevap: C — “Bunları” varlıkların yerini göstererek tutar; işaret zamiridir. “Ben” ise konuşan kişinin yerini tutar; kişi zamiridir.

1. Cümlede isim yerine kullanılan sözcükleri işaretleyelim: bunları, ben.
2. “Bunları” hangi varlıklar olduğunu göstererek anlatır → işaret zamiri.
3. “Ben” birinci tekil kişiyi karşılar → kişi zamiri.
4. İkisini doğru adlandıran seçenek C’dir.

2. Öğrenciler “bu” sözcüğünün cümledeki görevini tartışmaktadır. Bu konuşmada doğru açıklamayı yapan öğrenci hangisidir?

• A) Kerem
• B) Ada
• C) Nisa
• D) Tuna

Doğru cevap: A — “Bu benim.” cümlesinde “bu” tek başına kullanılmış, bir ismin yerini tutmuştur; zamirdir. Ada’nın örneğinde ise “bu” kalem ismini belirttiği için sıfattır.

1. İşaret sözcüğünden sonra bir isim geliyorsa sözcük sıfattır.
2. “Bu kalem benim.” cümlesinde “kalem” ismi var → sıfat, Ada yanılmıştır.
3. “Bu benim.” cümlesinde tek başına kullanılmış → zamir.
4. Doğru açıklamayı Kerem yapmıştır → cevap A.

3. İlgi zamiri “-ki”, bir ismin yerini tutar ve kendinden önceki sözcüğe bitişik yazılır. Numaralanmış cümlelerin hangisinde “-ki” ilgi zamiri olarak kullanılmıştır?

• A) II – yarınki
• B) I – seninki
• C) III – ki
• D) IV – sabahki

Doğru cevap: B — “Seninki” sözcüğündeki “-ki”, sahip olunan varlığın (örneğin “senin defterin”) yerini tutar; ilgi zamiridir. Ötekilerde “-ki” sıfat yapar ya da bağlaçtır.

1. İlgi zamiri, tamlananın yerini tutar: “senin defterin” yerine “seninki”.
2. “Yarınki” ve “sabahki” sözcüklerinde “-ki” sıfat türetir.
3. III. cümledeki “ki” iki cümleyi bağlayan bağlaçtır, ayrı yazılır.
4. İsmin yerini tutan tek sözcük “seninki”dir → cevap B.

4. Belgisiz sözcükler bir ismi belirtiyorsa sıfat, ismin yerini tutuyorsa zamir olur. Kartlardaki cümlelerin hangisinde belgisiz sözcük sıfat görevindedir?

• A) “Kimse kapıyı açmadı.”
• B) “Herkes yerine sessizce oturdu.”
• C) “Bazıları bahçede beklemeyi seçti.”
• D) “Birkaç kitap aldım.”

Doğru cevap: D — “Birkaç” sözcüğü “kitap” ismini belirttiği için sıfattır. “Kimse”, “herkes” ve “bazıları” ise tek başına kullanılmış belgisiz zamirlerdir.

1. Sözcükten sonra bir isim var mı diye bakalım.
2. A, B ve C’de sözcükler tek başına kullanılmış → zamir.
3. D’de “birkaç” sözcüğünden sonra “kitap” ismi geliyor.
4. İsmi belirttiği için sıfattır → cevap D.

5. Konuşmadaki soru sözcüklerinden biri bir kişinin yerini tutmaktadır. Bu cümlelerde soru zamiri olarak kullanılan sözcük hangisidir?

• A) bu
• B) paketi
• C) kim
• D) kapıda

Doğru cevap: C — “Kim” sözcüğü bir kişinin adının yerini tutar; cevabı bir isim olur. Bu yüzden soru zamiridir.

1. Soru sözcüğünü bulalım: kim.
2. Cevabı bir isim mi? “Postacı getirdi.” → evet.
3. İsmin yerini tutan soru sözcükleri zamirdir.
4. “Bu” burada sıfattır; doğru cevap C’dir.

6. Cümledeki “kendi” sözcüğü kişi zamirlerinin yerini tutarak anlamı pekiştirmektedir. Bu tür zamirlere ne ad verilir?

• A) Dönüşlülük zamiri
• B) İşaret zamiri
• C) Belgisiz zamir
• D) Soru zamiri

Doğru cevap: A — “Kendi” sözcüğü işi yapanın başkası değil, kişinin bizzat kendisi olduğunu vurgular; dönüşlülük zamiridir.

1. Sözcük bir varlığı göstermiyor, işaret zamiri değildir.
2. Belirsizlik ya da soru bildirmiyor.
3. İşi yapanın kendisi olduğunu vurguluyor.
4. Bu göreve dönüşlülük zamiri denir → cevap A.

7. İyelik ekleri varlığın kime ait olduğunu bildirir ve ek durumundaki zamir sayılır. Tabloda boş bırakılan kutuya ne yazılmalıdır?

• A) Sizin kaleminiz – 2. çokluk kişi
• B) Bizim kalemimiz – 1. çokluk kişi
• C) Onların kalemi – 3. çokluk kişi
• D) Benim kalemim – 1. tekil kişi

Doğru cevap: B — “Kalemimiz” sözcüğündeki “-imiz” eki birinci çokluk kişiyi bildirir; kalemin “biz”e ait olduğunu anlatır.

1. Sözcüğü parçalayalım: kalem + imiz.
2. “-im” tekil, “-imiz” çokluk birinci kişiyi bildirir.
3. İkinci çokluk kişi eki “-iniz” olurdu.
4. Doğru açıklama “bizim kalemimiz”dir → cevap B.

8. Metinde ismin yerini tutan birden çok sözcük kullanılmıştır. Aşağıdakilerden hangisi metinde geçen bir zamir değildir?

• A) onu
• B) bazıları
• C) fotoğraflar
• D) hiçbiri

Doğru cevap: C — “Onu”, “bazıları” ve “hiçbiri” birer zamirdir. “Fotoğraflar” ise bir varlığı doğrudan karşılayan isimdir.

1. “Onu” kutunun yerini tutar → kişi/işaret zamiri.
2. “Bazıları” ve “hiçbiri” fotoğrafların yerini tutar → belgisiz zamir.
3. “Fotoğraflar” hiçbir sözcüğün yerini tutmaz, kendisi isimdir.
4. Zamir olmayan sözcük C’dir.

9. Soldaki zamirler sağdaki tür adlarıyla eşleştirilecektir. Buna göre doğru eşleştirme hangi seçenekte gösterilmiştir?

• A) 1-a, 2-b, 3-c, 4-d
• B) 1-c, 2-a, 3-d, 4-b
• C) 1-d, 2-c, 3-b, 4-a
• D) 1-b, 2-d, 3-c, 4-a

Doğru cevap: D — “Ben” kişi (b), “şunlar” işaret (d), “kim” soru (c), “hiçbiri” ise belgisiz zamirdir (a).

1. “Ben” konuşan kişiyi karşılar → kişi zamiri, b.
2. “Şunlar” varlıkları göstererek anlatır → işaret zamiri, d.
3. “Kim” cevabı isim olan bir soru sorar → soru zamiri, c.
4. “Hiçbiri” belirsiz bir varlığı karşılar → belgisiz zamir, a. Sıralama D’dedir.

10. Dizelerde birden çok kişi zamiri kullanılmıştır. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi bu dizelerde kişi zamiri olarak geçmemektedir?

• A) rüzgâr
• B) ben
• C) sen
• D) o

Doğru cevap: A — “Ben”, “sen” ve “o” kişilerin yerini tutan zamirlerdir. “Rüzgâr” ise bir varlığı doğrudan karşılayan isimdir.

1. Kişi zamirleri ben, sen, o, biz, siz, onlardır.
2. Dizelerde “ben”, “sen” ve “o” geçiyor.
3. “Rüzgâr” bir doğa olayının adıdır.
4. Kişi zamiri olmayan sözcük A’dır.

11. İkinci cümledeki “onu” zamiri, birinci cümlede geçen bir ismin yerini tutmaktadır. Buna göre bu zamir hangi sözcüğün yerine kullanılmıştır?

• A) Ayşe
• B) kitabı
• C) çantasına
• D) aldı

Doğru cevap: B — Çantaya konan şey kitaptır. “Onu çantasına koydu.” cümlesindeki “onu”, birinci cümledeki “kitabı” sözcüğünün yerini tutar.

1. İkinci cümlede işi yapan kişi Ayşe’dir; “onu” işi yapan değildir.
2. “Neyi koydu?” sorusunun cevabı “onu”dur.
3. Birinci cümlede alınan nesne kitaptır.
4. Öyleyse “onu” kitabın yerini tutar → cevap B.

12. Bir öğrenci cümlelerdeki zamirleri türleriyle yazarken bir satırda yanılmıştır. Yanlış tür hangi cümlenin karşısına yazılmıştır?

• A) “Bunu ben getirdim.”
• B) “Kimse gelmedi.”
• C) “Şunlar senin mi?”
• D) “Ne istiyorsun?”

Doğru cevap: C — “Şunlar” bir soru sözcüğü değildir; varlıkları göstererek anlatan işaret zamiridir.

1. “Ben” konuşan kişiyi karşılar; kişi zamiri doğrudur.
2. “Kimse” belirsiz bir kişiyi karşılar; belgisiz zamir doğrudur.
3. “Ne” cevabı isim olan bir soru sorar; soru zamiri doğrudur.
4. “Şunlar” işaret zamiridir → yanlış satır C’dedir.

13. Panoya asılan duyuruda ismin yerini tutan bir soru sözcüğü kullanılmıştır. Bu metindeki soru zamiri hangisidir?

• A) kimin
• B) sarı
• C) bize
• D) bulundu

Doğru cevap: A — “Kimin” sözcüğü kalemliğin sahibini sorar ve cevabı bir isim olur; soru zamiridir. “Bize” de zamirdir ama soru bildirmez.

1. Metinde soru bildiren sözcüğü arayalım: kimin.
2. Cevabı bir isim mi? “Elif’in.” → evet.
3. “Sarı” sıfat, “bulundu” fiildir.
4. “Bize” kişi zamiridir ama soru sormaz → cevap A.

14. Bilgi kartındaki ölçüte göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde işaret sözcüğü zamir görevindedir?

• A) O çocuk bizim sınıftan.
• B) Bu soruyu çözemedim.
• C) Şu kitabı bana ver.
• D) Bunları dolaba yerleştir.

Doğru cevap: D — “Bunları” sözcüğünden sonra bir isim gelmez; kendisi ismin yerini tutar. Bu yüzden zamirdir.

1. A’da “çocuk”, B’de “soru”, C’de “kitap” isimleri belirtilmiş.
2. Bu üç cümlede işaret sözcüğü sıfattır.
3. D’de işaret sözcüğü tek başına kullanılmış.
4. Zamir görevindeki sözcük D’dedir.

15. Kartlardaki cümlelerin üçünde ismin yerini tutan bir sözcük bulunmaktadır. Zamir bulunmayan cümle hangi karttadır?

• A) “Hepimiz aynı otobüse bindik.”
• B) “Çocuklar bahçede oynuyor.”
• C) “Kapıyı sen mi açtın?”
• D) “Onlar bu sabah geç kaldı.”

Doğru cevap: B — A’da “hepimiz” belgisiz, C’de “sen” ve D’de “onlar” kişi zamiridir. B kartındaki cümlede yalnızca isimler vardır.

1. “Hepimiz” bir topluluğun yerini tutar → zamir.
2. “Sen” ve “onlar” kişilerin yerini tutar → zamir.
3. B’de “çocuklar” ve “bahçe” doğrudan varlık adlarıdır.
4. Zamir bulunmayan cümle B’dedir.