Life in Nature

1. Kartlarda hayvanlarla ilgili dört sıfat verilmiştir. Yeryüzünde artık hiç bireyi kalmamış türler anlatılmak istenmektedir. Kartlara göre bu türleri karşılayan sıfat hangisidir?

• A) endangered
• B) extinct
• C) wild
• D) tame

Doğru cevap: B — Soyu tükenmiş türler için "extinct" sıfatı kullanılır.

1. Ne soruluyor: Yeryüzünde hiç bireyi kalmamış, yani soyu tükenmiş türleri anlatan sıfat.
2. Kartlar: "endangered" nesli tehlike altında, "extinct" soyu tükenmiş, "wild" yabani ya da vahşi, "tame" evcil, insana alışmış.
3. Tanımdaki anahtar ifade "hiç bireyi kalmamış"tır. Bir türün son bireyi de öldüğünde o tür "extinct" olur; örneğin dinozorlar "extinct animals"tır.
4. Doğru yanıt "extinct" (B). Denetleme: "endangered" türlerin hâlâ bireyleri vardır ama sayıları azalmıştır; "wild" doğada yaşayan hayvanları anlatır; "tame" insanla yaşamaya alışmış hayvanları anlatır.
5. Sık yapılan hata: A şıkkı. "endangered" ile "extinct" aynı konuyla ilgili olduğu için karıştırılır; "endangered" türün yok olma tehlikesinde olduğunu, "extinct" ise tamamen yok olduğunu bildirir.

2. Tabloda hayvanlar ve yaşam alanları eşleştirilmiştir. Çölde yaşayan hayvanın adı sorulmaktadır. Tabloya göre verilecek doğru yanıt hangisidir?

• A) camel
• B) polar bear
• C) dolphin
• D) none of them

Doğru cevap: A — Tabloda "desert" yaşam alanı deve satırındadır.

1. Ne soruluyor: Tabloya göre çölde yaşayan hayvan.
2. "Habitat" yaşam alanı demektir. Tablodaki eşleşmeler: polar bear (kutup ayısı) - Arctic (Kuzey Kutbu), camel (deve) - desert (çöl), dolphin (yunus) - ocean (okyanus).
3. "çöl" sözcüğünün İngilizcesi "desert"tir. Bu sözcük "camel" satırında yer aldığına göre çölde yaşayan hayvan devedir.
4. Doğru yanıt "camel" (A). Denetleme: kutup ayısı buzlarla kaplı Kuzey Kutbu'nda, yunus okyanusta yaşar; "none of them" (hiçbiri) olamaz çünkü tabloda çölle eşleşen bir hayvan vardır.
5. Sık yapılan hata: B şıkkı. "desert" (çöl) sözcüğü "dessert" (tatlı) ile karıştırılabildiği gibi, soğuk ve sıcak iklim bilgisi karışınca kutup ayısı da seçilebilir; tablodaki satır eşleşmesine bakmak gerekir.

3. Bir öğrenci ormanların kesilmesi yüzünden birçok hayvanın yuvasını kaybettiğini anlatmak istemektedir. Neden bildiren bir bağlaçla iki durumu bağlamalıdır. Buna göre kullanılacak cümle hangisidir?

• A) Many animals lose their homes or forests are cut down.
• B) Many animals lose their homes so forests are cut down.
• C) Many animals lose their homes but forests are cut down.
• D) Many animals lose their homes because forests are cut down.

Doğru cevap: D — Neden bildiren bağlaç "because" kullanılır.

1. Ne soruluyor: "Ormanlar kesildiği için birçok hayvan yuvasını kaybediyor" anlamında neden bildiren bağlaçlı cümle.
2. Olaylar arasındaki ilişkiyi belirleyelim: ormanların kesilmesi nedendir, hayvanların yuvasını kaybetmesi sonuçtur. Cümle sonuçla başladığı için ikinci bölüm nedeni vermelidir.
3. Nedeni başlatan bağlaç "because" (çünkü, -dığı için) olur. "are cut down" edilgen yapıdır ve "kesiliyor" anlamına gelir.
4. Doğru yanıt "Many animals lose their homes because forests are cut down." (D). Denetleme: A'daki "or" (ya da) seçenek bildirir; B'deki "so" (bu yüzden) ormanların kesilmesini hayvanların yuva kaybetmesinin sonucu gibi gösterir; C'deki "but" (ama) zıtlık kurar.
5. Sık yapılan hata: B şıkkı. "so" da neden-sonuç ilişkisi kurduğu için seçilir; ancak "so" kendisinden sonra sonucu getirir, bu cümlede ise ikinci bölüm nedendir.

4. Diyalogda öğretmen geçen yaz ormanda yaşananları sormaktadır. Ormanda büyük bir yangın çıkmıştır. Diyaloğa göre boş balona gelen yanıt hangisidir?

• A) A big fire broke out there.
• B) A big fire breaks out there.
• C) A big fire is breaking out there.
• D) A big fire will break out there.

Doğru cevap: A — Soru geçmiş zamandadır; yanıt da geçmiş zamanda verilmelidir.

1. Ne soruluyor: "What happened to the forest last summer?" (Geçen yaz ormana ne oldu?) sorusuna büyük bir yangın çıktığını bildiren yanıt.
2. Sorudaki "happened" fiili ve "last summer" (geçen yaz) ifadesi geçmiş zamanı gösterir; yanıt da geçmiş zamanda olmalıdır.
3. "break out" (yangın, savaş vb. için) çıkmak, patlak vermek demektir. "break" düzensiz bir fiildir, geçmiş zamanı "broke"tur: "A big fire broke out there."
4. Doğru yanıt "A big fire broke out there." (A). Denetleme: B'deki "breaks out" geniş zamandır; C'deki "is breaking out" yangının şu an sürdüğünü anlatır; D'deki "will break out" gelecekteki bir yangından söz eder. Hiçbiri geçen yazı anlatmaz.
5. Sık yapılan hata: B şıkkı. "break" fiilinin düzensiz olduğunu bilmeyen öğrenci geçmiş biçimi tanımaz ve "breaks" seçer; oysa geçmiş zaman biçimi "broke"tur.

5. Kartlarda dört doğal afet numaralandırılmıştır. Uzun süre yağış olmaması sonucu ortaya çıkan afet anlatılmak istenmektedir. Numaralara göre seçilecek kart hangisidir?

• A) I
• B) II
• C) III
• D) IV

Doğru cevap: C — Yağışsızlık sonucu ortaya çıkan afet kuraklıktır; "drought" III numaralı karttır.

1. Ne soruluyor: Uzun süre yağış olmamasından kaynaklanan doğal afetin kart numarası.
2. Kartlar: I "earthquake" (deprem), II "flood" (sel), III "drought" (kuraklık), IV "avalanche" (çığ).
3. Yağışın uzun süre düşmemesi toprağın ve su kaynaklarının kurumasına yol açar; bu afete kuraklık, İngilizcede "drought" denir. Sözcük III numaralı karttadır.
4. Doğru yanıt "III" (C). Denetleme: deprem yer kabuğunun sarsılmasıdır; sel tam tersine aşırı yağış sonucu oluşur; çığ dağlardaki kar kütlesinin kaymasıdır. Hiçbiri yağışsızlıktan doğmaz.
5. Sık yapılan hata: B şıkkı. Hem sel hem kuraklık yağışla ilgili olduğu için "flood" seçilebilir; ancak sel çok fazla yağıştan, kuraklık ise yağış olmamasından kaynaklanır.

6. Bir öğrenci plastik poşet kullanımının azaltılması gerektiğini anlatmak istemektedir. Öneri bildiren bir yapı kurmalıdır. Buna göre kurulması gereken cümle hangisidir?

• A) We reduced the use of plastic bags.
• B) We should reduce the use of plastic bags.
• C) We are reducing the use of plastic bags.
• D) We reduce the use of plastic bags.

Doğru cevap: B — Öneriler "should" ile bildirilir.

1. Ne soruluyor: "Plastik poşet kullanımını azaltmalıyız" anlamında öneri bildiren cümle.
2. Öneri ya da öğüt vermek için "should" (-meli, -malı) kullanılır; "should" sonrasında fiil yalın hâlde gelir.
3. "reduce" azaltmak, "the use of plastic bags" plastik poşet kullanımı demektir. Cümle "We should reduce the use of plastic bags." olur.
4. Doğru yanıt "We should reduce the use of plastic bags." (B). Denetleme: A'daki "reduced" işin geçmişte yapıldığını söyler; C'deki "are reducing" şu anda azalttığımızı bildirir; D'deki "reduce" genel bir alışkanlığı anlatır. Hiçbiri öneri değildir.
5. Sık yapılan hata: D şıkkı. Geniş zamandaki "We reduce ..." cümlesi kısa ve doğru göründüğü için seçilir; ancak "-meli" anlamını veren "should" olmadan cümle öneri bildirmez.

7. Tabloda mevsimler ve tipik havaları verilmiştir. Havanın sık sık değiştiği mevsimin adı sorulmaktadır. Tabloya göre doğru yanıt hangisidir?

• A) winter
• B) summer
• C) spring
• D) autumn

Doğru cevap: C — Tabloda "changeable" hava "spring" satırındadır.

1. Ne soruluyor: Tabloya göre havanın sık sık değiştiği mevsim.
2. "Typical weather" tipik hava demektir. Tablodaki eşleşmeler: winter (kış) - snowy (karlı), spring (ilkbahar) - changeable (değişken), summer (yaz) - dry (kuru).
3. "change" değişmek, "-able" ise -ebilen anlamı verir; "changeable" sık değişen, değişken hava demektir. Bu sözcük "spring" satırındadır.
4. Doğru yanıt "spring" (C). Denetleme: kış karlı, yaz kuru olarak verilmiştir; "autumn" (sonbahar) tabloda hiç yer almadığı için seçilemez.
5. Sık yapılan hata: D şıkkı. Sonbaharda da hava sık değiştiği için genel bilgiye dayanan öğrenci "autumn" seçer; ancak soru tabloya göre yanıt istemektedir ve tabloda sonbahar yoktur.

8. Bir öğrenci geçen kış hava sıcaklığının hiç sıfırın altına düşmediğini anlatmak istemektedir. Geçmiş zamanda olumsuz bir cümle kurmalıdır. Buna göre kullanılacak cümle hangisidir?

• A) The temperature not fell below zero last winter.
• B) The temperature does not fall below zero last winter.
• C) The temperature did not fell below zero last winter.
• D) The temperature did not fall below zero last winter.

Doğru cevap: D — Geçmiş zamanın olumsuzunda "did not" kullanılır ve fiil yalın kalır.

1. Ne soruluyor: "Geçen kış sıcaklık sıfırın altına düşmedi" anlamındaki olumsuz geçmiş zaman cümlesi.
2. Geçmiş zamanın olumsuzu "did not (didn't) + yalın fiil" kalıbıyla yapılır. "did" geçmiş zamanı zaten taşıdığı için ana fiil yalın kalır.
3. "fall below zero" sıfırın altına düşmek demektir. "fall" yalın hâlde kalmalıdır: "The temperature did not fall below zero last winter."
4. Doğru yanıt "The temperature did not fall below zero last winter." (D). Denetleme: A'da yardımcı fiil yoktur, "not fell" biçiminde olumsuzluk kurulamaz; B'deki "does not fall" geniş zamandır ve "last winter" ile uyuşmaz; C'de "did" ile birlikte fiil de geçmiş biçime ("fell") getirilmiştir.
5. Sık yapılan hata: C şıkkı. Geçmiş zaman olduğu için fiili de "fell" yapan öğrenci zamanı iki kez işaretlemiş olur; "did" kullanıldığında ana fiil her zaman yalın kalır.

9. Kartlarda dört enerji kaynağı verilmiştir. Bu kaynaklardan yalnızca biri yenilenebilir değildir. Kartlara göre yenilenebilir olmayan kaynak hangisidir?

• A) solar energy
• B) coal
• C) wind energy
• D) hydro energy

Doğru cevap: B — Kömür fosil bir yakıttır ve yenilenebilir değildir.

1. Ne soruluyor: Dört enerji kaynağından yenilenebilir olmayan tek kaynak.
2. Kartlar: "solar energy" güneş enerjisi, "coal" kömür, "wind energy" rüzgâr enerjisi, "hydro energy" su gücüyle elde edilen hidroelektrik enerji.
3. Yenilenebilir ("renewable") kaynaklar doğada kendiliğinden yeniden oluşur ve tükenmez: güneş, rüzgâr, akan su. Kömür ise milyonlarca yılda oluşan fosil bir yakıttır; kullanıldıkça tükenir.
4. Doğru yanıt "coal" (B). Denetleme: güneş her gün yeniden ışık verir; rüzgâr sürekli eser; hidroelektrik enerji yağışla yenilenen akarsulardan elde edilir. Üçü de yenilenebilir kaynaktır.
5. Sık yapılan hata: D şıkkı. "hydro energy" ifadesi daha az tanındığı ve baraj gibi büyük yapılar gerektirdiği için yenilenemez sanılabilir; oysa su döngüsü sayesinde bu kaynak sürekli yenilenir.

10. Bir öğrenci "The air pollution is more worse in big cities." cümlesini kurmuş, öğretmeni karşılaştırmada bir hata bulunduğunu söylemiştir. Buna göre yapılan hata nedir?

• A) "worse" zaten karşılaştırma biçimidir, "more" gereksizdir.
• B) "is" yerine "are" kullanılmalıydı.
• C) "big cities" yerine "big city" olmalıydı.
• D) "in" yerine "at" gelmeliydi.

Doğru cevap: A — "bad" sıfatının karşılaştırma biçimi "worse"tür; ayrıca "more" almaz.

1. Ne soruluyor: "The air pollution is more worse in big cities." cümlesindeki karşılaştırma hatası.
2. "bad" (kötü) düzensiz bir sıfattır; karşılaştırma biçimi "worse" (daha kötü), üstünlük biçimi "the worst" (en kötü) olur.
3. "worse" kendi başına "daha kötü" anlamı taşır. Önüne bir de "more" eklemek karşılaştırmayı iki kez yapmak demektir; doğru cümle "The air pollution is worse in big cities." olur.
4. Doğru yanıt "'worse' zaten karşılaştırma biçimidir, 'more' gereksizdir" (A). Denetleme: B yanlıştır, "air pollution" sayılamaz ve tekil fiil "is" alır; C yanlıştır, genel bir durumdan söz edildiği için "big cities" çoğul doğrudur; D yanlıştır, şehirler için "in" kullanılır.
5. Sık yapılan hata: B şıkkı. Cümlenin sonundaki çoğul "big cities" sözcüğünü özne sanan öğrenci fiilin "are" olması gerektiğini düşünür; oysa özne tekil olan "The air pollution"dır.

11. Tabloda nesli tehlike altındaki iki türün durumu verilmiştir. Bu türlerin korunması gerektiğini bildiren bir cümle istenmektedir. Tabloya göre uygun cümle hangisidir?

• A) These species must protected.
• B) These species must protect.
• C) These species must be protected.
• D) These species is protected.

Doğru cevap: C — Edilgen yapı "must be + fiilin üçüncü hâli" biçimindedir.

1. Ne soruluyor: Tablodaki nesli tehlikedeki türlerin korunması gerektiğini bildiren edilgen cümle.
2. Türler kendileri korumaz, insanlar tarafından korunur; bu yüzden edilgen yapı gerekir. Zorunluluk bildiren kipli edilgen kalıp "must be + fiilin üçüncü hâli"dir.
3. "protect" fiilinin üçüncü hâli "protected"dir. "species" (türler) burada çoğuldur. Cümle "These species must be protected." (Bu türler korunmalıdır.) olur.
4. Doğru yanıt "These species must be protected." (C). Denetleme: A'da "be" eksiktir, "must protected" yapısı kurulamaz; B etken yapıdır ve "türler bir şeyi korumalı" anlamı verir; D'de çoğul "These species" ile tekil "is" uyuşmaz ve zorunluluk anlamı da yoktur.
5. Sık yapılan hata: A şıkkı. "protected" sözcüğünü görüp edilgen yapının tamam olduğunu sanan öğrenci "be" eksikliğini fark etmez; kipten sonra edilgen yapıda "be" mutlaka gelir.

12. Diyalogda Berk plastik atık konusunda ne yapılabileceğini sormaktadır. Ada yeniden kullanılabilir şişe önerecektir. Diyaloğa göre boş balonu tamamlayan öneri hangisidir?

• A) I do not like bottles.
• B) We used plastic bottles.
• C) Plastic is very cheap.
• D) We can use reusable bottles.

Doğru cevap: D — Öneri bildiren yapı "We can ..." biçiminde kurulur.

1. Ne soruluyor: "What can we do about plastic waste?" (Plastik atık konusunda ne yapabiliriz?) sorusuna yeniden kullanılabilir şişe öneren yanıt.
2. Soru "can" ile bir çözüm önerisi istemektedir. Öneri yine "We can + yalın fiil" kalıbıyla verilebilir.
3. "reusable" yeniden kullanılabilir demektir ("re-" yeniden, "use" kullanmak, "-able" -ebilir). "We can use reusable bottles." hem soruya uyar hem de Ada'nın önerisini tam karşılar.
4. Doğru yanıt "We can use reusable bottles." (D). Denetleme: A "Şişeleri sevmem" bir öneri değil, kişisel duygudur; B "Plastik şişe kullandık" geçmişi anlatır ve sorunu çözmez; C "Plastik çok ucuz" yalnızca bir bilgi verir.
5. Sık yapılan hata: B şıkkı. "bottles" sözcüğü geçtiği için Ada'nın önerisine yakın görünür; ancak plastik şişe kullanmak atığı artırır ve geçmiş zamanda olduğu için öneri de değildir.

13. Bir öğrenci ağaçların havayı temizlediğini ve gölge sağladığını anlatmak istemektedir. İki olumlu özelliği bağlamalıdır. Buna göre kurulacak uygun cümle hangisidir?

• A) Trees clean the air and provide shade.
• B) Trees cleans the air and provides shade.
• C) Trees cleaning the air and provide shade.
• D) Trees clean the air but provide shade.

Doğru cevap: A — Çoğul öznede fiiller yalın kalır; iki olumlu özellik "and" ile bağlanır.

1. Ne soruluyor: "Ağaçlar havayı temizler ve gölge sağlar" anlamında iki olumlu özelliği doğru bağlayan cümle.
2. "Trees" çoğul bir öznedir. Geniş zamanda çoğul öznelerle fiil "-s" almaz: "clean", "provide".
3. İki olumlu özellik birbirine eklendiği için "and" (ve) bağlacı kullanılır. "provide shade" gölge sağlamak demektir.
4. Doğru yanıt "Trees clean the air and provide shade." (A). Denetleme: B'de çoğul özneye rağmen fiiller "-s" almıştır; C'deki "cleaning" çekimli bir fiil değildir; D'deki "but" (ama) iki olumlu özellik arasında olmayan bir zıtlık kurar.
5. Sık yapılan hata: B şıkkı. Geniş zamanda fiile "-s" eklendiği kuralı ezberlenmiş ama öznenin çoğul olduğu gözden kaçmıştır; "-s" eki yalnızca he, she, it gibi tekil öznelerle kullanılır.

14. Tabloda iki yıla ait orman alanı verileri verilmiştir. Bu verilerden çıkarılabilecek sonucu bildiren bir cümle istenmektedir. Tabloya göre doğru cümle hangisidir?

• A) The forest area decreased between 2000 and 2020.
• B) The forest area increased between 2000 and 2020.
• C) The forest area did not change.
• D) The forest area halved in twenty years.

Doğru cevap: B — Alan 20.7'den 22.9 milyon hektara yükselmiştir; bu bir artıştır.

1. Ne soruluyor: Tablodaki 2000 ve 2020 yıllarına ait orman alanı verilerinden çıkan sonuç.
2. "Forest area" orman alanı, "ha" hektar demektir. 2000 yılında 20,7 milyon hektar olan alan 2020 yılında 22,9 milyon hektardır.
3. 22,9 sayısı 20,7'den büyüktür; demek ki orman alanı artmıştır. Artış İngilizcede "increase", geçmiş zamanda "increased" ile anlatılır.
4. Doğru yanıt "The forest area increased between 2000 and 2020." (B). Denetleme: A'daki "decreased" (azaldı) verilerin tersidir; C alanın değişmediğini söyler, oysa 2,2 milyon hektar fark vardır; D'deki "halved" (yarıya indi) hem yön hem miktar olarak yanlıştır.
5. Sık yapılan hata: A şıkkı. "increase" ile "decrease" sözcüklerinin anlamını karıştıran öğrenci artışı doğru görse bile yanlış fiili seçer; "in-" artışı, "de-" azalışı düşündürür.

15. Bir öğrenci deprem sırasında sağlam bir masanın altına girilmesi gerektiğini anlatmak istemektedir. Kesin bir davranış kuralı bildirmelidir. Buna göre kurulması gereken cümle hangisidir?

• A) You can get under a strong table if you want.
• B) You may get under a strong table during an earthquake.
• C) You must get under a strong table during an earthquake.
• D) You should not get under a table.

Doğru cevap: C — Güvenlik kuralları kesinlik bildiren "must" ile verilir.

1. Ne soruluyor: "Deprem sırasında sağlam bir masanın altına girmelisiniz" anlamında kesin bir davranış kuralı bildiren cümle.
2. Kesin kurallar ve zorunluluklar "must" (-mek zorunda, mutlaka -meli) ile bildirilir. "can" ve "may" ise izin ya da olasılık anlatır, kesinlik bildirmez.
3. "get under a strong table" sağlam bir masanın altına girmek demektir. "must" sonrasında fiil yalın gelir: "You must get under a strong table during an earthquake."
4. Doğru yanıt "You must get under a strong table during an earthquake." (C). Denetleme: A'daki "can ... if you want" (istersen girebilirsin) kuralı keyfe bırakır; B'deki "may" yalnızca izin ya da olasılık bildirir; D ise masanın altına girilmemesini söyleyerek anlamı tersine çevirir.
5. Sık yapılan hata: B şıkkı. Cümlede "during an earthquake" ifadesi de geçtiği için eksiksiz görünür; ancak "may" kesin bir kural değil, bir izin ya da ihtimal bildirir.

16. Kartlarda dört doğal oluşum verilmiştir. Suyun yüksek bir yerden dökülerek aktığı oluşum anlatılmak istenmektedir. Kartlara göre bu oluşumu karşılayan kelime hangisidir?

• A) glacier
• B) volcano
• C) canyon
• D) waterfall

Doğru cevap: D — Suyun yüksekten döküldüğü oluşum şelaledir; İngilizcesi "waterfall" olur.

1. Ne soruluyor: Suyun yüksek bir yerden dökülerek aktığı doğal oluşumun İngilizce adı.
2. Kartlar: "glacier" buzul, "volcano" yanardağ, "canyon" kanyon (derin vadi), "waterfall" şelale.
3. "waterfall" sözcüğü "water" (su) ve "fall" (düşmek) sözcüklerinden oluşur; suyun yüksekten düştüğü yer, yani şelale demektir.
4. Doğru yanıt "waterfall" (D). Denetleme: buzul büyük buz kütlesidir ve dökülen su değildir; yanardağdan su değil lav çıkar; kanyon akarsuyun oyduğu derin vadidir ama suyun yüksekten dökülmesi anlamına gelmez.
5. Sık yapılan hata: C şıkkı. Kanyonların içinden akarsu geçtiği ve bazen şelaleler bulunduğu için karıştırılır; ancak kanyon vadinin kendisidir, suyun döküldüğü oluşum değildir.