Life in the Universe & Future

1. Tabloda uzay tarihindeki üç olay ve yılları verilmiştir. Ay'a ilk inişin gerçekleştiği yıl sorulmaktadır. Tabloya göre doğru yanıt hangisidir?

• A) 1957
• B) 1969
• C) 1990
• D) 2001

Doğru cevap: B — Tabloda "first Moon landing" olayı 1969 satırındadır.

1. Ne soruluyor: Tabloya göre Ay'a ilk insanlı inişin gerçekleştiği yıl.
2. "Event" olay demektir. Tablodaki eşleşmeler: 1957 - "first satellite" (ilk uydu), 1969 - "first Moon landing" (Ay'a ilk iniş), 1990 - "space telescope" (uzay teleskobu).
3. "Moon" Ay, "landing" iniş demektir. "first Moon landing" olayı 1969 satırında yer aldığı için yanıt 1969'dur.
4. Doğru yanıt "1969" (B). Denetleme: 1957 ilk yapay uydunun gönderildiği yıldır; 1990 uzay teleskobunun yılıdır; 2001 tabloda hiç yer almaz.
5. Sık yapılan hata: A şıkkı. "first" (ilk) sözcüğü hem 1957 hem 1969 satırında geçtiği için en erken tarih seçilebilir; önemli olan "Moon landing" ifadesinin bulunduğu satırdır.

2. Bir öğrenci ilk yapay uydunun 1957'de uzaya gönderildiğini anlatmak istemektedir. Edilgen bir geçmiş zaman yapısı kullanmalıdır. Buna göre kurulacak doğru cümle hangisidir?

• A) The first satellite was launched in 1957.
• B) The first satellite launched in 1957.
• C) The first satellite is launched in 1957.
• D) The first satellite were launched in 1957.

Doğru cevap: A — Edilgen geçmiş zaman tekil öznede "was + fiilin üçüncü hâli" biçimindedir.

1. Ne soruluyor: "İlk yapay uydu 1957'de uzaya gönderildi" anlamında edilgen geçmiş zaman cümlesi.
2. Uydu kendini göndermez, bilim insanları tarafından gönderilir; bu yüzden edilgen yapı gerekir. Geçmiş zamanda edilgen kalıp "was/were + fiilin üçüncü hâli"dir.
3. "The first satellite" tekil olduğu için "was" kullanılır. "launch" (fırlatmak) fiilinin üçüncü hâli "launched"dir: "The first satellite was launched in 1957."
4. Doğru yanıt "The first satellite was launched in 1957." (A). Denetleme: B'de "was" yoktur ve cümle etken olur, uydu kendini fırlatmış gibi okunur; C'deki "is launched" geniş zamandır ve 1957 ile uyuşmaz; D'deki "were" çoğul öznelerle kullanılır.
5. Sık yapılan hata: B şıkkı. "launched" geçmiş zaman görünümünde olduğu için yeterli sanılır; ancak edilgen anlam için "was" yardımcı fiili şarttır.

3. Kartlarda uzayla ilgili dört terim verilmiştir. Bir gök taşının çarpmasıyla yüzeyde oluşan çukur anlatılmak istenmektedir. Kartlara göre bu çukuru karşılayan terim hangisidir?

• A) asteroid
• B) meteor
• C) crater
• D) nebula

Doğru cevap: C — Çarpma sonucu oluşan çukur "crater" kelimesiyle karşılanır.

1. Ne soruluyor: Bir gök taşının çarpmasıyla yüzeyde oluşan çukuru karşılayan terim.
2. Kartlar: "asteroid" göktaşı ya da küçük gezegen, "meteor" atmosferde yanan gök taşı (akan yıldız), "nebula" bulutsu, "crater" krater.
3. Tanımda çarpan cisim değil, çarpmanın bıraktığı çukur sorulmaktadır. Ay'ın yüzeyindeki çukurlar gibi bu izlere "crater" denir.
4. Doğru yanıt "crater" (C). Denetleme: "asteroid" çarpan cismin kendisi olabilir ama çukur değildir; "meteor" atmosferde parlayan ışık izidir; "nebula" uzaydaki gaz ve toz bulutudur.
5. Sık yapılan hata: B şıkkı. Soruda "gök taşı" sözcüğünü gören öğrenci "meteor" seçer; fakat soru gök taşını değil, onun çarpmasıyla oluşan çukuru sormaktadır.

4. Diyalogda Nil, insanların Mars'ta yaşayıp yaşamayacağını sormaktadır. Kaan bunun bir gün olabileceğini düşünmektedir. Diyaloğa göre boş balona uygun düşen yanıt hangisidir?

• A) Yes, I think they will one day.
• B) Yes, they lived there before.
• C) No, they are living there now.
• D) Yes, they live there every year.

Doğru cevap: A — Gelecek hakkındaki düşünceler "will" ile bildirilir.

1. Ne soruluyor: "Do you think people will live on Mars?" (Sence insanlar Mars'ta yaşayacak mı?) sorusuna bunun bir gün olabileceğini söyleyen yanıt.
2. Soruda "will" vardır; gelecek hakkında bir tahmin sorulmaktadır. Yanıt da "will" ile verilmelidir.
3. "Yes, I think they will one day." (Evet, bence bir gün yaşayacaklar.) cümlesinde "will" sonrasındaki "live on Mars" tekrar edilmemiş, kısa yanıt kurulmuştur. "one day" bir gün demektir.
4. Doğru yanıt "Yes, I think they will one day." (A). Denetleme: B'deki "lived there before" insanların geçmişte orada yaşadığını söyler; C'deki "are living there now" şu an yaşadıklarını söyler; D'deki "live there every year" bir alışkanlık bildirir. Hiçbiri gelecek tahmini değildir.
5. Sık yapılan hata: D şıkkı. "Yes" ile başlayıp "live" fiilini kullandığı için soruya uygun görünür; ancak geniş zaman gelecek tahmini bildirmez ve bugün Mars'ta yaşayan insan yoktur.

5. Kartlarda dört meslek numaralandırılmıştır. Gök cisimlerini inceleyen bilim insanı anlatılmak istenmektedir. Numaralara göre işaret edilecek kart hangisidir?

• A) I
• B) II
• C) III
• D) IV

Doğru cevap: D — Gök cisimlerini inceleyen bilim insanı gök bilimcidir; "astronomer" IV numaralı karttır.

1. Ne soruluyor: Gök cisimlerini inceleyen bilim insanının kart numarası.
2. Kartlar: I "engineer" (mühendis), II "researcher" (araştırmacı), III "pilot" (pilot), IV "astronomer" (gök bilimci).
3. "astro-" yıldız ve gök anlamı taşır; "astronomer" yıldızları, gezegenleri ve öteki gök cisimlerini inceleyen gök bilimcidir. Sözcük IV numaralı karttadır.
4. Doğru yanıt "IV" (D). Denetleme: mühendis araç ve yapı tasarlar; pilot uçak ya da uzay aracı kullanır; araştırmacı herhangi bir alanda çalışabilir, gök cisimlerine özgü bir meslek adı değildir.
5. Sık yapılan hata: B şıkkı. Tanımda "inceleyen bilim insanı" ifadesi geçtiği için genel "researcher" sözcüğü seçilir; ancak gök cisimlerini inceleyen kişiyi tam karşılayan özel sözcük "astronomer"dır.

6. Bir öğrenci gelecekte derslerin bir bölümünün sanal ortamda işlenebileceğini düşünmektedir. Kesin olmayan bir tahmin bildirmelidir. Buna göre kullanılacak cümle hangisidir?

• A) Some lessons are taught in virtual classrooms yesterday.
• B) Some lessons might be taught in virtual classrooms.
• C) Some lessons were taught in virtual classrooms tomorrow.
• D) Some lessons might taught in virtual classrooms.

Doğru cevap: B — Olasılık "might" ile bildirilir; edilgen yapıda "be + üçüncü hâl" gelir.

1. Ne soruluyor: "Bazı dersler sanal sınıflarda işlenebilir" anlamında kesin olmayan bir gelecek tahmini bildiren edilgen cümle.
2. Olasılık, yani kesin olmayan tahmin "might" (-ebilir) ile bildirilir. Dersler kendini işlemez, işlenir; bu yüzden edilgen yapı gerekir.
3. Kipli edilgen kalıp "might be + fiilin üçüncü hâli"dir. "teach" düzensizdir, üçüncü hâli "taught"tır: "Some lessons might be taught in virtual classrooms."
4. Doğru yanıt "Some lessons might be taught in virtual classrooms." (B). Denetleme: A'da geniş zaman "are taught" ile geçmişi bildiren "yesterday" çelişir; C'de geçmiş zaman "were taught" ile geleceği bildiren "tomorrow" çelişir; D'de "be" eksiktir, "might taught" yapısı kurulamaz.
5. Sık yapılan hata: D şıkkı. "might" ve "taught" doğru seçildiği için cümle tamam sanılır; kipten sonra edilgen yapıda "be" gelmesi gerektiği gözden kaçar.

7. Tabloda iki gezegende bir günün süresi verilmiştir. Bu gezegenleri gün uzunluğu bakımından karşılaştıran bir cümle istenmektedir. Tabloya göre kurulacak cümle hangisidir?

• A) A day on Earth is shorter than a day on Jupiter.
• B) A day on Jupiter is longer than a day on Earth.
• C) A day on Jupiter is shorter than a day on Earth.
• D) The days are the same length.

Doğru cevap: C — Jüpiter'de gün 10 saat, Dünya'da 24 saattir; Jüpiter'inki daha kısadır.

1. Ne soruluyor: Tabloya göre Dünya ile Jüpiter'deki gün uzunluğunu doğru karşılaştıran cümle.
2. "Day length" gün uzunluğu demektir. Dünya'da (Earth) bir gün 24 saat, Jüpiter'de (Jupiter) 10 saattir.
3. 10 saat 24 saatten azdır; demek ki Jüpiter'deki gün daha kısadır. "short" sıfatı karşılaştırmada "shorter than" olur: "A day on Jupiter is shorter than a day on Earth."
4. Doğru yanıt "A day on Jupiter is shorter than a day on Earth." (C). Denetleme: A Dünya'daki günü daha kısa gösterir, oysa 24 > 10; B Jüpiter'deki günü daha uzun gösterir; D günlerin aynı uzunlukta olduğunu söyler, süreler ise farklıdır.
5. Sık yapılan hata: B şıkkı. Jüpiter Dünya'dan çok büyük olduğu için gününün de daha uzun olacağı sanılır; tablo ise Jüpiter'in kendi çevresinde çok hızlı döndüğünü, gününün yalnızca 10 saat sürdüğünü gösterir.

8. Bir öğrenci "Scientists will discovered new planets in the future." cümlesini kurmuş, öğretmeni fiil biçiminde hata bulunduğunu söylemiştir. Buna göre cümledeki hata nedir?

• A) "in the future" kaldırılmalıydı.
• B) "Scientists" yerine "Scientist" yazılmalıydı.
• C) "new planets" yerine "new planet" gelmeliydi.
• D) "will" ardından fiilin yalın hâli gelmelidir.

Doğru cevap: D — "will" yardımcı fiilinden sonra fiil yalın hâlde kullanılır.

1. Ne soruluyor: "Scientists will discovered new planets in the future." cümlesindeki fiil biçimi hatası.
2. "will" bir yardımcı fiildir ve gelecek zamanı zaten kendisi bildirir. "will" sonrasında ana fiil her zaman yalın hâlde gelir.
3. Cümlede "will" sonrasına geçmiş zaman biçimi "discovered" konmuştur. Doğrusu "Scientists will discover new planets in the future." (Bilim insanları gelecekte yeni gezegenler keşfedecek.) olur.
4. Doğru yanıt "'will' ardından fiilin yalın hâli gelmelidir" (D). Denetleme: A yanlıştır, "in the future" gelecek zamanla uyumludur; B yanlıştır, "Scientists" çoğul olarak doğrudur ve "will" her özneyle aynı kalır; C yanlıştır, "new planets" çoğul olarak anlamlıdır.
5. Sık yapılan hata: B şıkkı. Öznede ve nesnede çoğul ek bulunduğu için uyum hatası orada aranır; ancak öğretmen fiil biçiminde hata olduğunu söylemiştir ve "will" özneye göre değişmez.

9. Kartlarda uzay araştırmalarında kullanılan dört araç verilmiştir. Başka bir gezegenin yüzeyinde gezinerek örnek toplayan araç anlatılmaktadır. Kartlara göre bu aracı karşılayan kelime hangisidir?

• A) telescope
• B) rover
• C) space station
• D) probe

Doğru cevap: B — Gezegen yüzeyinde gezinen araç "rover" olarak adlandırılır.

1. Ne soruluyor: Başka bir gezegenin yüzeyinde gezinerek örnek toplayan uzay aracının adı.
2. Kartlar: "telescope" teleskop, "rover" gezgin keşif aracı, "space station" uzay istasyonu, "probe" uzay sondası.
3. "rove" dolaşmak, gezinmek demektir; "rover" tekerlekleri sayesinde bir gezegenin yüzeyinde dolaşan araçtır. Mars'ta toprak ve kaya örneği inceleyen araçlar "Mars rover" olarak bilinir.
4. Doğru yanıt "rover" (B). Denetleme: teleskop uzaktaki gök cisimlerini gözlemler ve yüzeyde gezmez; uzay istasyonu Dünya çevresinde dönen bir yapıdır; sonda uzayda yol alarak veri toplar ama gezegen yüzeyinde dolaşmak için tasarlanmamıştır.
5. Sık yapılan hata: D şıkkı. "probe" da başka gezegenlere gönderilip bilgi topladığı için karıştırılır; ancak sonda genellikle uzayda uçar ya da gezegen yakınından geçer, yüzeyde tekerlekle gezinmez.

10. Bir öğrenci ileride yenilenebilir enerjinin daha yaygın kullanılacağını düşünmektedir. Gelecek zamanda bir tahmin kurmalıdır. Buna göre kurulması gereken cümle hangisidir?

• A) Renewable energy will be more common in the future.
• B) Renewable energy is more common in the future.
• C) Renewable energy was more common in the future.
• D) Renewable energy will more common in the future.

Doğru cevap: A — Gelecek zamanda "will be + sıfat" yapısı kullanılır.

1. Ne soruluyor: "Yenilenebilir enerji gelecekte daha yaygın olacak" anlamında gelecek zaman tahmini.
2. Gelecek hakkındaki tahminler "will" ile yapılır. Cümlede eylem fiili değil sıfat ("common", yaygın) olduğu için "will" sonrasında "be" gelmelidir.
3. "more common" daha yaygın demektir. Kalıp "will be + sıfat" olduğundan cümle "Renewable energy will be more common in the future." olur.
4. Doğru yanıt "Renewable energy will be more common in the future." (A). Denetleme: B'deki "is" şimdiki durumu anlatır ve "in the future" ile çelişir; C'deki "was" geçmiş zamandır; D'de "be" eksiktir, "will more common" yapısında fiil yoktur.
5. Sık yapılan hata: D şıkkı. Türkçede "daha yaygın olacak" derken "olmak" fiili kolayca atlandığı için "be" unutulur; İngilizcede sıfatlı yüklemlerde "will be" zorunludur.

11. Diyalogda öğretmen gelecekteki meslek hedefini sormaktadır. Su gök bilimci olmayı planlamaktadır. Diyaloğa göre boş balonu tamamlayan yanıt hangisidir?

• A) I am an astronomer now.
• B) I was an astronomer.
• C) I am going to be an astronomer.
• D) I astronomer will be.

Doğru cevap: C — Meslek planları "be going to" ile anlatılır.

1. Ne soruluyor: "What are you going to be in the future?" (Gelecekte ne olacaksın?) sorusuna Su'nun gök bilimci olma planını bildiren yanıt.
2. Soru "be going to" kalıbıyla sorulmuştur; bu kalıp önceden verilmiş kararları ve planları anlatır. Yanıt da aynı kalıpla verilmelidir.
3. "I" öznesiyle "am going to" kullanılır, ardından yalın fiil "be" gelir. "an astronomer" bir gök bilimci demektir: "I am going to be an astronomer."
4. Doğru yanıt "I am going to be an astronomer." (C). Denetleme: A "Şu an gök bilimciyim" diyerek bugünü anlatır; B "Gök bilimciydim" diyerek geçmişi anlatır; D'de sözcük sırası bozuktur, İngilizcede özneden sonra "will be" gelir.
5. Sık yapılan hata: D şıkkı. Türkçe söz dizimine ("Ben gök bilimci olacağım") benzediği için seçilir; İngilizcede yüklem özneden hemen sonra gelir ve doğru sıra "I will be an astronomer" olurdu.

12. Bir öğrenci uzay araştırmalarının pahalı olduğunu ama yeni bilgiler kazandırdığını anlatmak istemektedir. Zıtlık bildiren bir bağlaç kullanmalıdır. Buna göre kullanılacak cümle hangisidir?

• A) Space research is expensive and it gives us new knowledge.
• B) Space research is expensive so it gives us new knowledge.
• C) Space research is expensive because it gives us new knowledge.
• D) Space research is expensive but it gives us new knowledge.

Doğru cevap: D — Zıtlık bildiren bağlaç "but" kullanılır.

1. Ne soruluyor: "Uzay araştırmaları pahalıdır ama bize yeni bilgiler kazandırır" anlamında zıtlık bildiren bağlaçlı cümle.
2. İki bölüm arasında bir karşıtlık vardır: pahalı olmak olumsuz, yeni bilgi kazandırmak olumlu bir özelliktir. Zıtlık "but" (ama, fakat) ile bağlanır.
3. "expensive" pahalı, "new knowledge" yeni bilgi demektir. Cümle "Space research is expensive but it gives us new knowledge." olur.
4. Doğru yanıt "Space research is expensive but it gives us new knowledge." (D). Denetleme: A'daki "and" (ve) iki bilgiyi yalnızca ekler, zıtlığı göstermez; B'deki "so" (bu yüzden) pahalılığın bilgi kazandırmanın nedeni olduğunu söyler; C'deki "because" (çünkü) pahalılığı bilgi kazandırmaya bağlar.
5. Sık yapılan hata: A şıkkı. "and" dilbilgisi bakımından doğru bir cümle kurduğu için seçilir; ancak soru açıkça zıtlık bildiren bir bağlaç istemektedir.

13. Tabloda iki teknoloji ve olası kullanım alanları verilmiştir. Mars'ta barınak yapımında kullanılabilecek teknoloji sorulmaktadır. Tabloya göre verilecek doğru yanıt hangisidir?

• A) 3D printing
• B) solar sail
• C) both of them
• D) neither of them

Doğru cevap: A — Tabloda "building shelters on Mars" kullanımı "3D printing" satırındadır.

1. Ne soruluyor: Tabloya göre Mars'ta barınak yapımında kullanılabilecek teknoloji.
2. "Possible use" olası kullanım demektir. Eşleşmeler: "3D printing" (üç boyutlu baskı) - "building shelters on Mars" (Mars'ta barınak yapmak), "solar sail" (güneş yelkeni) - "moving spacecraft" (uzay aracını hareket ettirmek).
3. "shelter" barınak demektir. "building shelters on Mars" kullanımı "3D printing" satırındadır; bu yüzden yanıt üç boyutlu baskıdır.
4. Doğru yanıt "3D printing" (A). Denetleme: "solar sail" uzay aracını hareket ettirmek için kullanılır, barınak yapmak için değil; "both of them" (ikisi de) yanlıştır çünkü yalnızca biri barınakla eşleşmiştir; "neither of them" (hiçbiri) de tabloyla çelişir.
5. Sık yapılan hata: B şıkkı. "solar" sözcüğü güneş enerjisini ve Mars'taki yaşamı çağrıştırdığı için seçilebilir; tabloda ise güneş yelkeninin görevi uzay aracını hareket ettirmektir.

14. Bir öğrenci Güneş'in bir gezegen değil bir yıldız olduğunu anlatmak istemektedir. Değişmeyen bilimsel bir gerçekten söz etmektedir. Buna göre kurulacak uygun cümle hangisidir?

• A) The Sun was a star, not a planet.
• B) The Sun is a star, not a planet.
• C) The Sun will be a star, not a planet.
• D) The Sun is being a star, not a planet.

Doğru cevap: B — Bilimsel gerçekler geniş zamanla anlatılır.

1. Ne soruluyor: "Güneş bir gezegen değil, bir yıldızdır" anlamında değişmeyen bilimsel gerçeği anlatan cümle.
2. Her zaman doğru olan bilimsel gerçekler Simple Present Tense (geniş zaman) ile anlatılır. "The Sun" tekil olduğu için "be" fiili "is" olur.
3. "a star, not a planet" bir gezegen değil bir yıldız demektir. Cümle "The Sun is a star, not a planet." olur.
4. Doğru yanıt "The Sun is a star, not a planet." (B). Denetleme: A'daki "was" Güneş'in eskiden yıldız olduğunu ve artık olmadığını düşündürür; C'deki "will be" gerçeği geleceğe erteler; D'deki "is being" durum bildiren "be" fiiliyle bu anlamda kullanılmaz.
5. Sık yapılan hata: D şıkkı. "is being" şimdiki zaman gibi göründüğü için "şu an yıldızdır" anlamında seçilir; oysa kalıcı durumlar sürekli zamanla değil geniş zamanla anlatılır.

15. Kartlarda dört teknoloji alanı verilmiştir. Canlıların özelliklerinden yararlanarak ürün geliştiren alan anlatılmak istenmektedir. Kartlara göre bu alanı karşılayan kelime hangisidir?

• A) artificial intelligence
• B) robotics
• C) biotechnology
• D) nanotechnology

Doğru cevap: C — Canlılardan yararlanan alan biyoteknolojidir; İngilizcesi "biotechnology" olur.

1. Ne soruluyor: Canlıların özelliklerinden yararlanarak ürün geliştiren teknoloji alanının adı.
2. Kartlar: "artificial intelligence" yapay zekâ, "robotics" robot bilimi, "biotechnology" biyoteknoloji, "nanotechnology" nanoteknoloji.
3. "bio-" ön eki yaşam ve canlı anlamı taşır. Canlı hücrelerden, mikroorganizmalardan ya da canlıların özelliklerinden yararlanarak ürün geliştiren alan "biotechnology"dir; örneğin maya ile ekmek yapımı ya da aşı üretimi.
4. Doğru yanıt "biotechnology" (C). Denetleme: yapay zekâ bilgisayarlara düşünme ve öğrenme yeteneği kazandırır; robot bilimi makineler tasarlar; nanoteknoloji çok küçük ölçekteki maddelerle çalışır. Hiçbiri özellikle canlılardan yararlanmaz.
5. Sık yapılan hata: A şıkkı. "intelligence" (zekâ) canlılara özgü bir özellik gibi düşünüldüğü için yapay zekâ seçilebilir; ancak bu alan canlılardan değil, bilgisayar yazılımlarından yararlanır.

16. Bir öğrenci uzayda çalışan araçların enerjisini güneşten aldığını anlatmak istemektedir. Edilgen bir geniş zaman yapısı kurmalıdır. Buna göre kurulması gereken cümle hangisidir?

• A) Spacecraft powered by the Sun are.
• B) Spacecraft is powered by the Sun.
• C) Spacecraft are power by the Sun.
• D) Spacecraft are powered by the Sun.

Doğru cevap: D — Çoğul öznede edilgen yapı "are + fiilin üçüncü hâli" biçimindedir.

1. Ne soruluyor: "Uzay araçları enerjisini Güneş'ten alır" anlamında edilgen geniş zaman cümlesi.
2. Araçlar kendilerine enerji vermez, Güneş tarafından beslenir; bu yüzden edilgen yapı gerekir. Geniş zamanda edilgen kalıp "am/is/are + fiilin üçüncü hâli"dir.
3. "spacecraft" sözcüğünün çoğulu da "spacecraft"tır; soruda "araçlar" dendiği için çoğul "are" kullanılır. "power" (güç vermek) fiilinin üçüncü hâli "powered"dir: "Spacecraft are powered by the Sun."
4. Doğru yanıt "Spacecraft are powered by the Sun." (D). Denetleme: A'da sözcük sırası bozuktur, "are" cümlenin sonuna kaymıştır; B'deki "is" tekil bir araçtan söz eder, soru ise araçları anlatmaktadır; C'de "power" yalın kalmıştır, edilgen yapı için üçüncü hâl gerekir.
5. Sık yapılan hata: B şıkkı. "spacecraft" sözcüğü "-s" almadığı için tekil sanılır ve "is" seçilir; oysa bu sözcüğün tekili ile çoğulu aynıdır ve burada birden çok araçtan söz edilmektedir.