Evimiz Dünya

1. Şemada Ekvator, başlangıç meridyeni ve iki nokta gösterilmiştir. Şemaya göre A noktasının yeri hangi bilgi çiftiyle kesin olarak belirlenir?

• A) Enlem ve boylam değerleriyle
• B) Yükselti ve nüfus miktarıyla
• C) Komşu ülkelerinin adlarıyla
• D) İklim ve bitki örtüsüyle

Doğru cevap: A — Bir noktanın Dünya üzerindeki kesin yeri enlem ve boylam değerleriyle, yani mutlak konumla belirlenir.

1. Şemada yatay çizgi Ekvator, dikey çizgi başlangıç meridyenidir.
2. Enlemler Ekvator'a, boylamlar başlangıç meridyenine göre ölçülür.
3. Bir nokta ancak bu iki değer birlikte verildiğinde tek bir yere karşılık gelir.
4. Bu nedenle kesin yer enlem ve boylamla belirlenir.

2. Haritada ülkemizden dört ilin yeri gösterilmiştir. Haritaya göre Ankara'nın doğusunda yer alan il hangisidir?

• A) Edirne
• B) Antalya
• C) Van
• D) Edirne ile Antalya

Doğru cevap: C — Haritalarda sağ taraf doğuyu gösterir; Ankara'nın sağında Van bulunmaktadır.

1. Haritada kuzey oku yukarıyı göstermektedir.
2. Kuzey yukarı ise sağ taraf doğudur.
3. Ankara'nın sağında yalnızca Van yer almaktadır.
4. Edirne ve Antalya Ankara'nın batısında ve güneyindedir.

3. Karadeniz kıyısındaki evlerin çatıları çok eğimli yapılırken Güneydoğu Anadolu'daki geleneksel evlerin damları düz ve duvarları kalın kerpiçtendir. Bu yapı farklılığının temel nedeni nedir?

• A) Bölgelerin nüfus sayısının farklı olması
• B) Bölgelerin iklim özelliklerinin farklı olması
• C) Bölgelerdeki okul sayısının farklı olması
• D) Bölgelerin yüz ölçümlerinin eşit olması

Doğru cevap: B — Bol yağış alan yerlerde çatılar eğimli, sıcak ve kurak yerlerde damlar düz, duvarlar kalın yapılır; belirleyici olan iklimdir.

1. Karadeniz kıyısı yıl boyu bol yağış alır.
2. Eğimli çatı, yağmur ve karın çatıda birikmesini önler.
3. Güneydoğu Anadolu yazları çok sıcak ve kuraktır.
4. Kalın kerpiç duvar sıcağı içeri geçirmez; yani yapıyı belirleyen iklimdir.

4. Grafikte bir ilin dört ayına ait ortalama sıcaklık değerleri verilmiştir. Grafiğe bakan bir öğrenci bu il için hangi yorumu yapamaz?

• A) Temmuz, verilen aylar içinde en sıcak aydır.
• B) Ocak ile temmuz arasındaki sıcaklık farkı 23 °C'dir.
• C) İlde yıl içinde belirgin bir sıcaklık değişimi yaşanır.
• D) İlin yıllık toplam yağış miktarı çok yüksektir.

Doğru cevap: D — Grafikte yalnızca sıcaklık verisi vardır; yağışla ilgili hiçbir bilgi bulunmadığı için yağış yorumu yapılamaz.

1. Grafikteki değerler 4, 13, 27 ve 16 °C'dir.
2. En yüksek değer temmuza aittir.
3. Ocak ile temmuz farkı 27 − 4 = 23 °C'dir.
4. Grafikte yağış ölçümü yer almadığı için yağış yorumu yapılamaz.

5. Bir ilin nüfusu 1.200.000 kişi, yüz ölçümü ise 12.000 km² olarak verilmiştir. Bu verilere göre ilin nüfus yoğunluğu ve bunun anlamı hangisidir?

• A) 10 kişi/km²; her kilometrekareye ortalama 10 kişi düşer.
• B) 100 kişi/km²; her kilometrekareye ortalama 100 kişi düşer.
• C) 1.000 kişi/km²; her kilometrekareye ortalama 1.000 kişi düşer.
• D) 120 kişi/km²; her kilometrekareye ortalama 120 kişi düşer.

Doğru cevap: B — Nüfus yoğunluğu, toplam nüfusun yüz ölçümüne bölünmesiyle bulunur: 1.200.000 ÷ 12.000 = 100 kişi/km².

1. Nüfus yoğunluğu = toplam nüfus ÷ yüz ölçümü.
2. Bölme işlemi 1.200.000 ÷ 12.000 biçimindedir.
3. Sonuç 100 çıkar.
4. Bu değer, her kilometrekareye ortalama 100 kişi düştüğünü gösterir.

6. Şekilde bir ülkenin nüfus piramidi verilmiştir. Piramidin tabanının geniş, tepesinin ise dar olması bu ülke için neyi gösterir?

• A) Genç nüfusun fazla olduğunu
• B) Yaşlı nüfusun fazla olduğunu
• C) Nüfusun tamamının kentlerde yaşadığını
• D) Ülkenin yüz ölçümünün küçük olduğunu

Doğru cevap: A — Piramidin tabanı 0-14 yaş grubunu gösterir; tabanın geniş olması genç nüfusun fazlalığına işarettir.

1. Piramidin en altında 0-14 yaş grubu bulunur.
2. Bu grubun çubukları en uzun olanlardır.
3. En üstteki 65 yaş ve üzeri grubun çubukları ise kısadır.
4. Bu görünüm ülkede genç nüfusun fazla olduğunu gösterir.

7. Yaşadığı ilçede uzun süre iş bulamayan bir baba, ailesiyle birlikte sanayi tesislerinin bulunduğu büyük bir şehre taşınmıştır. Ailenin taşınmasına yol açan bu neden hangi başlık altında incelenir?

• A) Doğal afet nedeni
• B) Eğitim nedeni
• C) Ekonomik neden
• D) Güvenlik nedeni

Doğru cevap: C — İş bulma ve geçim kaygısıyla yapılan göçler ekonomik nedenli göçlerdir.

1. Ailenin taşınma sebebi iş bulamamaktır.
2. Gidilen yer sanayi tesislerinin bulunduğu bir şehirdir.
3. Yani amaç iş ve gelir sağlamaktır.
4. Geçimle ilgili bu sebep ekonomik neden başlığına girer.

8. Haritada ülkemizdeki iç göçün yönü oklarla gösterilmiştir. Oklara göre göçün yöneldiği yerlerin ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Tarım alanlarının çok dar olması
• B) Yüz ölçümlerinin küçük olması
• C) Kış sıcaklıklarının düşük olması
• D) Sanayi ve iş olanaklarının fazla olması

Doğru cevap: D — Oklar kırsal illerden sanayi kentlerine yönelmektedir; göçü çeken temel etken iş olanaklarıdır.

1. Okların başladığı yerler kırsal iller olarak işaretlenmiştir.
2. Okların ucu sanayi kentlerini göstermektedir.
3. Sanayi kentlerinde fabrika ve hizmet sektörü yoğundur.
4. Bu da iş olanaklarının fazla olduğu anlamına gelir; göçü çeken etken budur.

9. Kısa sürede yoğun göç alan bir şehirde konut yetersizliği, trafik yoğunluğu ve altyapı sorunları hızla artmıştır. Bu tablo göçün hangi tür sonucuna örnektir?

• A) Göç veren yerde nüfusun artmasına
• B) Göç alan yerde ortaya çıkan kentleşme sorunlarına
• C) Kırsalda tarım işçisi sayısının artmasına
• D) Ülke nüfusunun toplamda azalmasına

Doğru cevap: B — Hızlı ve plansız göç, göç alan kentte konut, trafik ve altyapı sorunlarına yol açar.

1. Şehir kısa sürede yoğun göç almıştır.
2. Nüfus artışı altyapının kapasitesini aşmıştır.
3. Bunun sonucunda konut, trafik ve altyapı sorunları doğmuştur.
4. Bu sorunlar göç alan yerde görülen kentleşme sorunlarıdır.

10. Tabloda dört ilin nüfusu ve yüz ölçümü verilmiştir. Tabloya göre nüfus yoğunluğu en yüksek olan il hangisidir?

• A) L ili
• B) N ili
• C) K ili
• D) M ili

Doğru cevap: C — K ilinin yoğunluğu 3.200.000 ÷ 8.000 = 400 kişi/km² ile en yüksektir.

1. Her il için nüfus, yüz ölçümüne bölünür.
2. K: 3.200 ÷ 8 = 400, L: 800 ÷ 16 = 50 (bin kişi/bin km²).
3. M: 1.500 ÷ 5 = 300, N: 600 ÷ 12 = 50.
4. En büyük değer 400 olduğu için en yoğun il K'dir.

11. Bir aile deprem olmadan önce evdeki dolapları duvara sabitlemiş, afet çantası hazırlamış ve toplanma alanını belirlemiştir. Ailenin yaptığı bu çalışmalar afet yönetiminin hangi aşamasına girer?

• A) Afet öncesi zarar azaltma ve hazırlık
• B) Afet anında arama kurtarma
• C) Afet sonrası yeniden yapılanma
• D) Afet sonrası psikososyal destek

Doğru cevap: A — Afet gerçekleşmeden önce alınan önlemler zarar azaltma ve hazırlık aşamasını oluşturur.

1. Yapılan çalışmalar deprem olmadan önce tamamlanmıştır.
2. Dolapların sabitlenmesi olası zararı azaltır.
3. Çanta ve toplanma alanı belirlemek hazırlık çalışmasıdır.
4. Bu nedenle söz konusu aşama afet öncesi zarar azaltma ve hazırlıktır.

12. Şemada afet yönetiminin basamakları sırayla verilmiş, sonuncusu boş bırakılmıştır. Şemadaki sıralamaya göre boş kutuya hangisi yazılmalıdır?

• A) Deprem tehlikesini yok saymak
• B) Yalnızca haberleri izleyip beklemek
• C) Hasar tespitini süresiz ertelemek
• D) İyileştirme ve yeniden yapılanma

Doğru cevap: D — Afet anındaki müdahaleden sonra sıra iyileştirme ve yeniden yapılanma çalışmalarına gelir.

1. Şemada önce risk belirlenmiştir.
2. Sonra hazırlık ve tatbikat yapılmıştır.
3. Üçüncü basamak afet anındaki müdahaledir.
4. Müdahaleden sonraki basamak iyileştirme ve yeniden yapılanmadır.

13. Bir ülkenin dağlık ve engebeli yöresinde tarım alanları dar, hayvancılık yaygındır. Aynı ülkenin geniş düzlüklerinde ise makineli tarım yapılmaktadır. Bu iki yörenin karşılaştırılmasından hangi sonuç çıkar?

• A) Ekonomik faaliyetler yer şekillerinden etkilenmez.
• B) Yer şekilleri, bir yörede yapılan ekonomik faaliyeti biçimlendirir.
• C) Hayvancılık yalnızca düzlük alanlarda yapılabilir.
• D) Makineli tarım için engebeli arazi gereklidir.

Doğru cevap: B — Engebeli arazide makine kullanımı zorlaşır ve hayvancılık öne çıkar; düzlüklerde ise makineli tarım kolaylaşır.

1. Dağlık yörede tarım alanları dardır, bu yüzden hayvancılık yaygındır.
2. Düzlüklerde geniş ve düz araziler makine kullanımına elverişlidir.
3. İki yörede de arazinin biçimi faaliyeti belirlemiştir.
4. Buradan yer şekillerinin ekonomik faaliyeti biçimlendirdiği sonucu çıkar.

14. Grafikte bir yıl içinde ülkemizde kayda geçen bazı afetlerin sayıları verilmiştir. Grafiğe göre okulda yapılacak afet eğitiminde önceliğin hangi afete verilmesi beklenir?

• A) Çığ
• B) Heyelan
• C) Deprem
• D) Sel

Doğru cevap: C — En yüksek değer 18 ile depreme aittir; en sık yaşanan afet eğitimde de öncelikli olur.

1. Grafikteki değerler 18, 12, 7 ve 3'tür.
2. En büyük değer 18'dir.
3. Bu değer deprem sütununa aittir.
4. En sık yaşanan afet olduğu için eğitimde önceliği deprem alır.

15. Öğrenciler ülkemizdeki nüfus ve göç konusunu tartışmıştır. Aşağıdaki öğrenci ifadelerinden hangisi yanlıştır?

• A) Göç yalnızca göç veren yeri etkiler, göç alan yeri hiç etkilemez.
• B) Sanayisi gelişmiş şehirler daha çok göç alır.
• C) Göç, nüfusun ülke içinde dengesiz dağılmasına yol açabilir.
• D) İklim ve yer şekilleri nüfusun dağılışını etkiler.

Doğru cevap: A — Göç iki tarafı da etkiler: veren yerde nüfus azalırken alan yerde nüfus ve altyapı yükü artar.

1. Göç veren yerde nüfus azalır, iş gücü genç nüfusla birlikte gider.
2. Göç alan yerde ise nüfus hızla artar.
3. Artan nüfus konut, ulaşım ve altyapı üzerinde baskı oluşturur.
4. Yani her iki taraf da etkilenir; "göç alan yeri hiç etkilemez" ifadesi yanlıştır.