s

10. Sınıf Tarih 1. Dönem 2. Yazılı

20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında

Yazdır / PDF kaydet Word indir

Kapsanan konular

Osmanlı Devleti Kuruluş Dönemi
1
1299Beyliğinkuruluşu1326Bursa’nınfethi1389I. Kosova1402Ankara Savaşı1453İstanbul’unfethi

Zaman şeridinde kuruluş dönemine ait bazı olaylar verilmiştir. Buna göre Osmanlı Devleti’nin Balkanlarda ilerleyişini geçici olarak durduran ve Fetret Devri’ne yol açan olay hangisidir?

  1. A Beyliğin kuruluşu
  2. B Bursa’nın fethi
  3. C I. Kosova Savaşı
  4. D Ankara Savaşı
  5. E İstanbul’un fethi
2

Kuruluş döneminde kurulan vakıflar; cami, medrese, imaret ve kervansaray gibi yapıların giderlerini karşılamıştır. Buna göre vakıfların devlete sağladığı en önemli katkı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A Ordunun tamamının finanse edilmesi
  2. B Sosyal ve eğitim hizmetlerinin hazineye yük olmadan sürdürülmesi
  3. C Yeni topraklar fethedilmesi
  4. D Deniz ticaretinin durdurulması
  5. E Vergi sisteminin kaldırılması
3

1402 Ankara Savaşı’nın Osmanlı Devleti açısından en önemli sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A İstanbul’un fethedilmesi
  2. B Anadolu Türk birliğinin bozulması ve Fetret Devri’nin başlaması
  3. C Balkanların tamamen kaybedilmesi
  4. D Devletin yıkılması
  5. E Başkentin Bursa’ya taşınması
4

1389’da Balkanlarda kurulan Haçlı ittifakına karşı kazanılan ve Osmanlı’nın Balkanlardaki hâkimiyetini pekiştiren savaş aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A Malazgirt
  2. B Miryokefalon
  3. C Koyunhisar
  4. D I. Kosova
  5. E Otlukbeli
5
AlanBeylik dönemiDevletleşme sonrası
OrduAşiret kuvvetleriKapıkulu ve tımarlı sipahi
HukukÖrf ve gelenek?

Tabloda Osmanlı’nın beylikten devlete geçiş sürecindeki değişim karşılaştırılmıştır. Soru işareti yerine aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

  1. A Hukukun tamamen ortadan kalkması
  2. B Yalnızca yabancı devletlerin hukukunun uygulanması
  3. C Kadıların görev yaptığı, şer’î ve örfî hukukun birlikte işlediği düzen
  4. D Bütün davaların padişah tarafından görülmesi
  5. E Hukuk kurallarının yazılı hâle hiç getirilmemesi
6

Osmanlı Devleti’nin Rumeli’ye geçişini kolaylaştıran etkenlerden biri aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A Balkanlarda güçlü ve birleşik bir devletin bulunması
  2. B Bizans’ın Anadolu’da güçlenmesi
  3. C Balkanlarda siyasi birliğin olmaması ve halkın ağır vergilerden bunalmış olması
  4. D Osmanlı’nın denizlerde üstün donanmaya sahip olması
  5. E Anadolu beyliklerinin Osmanlı’ya destek vermesi
7

Durum

Bir araştırmacı, kuruluş dönemini incelerken elindeki iki kaynağı karşılaştırır: biri olaylardan yaklaşık yüz yıl sonra yazılmış bir kronik, diğeri ise döneme ait bir vakıf kayıt defteridir.

Yukarıdaki durumda araştırmacının vakıf kayıt defterine daha çok güvenmesinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A Vakıf defterlerinin daha kolay okunması
  2. B Kroniklerin her zaman uydurma olması
  3. C Vakıf defterinin döneme ait birinci elden bir belge olması
  4. D Kroniklerin resmî belge sayılmaması
  5. E Vakıf defterinin daha uzun olması
8

Osmanlı Devleti’nin kuruluşuna dair tarihçiler farklı görüşler ileri sürmüştür. Bu farklılığın temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A Kuruluş dönemine ait yazılı kaynakların sınırlı ve geç tarihli olması
  2. B Osmanlı Devleti’nin hiç belge tutmamış olması
  3. C Kuruluşun 19. yüzyılda gerçekleşmiş olması
  4. D Bütün tarihçilerin aynı kaynağı kullanması
  5. E Kuruluş yılının bilinmiyor olması nedeniyle araştırma yapılamaması
9
UygulamaSağladığı yarar
Tımar sistemi?
Devşirme sistemiMerkeze bağlı asker ve yönetici yetiştirme
İstimâletYerel halkın devlete ısındırılması

Tabloda Osmanlı Devleti’nin bazı uygulamaları ve sağladıkları yararlar verilmiştir. Soru işareti yerine aşağıdakilerden hangisi gelmelidir?

  1. A Ticaret gelirlerinin tamamının saraya aktarılması
  2. B Denizcilik faaliyetlerinin durdurulması
  3. C Yabancı tüccarlara ayrıcalık tanınması
  4. D Toprağın işlenmesi ve hazineden para çıkmadan asker beslenmesi
  5. E Vergi toplamanın tamamen kaldırılması
10

Osmanlı Devleti, Balkanlarda fethettiği yerlerdeki halkın dinî inançlarına ve geleneklerine dokunmamış, vergileri hafifletmiştir. Bir öğrenci bu uygulamayı araştırmaktadır. Buna göre bu politikanın adı ve amacı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A Devşirme; merkeze bağlı ordu kurmak
  2. B Tımar; hazineden para çıkmadan asker beslemek
  3. C Sürgün; halkı yer değiştirmeye zorlamak
  4. D Müsadere; malları hazineye aktarmak
  5. E İstimâlet; yerel halkın güvenini kazanarak hâkimiyeti kolaylaştırmak
11

Osmanlı Devleti’nde devşirme sistemiyle yetiştirilen askerlerin doğrudan padişaha bağlı olması, aşağıdakilerden hangisini sağlamaya yöneliktir?

  1. A Beylerin ve yerel güçlerin etkisini sınırlayarak merkezî otoriteyi güçlendirmek
  2. B Ordunun tamamen kaldırılmasını sağlamak
  3. C Tımar sistemini sona erdirmek
  4. D Denizcilik faaliyetlerini durdurmak
  5. E Vergi toplamayı kolaylaştırmak
12

Fetret Devri’nde Osmanlı Devleti Balkanlarda toprak kaybetmemiştir. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A Balkanlarda hiç Osmanlı toprağı bulunmaması
  2. B Timur’un Balkanlara da sefer düzenlemesi
  3. C Şehzadelerin Balkanlarda savaşmayı reddetmesi
  4. D İstimâlet politikası sayesinde yerel halkın devlete bağlılığını sürdürmesi
  5. E Balkan devletlerinin Osmanlı’ya vergi vermeyi sürdürmesi
13

Osmanlı Devleti’nin başkenti Bursa’dan Edirne’ye taşımasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A Bursa’nın tamamen boşaltılmış olması
  2. B Anadolu’daki fetihlerin sona ermesi
  3. C Deniz ticaretinden vazgeçilmesi
  4. D Rumeli’deki fetihleri ve Balkanlardaki hâkimiyeti kolaylaştırmak
  5. E Timur tehlikesinden uzaklaşmak
14

Osmanlı Beyliği’nin diğer Anadolu beyliklerinden farklı olarak büyük bir devlete dönüşmesinde aşağıdakilerden hangisi en az etkili olmuştur?

  1. A Bizans sınırında kurulmuş olması
  2. B İstimâlet ve iskân politikaları uygulaması
  3. C Kurumsal bir ordu ve hukuk düzeni oluşturması
  4. D Ahilik teşkilatının desteğini alması
  5. E Zengin altın ve gümüş yataklarına sahip olması
15

Osmanlı Devleti kuruluş döneminde Anadolu beyliklerine karşı öncelikle savaş yerine evlilik, satın alma ve miras yoluyla topraklarını genişletmeye çalışmıştır. Bu tutumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A Ordusunun bulunmaması
  2. B Beyliklerin çok güçlü olması
  3. C Müslüman Türk beylikleriyle savaşmanın hoş karşılanmaması ve gücün Bizans’a yönlendirilmek istenmesi
  4. D Anadolu’da toprak bulunmaması
  5. E Beyliklerin Osmanlı’ya vergi ödemesi
16

Kuruluş döneminde Anadolu’daki esnaf ve zanaatkârlar; kaliteyi denetleyen, fiyat belirleyen ve çırak-kalfa-usta düzenini işleten bir teşkilat çevresinde örgütlenmiştir. Bu teşkilat aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A Divan
  2. B Ahilik
  3. C Devşirme
  4. D Tımar
  5. E Vakıf
17

Osmanlı Devleti’nde ilk medrese Orhan Bey Dönemi’nde İznik’te açılmıştır. Bu gelişmenin gösterdiği en uygun sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A Devletin askerî faaliyetleri tamamen bıraktığı
  2. B Beylikten devlete geçiş sürecinde eğitim ve ilim kurumlarının oluşturulmaya başlandığı
  3. C Anadolu’da başka hiçbir eğitim kurumunun bulunmadığı
  4. D Medreselerin yalnızca askerî amaçla kurulduğu
  5. E İznik’in başkent yapıldığı
18

Osmanlı Devleti’nin Orhan Bey Dönemi’nde başkent yaptığı şehir aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A Söğüt
  2. B İznik
  3. C Bursa
  4. D Edirne
  5. E İstanbul
19

Osman Bey Dönemi’nde Bizans tekfurlarına karşı kazanılan ve beyliğin Marmara yönünde ilerlemesini kolaylaştıran savaş aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A Koyunhisar
  2. B Sırpsındığı
  3. C Niğbolu
  4. D Varna
  5. E Çirmen
20

Osmanlı Devleti, fethettiği Rumeli topraklarına Anadolu’dan Türkmen aileleri yerleştirmiştir. Bu uygulamanın temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A Anadolu’daki nüfusu tamamen azaltmak
  2. B Fethedilen bölgelerde kalıcı hâkimiyet kurmak
  3. C Ticaret yollarını kapatmak
  4. D Balkanlardaki halkı sürgün etmek
  5. E Vergi toplamaktan vazgeçmek
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. D 2. B 3. B 4. D 5. C 6. C 7. C 8. A 9. D 10. E 11. A 12. D 13. D 14. E 15. C 16. B 17. B 18. C 19. A 20. B
1. sorunun çözümü

1402 Ankara Savaşı’ndan sonra şehzadeler arası taht mücadelesi başlamıştır.

  1. 1402’de Timur ile yapılan Ankara Savaşı kaybedildi.
  2. Yıldırım Bayezid esir düştü.
  3. Şehzadeler arasında taht mücadelesi başladı.
  4. Bu döneme Fetret Devri denir.
2. sorunun çözümü

Vakıflar hayır kurumlarını kendi gelirleriyle yaşatarak devletin yükünü hafifletmiştir.

  1. Vakıflar bağışlanan mülklerin gelirleriyle işler.
  2. Bu gelirle cami, medrese, imaret yaşatılır.
  3. Hizmetler için hazineden para çıkmaz.
  4. Böylece sosyal ve eğitim hizmetleri sürdürülür.
3. sorunun çözümü

Savaş sonrası Anadolu beylikleri yeniden kuruldu ve taht kavgaları başladı.

  1. Timur, Yıldırım Bayezid’i yendi.
  2. Timur, Anadolu beyliklerini yeniden kurdu.
  3. Anadolu Türk birliği bozuldu.
  4. Şehzadeler arası mücadele Fetret Devri’ni başlattı.
4. sorunun çözümü

I. Kosova Savaşı (1389) Balkan hâkimiyetini pekiştirmiştir.

  1. Malazgirt ve Miryokefalon Osmanlı öncesi savaşlardır.
  2. Koyunhisar Osman Bey dönemindedir.
  3. Otlukbeli daha sonraki bir dönemdedir.
  4. 1389 tarihli savaş I. Kosova’dır.
5. sorunun çözümü

Devletleşmeyle birlikte kadılık kurumu ve yazılı hukuk düzeni oluşmuştur.

  1. Beylik döneminde uyuşmazlıklar örf ve gelenekle çözülüyordu.
  2. Devletleşmeyle birlikte kadılar atandı.
  3. Şer’î hukukun yanında padişahın koyduğu örfî hukuk işledi.
  4. Böylece kurumsal bir hukuk düzeni doğdu.
6. sorunun çözümü

Balkanlardaki siyasi parçalanmışlık ve halkın hoşnutsuzluğu ilerleyişi kolaylaştırmıştır.

  1. Balkanlarda birbiriyle çekişen küçük devletler vardı.
  2. Halk feodal beylerin ağır vergilerinden bunalmıştı.
  3. Osmanlı’nın istimâlet politikası bu ortamda karşılık buldu.
  4. Böylece Rumeli’de ilerleme hızlandı.
7. sorunun çözümü

Olayla aynı dönemde üretilen belgeler birinci el kaynaktır ve daha güvenilirdir.

  1. Vakıf defteri döneminde tutulmuş resmî bir kayıttır.
  2. Kronik ise olaydan yüz yıl sonra yazılmıştır.
  3. Aradan geçen sürede bilgiler değişmiş olabilir.
  4. Birinci el kaynak daha güvenilir kabul edilir.
8. sorunun çözümü

Kuruluşa yakın dönemden kalan kaynak azdır; ilk kronikler olaylardan çok sonra yazılmıştır.

  1. Beyliğin ilk yıllarına ait çağdaş yazılı kaynak çok azdır.
  2. Elde bulunan kronikler 15. yüzyılda kaleme alınmıştır.
  3. Aradan geçen süre bilgilerin farklı aktarılmasına yol açmıştır.
  4. Bu nedenle tarihçiler farklı yorumlar geliştirmiştir.
9. sorunun çözümü

Tımar sisteminde vergi geliri sipahiye bırakılır; sipahi hem toprağı işletir hem asker yetiştirir.

  1. Devlet toprağın vergi gelirini sipahiye tahsis eder.
  2. Sipahi bu gelirle geçinir ve cebelü denen askerleri besler.
  3. Böylece hazineden nakit çıkmadan ordu beslenir.
  4. Ayrıca toprak boş kalmaz, üretim sürer.
10. sorunun çözümü

İstimâlet, gönül alma politikasıdır; fethedilen yerlerde direnci azaltır.

  1. Halkın inancına ve geleneğine karışılmamış.
  2. Vergi yükü hafifletilmiş.
  3. Amaç yerel halkın güvenini kazanmaktır.
  4. Bu politikaya istimâlet denir.
11. sorunun çözümü

Doğrudan padişaha bağlı daimî ordu, merkezî otoriteyi güçlendirir.

  1. Beylik döneminde ordu büyük ölçüde beylerin kuvvetlerinden oluşuyordu.
  2. Bu durum merkezin gücünü sınırlıyordu.
  3. Devşirme sistemiyle padişaha bağlı daimî ordu kuruldu.
  4. Böylece merkezî otorite güçlendi.
12. sorunun çözümü

Adil yönetim ve hoşgörü politikası, merkezî otorite zayıflarken bile bağlılığı korumuştur.

  1. Fetret Devri’nde merkezî otorite zayıfladı.
  2. Buna rağmen Balkanlarda büyük bir isyan çıkmadı.
  3. İstimâlet politikası halkın devlete bağlılığını sağlamıştı.
  4. Bu nedenle Balkanlarda toprak kaybı yaşanmadı.
13. sorunun çözümü

Ağırlık merkezi Rumeli’ye kayınca yönetim de batıya taşınmıştır.

  1. Rumeli’de fetihler hızlanmıştı.
  2. Bursa Balkanlara uzak kalıyordu.
  3. Edirne, Balkanlardaki seferlere daha yakındır.
  4. Bu nedenle başkent Edirne’ye taşındı.
14. sorunun çözümü

Osmanlı’nın yükselişi coğrafi konum ve kurumsal politikalarla açıklanır; maden zenginliği belirleyici değildir.

  1. Bizans sınırında olmak sürekli fetih imkânı sağladı.
  2. İstimâlet ve iskân kalıcılığı sağladı.
  3. Kurumsallaşma devletleşmeyi mümkün kıldı.
  4. Maden zenginliği ise kuruluş sürecinde belirleyici bir etken değildir.
15. sorunun çözümü

Aynı inançtan beyliklerle çatışmak meşruiyeti zedeler; asıl hedef Bizans yönüydü.

  1. Anadolu beylikleri Müslüman Türk beylikleriydi.
  2. Onlarla savaşmak halk nezdinde hoş karşılanmıyordu.
  3. Osmanlı gücünü Bizans yönüne kullanmak istiyordu.
  4. Bu nedenle barışçıl yollar tercih edildi.
16. sorunun çözümü

Ahilik, esnaf ve zanaatkârların meslek ve ahlak teşkilatıdır.

  1. Teşkilat esnaf ve zanaatkârları kapsıyor.
  2. Kalite denetimi ve fiyat belirleme görevleri var.
  3. Çırak-kalfa-usta hiyerarşisi işletiliyor.
  4. Bu özellikler Ahilik teşkilatına aittir.
17. sorunun çözümü

Medrese açılması kurumsallaşmanın ve devletleşmenin göstergesidir.

  1. Medrese, âlim ve kadı yetiştiren kurumdur.
  2. Devletin hukuk ve yönetim ihtiyacı bu kişilerle karşılanır.
  3. İlk medresenin açılması kurumsallaşmanın başlangıcıdır.
  4. Bu, beylikten devlete geçişin göstergelerindendir.
18. sorunun çözümü

1326’da fethedilen Bursa, Orhan Bey Dönemi’nde başkent olmuştur.

  1. Söğüt beyliğin ilk merkezidir.
  2. 1326’da Bursa fethedildi.
  3. Orhan Bey başkenti Bursa’ya taşıdı.
  4. Daha sonra Edirne, ardından İstanbul başkent olmuştur.
19. sorunun çözümü

Koyunhisar (Bafeus) Savaşı Osman Bey döneminde kazanılmıştır.

  1. Sırpsındığı, Çirmen, Niğbolu ve Varna Rumeli’deki savaşlardır.
  2. Osman Bey döneminde Anadolu’da Bizans tekfurlarıyla mücadele edildi.
  3. Koyunhisar bu mücadelelerin en önemlisidir.
  4. Bu zafer Marmara yönünde ilerlemeyi kolaylaştırdı.
20. sorunun çözümü

İskân (şenlendirme) politikası, fethedilen yerleri Türkleştirip yurt tutmayı amaçlar.

  1. Fethedilen bölgede kalıcı olmak için nüfus gerekiyordu.
  2. Anadolu’dan konargöçer Türkmenler Rumeli’ye yerleştirildi.
  3. Bölge şenlendirilerek üretim ve güvenlik sağlandı.
  4. Böylece kalıcı hâkimiyet kuruldu.

10. Sınıf Tarih diğer yazılılar

1. Dönem 1. Yazılı 2. Dönem 1. Yazılı 2. Dönem 2. Yazılı
Bu kâğıt gerçek bir okul sınavının kopyası değil; kendi soru havuzumuzdan, müfredat sırasına göre derlenmiş bir alıştırma yazılısıdır. Öğretmensen sınıfına özel kâğıt üretebilirsin — öğretmen kaydı.