10. Sınıf Tarih 2. Dönem 1. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
Bir kurum
Gök cisimlerinin düzenli gözlemi için kurulan yapıda, takvim hesaplamaları ve ölçümler yapılmıştır.
Yukarıda anlatılan kurum sorulmaktadır. Buna göre doğru seçenek hangisidir?
- A Rasathane
- B Şifahane
- C Kervansaray
- D Medrese
- E Divan
Bir politika
Yeni fethedilen bölgelere, üretimi sürdürmek ve yerleşimi güçlendirmek üzere planlı biçimde nüfus yerleştirilmiştir.
Yukarıdaki politikanın adı sorulmaktadır. Buna göre verilecek yanıt hangisidir?
- A Devşirme
- B İskân politikası
- C Tımar
- D Vakıf
- E Ahilik
Kartlarda bu temanın üç temel düşüncesi verilmiştir. Kartlar birlikte değerlendirildiğinde ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?
- A Kartlar birbirinden bağımsızdır.
- B Düzen kurumsuz yürümüştür.
- C Dış koşullar etkisiz kalmıştır.
- D Islahat girişimi olmamıştır.
- E Uzun ömürlü düzen; kurumlarla sürdürülmüş, değişen dış koşullar karşısında ıslahatlarla ayakta tutulmaya çalışılmıştır.
Bir bulgu üzerine
Bir bölgede aynı yıllarda hem uzun süren savaşlar hem de ağır vergiler kaydedilmiştir.
Yukarıdaki bulgunun taşrada beklenen sonucu sorulmaktadır. Buna göre yanıt hangi seçenektedir?
- A Nüfus yerinde kalır.
- B Nüfus hareketleri ve toprak terki artar.
- C Üretim artar.
- D Vergi gelirleri yükselir.
- E Sonuç doğmaz.
Kartlarda üç düzen numaralandırılmıştır. Doğrudan toprak gelirine dayanan düzen sorulmaktadır. Numaralara göre doğru kart hangisidir?
- A I
- B II
- C III
- D Üçü de toprağa dayanır
- E Belirlenemez
Şemada bir süreç verilmiş, sonuç boş bırakılmıştır. Şemanın son basamağında ne yazmalıdır?
- A Vergi gelirleri yükselir
- B Üretim artar
- C Taşrada huzursuzluk ve isyanlar yaygınlaşır
- D Köylü toprağa döner
- E Süreç kendiliğinden durur
Şemada bir gelişme zinciri verilmiş, sonuç boş bırakılmıştır. Şemanın son basamağı hangi seçenekle tamamlanmalıdır?
- A Osmanlı gelirleri artar
- B Osmanlı ekonomisi olumsuz etkilenir
- C Akdeniz ticareti canlanır
- D Yeni yollar kapanır
- E Değişiklik olmaz
Bir tanım
Farklı dinden ve dilden toplulukları tek bir yönetim düzeni içinde toplayan, evrensel bir egemenlik anlayışına dayanan devlet biçimidir.
Yukarıda tanımı verilen anlayış sorulmaktadır. Buna göre doğru yanıt hangisidir?
- A Feodalite
- B Cihanşümul devlet anlayışı
- C Şehir devleti
- D Koloni yönetimi
- E Meşrutiyet
| Kavram | Anlamı |
|---|---|
| Islahat | Var olan düzeni onarmaya yönelik düzenleme |
| Devrim | ? |
Tabloda iki kavram karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloyu tamamlayan tanım hangisidir?
- A Askerî sefer
- B Düzeni onarma
- C Vergi toplama
- D Toprak dağıtma
- E Var olan düzeni kökten değiştiren dönüşüm
Bir uygulama
Yeni alınan bir bölgede halkın vergi yükü hafifletilmiş, inanç ve geleneklerine dokunulmamıştır.
Yukarıdaki uygulamanın adı sorulmaktadır. Buna göre aranan sonuç hangisidir?
- A İstimalet
- B Devşirme
- C Tımar
- D Sürgün
- E Kapitülasyon
Grafikte bir yüzyıl boyunca fiyat seyri verilmiştir. Bu durumun sabit gelirli kesimlere etkisi sorulmaktadır. Grafiğe göre doğru yorum hangisidir?
- A Gelirleri yükselmiştir.
- B Alım güçleri artmıştır.
- C Etkilenmemişlerdir.
- D Alım güçleri düşmüş, geçim koşulları ağırlaşmıştır.
- E Yorum yapılamaz.
Bir gereksinim üzerine
Bir yönetim, hazineden nakit ödeme yapmadan taşrada asker bulundurmak ve toprağın işlenmesini sürdürmek istemektedir.
Yukarıdaki gereksinimi karşılayan düzen sorulmaktadır. Buna göre doğru yanıt hangisidir?
- A Kapitülasyonlar
- B Devşirme sistemi
- C Vakıf sistemi
- D Tımar sistemi
- E Koloni düzeni
Bir çıkarım üzerine
Bir öğrenci, bu dönemdeki bütün sorunların tek bir nedenden kaynaklandığını söylemiştir.
Yukarıdaki çıkarımda yapılan hata sorulmaktadır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A Sorunlar yaşanmamıştır.
- B Her olayın tek nedeni vardır.
- C Nedenler araştırılamaz.
- D Tarihsel olaylar çoğunlukla birden çok nedenin birlikte etkisiyle açıklanır.
- E Hata yoktur.
| Kaynak | Tür |
|---|---|
| Dönemin tahrir defteri | Birinci elden kaynak |
| Bugün çekilmiş bir belgesel | ? |
Tabloda kaynak türleri sınıflandırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki eksik bölüm hangi seçenektedir?
- A İkinci elden kaynak
- B Birinci elden kaynak
- C Arşiv belgesi
- D Yazıt
- E Kaynak değildir
| Görev | İşlevi |
|---|---|
| Vezir | Devlet işlerinin yürütülmesinde hükümdara yardımcı olur |
| Divan | ? |
Tabloda yönetim öğeleri tanımlanmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan bölüm hangisidir?
- A Ticaret yolu
- B Hükümdara yardımcı görev
- C Askerî birlik
- D Vergi kaydı
- E Devlet işlerinin görüşülüp karara bağlandığı kurul
Bir bulgu üzerine
Bir dönemde farklı dinlere ait ibadethanelerin onarımına izin verildiği, topluluklara kendi hukuk işlerinde alan bırakıldığı görülmektedir.
Yukarıdaki bulgunun gösterdiği yönetim anlayışı sorulmaktadır. Buna göre hangi seçenek doğrudur?
- A Ticareti yasaklama anlayışı
- B Tek tip toplum kurma anlayışı
- C Farklılıkları tek düzen içinde tutmaya dayanan yönetim anlayışı
- D Merkezi otoriteyi kaldırma anlayışı
- E Çıkarım yapılamaz.
| Öğe | İşlevi |
|---|---|
| Tımar | Toprak geliriyle asker beslenmesi |
| Vakıf | ? |
Tabloda iki düzen karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan bilgi hangisidir?
- A Vergi toplanması
- B Asker beslenmesi
- C Gelirin eğitim ve hayır hizmetlerine ayrılması
- D Ordu kurulması
- E Ticaret düzenlenmesi
| Askerî sınıf | Kaynağı |
|---|---|
| Tımarlı sipahi | Toprak geliriyle beslenen taşra askeri |
| Kapıkulu | ? |
Tabloda askerî sınıflar karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki boşluk nasıl doldurulmalıdır?
- A Vakıf görevlileri
- B Toprak geliriyle beslenen asker
- C Gönüllü birlikler
- D Esnaf örgütü
- E Merkeze bağlı, hazineden maaş alan sürekli ordu
| Gelişme | Sonucu |
|---|---|
| Köylünün toprağı bırakması | Üretim düşer |
| Üretimin düşmesi | ? |
Tabloda bir zincirin halkaları verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Eksik bırakılan bölüm hangi seçenektedir?
- A Üretim yükselir
- B Vergi geliri artar
- C Hazine güçlenir
- D Vergi geliri azalır, hazine zorlanır
- E Sonuç doğmaz
| Kavram | Anlamı |
|---|---|
| Koloni | Bir devletin denetiminde tuttuğu uzak yerleşim |
| Sömürgecilik | ? |
Tabloda ilişkili iki kavram verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloya göre boşluğa ne yazılmalıdır?
- A Ticaret anlaşması
- B Uzak yerleşim kurma
- C Bu yerlerin kaynaklarının aktarılmasına dayanan düzen
- D Askerî ittifak
- E Vergi düzeni
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Gök gözlemleri için kurulan yapı rasathanedir.
- Yapı gök cisimlerini gözlüyor.
- Takvim hesaplamaları yapılıyor.
- Bu kurum rasathanedir.
2. sorunun çözümü
Planlı nüfus yerleştirme uygulaması iskân politikasıdır.
- Nüfus planlı biçimde taşınıyor.
- Amaç yerleşimi güçlendirmek.
- Bu politikanın adı iskândır.
3. sorunun çözümü
Kartlar kurumları, dış etkileri ve ıslahat çabasını ortak bir açıklamada birleştirir.
- Birinci kart kurumları veriyor.
- İkinci kart dış koşulları ekliyor.
- Üçüncü kart ıslahat çabasını getiriyor.
4. sorunun çözümü
Savaş ve ağır vergi birlikte görüldüğünde köylü toprağını bırakma eğilimine girer.
- Savaş kaynakları tüketir.
- Ağır vergi köylüyü zorlar.
- Toprak terki ve göç artar.
5. sorunun çözümü
Tımar sistemi doğrudan toprak gelirinin askere aktarılmasına dayanır.
- Devşirme insan kaynağıyla ilgilidir.
- Vakıf bağışlanan gelirle çalışır.
- Tımar toprak gelirine dayanır.
6. sorunun çözümü
Vergi yükü ve üretim düşüşü taşrada huzursuzluğu ve isyanları besler.
- Vergi yükü artmıştır.
- Köylü toprağını bırakmıştır.
- Huzursuzluk isyana dönüşür.
7. sorunun çözümü
Ticaret yollarının yön değiştirmesi Akdeniz üzerinden alınan gelirleri azaltmıştır.
- Yeni deniz yolları bulunmuştur.
- Ticaret Akdeniz dışına kaymıştır.
- Osmanlı gelirleri olumsuz etkilenmiştir.
8. sorunun çözümü
Evrensel egemenlik iddiası taşıyan bu anlayış cihanşümul devlet anlayışıdır.
- Tanım evrensel egemenlikten söz ediyor.
- Farklı topluluklar tek düzende toplanıyor.
- Bu anlayış cihanşümuldür.
9. sorunun çözümü
Islahat onarır, devrim ise düzeni kökten değiştirir.
- Islahat mevcut düzeni korur.
- Devrim bunu kökten değiştirir.
- Aradaki fark budur.
10. sorunun çözümü
Yeni alınan yerlerde halkı kazanmaya yönelik hoşgörülü politikaya istimalet denir.
- Halkın yükü hafifletilmiştir.
- İnanç ve geleneklere dokunulmamıştır.
- Bu politikanın adı istimalettir.
11. sorunun çözümü
Fiyatlar yükselirken gelir sabit kalırsa alım gücü düşer.
- Grafikte fiyatlar sürekli yükselmiştir.
- Sabit gelir aynı kalmıştır.
- Alım gücü düşmüştür.
12. sorunun çözümü
Tımar sistemi, toprak gelirini askere aktararak hem üretimi hem savunmayı sürdürür.
- Nakit ödeme istenmiyor.
- Toprak geliri kullanılıyor.
- Bu düzen tımar sistemidir.
13. sorunun çözümü
Tarihsel olaylar siyasi, ekonomik ve toplumsal nedenlerin birlikte etkisiyle açıklanır.
- Savaşlar, vergi düzeni ve ticaret yolları birlikte etkilidir.
- Tek nedenle açıklama eksik kalır.
- Nedenler birlikte değerlendirilmelidir.
14. sorunun çözümü
Dönemden sonra üretilen yapıtlar ikinci elden kaynaktır.
- Tahrir defteri dönemin belgesidir.
- Belgesel sonradan çekilmiştir.
- İkinci elden kaynaktır.
15. sorunun çözümü
Divan, devlet işlerinin görüşülüp karara bağlandığı kuruldur.
- Vezir bir görevlidir.
- Divan bir kuruldur.
- Kararlar burada alınır.
16. sorunun çözümü
Toplulukların kendi alanlarına bırakılması, farklılıkları tek düzende tutma anlayışını gösterir.
- Farklı topluluklara alan bırakılmıştır.
- Yönetim tek elde toplanmıştır.
- Farklılıklar tek düzende tutulmuştur.
17. sorunun çözümü
Vakıf düzeninde gelir, sürekli olarak hayır ve eğitim hizmetlerine ayrılır.
- Tımar askerî bir düzendir.
- Vakıf ise hizmet için kurulur.
- Gelir hayır işlerine ayrılır.
18. sorunun çözümü
Kapıkulu, merkeze bağlı ve hazineden ücret alan sürekli ordudur.
- Tımarlı sipahi taşrada toprak gelirine dayanır.
- Kapıkulu merkezdedir.
- Hazineden ücret alır.
19. sorunun çözümü
Üretim düştükçe vergi geliri azalır ve hazine zorlanır.
- Vergi üretimden alınır.
- Üretim düşünce matrah küçülür.
- Hazine geliri azalır.
20. sorunun çözümü
Sömürgecilik, koloni durumundaki yerlerin kaynaklarının aktarılmasına dayanan düzendir.
- Koloni bir yerleşimi anlatır.
- Sömürgecilik bir düzeni anlatır.
- Kaynak aktarımı esastır.