12. Sınıf Biyoloji 1. Dönem 1. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
| Evre | Süre (saat) |
|---|---|
| İnterfaz | 19 |
| Mitoz | 1 |
Tabloda bir hücrenin döngü süreleri verilmiştir. Bu verilere göre hücre döngüsünün yüzde kaçı interfazda geçmektedir?
- A %50
- B %75
- C %95
- D %19
- E %90
Bitki hücrelerinde sitokinez orta lamel oluşumuyla, hayvan hücrelerinde ise boğumlanmayla gerçekleşir. Bu farkın nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A Bitki hücrelerinde kromozom yoktur.
- B Hayvan hücrelerinde DNA bulunmaz.
- C Bitki hücrelerinde çekirdek yoktur.
- D Bitki hücrelerinde çeper bulunması boğumlanmayı engeller.
- E Hayvan hücreleri mayozla bölünür.
Bir gende meydana gelen baz değişimi sonucunda kodon farklılaşmış ancak sentezlenen proteinin amino asit dizisi hiç değişmemiştir. Bu durumun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A Mutasyon DNA’da değil RNA’da olmuştur.
- B Ribozom kodonu okumamıştır.
- C Genetik şifrede birden çok kodon aynı amino asidi kodlayabilir.
- D Protein sentezi hiç başlamamıştır.
- E tRNA görev yapmamıştır.
Yukarıdaki kodona bağlanacak tRNA’nın antikodonu hangisidir?
- A G – C – A
- B C – G – U
- C C – G – T
- D G – C – U
- E A – C – G
Bir dokuda hücrelerin bölünmesini durduran kontrol noktaları çalışmadığında hücreler denetimsiz biçimde çoğalmaya başlar. Bu durumun sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
- A Hücreler mayoza girer.
- B Doku onarımı hızlanır ve sağlıklı kalır.
- C Kromozom sayısı yarıya iner.
- D Hücreler tamamen ölür.
- E Kontrolsüz çoğalma tümör oluşumuna yol açabilir.
Protein sentezi sırasında ribozom mRNA üzerinde UAA, UAG veya UGA kodonlarından birine ulaştığında ne olur?
- A Yeni bir amino asit eklenir.
- B Sentez durur ve polipeptit serbest bırakılır.
- C mRNA yeniden yazılır.
- D Ribozom DNA’ya bağlanır.
- E tRNA parçalanır.
Yukarıdaki hücre mayoz geçirdiğinde oluşan her bir gametteki DNA miktarı kaç C olur?
- A 4C
- B 2C
- C 3C
- D 1C
- E 0,5C
Şemadaki bölünmede oluşan hücre sayısı ve kromozom durumu göz önüne alındığında bu bölünme hangisidir?
- A Mitoz
- B Mayoz
- C İkiye bölünme
- D Tomurcuklanma
- E Rejenerasyon
Yukarıdaki hücrede bulunan toplam kromatit sayısı kaçtır?
- A 4
- B 8
- C 12
- D 16
- E 32
Yukarıdaki kalıp zincirden yazılacak mRNA dizisi hangisidir?
- A A – T – G – C – C – T
- B T – A – C – G – G – A
- C A – U – G – C – C – U
- D U – A – C – G – G – A
- E A – U – G – G – C – U
Şemada bir bölünme türü gösterilmiştir. Bu bölünme için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- A Mitozdur; kromozom sayısı korunur.
- B Mayozdur; kromozom sayısı yarıya iner.
- C Mitozdur; kromozom sayısı yarıya iner.
- D Mayozdur; kromozom sayısı korunur.
- E Bölünme türü şemadan anlaşılamaz.
Bölünme sırasında çekirdek zarının eriyip kromozomların belirginleştiği ve iğ ipliklerinin oluşmaya başladığı evre hangisidir?
- A İnterfaz
- B Profaz
- C Metafaz
- D Anafaz
- E Telofaz
Bir öğrenci soğan kök ucundan aldığı örneği mikroskopta inceliyor ve farklı hücrelerde kromozomların ortada dizildiğini, bazılarında ise kutuplara çekildiğini görüyor. Bu gözlem neyi gösterir?
- A Hücrelerin tamamı aynı evrededir.
- B Kök ucunda mayoz gerçekleşmektedir.
- C Hücreler bölünmeyi durdurmuştur.
- D Örnekte yalnız interfaz hücreleri vardır.
- E Kök ucu sürekli bölünen bir dokudur ve hücreler farklı evrelerdedir.
Bir hücrede aynı mRNA molekülüne aynı anda birden çok ribozomun bağlandığı gözlenmiştir. Bu düzenlemenin hücreye sağladığı yarar hangisidir?
- A Farklı proteinlerin aynı anda üretilmesi
- B mRNA’nın parçalanmasının hızlanması
- C DNA’nın eşlenmesinin hızlanması
- D Aynı proteinden kısa sürede çok sayıda üretilmesi
- E Amino asit çeşidinin artması
| mRNA kodonu | Amino asit |
|---|---|
| AUG | Metiyonin |
| GCU | Alanin |
| UUU | Fenilalanin |
| UAA | Dur (stop) |
Tabloda bazı kodonların karşılıkları verilmiştir. AUG-GCU-UUU-UAA dizisinden oluşacak polipeptitte kaç amino asit bulunur?
- A 1
- B 2
- C 4
- D 3
- E 0
Eşeyli üreyen bir canlıda kuşaklar boyunca kromozom sayısının sabit kalabilmesi için hangi iki olayın birlikte gerçekleşmesi gerekir?
- A Mitoz ve sitokinez
- B Mayoz ve mitoz
- C Mayoz ve döllenme
- D Döllenme ve mitoz
- E Krossing over ve mutasyon
Çok hücreli canlılarda yaraların iyileşmesi, büyüme ve yıpranan dokuların yenilenmesi hangi bölünmeyle sağlanır?
- A Mitoz
- B Mayoz
- C Döllenme
- D Krossing over
- E Mutasyon
Ökaryot bir hücrede DNA’daki bilginin mRNA’ya aktarıldığı transkripsiyon olayı hangi organelde ya da bölümde gerçekleşir?
- A Çekirdekte
- B Ribozomda
- C Lizozomda
- D Kloroplastta
- E Hücre zarında
| Durum | mRNA kodonu | Amino asit |
|---|---|---|
| Normal | GAA | Glutamik asit |
| Değişmiş | GUA | Valin |
Tabloda bir gendeki tek baz değişiminin sonucu verilmiştir. Bu değişimin proteine etkisi için hangisi doğrudur?
- A Protein hiç sentezlenemez.
- B Amino asit dizisi değişir, proteinin işlevi bozulabilir.
- C Protein uzunluğu iki katına çıkar.
- D Etkisi yoktur; kodon değişse de amino asit aynıdır.
- E DNA tamamen parçalanır.
Aynı anne babadan doğan kardeşlerin (tek yumurta ikizleri dışında) birbirinden farklı olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- A Mitozda kromozomların rastgele ayrılması
- B Vücut hücrelerinin sürekli yenilenmesi
- C Beslenme farklılıkları
- D Hücre çeperinin yapısı
- E Mayozda krossing over ve homologların rastgele dağılması
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
İnterfaz, hücre döngüsünün büyük bölümünü kaplar.
- Toplam süre = 19 + 1 = 20 saat
- İnterfaz payı = 19 / 20
- = 0,95
- = %95
2. sorunun çözümü
Sert hücre çeperi zarın içeri çökmesine izin vermez.
- Hayvan hücresinde yalnız esnek hücre zarı vardır.
- Zar ortadan içeri doğru boğumlanabilir.
- Bitki hücresinde ayrıca sert bir çeper bulunur.
- Çeper boğumlanmaya izin vermediği için ortada yeni bir duvar (orta lamel) kurulur.
3. sorunun çözümü
Genetik şifre yedeklidir; bazı amino asitler birden çok kodonla kodlanır.
- 64 kodon, 20 amino asidi kodlar.
- Bu nedenle bir amino asidin birden çok kodonu olabilir.
- Değişen kodon aynı amino asidi kodluyorsa protein değişmez.
- Bu tür değişime sessiz mutasyon denir.
4. sorunun çözümü
Antikodon, kodonun RNA kurallarına göre tamamlayıcısıdır.
- G karşısına C gelir.
- C karşısına G gelir.
- A karşısına RNA’da U gelir.
- Antikodon: C – G – U
5. sorunun çözümü
Hücre döngüsü denetimi bozulursa kontrolsüz bölünme ve tümör görülebilir.
- Hücre döngüsünde kontrol noktaları bölünmeyi denetler.
- Denetim bozulursa hücre durmadan bölünür.
- Aşırı hücre birikimi doku düzenini bozar.
- Bu birikim tümör olarak adlandırılır.
6. sorunun çözümü
Bu üç kodon amino asit kodlamaz; sentezi sonlandırır.
- UAA, UAG ve UGA dur kodonlarıdır.
- Bu kodonlara karşılık gelen tRNA yoktur.
- Ribozom yeni amino asit ekleyemez.
- Sentez sonlanır, polipeptit ribozomdan ayrılır.
7. sorunun çözümü
Mayozda iki ardışık bölünme DNA miktarını dörtte bire indirir.
- S evresi sonunda DNA 4C’dir.
- Mayoz I sonunda her hücrede 2C kalır.
- Mayoz II sonunda her hücrede 1C kalır.
- Her gamette 1C DNA bulunur.
8. sorunun çözümü
Dört hücre oluşup kromozom sayısı yarıya iniyorsa bölünme mayozdur.
- Ana hücre 2n = 46 kromozomlu.
- Dört yavru hücre oluşmuş.
- Her birinde n = 23 kromozom var.
- Sayı yarıya indiği ve dört hücre oluştuğu için bölünme mayozdur.
9. sorunun çözümü
S evresinden sonra her kromozom iki kardeş kromatitten oluşur.
- Hücrede 8 kromozom var.
- DNA eşlenmesi (S evresi) tamamlanmış.
- Her kromozom iki kromatitli hâle gelmiştir.
- 8 × 2 = 16 kromatit
10. sorunun çözümü
RNA’da timin yerine urasil bulunur; kalan eşleşmeler aynıdır.
- T karşısına A gelir.
- A karşısına RNA’da U gelir.
- C karşısına G, G karşısına C gelir.
- Dizi: A – U – G – C – C – U
11. sorunun çözümü
Bir ana hücreden kromozom sayısı aynı iki hücre oluşuyorsa bölünme mitozdur.
- Ana hücre 2n = 46 kromozomlu.
- İki yavru hücre oluşmuş.
- Yavru hücreler de 2n = 46 kromozomlu.
- Sayı korunduğu ve iki hücre oluştuğu için bölünme mitozdur.
12. sorunun çözümü
Bölünmenin ilk evresi profazdır.
- İnterfazda hücre büyür ve DNA eşlenir, kromozomlar görünmez.
- Profazda kromatin ipliği kısalıp kalınlaşır, kromozom belirginleşir.
- Çekirdek zarı ve çekirdekçik kaybolur.
- İğ iplikleri oluşmaya başlar.
13. sorunun çözümü
Kök ucu meristem dokusudur; hücreler sürekli ve eş zamansız bölünür.
- Ortada dizilme metafaz, kutuplara çekilme anafaz belirtisidir.
- Aynı örnekte iki farklı evre görülüyor.
- Demek ki hücreler aynı anda bölünmüyor.
- Kök ucu sürekli bölünen (meristem) bir dokudur.
14. sorunun çözümü
Polizom yapısı tek kalıptan çok sayıda özdeş protein üretilmesini sağlar.
- Her ribozom aynı mRNA’yı okur.
- Aynı kalıptan aynı amino asit dizisi çıkar.
- Bu yüzden üretilen proteinler özdeştir.
- Aynı anda çalıştıkları için üretim hızı artar.
15. sorunun çözümü
Dur kodonu amino asit taşımaz; yalnız sentezi bitirir.
- AUG → metiyonin (1)
- GCU → alanin (2)
- UUU → fenilalanin (3)
- UAA dur kodonudur, amino asit eklemez → toplam 3
16. sorunun çözümü
Mayoz sayıyı yarıya indirir, döllenme yeniden ikiye katlar.
- Mayozla gametlerde kromozom sayısı n olur.
- İki gamet döllenmeyle birleşir.
- n + n = 2n olur.
- Böylece yeni bireyde sayı ana babayla aynı kalır.
17. sorunun çözümü
Vücut hücrelerinin çoğalması mitozla olur.
- Büyüme ve onarım için yeni vücut hücresi gerekir.
- Yeni hücreler ana hücreyle aynı kromozom sayısına sahip olmalıdır.
- Bu koşulu sağlayan bölünme mitozdur.
- Mayoz ise üreme hücresi üretir.
18. sorunun çözümü
DNA çekirdekte bulunur; mRNA da orada yazılır.
- Ökaryotlarda DNA çekirdek zarıyla çevrilidir.
- DNA çekirdekten çıkamaz.
- Bu yüzden mRNA çekirdekte yazılır.
- mRNA daha sonra sitoplazmaya geçer.
19. sorunun çözümü
Kodon değişince farklı amino asit takılır; protein yapısı ve işlevi etkilenebilir.
- Normalde GAA kodonu glutamik asit getiriyor.
- Tek baz değişimiyle kodon GUA olmuş.
- GUA valin getiriyor.
- Farklı amino asit, proteinin katlanmasını ve işlevini değiştirebilir.
20. sorunun çözümü
Gamet çeşitliliği mayozda oluşur; döllenmedeki rastgelelik bunu artırır.
- Kardeşler farklı gametlerin birleşmesiyle oluşur.
- Mayozda krossing over gen birleşimlerini değiştirir.
- Homolog kromozomlar kutuplara rastgele dağılır.
- Bu iki olay farklı gametler, dolayısıyla farklı kardeşler üretir.