8. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 1. Dönem 1. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
Ders çalışmadan sınava giren bir öğrenci "Ben tevekkül ettim." demiştir. Öğretmeni bu kullanımın yanlış olduğunu belirtmiştir. Buna göre öğrencinin yaptığı hata nedir?
- A Tevekkülü tedbir almadan sonucu beklemek sanmıştır.
- B Tevekkül yalnızca sınavlarda kullanılır.
- C Tevekkül etmek için önce izin almak gerekir.
- D Tevekkül yalnızca büyükler için geçerlidir.
| Örnek | Yasa türü |
|---|---|
| Suyun 100 °C'de kaynaması | Fiziksel |
| Tohumun çimlenip büyümesi | Biyolojik |
| Çalışan toplumların kalkınması | ? |
Tabloda evrendeki yasalara üç örnek verilmiş, sonuncusunun türü boş bırakılmıştır. Tabloya göre soru işaretli yere hangi yasa türü gelmelidir?
- A Fiziksel yasa
- B Biyolojik yasa
- C Toplumsal yasa
- D Kimyasal yasa
Bir öğrenci zekâtın İslam'ın beş şartından biri olduğunu öğrenmiş ve dinî hükmünü merak etmiştir. Buna göre zekât, şartlarını taşıyan Müslüman için hangi hükümdedir?
- A Nafile
- B Farz
- C Sünnet
- D Mübah
Bir çiftçi tarlasını sürüp tohum atmış, sulamış ve zamanı gelince ürün almıştır. Komşusu ise hiçbir hazırlık yapmadan ürün beklemiştir. Bu örnek, rızık ve çalışma ilişkisi bakımından hangi sonucu destekler?
- A Rızık için çalışmak gerekmez.
- B Çalışmak sonucu hiçbir şekilde etkilemez.
- C Rızka ulaşmanın yolu çalışmak ve sebeplere sarılmaktır.
- D Tarlada yalnızca şans belirleyicidir.
Bir kişi yaptığı yardımı herkese duyurmak, övgü almak için yapmaktadır. Din Kültürü dersinde yardımın niyetinin de önemli olduğu anlatılmıştır. Buna göre bu davranış için en uygun değerlendirme hangisidir?
- A Yardımın değeri niyetten bağımsızdır.
- B Yardım gösteriş için yapıldığında amacından uzaklaşır.
- C Yardım ancak duyurulursa geçerli olur.
- D Yardımı gizlemek yanlıştır.
Kartlarda dört yardım örneği verilmiştir. Bunlardan üçü yararı uzun süre devam eden, biri ise etkisi tek seferle sınırlı kalan yardımdır. Kartlara göre sadaka-i cariye sayılmayan davranış hangisidir?
- A Çeşme yaptırmak
- B Kütüphane kurmak
- C Ağaç dikmek
- D Bir kez ekmek almak
| Ölçüt | Zekât | Sadaka |
|---|---|---|
| Hüküm | Farz | Gönüllü |
| Miktar | Belirli | Serbest |
| Zaman | Yılda bir | Her zaman |
Tabloda zekât ile sadaka üç ölçüt bakımından karşılaştırılmıştır. Tabloya göre bu iki kavram hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- A Zekâtın miktarı bellidir.
- B Sadaka her zaman verilebilir.
- C Zekât gönüllülük esasına dayanır.
- D Sadakanın miktarı kişiye bırakılmıştır.
| Mahalle | Yardımlaşma sandığı | Karşılanan ihtiyaç |
|---|---|---|
| A mahallesi | Var | Kırtasiye, kışlık giysi |
| B mahallesi | Yok | — |
Tabloda iki mahallenin yardımlaşma sandığı bakımından durumu karşılaştırılmıştır. Tabloya göre zekât ve sadakanın toplumsal etkisi hakkında ne söylenebilir?
- A Yardımlaşma yalnızca kişiyi ilgilendirir.
- B Paylaşma, ihtiyaç sahiplerinin sıkıntısını azaltarak toplumu güçlendirir.
- C Yardımlaşmanın topluma hiçbir katkısı yoktur.
- D Sandık kurmak ihtiyaçları artırır.
Bir öğrenci mevsimlerin her yıl aynı sırayla geldiğini, suyun her zaman yüksekten alçağa aktığını fark etmiştir. Öğrencinin bu gözlemi evrenle ilgili aşağıdakilerden hangisini gösterir?
- A Evrende hiçbir düzen bulunmadığını
- B Evrende belirli yasalara dayalı bir düzen bulunduğunu
- C Olayların tamamen rastgele geliştiğini
- D Doğa olaylarının incelenemeyeceğini
Bir ibadetin tanımı
Belirli bir zenginlik ölçüsüne ulaşan kişinin, malının belirlenmiş bir bölümünü yılda bir kez ihtiyaç sahiplerine vermesi.
Yukarıdaki kutuda tanımı verilen ibadet aşağıdakilerden hangisidir?
- A Zekât
- B Sadaka
- C Kurban
- D Fitre
Bir öğrenci "Kader ile kaza arasındaki fark nedir?" diye sormuş, öğretmeni ikisinin aynı olayın iki ayrı yönünü anlattığını söylemiştir. Buna göre kaza kavramı aşağıdakilerden hangisini ifade eder?
- A Olayların hiç değişmeden yazılmasını
- B Takdir edilenin zamanı gelince gerçekleşmesini
- C İnsanın hiçbir sorumluluğunun olmamasını
- D Yalnızca kötü olayların yaşanmasını
Bir kavramın tanımı
Gerekli hazırlığı yaptıktan, elinden geleni ortaya koyduktan sonra sonucu Allah'a bırakmak ve O'na güvenmek.
Yukarıdaki kutuda tanımı verilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
- A Kaza
- B Ecel
- C Tevekkül
- D Rızık
| Öğrenci | Günlük çalışma | Deneme ortalaması |
|---|---|---|
| Ada | 2 saat | 82 |
| Kerem | 20 dakika | 41 |
Tabloda iki öğrencinin çalışma süresi ile deneme ortalaması karşılaştırılmıştır. Kerem sonucun "kaderi" olduğunu söylemektedir. Tablodaki verilere göre bu değerlendirme için ne söylenebilir?
- A Doğrudur, çalışmanın sonuca etkisi yoktur.
- B Doğrudur, çünkü herkesin sonucu önceden bellidir.
- C Yanlıştır, tabloda sonuç çalışma süresiyle birlikte değişmektedir.
- D Yanlıştır, çünkü deneme sonuçları hiçbir şey göstermez.
Kartlarda küllî irade ile cüz'î iradenin özellikleri karışık olarak verilmiştir. Bu kartlara göre cüz'î irade ile ilgili doğru eşleştirme hangisidir?
- A Sınırsızdır ve Allah'a aittir
- B Sınırlıdır ve insana verilmiştir
- C Sınırsızdır ve insana verilmiştir
- D Sınırlıdır ve Allah'a aittir
Ramazan ayında verilen ve zekâttan farklı olarak zenginlik ölçüsü aranmaksızın aile bireyleri için verilen yükümlülük aşağıdakilerden hangisidir?
- A Nisap
- B Vakıf
- C Fitre
- D İnfak
Bir öğretmen, kişinin sahip olduğu imkânları Allah rızası için başkalarının yararına harcamasını anlatan geniş kapsamlı bir kavramdan söz etmiştir. Bu kavram aşağıdakilerden hangisidir?
- A Nisap
- B İnfak
- C Ecel
- D Kaza
Kartlarda zekâtın verilebileceği kimseler sayılmış, aralarına bir yanlış kart karışmıştır. Kartlara göre zekât verilmesi uygun olmayan grup hangisidir?
- A Yoksullar
- B Borçlular
- C Yolda kalmışlar
- D Zenginler
Sorumluluğun şartları
Bir kişinin yaptığından sorumlu tutulabilmesi için akıllı olması, seçim yapabilecek durumda bulunması ve zorlanmamış olması gerekir.
Yukarıdaki kutuda sorumluluğun şartları verilmiştir. Bu şartlara göre aşağıdaki kişilerden hangisi yaptığından sorumlu tutulmaz?
- A Zorla, tehdit altında bir davranışa mecbur bırakılan kişi
- B Bilerek ve isteyerek yalan söyleyen kişi
- C Kurallara uymamayı kendi seçen kişi
- D Ödevini yapmamayı tercih eden öğrenci
Kartlarda günlük hayatta karşılaşılan dört davranış verilmiştir. Bunlardan üçü sağlığı ve canı korumak için alınan tedbirdir; biri ise tedbir sayılmaz. Kartlara göre tedbir olmayan davranış hangisidir?
- A Kask takmak
- B Emniyet kemeri takmak
- C Doktora gitmek
- D Hiçbir önlem almamak
Bir ölçünün tanımı
Zekât verebilmek için kişinin sahip olması gereken en az zenginlik ölçüsü.
Yukarıda tanımı verilen ölçüye ne ad verilir?
- A İnfak
- B Fitre
- C Nisap
- D Vakıf
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Tevekkül çalışmayı bırakmak değildir; önce çalışmak, sonra sonucu Allah'a bırakmaktır.
- Öğrenci hiç hazırlık yapmadan sonucu beklemiştir.
- Oysa tevekkülün ilk basamağı gerekeni yapmaktır.
- Hazırlık olmadan yapılan bekleyiş tevekkül değil tedbirsizliktir.
- Bu yüzden kavram yanlış kullanılmıştır.
2. sorunun çözümü
Toplumların yükselişi ve çöküşüyle ilgili düzenlilikler toplumsal (sosyal) yasalar başlığı altında incelenir.
- İlk iki satır madde ve canlılarla ilgili yasaları örneklendiriyor.
- Üçüncü satır ise insan topluluklarının davranışıyla ilgilidir.
- Toplulukların yükselişi ve gerileyişi toplumsal yasalarla açıklanır.
- Bu yüzden boş yere "toplumsal yasa" gelir.
3. sorunun çözümü
Zekât İslam'ın beş şartından biridir ve şartlarını taşıyan Müslümana farzdır.
- Zekât İslam'ın beş şartı arasında sayılır.
- Beş şart, yerine getirilmesi kesin olarak istenen ibadetlerdir.
- Bu hükme farz denir.
- Nafile ve sünnet, farzın altındaki derecelerdir.
4. sorunun çözümü
Sebeplere sarılmak, yani çalışmak rızka ulaşmanın yoludur; bu tevekkülle çelişmez, onun ilk basamağıdır.
- Çiftçi tarlayı sürmüş, ekmiş ve sulamıştır.
- Komşusu hiçbir hazırlık yapmamıştır.
- Ürün, gerekli işleri yapan çiftçiden alınmıştır.
- Bu, rızka ulaşmak için çalışmanın gerektiğini gösterir.
5. sorunun çözümü
Yardımın amacı ihtiyaç sahibine destek olmaktır; gösteriş amacı öne çıktığında davranış bu amacından uzaklaşır.
- Yardımın asıl amacı ihtiyacı gidermektir.
- Burada amaç övgü almak hâline gelmiştir.
- Amaç değişince davranışın anlamı da değişir.
- Bu yüzden gösteriş için yapılan yardım amacından uzaklaşır.
6. sorunun çözümü
Sadaka-i cariye, yararı sürekli devam eden yardımdır; tek seferlik bir ikram sadaka olsa da "cariye" (sürekli) sayılmaz.
- Çeşme, kütüphane ve ağaç yıllarca yarar sağlar.
- Bunların yararı bir kişiyle ve bir günle sınırlı değildir.
- Bir kez ekmek almak ise değerli bir yardımdır ama etkisi süreklidir denemez.
- Bu yüzden sadaka-i cariye kapsamına girmez.
7. sorunun çözümü
Tabloda zekâtın hükmü "farz" olarak verilmiştir; farz olan bir ibadet gönüllülük esasına dayanmaz.
- Tabloda zekâtın hükmü "Farz" yazılıdır.
- Sadakanın hükmü ise "Gönüllü" olarak verilmiştir.
- Öyleyse zekâtı gönüllü saymak tabloyla çelişir.
- Öteki üç seçenek tabloyla uyumludur.
8. sorunun çözümü
Tabloda sandığı olan mahallede somut ihtiyaçların karşılandığı görülmektedir; paylaşma toplumsal dayanışmayı güçlendirir.
- A mahallesinde sandık var ve ihtiyaçlar karşılanmış.
- B mahallesinde ise böyle bir düzen yok.
- Aradaki fark, paylaşmanın somut sonucunu gösteriyor.
- Bu da yardımlaşmanın toplumu güçlendirdiğini anlatır.
9. sorunun çözümü
Tekrar eden ve öngörülebilen olaylar, evrende belirli yasalara dayalı bir düzenin bulunduğunu gösterir.
- Mevsimler her yıl aynı sırayla geliyor.
- Su her zaman aynı yönde akıyor.
- Tekrar eden ve önceden bilinebilen olaylar düzene işaret eder.
- Bu düzen evrendeki yasalarla açıklanır.
10. sorunun çözümü
Belirli bir zenginlik ölçüsüne ulaşan kişinin malının belirlenmiş bir bölümünü yılda bir kez vermesi zekâttır.
- Tanımda "belirli bir zenginlik ölçüsü" geçiyor.
- "Yılda bir kez" ve "belirlenmiş bölüm" ifadeleri de var.
- Bu üç ölçüt birlikte zekâtı tanımlar.
- Sadaka ise miktarı ve zamanı belirli olmayan gönüllü yardımdır.
11. sorunun çözümü
Kader takdir, kaza ise o takdirin gerçekleşmesidir; ikisi aynı sürecin iki yönüdür.
- Kader, önceden belirlenmiş ölçü ve plandır.
- Kaza ise bu planın zamanı geldiğinde hayata geçmesidir.
- Yani biri takdir, öteki gerçekleşmedir.
- Kaza yalnızca kötü olaylar için kullanılan bir kavram değildir.
12. sorunun çözümü
Tevekkül, çalışıp gerekeni yaptıktan sonra sonucu Allah'a bırakmaktır; tedbirsizlik ya da tembellik anlamına gelmez.
- Tanımda önce "gerekli hazırlığı yapmak" geçiyor.
- Sonra sonucu Allah'a bırakma vurgusu var.
- Bu iki adımın birleşimi tevekkül kavramını tanımlar.
- Yalnızca beklemek tevekkül değil, tedbirsizliktir.
13. sorunun çözümü
Tabloda daha çok çalışan öğrencinin ortalaması belirgin biçimde yüksektir; sonuç, ortaya konan emekle birlikte değişmektedir.
- Ada günde 2 saat çalışmış, ortalaması 82.
- Kerem 20 dakika çalışmış, ortalaması 41.
- Çalışma süresi arttıkça sonuç da yükselmiş görünüyor.
- Bu yüzden sonucu yalnızca kadere bağlamak veriyle bağdaşmaz.
14. sorunun çözümü
Küllî irade sınırsızdır ve Allah'a aittir; cüz'î irade ise insana verilen sınırlı seçme gücüdür.
- "Küllî" bütün, "cüz'î" parça anlamındadır.
- Bütün olan irade sınırsızdır ve Allah'a aittir.
- Parça olan irade sınırlıdır ve insana verilmiştir.
- Öyleyse cüz'î irade "sınırlıdır ve insana verilmiştir".
15. sorunun çözümü
Fitre (fıtır sadakası) Ramazan ayında verilir ve zekâttan ayrı bir yükümlülüktür.
- Soruda Ramazan ayına özgü bir yükümlülük tarif ediliyor.
- Bu yükümlülük fitredir.
- Zekât ise yılda bir kez ve nisap ölçüsüne bağlıdır.
- Nisap bir ölçü, vakıf bir kurum, infak ise genel bir kavramdır.
16. sorunun çözümü
İnfak, mal ve imkânları Allah rızası için başkalarının yararına harcamayı ifade eden geniş bir kavramdır; zekât ve sadaka onun kapsamındadır.
- Tanımda imkânların başkasının yararına harcanması var.
- Bu geniş kapsamlı kavram infaktır.
- Zekât ve sadaka infakın birer türüdür.
- Nisap ise zenginlik ölçüsüdür.
17. sorunun çözümü
Zekât ihtiyaç sahiplerine verilir; zenginler zekâtı veren taraftır, alan taraf değildir.
- Zekâtın amacı ihtiyaç sahibine destek olmaktır.
- Yoksullar, borçlular ve yolda kalmışlar ihtiyaç içindedir.
- Zenginler ise nisap ölçüsünü aşan, zekât veren kimselerdir.
- Bu yüzden yanlış kart "Zenginler" olur.
18. sorunun çözümü
Sorumluluk için özgür seçim şarttır; zorlama altında yapılan davranışta seçim özgürlüğü ortadan kalkar.
- Kutuda üç şart sayılmış: akıl, seçim imkânı ve zorlanmamış olmak.
- Üç seçenekte kişi kendi tercihiyle davranıyor.
- Bir seçenekte ise kişi tehdit altında mecbur bırakılmış.
- Seçim özgürlüğü kalmadığı için o kişi sorumlu tutulmaz.
19. sorunun çözümü
Dinimiz canı korumayı emreder; önlem almamak tevekkül değil, sorumluluğu ihmal etmektir.
- Kask, emniyet kemeri ve doktora gitmek koruyucu davranışlardır.
- Bunların hepsi zarardan korunmak için alınan tedbirdir.
- "Hiçbir önlem almamak" ise koruyucu bir davranış değildir.
- Tedbiri bırakmak tevekkül sayılmaz.
20. sorunun çözümü
Zekâtın farz olması için gereken en az zenginlik ölçüsüne nisap denir.
- Tanımda "en az zenginlik ölçüsü" ifadesi geçiyor.
- Bu eşiğe nisap denir.
- İnfak, Allah rızası için yapılan her türlü harcamadır.
- Fitre ise Ramazan'da verilen ayrı bir yükümlülüktür.