8. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 1. Dönem 1. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
Ders çalışmadan sınava giren bir öğrenci "Ben tevekkül ettim." demiştir. Öğretmeni bu kullanımın yanlış olduğunu belirtmiştir. Buna göre öğrencinin yaptığı hata nedir?
- A Tevekkülü tedbir almadan sonucu beklemek sanmıştır.
- B Tevekkül yalnızca sınavlarda kullanılır.
- C Tevekkül etmek için önce izin almak gerekir.
- D Tevekkül yalnızca büyükler için geçerlidir.
| Örnek | Yasa türü |
|---|---|
| Suyun 100 °C'de kaynaması | Fiziksel |
| Tohumun çimlenip büyümesi | Biyolojik |
| Çalışan toplumların kalkınması | ? |
Tabloda evrendeki yasalara üç örnek verilmiş, sonuncusunun türü boş bırakılmıştır. Tabloya göre soru işaretli yere hangi yasa türü gelmelidir?
- A Fiziksel yasa
- B Biyolojik yasa
- C Toplumsal yasa
- D Kimyasal yasa
İslam inancına göre insan, sınırlı bir iradeye sahip olan ve bu iradesiyle seçim yapabilen bir varlıktır. Allah, insanın neyi tercih edeceğini önceden bilse de ona seçimlerinde özgürlük tanımıştır. Bu durum, insanın kendi tercihlerinden sorumlu tutulmasının temel dayanağıdır.
Buna göre, aşağıdaki durumlardan hangisi insanın kendi "cüzi iradesiyle" doğrudan ilişkilidir?
- A Doğduğu aileyi ve biyolojik özelliklerini belirlemesi
- B Dünyaya geleceği coğrafi bölgeyi seçmesi
- C Yalan söylemekten kaçınıp dürüst bir hayat tarzını seçmesi
- D Kalbinin atış hızı ve nefes alıp verme gibi istemsiz eylemleri
Bir öğrenci zekâtın İslam'ın beş şartından biri olduğunu öğrenmiş ve dinî hükmünü merak etmiştir. Buna göre zekât, şartlarını taşıyan Müslüman için hangi hükümdedir?
- A Nafile
- B Farz
- C Sünnet
- D Mübah
Bir çiftçi tarlasını sürüp tohum atmış, sulamış ve zamanı gelince ürün almıştır. Komşusu ise hiçbir hazırlık yapmadan ürün beklemiştir. Bu örnek, rızık ve çalışma ilişkisi bakımından hangi sonucu destekler?
- A Rızık için çalışmak gerekmez.
- B Çalışmak sonucu hiçbir şekilde etkilemez.
- C Rızka ulaşmanın yolu çalışmak ve sebeplere sarılmaktır.
- D Tarlada yalnızca şans belirleyicidir.
Bir kişi yaptığı yardımı herkese duyurmak, övgü almak için yapmaktadır. Din Kültürü dersinde yardımın niyetinin de önemli olduğu anlatılmıştır. Buna göre bu davranış için en uygun değerlendirme hangisidir?
- A Yardımın değeri niyetten bağımsızdır.
- B Yardım gösteriş için yapıldığında amacından uzaklaşır.
- C Yardım ancak duyurulursa geçerli olur.
- D Yardımı gizlemek yanlıştır.
Kartlarda dört yardım örneği verilmiştir. Bunlardan üçü yararı uzun süre devam eden, biri ise etkisi tek seferle sınırlı kalan yardımdır. Kartlara göre sadaka-i cariye sayılmayan davranış hangisidir?
- A Çeşme yaptırmak
- B Kütüphane kurmak
- C Ağaç dikmek
- D Bir kez ekmek almak
| Ölçüt | Zekât | Sadaka |
|---|---|---|
| Hüküm | Farz | Gönüllü |
| Miktar | Belirli | Serbest |
| Zaman | Yılda bir | Her zaman |
Tabloda zekât ile sadaka üç ölçüt bakımından karşılaştırılmıştır. Tabloya göre bu iki kavram hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
- A Zekâtın miktarı bellidir.
- B Sadaka her zaman verilebilir.
- C Zekât gönüllülük esasına dayanır.
- D Sadakanın miktarı kişiye bırakılmıştır.
| Mahalle | Yardımlaşma sandığı | Karşılanan ihtiyaç |
|---|---|---|
| A mahallesi | Var | Kırtasiye, kışlık giysi |
| B mahallesi | Yok | — |
Tabloda iki mahallenin yardımlaşma sandığı bakımından durumu karşılaştırılmıştır. Tabloya göre zekât ve sadakanın toplumsal etkisi hakkında ne söylenebilir?
- A Yardımlaşma yalnızca kişiyi ilgilendirir.
- B Paylaşma, ihtiyaç sahiplerinin sıkıntısını azaltarak toplumu güçlendirir.
- C Yardımlaşmanın topluma hiçbir katkısı yoktur.
- D Sandık kurmak ihtiyaçları artırır.
İslam teolojisinde, kader inancı (kadar) ile insanların özgür irade ve sorumluluğu arasındaki denge sıkça tartışılır. Aşağıdaki ifadelerden hangisi, bu iki kavramın nasıl birleştirildiğini en iyi açıklamaktadır?
- A Yazılmış kader insanların seçimini geçersiz kılar, sorumluluk kalkar.
- B Allah'ın yazdığı kader, insanların seçme özgürlüğünü etkilemez; her iki gerçek birlikte geçerlidir.
- C Sadece kötü niyetli eylemler kaderdedir, iyi eylemler insanın tam özgür seçimidir.
- D Kader inancı sadece günahkarlar için geçerlidir, müminler kaderden etkilenmez.
Bir öğrenci mevsimlerin her yıl aynı sırayla geldiğini, suyun her zaman yüksekten alçağa aktığını fark etmiştir. Öğrencinin bu gözlemi evrenle ilgili aşağıdakilerden hangisini gösterir?
- A Evrende hiçbir düzen bulunmadığını
- B Evrende belirli yasalara dayalı bir düzen bulunduğunu
- C Olayların tamamen rastgele geliştiğini
- D Doğa olaylarının incelenemeyeceğini
Bir ibadetin tanımı
Belirli bir zenginlik ölçüsüne ulaşan kişinin, malının belirlenmiş bir bölümünü yılda bir kez ihtiyaç sahiplerine vermesi.
Yukarıdaki kutuda tanımı verilen ibadet aşağıdakilerden hangisidir?
- A Zekât
- B Sadaka
- C Kurban
- D Fitre
Bir öğrenci "Kader ile kaza arasındaki fark nedir?" diye sormuş, öğretmeni ikisinin aynı olayın iki ayrı yönünü anlattığını söylemiştir. Buna göre kaza kavramı aşağıdakilerden hangisini ifade eder?
- A Olayların hiç değişmeden yazılmasını
- B Takdir edilenin zamanı gelince gerçekleşmesini
- C İnsanın hiçbir sorumluluğunun olmamasını
- D Yalnızca kötü olayların yaşanmasını
Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinde öğretmen, öğrencilerine yardımlaşma ibadetlerini anlatmaktadır. Öğretmen, dinen zengin sayılan Müslümanların mallarının belirli bir kısmını yıl sonunda ihtiyaç sahiplerine vermesinin farz bir ibadet olduğunu belirtmiştir. Ayrıca bu ibadetin dışında, kişilerin içinden gelerek sadece Allah'ın rızasını kazanmak amacıyla maddi veya manevi her türlü iyilikte bulunabileceğini de eklemiştir.
Metinde sözü edilen, farz olan maddi yardımlaşma ibadeti aşağıdakilerden hangisidir?
- A Sadaka-i cariye
- B Fıtır sadakası
- C Zekât
- D Hac
Bir kavramın tanımı
Gerekli hazırlığı yaptıktan, elinden geleni ortaya koyduktan sonra sonucu Allah'a bırakmak ve O'na güvenmek.
Yukarıdaki kutuda tanımı verilen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
- A Kaza
- B Ecel
- C Tevekkül
- D Rızık
| Öğrenci | Günlük çalışma | Deneme ortalaması |
|---|---|---|
| Ada | 2 saat | 82 |
| Kerem | 20 dakika | 41 |
Tabloda iki öğrencinin çalışma süresi ile deneme ortalaması karşılaştırılmıştır. Kerem sonucun "kaderi" olduğunu söylemektedir. Tablodaki verilere göre bu değerlendirme için ne söylenebilir?
- A Doğrudur, çalışmanın sonuca etkisi yoktur.
- B Doğrudur, çünkü herkesin sonucu önceden bellidir.
- C Yanlıştır, tabloda sonuç çalışma süresiyle birlikte değişmektedir.
- D Yanlıştır, çünkü deneme sonuçları hiçbir şey göstermez.
Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinde öğretmen öğrencilerine kader ve kaza inancı ile ilgili bir etkinlik yaptırmıştır. Etkinlikte öğrencilerden günlük hayattaki bazı durumları 'irade ve sorumluluk' bağlamında sınıflandırmaları istenmiştir. Buna göre, aşağıdaki durumlardan hangisi insanın kendi iradesiyle seçtiği ve bu nedenle sorumluluk üstlendiği bir duruma örnek olarak gösterilemez?
- A Bir esnafın dükkânında dürüst ticaret yapması
- B İhtiyaç sahibi bir kişiye yardım edilmesi
- C Bir öğrencinin sınavlara düzenli olarak çalışması
- D İnsanın doğduğu ülkeyi ve ailemi seçememesi
Kartlarda küllî irade ile cüz'î iradenin özellikleri karışık olarak verilmiştir. Bu kartlara göre cüz'î irade ile ilgili doğru eşleştirme hangisidir?
- A Sınırsızdır ve Allah'a aittir
- B Sınırlıdır ve insana verilmiştir
- C Sınırsızdır ve insana verilmiştir
- D Sınırlıdır ve Allah'a aittir
Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinde öğretmen, öğrencilerine insanın iradesi ve kader ilişkisini anlatırken şu örneği vermiştir: 'Bir insan, gideceği yolu kendi iradesiyle seçer; ancak yol boyunca karşılaşacağı bazı doğa kanunları veya dış etkenler tamamen Yüce Allah'ın takdiriyle gerçekleşir. Örneğin araç kullanırken trafik kurallarına uymak sürücünün sorumluluğundadır, kaza anındaki sonuç ise birden fazla sebebin bir araya gelmesiyle oluşur.'
Buna göre, öğretmenin vurguladığı ana düşünce aşağıdakilerden hangisidir?
- A İnsan, hayatındaki her olayı önceden belirleme gücüne sahiptir.
- B İnsanın cüzi iradesi seçim yaparken, Allah'ın külli iradesi evrendeki yasalara hükmeder.
- C Kader inancı, insanın sorumluluklarını tamamen ortadan kaldıran bir olgudur.
- D Evrendeki tüm olaylar tesadüflere bağlı olarak kendiliğinden gerçekleşir.
Ramazan ayında, bayram namazından önce verilmesi gereken ve kişinin kendisi ile bakmakla yükümlü olduğu aile bireylerinin her biri için ayrı ayrı hesaplanan malî yükümlülük aşağıdakilerden hangisidir?
- A Nisap
- B Vakıf
- C Fitre
- D İnfak
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Tevekkül çalışmayı bırakmak değildir; önce çalışmak, sonra sonucu Allah'a bırakmaktır.
- Ne soruluyor: çalışmadan "tevekkül ettim" diyen öğrencinin hatası.
- Tevekkülün birinci aşaması gerekli hazırlığı yapmaktır; sınav için bu, ders çalışmaktır.
- Öğrenci hazırlık yapmadan yalnız sonucu beklemiştir.
- Hata, tevekkülü tedbir almadan sonucu beklemek sanmasıdır, yani A. Denetleme: B, C ve D tevekkülün tanımında olmayan uydurma kurallardır.
- Sık yapılan hata: tevekkülü "her şeyi oluruna bırakmak" diye anlamak; sonucu bırakmak ancak elden gelen yapıldıktan sonradır.
2. sorunun çözümü
Toplumların yükselişi ve çöküşüyle ilgili düzenlilikler toplumsal (sosyal) yasalar başlığı altında incelenir.
- Ne soruluyor: çalışan toplumların kalkınması örneğinin yasa türü.
- Tabloda suyun kaynaması fiziksel, tohumun büyümesi biyolojik yasaya örnek verilmiş.
- Üçüncü örnek bir toplumun davranışı ile o toplumun durumu arasındaki ilişkiyi anlatıyor.
- Toplumlarla ilgili bu düzenlilik toplumsal yasadır. Denetleme: olayda madde, ısı ya da canlı büyümesi yok; A, B ve D dışarıda kalır.
- Sık yapılan hata: B şıkkı. Tohumun büyümesi ile toplumun kalkınması "büyüme" sözüyle benzer görünür; biri canlıyla, öteki toplumla ilgilidir.
3. sorunun çözümü
- Cüzi irade; insanın kendi isteğiyle seçim yapabildiği, özgürce karar verebildiği ve bu kararları doğrultusunda yaptıklarından sorumlu tutulduğu irade türüdür.
- A seçeneğinde verilen doğulan aile ve biyolojik özellikler ile B seçeneğindeki coğrafi bölge, insanın kendi seçimi dışında gerçekleşen külli irade alanına girer.
- D seçeneğinde verilen istemsiz vücut fonksiyonları da yine insanın tercihine bağlı olmayan, Allah'ın yarattığı düzen çerçevesinde kendiliğinden gerçekleşen süreçlerdir.
- C seçeneğinde yer alan 'yalan söylemekten kaçınıp dürüstlüğü seçmek' ise tamamen kişinin kendi muhakeme yeteneğini kullanarak bilinçli bir şekilde yaptığı bir tercihtir. Bu nedenle doğru şık B'dir.
4. sorunun çözümü
Zekât İslam'ın beş şartından biridir ve şartlarını taşıyan Müslümana farzdır.
- Ne soruluyor: şartlarını taşıyan Müslüman için zekâtın dinî hükmü.
- Öğrenci zekâtın İslam'ın beş şartından biri olduğunu öğrenmiştir.
- İslam'ın şartları olan temel ibadetler, şartlarını taşıyan kişiye kesin olarak emredilmiştir.
- Kesin olarak emredilen ibadetin hükmü farzdır; doğru şık B. Denetleme: nafile ve sünnet ek ibadetlerdir, mübah ise yapılıp yapılmaması serbest olandır.
- Sık yapılan hata: C şıkkı. Peygamberimizin zekât verdiği bilindiği için sünnet sanılıyor; zekât ise Kur'an'da emredilmiş bir farzdır.
5. sorunun çözümü
Sebeplere sarılmak, yani çalışmak rızka ulaşmanın yoludur; bu tevekkülle çelişmez, onun ilk basamağıdır.
- Ne soruluyor: iki komşunun örneğinin rızık ve çalışma ilişkisi hakkında desteklediği sonuç.
- Birinci çiftçi tarlayı sürmüş, tohum atmış, sulamış ve ürün almış.
- Komşusu hazırlık yapmadan beklemiş; metinde ürün aldığı söylenmiyor.
- Örnek, rızka ulaşmanın yolunun çalışmak ve sebeplere sarılmak olduğunu destekler; doğru şık C. Denetleme: A ve B iki komşu arasındaki farkla çelişir.
- Sık yapılan hata: D şıkkı. Hava gibi etkenler üründe rol oynasa da örnek iki kişi arasındaki farkı ÇALIŞMAYA bağlıyor, şansa değil.
6. sorunun çözümü
Yardımın amacı ihtiyaç sahibine destek olmaktır; gösteriş amacı öne çıktığında davranış bu amacından uzaklaşır.
- Ne soruluyor: övgü almak için yardımı duyuran kişinin davranışının değerlendirmesi.
- Derste yardımın yalnız kendisinin değil niyetinin de önemli olduğu anlatılmıştır.
- Kişinin amacı ihtiyaç sahibine destek olmaktan çok övgü toplamaktır.
- Yardım gösteriş için yapıldığında asıl amacından uzaklaşır; doğru şık B. Denetleme: A derste anlatılanla doğrudan çelişir.
- Sık yapılan hata: D şıkkı. Yardımı duyurmanın yanlış olduğu sonucu tersine çevriliyor; sorun duyurmak değil, niyetin gösteriş olmasıdır.
7. sorunun çözümü
Sadaka-i cariye, yararı sürekli devam eden yardımdır; tek seferlik bir ikram sadaka olsa da "cariye" (sürekli) sayılmaz.
- Ne soruluyor: yararı sürekli olmayan, yani sadaka-i cariye sayılmayan davranış.
- Sadaka-i cariye, kişi hayatta olmasa bile yararı sürmeye devam eden iyiliktir.
- Çeşmeden yıllarca su içilir, kütüphaneden kuşaklar yararlanır, dikilen ağaç uzun süre gölge ve ürün verir.
- Bir kez ekmek almak değerli bir yardımdır ama etkisi o günle sınırlıdır; doğru şık D.
- Sık yapılan hata: C şıkkı. Ağaç dikmek sıradan bir iş gibi görünür; oysa yıllarca yarar sağladığı için sadaka-i cariyenin en bilinen örneklerindendir.
8. sorunun çözümü
Tabloda zekâtın hükmü "farz" olarak verilmiştir; farz olan bir ibadet gönüllülük esasına dayanmaz.
- Ne soruluyor: tabloya göre SÖYLENEMEYECEK yargı.
- Tablo: zekât farz, miktarı belirli, yılda bir; sadaka gönüllü, miktarı serbest, her zaman.
- A tabloyla uyumlu: zekâtın miktarı belirli. B ve D de uyumlu: sadaka her zaman verilir, miktarı serbesttir.
- C "zekât gönüllülük esasına dayanır" diyor; tabloda zekât farz, gönüllü olan sadakadır. Söylenemeyecek yargı C.
- Sık yapılan hata: soru kökündeki "söylenemez" ifadesini atlayıp tabloya uyan ilk yargıyı (A) işaretlemek.
9. sorunun çözümü
Tabloda sandığı olan mahallede somut ihtiyaçların karşılandığı görülmektedir; paylaşma toplumsal dayanışmayı güçlendirir.
- Ne soruluyor: iki mahallenin karşılaştırmasından paylaşmanın toplumsal etkisine dair çıkan sonuç.
- A mahallesinde yardımlaşma sandığı var ve kırtasiye ile kışlık giysi ihtiyaçları karşılanmış.
- B mahallesinde sandık yok ve karşılanan ihtiyaç da yok.
- Fark paylaşmanın ihtiyaç sahiplerinin sıkıntısını azalttığını ve toplumu güçlendirdiğini gösterir; doğru şık B. Denetleme: A ve C tablodaki farkı yok sayıyor.
- Sık yapılan hata: D şıkkı. Sandık kurulunca yardım isteyenlerin artacağı düşünülüyor; tablo ise karşılanan ihtiyacı gösteriyor, yeni ihtiyacı değil.
10. sorunun çözümü
- Kader inancı, Allah'ın önceden bilmesi ve yazdığı kâinâti ifade eder; bu, insanların seçimlerini önceden belirlemek demek değildir.
- İnsanlar, Allah'ın verdikleri akıl ve iradeyle seçim yaparlar; bu seçimler onlara ait ve sorumluluk oluşturur.
- Dolayısıyla kâdâ ve özgür irade çelişmez; ikisi birlikte geçerlidir, bu da şık B'yi doğrulayan açıklamadır.
- Şık A, C ve D ifadeleri, kâdâ'yı insanın seçimini geçersiz kılan ya da sadece belirli eylemler için sınırlayıcı bir kavram olarak yanlış tanımlar; bu yüzden yanlıştır.
11. sorunun çözümü
Tekrar eden ve öngörülebilen olaylar, evrende belirli yasalara dayalı bir düzenin bulunduğunu gösterir.
- Ne soruluyor: öğrencinin gözleminin evrenle ilgili gösterdiği şey.
- Mevsimler her yıl aynı sırayla geliyor; su hep yüksekten alçağa akıyor.
- Aynı koşulda hep aynı sonucun görülmesi olayların rastgele olmadığını gösterir.
- Bu düzenlilik evrende belirli yasalara dayalı bir düzen bulunduğunu gösterir; doğru şık B. Denetleme: A ve C gözlemin tam tersini söyler.
- Sık yapılan hata: D şıkkı. Öğrencinin kendisi gözlem yapıp düzeni fark ettiğine göre doğa olayları incelenebiliyor demektir.
12. sorunun çözümü
Belirli bir zenginlik ölçüsüne ulaşan kişinin malının belirlenmiş bir bölümünü yılda bir kez vermesi zekâttır.
- Ne soruluyor: kutudaki tanımın hangi ibadete ait olduğu.
- Tanımda üç belirleyici ölçü var: belirli bir zenginlik ölçüsüne ulaşmak, malın belirlenmiş bir bölümü, yılda bir kez.
- Zenginlik şartı, belirli oran ve yıllık süre birlikte zekâtın özellikleridir.
- Doğru şık A. Denetleme: sadaka gönüllüdür ve miktarı serbesttir; kurban ve fitre ise belirli zamanlarda yerine getirilen başka yükümlülüklerdir.
- Sık yapılan hata: B şıkkı. İkisi de ihtiyaç sahibine verildiği için sadaka seçiliyor; tanımdaki belirli oran ve yılda bir kez ölçüsü sadakada yoktur.
13. sorunun çözümü
Kader takdir, kaza ise o takdirin gerçekleşmesidir; ikisi aynı sürecin iki yönüdür.
- Ne soruluyor: kaza kavramının ne ifade ettiği.
- Öğretmen kader ile kazanın aynı olayın iki ayrı yönü olduğunu söylüyor.
- Kader olayın önceden takdir edilmesidir; öteki yön bu takdirin zamanı gelince gerçekleşmesidir.
- Bu ikinci yön kazadır, yani B şıkkı. Denetleme: C ve D sorumluluğu yok sayıyor ya da kavramı yalnız kötü olaylara indiriyor.
- Sık yapılan hata: D şıkkı. Günlük dilde "kaza" trafik kazası gibi kötü bir olay anlamına geldiği için karışır; dinî terim olarak iyi-kötü her olayın gerçekleşmesini anlatır.
14. sorunun çözümü
- Metinde, dinen zengin sayılan Müslümanların mallarının belirli bir kısmını yıl sonunda ihtiyaç sahiplerine vermesinin farz bir ibadet olduğu belirtilmektedir.
- İslam'da mal ile yapılan, zenginlik ölçüsüne (nisap miktarı) sahip kişilerin yılda bir kez yerine getirmekle yükümlü olduğu temel ve farz olan ibadet zekâttır.
- Metinde ayrıca bahsedilen, kişilerin içinden gelerek sadece Allah'ın rızasını kazanmak amacıyla yaptığı maddi veya manevi her türlü iyilik ise genel anlamda sadaka kavramına karşılık gelmektedir.
- Bu doğrultuda, metinde sözü edilen farz olan maddi yardımlaşma ibadeti "Zekât" olup doğru seçenek B'dir.
15. sorunun çözümü
Tevekkül, çalışıp gerekeni yaptıktan sonra sonucu Allah'a bırakmaktır; tedbirsizlik ya da tembellik anlamına gelmez.
- Ne soruluyor: kutudaki tanımın kavramı.
- Tanım iki aşamalı: önce gerekli hazırlığı yapmak ve elinden geleni ortaya koymak.
- Sonra sonucu Allah'a bırakmak ve O'na güvenmek.
- İki aşamayı birlikte anlatan kavram tevekküldür. Denetleme: ecel yaşam süresi, rızık yaşamak için gerekenler, kaza takdirin gerçekleşmesidir.
- Sık yapılan hata: A şıkkı. "Sonucu bırakmak" kazayla karıştırılıyor; tanımın önce hazırlık yapmayı şart koşması onu tevekkül yapar.
16. sorunun çözümü
Tabloda daha çok çalışan öğrencinin ortalaması belirgin biçimde yüksektir; sonuç, ortaya konan emekle birlikte değişmektedir.
- Ne soruluyor: tabloya göre Kerem'in "kaderim" değerlendirmesinin doğruluğu.
- Ada günde 2 saat çalışıyor, ortalaması 82; Kerem 20 dakika çalışıyor, ortalaması 41.
- Çalışma süresi artınca ortalama da yüksek; sonuç çalışmayla birlikte değişiyor.
- Kerem sonucu kendi az çalışmasıyla değil kaderle açıklıyor; tabloya göre bu değerlendirme yanlıştır, gerekçe C. Denetleme: A ve B tablodaki farkı yok sayıyor.
- Sık yapılan hata: D şıkkı. Değerlendirme gerçekten yanlıştır ama gerekçe yanlış; deneme sonuçları tam da çalışmanın etkisini gösteriyor.
17. sorunun çözümü
- Kader ve kaza inancında insan eylemleri, cüzi irade (seçme özgürlüğü) ve külli irade (Allah'ın takdiri) olarak ikiye ayrılır.
- Külli irade; insanın rengi, ırkı, doğduğu coğrafya ve ailesi gibi doğuştan sahip olduğu ve müdahale edemediği alanları kapsar ve bunlardan insan sorumlu değildir.
- Cüzi irade ise insanın kendi hür iradesiyle karar aldığı, tercih yaptığı ve sonucundan sorumlu olduğu alanları ifade eder.
- A, C ve B seçeneklerindeki dürüst ticaret yapmak, düzenli çalışmak ve yardım etmek davranışları kişinin kendi seçimiyle gerçekleştiği için iradi ve sorumluluk gerektiren durumlardır.
- D seçeneğinde verilen doğduğu ülkeyi ve aileyi seçememek durumu külli iradeye örnek olduğundan insan bu durumdan sorumlu tutulamaz; dolayısıyla doğru cevap D şıkkıdır.
18. sorunun çözümü
Küllî irade sınırsızdır ve Allah'a aittir; cüz'î irade ise insana verilen sınırlı seçme gücüdür.
- Ne soruluyor: cüz'î iradenin doğru özellik eşleşmesi.
- Kartlarda iki çift özellik var: sınırsız / sınırlı ve Allah'a ait / insana verilmiş.
- İslam inancında küllî irade sınırsızdır ve Allah'a aittir; cüz'î irade ise insana verilmiş sınırlı seçme gücüdür.
- Cüz'î irade için doğru eşleşme: sınırlı ve insana verilmiş, yani B. Denetleme: C ve D iki iradenin özelliklerini birbirine karıştırıyor.
- Sık yapılan hata: C şıkkı. İnsanın özgür seçim yapabilmesi sınırsız sanılıyor; insan yalnız kendi gücü ve imkânı içinde seçer.
19. sorunun çözümü
- Metinde sürücünün kendi iradesiyle yola çıkması ve kurallara uyması insanın seçim yapabilme yeteneğini, yani cüzi iradesini temsil eder.
- Yol boyunca karşılaşılan doğa kanunları ve olayların sonuçları ise Yüce Allah'ın takdiri ve evrene koyduğu yasalarla ilgilidir, bu da külli iradeyi ifade eder.
- A seçeneği insanın her şeyi belirleme gücünden bahsettiği için yanlıştır çünkü insan sadece kendi seçimlerinden sorumludur.
- C seçeneği kaderin sorumluluğu ortadan kaldırdığını söyler ki bu İslam'daki kader anlayışıyla çelişir; insan iradesiyle sorumludur.
- D seçeneği olayların tesadüfen olduğunu savunur, oysa evrende ilahi bir nizam vardır. Bu doğrultuda, insanın cüzi iradesiyle seçim yaparken Allah'ın külli iradesiyle evrendeki yasalara hükmettiğini belirten B seçeneği doğru cevaptır.
20. sorunun çözümü
Fitre (fıtır sadakası) Ramazan ayında verilir ve zekâttan ayrı bir yükümlülüktür.
- Ne soruluyor: Ramazan'da bayram namazından önce, her aile bireyi için ayrı hesaplanan yükümlülüğün adı.
- Zaman: Ramazan ayı ve bayram namazından önce. Hesap: kişinin kendisi ve bakmakla yükümlü olduğu her aile bireyi için.
- Bu özellikler fitreye, yani fıtır sadakasına aittir; zekâttan ayrı bir yükümlülüktür.
- Doğru şık C. Denetleme: nisap bir ölçü, vakıf kalıcı hayır kurumu, infak ise genel bir kavramdır; hiçbiri Ramazan'a özgü değildir.
- Sık yapılan hata: fitrenin hiçbir zenginlik ölçüsü aranmadan herkese gerektiğini sanmak; fitre de temel ihtiyaçlar dışında nisap miktarı mala sahip olana gerekir.