8. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 2. Dönem 1. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
Kartlarda insana emanet edildiği kabul edilen bazı varlıklar verilmiştir. Bu kartlara göre emanet bilinci taşıyan bir kişiden beklenen davranış hangisidir?
- A Bunları korumak ve doğru kullanmak
- B Bunlara hiç ilgi göstermemek
- C Yalnızca bedenine dikkat etmek
- D Bunları başkasına devretmek
Tarih dersinde İslam dünyasında yüzyıllar boyunca eğitim veren, öğrencilerin barındığı ve dersleri belirli bir programa göre işlenen kurumlardan söz edilmiştir. Bu kurumların adı aşağıdakilerden hangisidir?
- A İmaret
- B Kervansaray
- C Medrese
- D Şifahane
Bir âlimin öne çıkan yönü
Tıp alanında yazdığı ansiklopedik eser yüzyıllar boyunca Avrupa üniversitelerinde ders kitabı olarak okutulmuştur.
Yukarıda tanıtılan ve tıp alanındaki eseriyle bilinen âlim aşağıdakilerden hangisidir?
- A İbn Sînâ
- B Hârizmî
- C İbnü'l-Heysem
- D Uluğ Bey
Türk-İslam musikisinde bestelediği eserlerle tanınan ve özellikle dinî musiki alanındaki besteleriyle anılan sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?
- A Ali Kuşçu
- B Uluğ Bey
- C İbnü'l-Heysem
- D Itrî
| Kişi | Söylediği | Yaptığı |
|---|---|---|
| Birinci kişi | Dürüst olun | Dürüst davranıyor |
| İkinci kişi | Dürüst olun | Yalan söylüyor |
Tabloda iki kişinin sözü ile davranışı karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırma ahlaki tutarlılık bakımından hangi sonucu destekler?
- A Söz ile davranışın uyumlu olması gerekir.
- B Söylenenler yapılanlardan daha önemlidir.
- C Davranış hiç önemli değildir.
- D Söz ve davranışın ilgisi yoktur.
Yaptığı bir hatayı saklamayıp öğretmenine kendi anlatan ve sonucuna katlanan bir öğrencinin bu davranışı hangi ahlaki ilkeyle adlandırılır?
- A Cimrilik
- B Dürüstlük
- C Kıskançlık
- D Kayıtsızlık
| Yaklaşım | Sonuç |
|---|---|
| Yalnızca aktarılanı kabul etmek | Yanlış bilgi sürüp gider |
| Gözlem ve deneyle sınamak | Yanlış bilgi düzeltilebilir |
Tabloda bilgiye karşı iki yaklaşım ve sonuçları karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırma, İslam bilim geleneğinin hangi yönünü öne çıkarır?
- A Bilginin sınanmadan aktarılmasını
- B Bilgi üretiminden uzak durmayı
- C Yalnızca eski kitaplara güvenmeyi
- D Gözlem ve deneyle sınamanın önemsenmesini
Bir surenin konusu
Çok kısa bir suredir; insanın kayıpta olduğunu, ancak inanan, iyi işler yapan ve birbirine doğruyu ve sabrı öğütleyenlerin bundan ayrıldığını bildirir.
Yukarıda konusu özetlenen surenin ana mesajı aşağıdakilerden hangisidir?
- A Zamanı boşa harcamak gerektiği
- B İnanç, iyi davranış ve birbirine öğüt vermenin önemi
- C Yalnızca bireysel kurtuluşun yeterliliği
- D Çalışmanın gereksizliği
| Davranış | Sonuç |
|---|---|
| Gereksiz su tüketimi | Kaynakların azalması |
| Bilinçli tüketim | Kaynakların korunması |
Tabloda iki tüketim davranışı ve sonucu karşılaştırılmıştır. Tabloya göre emanet bilinci taşıyan bir kişinin tercih etmesi beklenen davranış hangisidir ve neden?
- A Gereksiz tüketim; çünkü kaynaklar sınırsızdır.
- B Hiçbiri; tüketim davranışı önemsizdir.
- C İkisi de aynıdır.
- D Bilinçli tüketim; çünkü kaynaklar korunmalı ve sonraki nesillere bırakılmalıdır.
Bir piknik dönüşü
Ormanda piknik yapan bir grup, çöplerini toplamış, ateşi tamamen söndürmüş ve dalları kırmadan alandan ayrılmıştır.
Yukarıdaki metinde anlatılan davranışlar, insanın doğayla ilişkisi bakımından hangi anlayışı yansıtır?
- A Doğanın sınırsızca tüketilebileceğini
- B Doğanın insandan bağımsız olduğunu
- C Doğanın insana emanet edildiğini ve korunması gerektiğini
- D Doğaya müdahale edilemeyeceğini
Sınıf başkanı, arkadaşı olduğu için bir öğrencinin kural ihlalini görmezden gelmiş, aynı ihlali yapan başka bir öğrenciyi ise öğretmene bildirmiştir. Bu davranış aşağıdaki değerlerden hangisine aykırıdır?
- A Adalet
- B Cömertlik
- C Tutumluluk
- D Sabır
Kartlarda bilginin yüzyıllar boyunca izlediği yol üç basamakta verilmiştir. Bu basamaklar birlikte değerlendirildiğinde bilim tarihiyle ilgili hangi sonuca ulaşılır?
- A Her toplum bilimi sıfırdan kurar.
- B Bilim, toplumların birbirine eklediği birikimle ilerler.
- C Tercüme bilime zarar verir.
- D Bilgi aktarılamaz.
Kartlarda bu ünitede Kur'an'ın insana bakışıyla ilgili üç temel düşünce verilmiştir. Bu kartlar birlikte değerlendirildiğinde ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?
- A İnsanın hiçbir görevi yoktur.
- B İnsan değerli olduğu için hiç sorgulanmaz.
- C Değeri akıl ve iradesinden gelen insan, seçimlerinin sonucunu üstlenir.
- D Akıl ile sorumluluk birbirinden bağımsızdır.
Bir âlimin çalışma yöntemi
Görmenin nasıl gerçekleştiğini deneylerle araştırmış; ışığın gözden çıktığı görüşünü sınayarak ışığın cisimlerden göze geldiğini savunmuştur.
Yukarıda anlatılan çalışmanın bilim tarihi bakımından en önemli yönü hangisidir?
- A Sonucu deney yapmadan kabul etmesi
- B Var olan görüşü deneyle sınayarak sonuca ulaşması
- C Yalnızca eski kitaplara dayanması
- D Konuyu hiç incelememesi
Kartlarda aynı mimarın "çıraklık", "kalfalık" ve "ustalık" eserleri olarak anılan üç yapı verilmiştir. Bu yapıların mimarı aşağıdakilerden hangisidir?
- A Mimar Sinan
- B Hârizmî
- C İbn Sînâ
- D Bîrûnî
Bir öğretmen, Kur'an'da aklını kullanmaya ve düşünmeye yapılan çağrılara dikkat çekmiştir. Bu çağrıların insan açısından en önemli sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
- A İnsanın hiçbir şeyi sorgulamaması
- B İnsanın öğrenmekten uzak durması
- C İnsanın yalnızca duyduğuna inanması
- D İnsanın düşünerek doğruyu bulma sorumluluğu taşıması
Kartlarda Kur'an-ı Kerim'in ana konularından bazıları verilmiştir. Bu kartlar birlikte değerlendirildiğinde Kur'an'ın kapsamı hakkında ne söylenebilir?
- A Yalnızca geçmiş olayları anlatır.
- B İnanç, ibadet ve ahlak gibi hayatın birçok yönünü kapsar.
- C Yalnızca ibadetleri konu edinir.
- D Yalnızca ahlak kurallarından oluşur.
İlk vahiy üzerine
Kur'an-ı Kerim'in ilk inen ayetleri okumayı ve öğrenmeyi öne çıkaran bir emirle başlar.
Yukarıdaki bilgi, İslam düşüncesinde bilgiye verilen yer bakımından nasıl yorumlanır?
- A Bilgi ikinci planda tutulmuştur.
- B Yalnızca belirli kişiler okuyabilir.
- C Öğrenmek ve okumak baştan itibaren önemli görülmüştür.
- D Okumak sonradan önem kazanmıştır.
Bir teşkilatın tanımı
Esnaf ve zanaatkârları bir araya getiren; kaliteli üretimi, dürüst alışverişi ve çırak yetiştirmeyi kural hâline getiren teşkilat.
Yukarıda tanımı verilen ve Anadolu'da meslek ahlakının yerleşmesinde etkili olan teşkilat aşağıdakilerden hangisidir?
- A Medrese
- B Ahilik
- C Şifahane
- D Kervansaray
Kartlarda Kur'an'ın toplumsal ilişkilere dair bazı uyarıları verilmiştir. Bu uyarıların ortak amacı aşağıdakilerden hangisidir?
- A İnsanların birbirinden uzaklaşmasını sağlamak
- B Konuşmayı tamamen yasaklamak
- C Kişilerin onurunu ve toplumsal barışı korumak
- D Yalnızca büyükleri korumak
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Emanet bilinci, kendisine verilen imkânları korumayı ve amacına uygun kullanmayı gerektirir.
- Kartlarda dört farklı emanet sayılmış.
- Emanet, korunmak ve doğru kullanılmak üzere verilir.
- Bu yüzden beklenen davranış korumak ve doğru kullanmaktır.
- Yalnızca birine dikkat etmek eksik bir tutum olur.
2. sorunun çözümü
Medreseler İslam dünyasında eğitim ve öğretim yapılan, öğrencilerin barındığı kurumlardır.
- Soruda eğitim ve ders programı vurgulanıyor.
- Bu tanıma uyan kurum medresedir.
- İmaret yemek, şifahane sağlık hizmeti verir.
- Kervansaray ise konaklama yapısıdır.
3. sorunun çözümü
İbn Sînâ'nın tıp alanındaki ansiklopedik eseri uzun süre Avrupa üniversitelerinde okutulmuştur.
- Kutuda tıp alanı ve ders kitabı olma özelliği vurgulanıyor.
- Bu tanım İbn Sînâ'yı işaret eder.
- Hârizmî matematik, İbnü'l-Heysem optik alanında öne çıkar.
- Uluğ Bey ise astronomi çalışmalarıyla bilinir.
4. sorunun çözümü
Itrî, Türk-İslam musikisinin önemli bestekârlarından biridir ve dinî musiki alanındaki eserleriyle tanınır.
- Soruda musiki ve beste alanı geçiyor.
- Bu alanda anılan isim Itrî'dir.
- Ali Kuşçu ve Uluğ Bey astronomi ile ilgilenmiştir.
- İbnü'l-Heysem ise optik alanında çalışmıştır.
5. sorunun çözümü
İkinci kişide söz ile davranış çelişmektedir; ahlaki tutarlılık ikisinin uyumlu olmasını gerektirir.
- İki kişi de aynı sözü söylüyor.
- Biri sözüne uygun davranıyor, öteki davranmıyor.
- Çelişki ikinci kişide ortaya çıkıyor.
- Bu yüzden söz ile davranışın uyumu gerekir.
6. sorunun çözümü
Hatayı gizlemeyip olduğu gibi söylemek ve sonucunu üstlenmek dürüstlüktür.
- Öğrenci hatasını saklamamış.
- Kendi isteğiyle doğruyu söylemiş.
- Sonucuna da katlanmayı kabul etmiş.
- Bu davranışa dürüstlük denir.
7. sorunun çözümü
İbnü'l-Heysem gibi âlimlerin çalışmaları, aktarılan bilgiyi gözlem ve deneyle sınama yaklaşımının önemsendiğini gösterir.
- Tabloda iki yaklaşım karşılaştırılıyor.
- Sınamayan yaklaşımda yanlış sürüp gidiyor.
- Sınayan yaklaşımda yanlış düzeltilebiliyor.
- Öne çıkan yön, gözlem ve deneyle sınamaktır.
8. sorunun çözümü
Asr suresinde inanç, salih amel ve birbirine hakkı ve sabrı tavsiye etmek birlikte anılır; kurtuluş bu üçünün birleşimine bağlanır.
- Kutuda üç şart sayılıyor: inanmak, iyi iş yapmak, öğütleşmek.
- Bunlar birlikte anılıyor, tek başına değil.
- Öğütleşme, kurtuluşun toplumsal yönünü gösterir.
- Bu yüzden ana mesaj üçünün birlikteliğidir.
9. sorunun çözümü
Tabloda bilinçli tüketimin kaynakları koruduğu görülmektedir; emanet bilinci bu tercihi gerektirir.
- Tabloda gereksiz tüketim kaynakları azaltıyor.
- Bilinçli tüketim ise kaynakları koruyor.
- Emanet bilinci korumayı gerektirir.
- Bu yüzden beklenen tercih bilinçli tüketimdir.
10. sorunun çözümü
Çöp toplamak, ateşi söndürmek ve zarar vermemek doğayı emanet sayan bir anlayışın göstergesidir.
- Grup ardında çöp bırakmamış.
- Yangın riskini ortadan kaldırmış.
- Bitkilere zarar vermemiş.
- Bu üç davranış doğayı koruma bilincini yansıtır.
11. sorunun çözümü
Aynı durumda olan kişilere farklı davranmak adalet ilkesine aykırıdır.
- İki öğrenci aynı ihlali yapmış.
- Başkan birine göz yummuş, ötekini bildirmiş.
- Aynı duruma farklı davranılmış.
- Bu, adalet ilkesine aykırıdır.
12. sorunun çözümü
Tercüme, üzerine ekleme ve aktarma basamakları bilimin kuşaklar ve toplumlar arası bir birikim olduğunu gösterir.
- İlk basamakta bilgi başka dile aktarılıyor.
- İkinci basamakta üzerine yenisi ekleniyor.
- Üçüncü basamakta sonraki kuşağa geçiyor.
- Bu döngü bilimin birikerek ilerlediğini gösterir.
13. sorunun çözümü
Üç kart birlikte okunduğunda, değeri akıl ve iradesinden gelen ve bu yüzden seçiminin sonucunu üstlenen insan tablosu ortaya çıkar.
- Birinci kart insanın değerini söylüyor.
- İkinci kart bu değerin akılla ilişkisini kuruyor.
- Üçüncü kart sorumluluğu ekliyor.
- Üçünü birleştiren seçenek en kapsayıcı sonucu verir.
14. sorunun çözümü
Var olan bir görüşü deneyle sınamak, gözleme ve deneye dayalı bilimsel yöntemin erken örneklerindendir.
- Metinde âlimin deney yaptığı belirtiliyor.
- Deney, kabul edilen bir görüşü sınamak için kullanılmış.
- Sonuçta görüş değiştirilmiş.
- Bu, deneye dayalı bilimsel yöntemin özelliğidir.
15. sorunun çözümü
Şehzade, Süleymaniye ve Selimiye camileri Mimar Sinan'ın sırasıyla çıraklık, kalfalık ve ustalık eserleri olarak anılır.
- Kartlarda üç büyük cami sıralanmış.
- Bu üç yapı aynı mimarın gelişim aşamalarını gösterir.
- Mimar Sinan bu üç eseriyle anılır.
- Öteki isimler bilim alanında çalışmıştır.
16. sorunun çözümü
Aklı kullanmaya yapılan çağrı, insanın düşünerek doğruyu araması ve bulduğundan sorumlu olması anlamına gelir.
- Çağrı, aklı kullanmaya ve düşünmeye yöneliktir.
- Aklını kullanan kişi doğruyu arayabilir.
- Arayıp bulabilen kişi sorumluluk da taşır.
- Bu yüzden sonuç, düşünerek doğruyu bulma sorumluluğudur.
17. sorunun çözümü
Kur'an-ı Kerim inanç, ibadet, ahlak ve kıssalar gibi birbirini tamamlayan konuları birlikte ele alır.
- Kartlarda dört ayrı konu başlığı var.
- Bunlar inanç, ibadet, ahlak ve kıssalardır.
- Tek bir alanla sınırlı olmadıkları görülüyor.
- Bu yüzden kapsam hayatın birçok yönünü içerir.
18. sorunun çözümü
İlk emrin okuma ve öğrenmeyle ilgili olması, bilgiye baştan itibaren merkezî bir yer verildiğini gösterir.
- İlk inen ayetler okumayı öne çıkarıyor.
- Bir öğretinin ilk sözü, ona verdiği önceliği gösterir.
- Bu öncelik bilgiye ve öğrenmeye aittir.
- Bu yüzden okumak baştan itibaren önemli görülmüştür.
19. sorunun çözümü
Ahilik, esnaf ve zanaatkârları örgütleyen; kaliteli üretim ve dürüst alışverişi kural hâline getiren teşkilattır.
- Tanımda esnaf, zanaat ve çırak yetiştirme geçiyor.
- Meslek ahlakı vurgusu da var.
- Bu tanıma uyan teşkilat Ahiliktir.
- Medrese eğitim, şifahane sağlık kurumudur.
20. sorunun çözümü
Alay, lakap, zan ve gıybet kişinin onurunu zedeler ve ilişkileri bozar; uyarıların ortak amacı bu zararı önlemektir.
- Dört uyarı da söz ve tutumla ilgilidir.
- Hepsi kişiyi küçük düşüren davranışları yasaklar.
- Bu davranışlar toplumsal ilişkileri de bozar.
- Ortak amaç onuru ve toplumsal barışı korumaktır.