9. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 1. Dönem 1. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
Kur’an-ı Kerim indirildiği dönemde hem yazıyla kaydedilmiş hem de çok sayıda kişi tarafından ezberlenmiştir. Bu iki yolun birlikte kullanılmasının sağladığı en önemli sonuç hangisidir?
- A Yazının kullanımdan kalkması
- B Metnin farklı dillere çevrilmesi
- C Metnin yalnızca sözlü kalması
- D Metnin değişmeden aktarılmasının güvence altına alınması
- E Metnin gizlenmesi
Bir öğretmen, inancın araştırılarak temellendirilmesini teşvik etmiştir. Bu teşvikin en önemli gerekçesi hangisidir?
- A Çevreden öğrenmek her zaman yeterlidir.
- B Araştırmak inancı zayıflatır.
- C İnanç hiçbir zaman temellendirilemez.
- D Araştırma yalnızca bilim için gereklidir.
- E Araştırılan inanç şüpheler karşısında daha sağlam durur.
| Kişi | Ahiret inancı | Gözlenen davranış |
|---|---|---|
| Birinci | Var | Kimse görmese de hakka riayet eder |
| İkinci | Yok | Yalnızca görüldüğünde dikkatli davranır |
Tabloda iki kişinin davranışı karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırma ahiret inancının hangi işlevini öne çıkarır?
- A Kişiyi toplumdan uzaklaştırma
- B Dünya işlerini terk ettirme
- C Denetleyen kimse olmadığında da sorumlu davranmayı sağlama
- D Cezaları artırma
- E Kuralları gereksiz kılma
| Kavram | Öne çıkan yön |
|---|---|
| İman | Kalpten benimseme (inanç) |
| İslam | Benimsenene uygun davranma (teslimiyet ve amel) |
Tabloda iki kavramın öne çıkan yönleri verilmiştir. Tabloya göre bu iki kavramın ilişkisi için en uygun ifade hangisidir?
- A İkisi tamamen aynı anlamdadır.
- B İkisinin birbiriyle ilgisi yoktur.
- C İman inancı, İslam ise bu inancın hayata yansımasını öne çıkarır.
- D İslam yalnızca kalple ilgilidir.
- E İman yalnızca davranışla ilgilidir.
Kartlarda inanç esaslarının davranışa yansıyan biçimlerinden bazıları verilmiştir. Bu kartların ortak yönü hangisidir?
- A Yalnızca ibadet zamanlarında geçerli olmaları
- B Yalnızca kişinin kendisini ilgilendirmeleri
- C Başkalarıyla ilişkilerde güven doğurmaları
- D Toplumsal karşılıklarının bulunmaması
- E Yalnızca sözle ilgili olmaları
| Kişi | Amacı | Davranışı |
|---|---|---|
| Birinci | Allah rızası | Sessizce yardım eder |
| İkinci | Övgü almak | Herkese duyurur |
Tabloda iki kişinin aynı davranışı farklı amaçlarla yaptığı gösterilmiştir. Bu karşılaştırmanın vurguladığı temel ilke hangisidir?
- A Davranışın değeri yalnızca sonucuna bakılarak ölçülür.
- B Yardımı duyurmak zorunludur.
- C Yardım etmek her durumda yanlıştır.
- D Davranışın dinî değerinde niyet belirleyicidir.
- E Amaç ile davranışın ilgisi yoktur.
Bir öğrenci "Özgürüm, istediğimi yaparım." diyerek arkadaşının eşyasına zarar vermiştir. Bu davranışın özgürlük anlayışı bakımından yanlış yönü hangisidir?
- A Özgürlük sınırsızdır, davranışta yanlışlık yoktur.
- B Özgürlük ile sorumluluk ilgisizdir.
- C Özgürlük yalnızca yetişkinler içindir.
- D Eşyaya zarar vermek özgürlüğün gereğidir.
- E Özgürlük başkasının hakkının başladığı yerde sınırlanır.
Kartlarda insana verilmiş bazı imkânlar sıralanmıştır. Emanet bilinci taşıyan bir kişiden bu imkânlar karşısında beklenen tutum hangisidir?
- A Hiçbirine ilgi göstermemek
- B Yalnızca bedenine dikkat etmek
- C Hepsini korumak ve amacına uygun kullanmak
- D Yalnızca zamanı önemsemek
- E Hepsini başkasına devretmek
Kartlarda bir kavramın basamakları sırayla verilmiştir. Bu basamakların tamamının birlikte gerektiği kavram hangisidir?
- A Zekât
- B Tevekkül
- C Şükür
- D Tövbe
- E Oruç
| Sıfat | Anlamı | Türü |
|---|---|---|
| Vücûd | Var olmak | Zatî |
| Kıdem | Başlangıcı olmamak | Zatî |
| İlim | Bilmek | ? |
Tabloda Allah’ın sıfatları türüne göre sınıflandırılmış, biri boş bırakılmıştır. Zatî sıfatlar yalnızca Allah’a ait olup başkasında bulunmayan sıfatlar olduğuna göre soru işaretli yere ne gelmelidir?
- A Zatî; çünkü bilmek yalnızca Allah’a özgüdür.
- B Hiçbiri; ilim bir sıfat değildir.
- C Zatî; çünkü sıfatların hepsi zatîdir.
- D Subutî; çünkü sıfat sayısı bellidir.
- E Subutî; çünkü bilmek sınırlı ölçüde insanda da bulunur.
| Davranış | Karşılığı |
|---|---|
| Nimetin farkında olmak | Kalple şükür |
| "Elhamdülillah" demek | Dille şükür |
| Nimeti yerinde kullanmak | ? |
Tabloda şükrün farklı biçimleri eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloya göre soru işaretli yere hangisi gelmelidir?
- A Kalple şükür
- B Dille şükür
- C Davranışla şükür
- D Malla şükür
- E Sözle tövbe
İslam inancında Allah’ın varlığında, isim ve sıfatlarında, yaratma ve yönetmede ortağı bulunmadığı kabul edilir. Bu inanç esası hangi kavramla ifade edilir?
- A Tevhid
- B Tevekkül
- C Takva
- D Tövbe
- E Tefekkür
Bir kişi başkasının hakkını yemiş, sonra pişman olup tövbe etmiştir. Ancak hak sahibine hiçbir şey ödememiştir. Dinî anlayışa göre bu durumun eksik yönü hangisidir?
- A Pişmanlık duyulmamıştır.
- B Tövbe için pişmanlık yeterlidir.
- C Tövbe hiçbir zaman kabul edilmez.
- D Kul hakkı diye bir kavram yoktur.
- E Kul hakkı, hak sahibine ödenmedikçe telafi edilmiş sayılmaz.
İnsandan beklenenler
İnsanın; aklını kullanarak varlığı anlaması, iradesiyle iyiyi seçmesi ve yeryüzünde sorumluluk üstlenmesi beklenir.
Yukarıdaki metinde sıralanan beklentiler birlikte değerlendirildiğinde insanın konumuyla ilgili en kapsayıcı yargı hangisidir?
- A İnsan yalnızca doğanın bir parçasıdır ve sorumluluğu yoktur.
- B İnsanın iradesi yoktur.
- C İnsanın aklı davranışını etkilemez.
- D İnsan; anlayan, seçen ve sorumluluk üstlenen bir varlıktır.
- E İnsan yalnızca bilgi biriktirir.
| İsim | Anlamı |
|---|---|
| er-Rahmân | Karşılıksız merhamet eden |
| el-Alîm | Her şeyi bilen |
| el-Adl | ? |
Tabloda Allah’ın bazı isimleri ve anlamları eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloya göre soru işaretli yere hangisi gelmelidir?
- A Her şeyi işiten
- B Her şeye gücü yeten
- C Rızık veren
- D Mutlak adaletli olan
- E Yaratan
| Öğrenci | İnancının dayanağı |
|---|---|
| Birinci | Çevresinde öyle gördüğü için |
| İkinci | Araştırıp düşünerek benimsediği için |
Tabloda iki öğrencinin inanç dayanağı karşılaştırılmıştır. Bu ayrımın dinî literatürdeki karşılığı hangi seçenekte doğru verilmiştir?
- A Birinci tahkikî, ikinci taklidî iman
- B İkisi de tahkikî iman
- C İkisi de taklidî iman
- D Birinci taklidî, ikinci tahkikî iman
- E İkisinin de imanla ilgisi yoktur
Şemada bir bildirim sürecinin basamakları verilmiştir. Şemada anlatılan süreç hangi kavramla adlandırılır?
- A Vahiy
- B İlham
- C Dua
- D Zikir
- E Kıyas
| Kavram | Anlamı |
|---|---|
| Tevhid | Allah’ın birliğini kabul etmek |
| Şirk | ? |
Tabloda iki kavram karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Bu boşluğu hangi seçenek doğru tamamlar?
- A Allah’a güvenmek
- B Allah’a ortak koşmak
- C Yanlıştan dönmek
- D İbadet etmek
- E Sabretmek
Kartlarda bu ünitede işlenen üç temel düşünce verilmiştir. Kartlar birlikte değerlendirildiğinde Allah-insan ilişkisi hakkında ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?
- A İnsanın hiçbir sorumluluğu yoktur.
- B İlişki tek yönlüdür ve insanın katkısı yoktur.
- C Akıl ile sorumluluk birbirinden bağımsızdır.
- D Sorumluluk yalnızca ibadetlerle sınırlıdır.
- E Akıl ve iradeyle donatılan insan sorumluluk taşır ve bu ilişkiyi dua, tövbe gibi yollarla sürdürür.
Kartlarda meleklerin özellikleri verilmiştir. Bu özellikler dikkate alındığında meleklerin insandan ayrılan en temel yönü hangisidir?
- A Gözle görülememeleri
- B İrade sınavına tabi olmamaları
- C Sayılarının çok olması
- D İsimlerinin bilinmesi
- E Görevlerinin bulunması
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Yazılı kayıt ile ezberin birbirini denetlemesi, metnin değişmeden aktarılmasını güvence altına almıştır.
- Metin hem yazılmış hem ezberlenmiş.
- İki kayıt birbirini kontrol eder.
- Bu çift kayıt, metnin değişmeden aktarılmasını sağlar.
2. sorunun çözümü
Dayanağı bilinen bir inanç, karşılaşılan itiraz ve şüpheler karşısında sarsılmadan durabilir; taklidî iman ise kolay sarsılır.
- Taklidî iman dayanağı bilinmeden benimsenmiştir.
- Bir itirazla karşılaşınca dayanak gösterilemez.
- Araştırılmış inanç ise gerekçesini bilir, sarsılmaz.
3. sorunun çözümü
Ahiret inancı, dış denetim olmadığında da kişinin kendini sorumlu hissetmesini sağlayan bir iç denetim işlevi görür.
- Birinci kişi görülmediğinde de hakka riayet ediyor.
- İkinci kişi yalnızca görüldüğünde dikkatli.
- Fark, iç denetimin varlığından kaynaklanıyor.
4. sorunun çözümü
İman kalple benimsemeyi, İslam ise benimsenene uygun yaşamayı öne çıkarır; ikisi birbirini tamamlayan kavramlardır.
- Tabloda iman kalple, İslam davranışla ilişkilendirilmiş.
- Yani biri inancı, öteki bu inancın hayata geçmesini vurguluyor.
- Bu yüzden birbirini tamamlarlar.
5. sorunun çözümü
Emanete özen, sözünde durma ve adalet; hepsi karşı tarafta güven oluşturan, ilişkileri sağlamlaştıran davranışlardır.
- Üç davranış da başkasıyla kurulan ilişkiyi ilgilendiriyor.
- Her biri karşı tarafta beklenti oluşturuyor ve karşılanıyor.
- Bu da güven doğurur.
6. sorunun çözümü
Aynı davranış farklı niyetlerle yapıldığında dinî değeri değişir; niyet belirleyici unsurdur.
- İki kişi de yardım ediyor.
- Amaçları birbirinden farklı.
- Fark yalnızca niyette olduğuna göre değeri belirleyen niyettir.
7. sorunun çözümü
Özgürlük, başkasının hakkını çiğnemeyi kapsamaz; hakların çakıştığı noktada sınırlanır.
- Öğrenci kendi tercihini kullanmış.
- Ancak bu tercih başkasının eşyasına zarar vermiş.
- Özgürlük, başkasının hakkının başladığı yerde sınırlanır.
8. sorunun çözümü
Emanet, korunmak ve amacına uygun kullanılmak üzere verilendir; bir kısmını gözetip ötekileri ihmal etmek emanet bilinciyle bağdaşmaz.
- Kartlarda dört ayrı imkân sayılmış.
- Emanet, koruma ve doğru kullanma yükümlülüğü doğurur.
- Bu yükümlülük imkânların tamamını kapsar.
9. sorunun çözümü
Tövbe yalnızca söz değildir; yanlışı fark etme, pişmanlık, bir daha yapmama kararı ve varsa kul hakkını ödemeyi birlikte gerektirir.
- Kartlarda yanlıştan dönüşün aşamaları sıralanmış.
- Bu aşamaların tamamı tövbe kavramını oluşturur.
- Yalnız pişmanlık ya da yalnız söz yeterli sayılmaz.
10. sorunun çözümü
Zatî sıfatlar yalnızca Allah’a ait ve başkasında hiç bulunmayan sıfatlardır; ilim, kudret gibi sıfatlar insanda sınırlı biçimde bulunduğu için subutî sıfatlar arasında sayılır.
- Soruda zatî sıfatın ölçütü verilmiş: başkasında hiç bulunmamak.
- Bilmek insanda da sınırlı olarak bulunur.
- Öyleyse ilim zatî değil, subutî sıfattır.
11. sorunun çözümü
Nimeti amacına uygun kullanmak, şükrün davranışa dökülmüş biçimidir.
- Tabloda şükür kalp, dil ve davranış olarak ayrılmış.
- İlk iki satır kalp ve dili karşılıyor.
- Nimeti yerinde kullanmak ise davranışla şükürdür.
12. sorunun çözümü
Allah’ın birliğine, ortağı ve benzeri bulunmadığına inanmaya tevhid denir.
- Soruda ortağı bulunmama vurgusu var.
- Birlik anlamına gelen kavram tevhiddir.
- Tevekkül güvenme, tövbe ise pişmanlıkla ilgilidir.
13. sorunun çözümü
Kul hakkı söz konusu olduğunda tövbenin tamamlanması, hakkın sahibine iade edilmesine bağlıdır.
- Kişi pişman olmuş ve tövbe etmiş.
- Ancak zarar gören taraf yerine konmamış.
- Kul hakkında telafi, hakkın sahibine ödenmesiyle tamamlanır.
14. sorunun çözümü
Metinde anlama (akıl), seçme (irade) ve sorumluluk üstlenme birlikte verilmiştir; bu üçü insanın konumunu tanımlar.
- Metinde üç beklenti var: anlamak, seçmek, sorumluluk üstlenmek.
- Bu üçü birbirini tamamlıyor.
- Üçünü birlikte ifade eden seçenek doğrudur.
15. sorunun çözümü
"el-Adl" adalet kökünden gelir ve mutlak adaletli olanı ifade eder.
- Tabloda her isim anlamıyla eşleşiyor.
- "el-Adl" ismi adalet kökünden türemiştir.
- Bu yüzden anlamı mutlak adaletli olandır.
16. sorunun çözümü
Araştırmadan, çevreye bakarak benimsenen inanca taklidî; araştırıp temellendirilerek benimsenene tahkikî iman denir.
- Birinci öğrenci çevresini örnek almış, araştırmamış.
- İkinci öğrenci araştırıp düşünerek benimsemiş.
- Birincisi taklidî, ikincisi tahkikî imandır.
17. sorunun çözümü
Allah’ın peygamberlerine melek aracılığıyla bildirimde bulunmasına vahiy denir.
- Şemada bildirim Allah’tan başlıyor.
- Melek aracılığıyla peygambere ulaşıyor.
- Bu bildirim biçimine vahiy denir.
18. sorunun çözümü
Tevhidin karşıtı olan şirk, Allah’a ortak koşmayı ifade eder.
- Tabloda tevhid birliği kabul etmek olarak verilmiş.
- Şirk bu kavramın karşıtıdır.
- Karşıtı, ortak koşmaktır.
19. sorunun çözümü
Kartlar donanım, sorumluluk ve süregelen bağ basamaklarını birlikte gösterir; üçünü kapsayan sonuç ilişkinin bütününü tanımlar.
- Birinci kart insana verilen donanımı söylüyor.
- İkinci kart bu donanımın sorumluluk doğurduğunu ekliyor.
- Üçüncü kart ilişkinin dua ve tövbe ile sürdüğünü belirtiyor.
20. sorunun çözümü
İnsan iyiyi ve kötüyü seçebilir; melekler ise verilen görevin dışına çıkmaz, yani irade sınavına tabi değildir.
- Kartlarda "emre uyar, isyan etmez" özelliği var.
- İnsan ise seçim yapabilir ve sınanır.
- Temel fark bu irade sınavıdır.