9. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi 2. Dönem 1. Yazılı
20 soru · cevap anahtarı ve adım adım çözüm sayfanın altında
Kapsanan konular
| Kaynak | Niteliği |
|---|---|
| Kur’an-ı Kerim | Allah’tan gelen bildirim |
| Sünnet | Bu bildirimin uygulanmış biçimi |
Tabloda iki kaynağın niteliği verilmiştir. Tabloya göre bu iki kaynağın ilişkisi için en uygun ifade hangisidir?
- A Sünnet, Kur’an’ın anlaşılmasını ve uygulanmasını gösterir.
- B Sünnet, Kur’an’ın yerine geçer.
- C İkisinin ilişkisi yoktur.
- D Kur’an sünnetten türemiştir.
- E İkisi de aynı şeydir.
Şemada tebliğ sürecinde yaşananlar sırayla verilmiştir. Şemaya göre bu süreçte öne çıkan tutum hangisidir?
- A Görevi devretme
- B Kısa sürede geri çekilme
- C Zorluk karşısında vazgeçmeme ve kararlılık
- D Anlaşmazlıktan kaçınmama
- E Baskıya boyun eğme
Peygamberin insanlar arasından, insan olarak seçilmesinin örneklik açısından en önemli sonucu hangisidir?
- A Ulaşılamayan bir örnek olması
- B Yaşadığı hayatın insanlar için uygulanabilir bir örnek oluşturması
- C İnsanlarla ilişki kurmaması
- D Yalnızca sözle anlatması
- E Örnek alınmasının gereksizleşmesi
| Öğrenci | Örnek alma biçimi |
|---|---|
| Birinci | Yalnızca dış görünüşü taklit ediyor |
| İkinci | Dürüstlük ve merhamet gibi ilkeleri davranışına taşıyor |
Tabloda iki öğrencinin örnek alma biçimi karşılaştırılmıştır. Örnekliğin amacı düşünüldüğünde daha uygun olan tutum ve gerekçesi hangisidir?
- A İkinci; örnekliğin amacı ilkelerin davranışa yansımasıdır.
- B Birinci; görünüş en önemli ölçüttür.
- C İkisi de aynıdır.
- D İkisi de yanlıştır.
- E Birinci; ilkeler öğrenilemez.
Bir öğrenci internette gördüğü, kaynağı belirtilmemiş bir sözü Hz. Muhammed’e ait sanarak paylaşmıştır. Öğretmeni bu paylaşımın sakıncalı olduğunu söylemiştir. Öğretmenin gerekçesi hangisidir?
- A Sözlerin hiç paylaşılmaması gerektiği
- B İnternette hiç doğru bilgi bulunmadığı
- C Kaynağı doğrulanmayan bir sözün ona ait gösterilmesinin yanlış bilgi yaymak olduğu
- D Yalnızca kitapların okunabileceği
- E Paylaşımın her zaman yasak olduğu
Bir bildirim
Kur’an-ı Kerim, Hz. Muhammed’in de bir insan olduğunu; yiyip içtiğini, çarşıda dolaştığını ve zamanı geldiğinde vefat edeceğini bildirir.
Yukarıdaki bilgi, Hz. Muhammed’in hangi yönünü vurgulamaktadır?
- A İnsan (beşer) yönünü
- B Melek yönünü
- C Yönetici yönünü
- D Tüccar yönünü
- E Şair yönünü
Kartlarda Hz. Muhammed’in tutumuna ilişkin örnekler verilmiştir. Bu örneklerin ortak yönü hangisidir?
- A Merhametin insanla sınırlı olmayıp tüm canlıları kapsaması
- B Yalnızca çocuklara yönelik olması
- C Yalnızca akrabaları kapsaması
- D Yalnızca savaş zamanına ait olması
- E Merhametle ilgisi bulunmaması
Bir kavramın kapsamı
Hz. Muhammed’in sözleri, uygulamaları ve bir davranış karşısında sessiz kalarak onay vermesi.
Yukarıda kapsamı verilen kavram hangisidir?
- A Vahiy
- B Sünnet
- C İcma
- D Kıyas
- E Tefsir
| Görev | Anlamı |
|---|---|
| Tebliğ | İlahi mesajı insanlara ulaştırmak |
| Temsil | ? |
Tabloda peygamberin iki temel görevi verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloya göre boş bırakılan bölüme ne yazılmalıdır?
- A Mesajı gizlemek
- B Mesajı değiştirmek
- C Mesajı kendi yaşayışıyla göstermek
- D Mesajı yazıya geçirmemek
- E Mesajı yalnızca yakınlarına anlatmak
Hz. Muhammed’in, kendisine yıllarca zarar veren kişiler karşısında güç sahibi olduğunda cezalandırma yerine affetmeyi seçmesi hangi değeri örneklendirir?
- A Bencillik
- B Öfke
- C Kayıtsızlık
- D Bağışlayıcılık
- E Kararsızlık
Bir uygulama
Hz. Muhammed, önemli kararlar öncesinde arkadaşlarının görüşünü sorar; kendi düşüncesinden farklı olsa da uygun bulduğu görüşü uygulardı.
Yukarıda anlatılan uygulama hangi ilkeyi örneklendirir?
- A İnfak
- B Tevekkül
- C Tebliğ
- D Sabır
- E İstişare (danışma)
Hz. Muhammed’in öğrenmeyi teşvik ettiği, bilmeyenin bilene sorması gerektiğini belirttiği bilinmektedir. Bu tutumun eğitim anlayışı bakımından öne çıkardığı ilke hangisidir?
- A Bilginin yalnızca belirli kişilere ait olması
- B Öğrenmenin belirli bir yaşla sınırlı olması
- C Bilgiyi elde etmenin herkes için sürekli bir sorumluluk olması
- D Soru sormanın uygun olmaması
- E Öğrenmenin gereksizliği
Kartlarda bu ünitede işlenen üç temel düşünce verilmiştir. Kartlar birlikte değerlendirildiğinde ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?
- A Örneklik yalnızca sözle olur.
- B Peygamberin insan yönü örnekliğini zayıflatır.
- C Örnek almanın bugünle ilgisi yoktur.
- D İlkeler uygulanamaz.
- E İnsan olarak yaşadığı hayatta ilkeleri uygulaması, onu izlenebilir bir örnek kılmıştır.
Kartlarda Veda Hutbesi’nde öne çıkan bazı ilkeler verilmiştir. Bu ilkelerin ortak yönü hangisidir?
- A Yalnızca dönemin şartlarıyla sınırlı olmaları
- B İnsan onurunu ve haklarını korumayı amaçlamaları
- C Yalnızca ekonomiyle ilgili olmaları
- D Yalnızca askerî konuları kapsamaları
- E Uygulanabilir olmamaları
Kartlarda Hz. Muhammed’in mesajının kapsamına ilişkin üç ifade verilmiştir. Bu kartların birlikte gösterdiği nitelik hangisidir?
- A Yerellik
- B Belirsizlik
- C Geçicilik
- D Sınırlılık
- E Evrensellik
| İlke | Bugünkü karşılığı |
|---|---|
| Emanete sadakat | Görevini eksiksiz yapmak |
| İstişare | Ekip kararı almak |
| Merhamet | ? |
Tabloda bazı ilkeler bugünkü karşılıklarıyla eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tablodaki mantığa göre soru işaretli yere en uygun ifade hangisidir?
- A Rakibi geride bırakmak
- B Karar almaktan kaçınmak
- C Kuralları esnetmek
- D İhtiyaç sahibinin durumunu gözeterek davranmak
- E Sorumluluğu devretmek
Bir yöneticinin karar öncesinde ekibine danışmasının, kararın uygulanması bakımından sağladığı en önemli yarar hangisidir?
- A Kararın gizli kalması
- B Karara katılanların uygulamayı sahiplenmesi
- C Kararın geciktirilmesi
- D Sorumluluğun ortadan kalkması
- E Ekibin dağılması
| Kişi | Toplumsal konumu | Uygulanan ölçü |
|---|---|---|
| Birinci | İtibarlı bir aileden | Aynı |
| İkinci | Sıradan bir kimse | Aynı |
Tabloda aynı suçu işleyen iki kişiye uygulanan ölçü gösterilmiştir. Bu uygulama hangi ilkeyi örneklendirir?
- A Suçun görmezden gelinmesi
- B Cezaların kaldırılması
- C İtibarın belirleyici olması
- D Hukukun kişiye göre uygulanması
- E Adaletin kişinin konumuna göre değişmemesi
Hz. Muhammed’in komşu hakkını sıkça hatırlattığı ve komşusu açken tok yatmamayı öğütlediği aktarılır. Bu öğüdün toplumsal karşılığı hangisidir?
- A Paylaşmanın gereksizliği
- B Komşuluk ilişkilerinin sınırlandırılması
- C Yardımın yalnızca uzaktakilere yapılması
- D Yakın çevreden başlayan somut bir dayanışma anlayışı
- E Yalnızca akrabaların gözetilmesi
Hz. Muhammed’e peygamberlik gelmeden önce Mekkeliler tarafından emanetlerin bırakıldığı, sözüne güvenildiği bilinmektedir. Bu sebeple kendisine verilen sıfat hangisidir?
- A el-Kâtip
- B el-Fatih
- C el-Hâfız
- D el-Emin
- E el-Muhtar
🔑 Cevap anahtarı ve çözümler — önce kendin çöz
1. sorunun çözümü
Sünnet, vahyin hayata nasıl geçirileceğini gösteren uygulama örneğidir; onun yerini almaz.
- Kur’an bildirim, sünnet bu bildirimin uygulanışı.
- Uygulama, bildirimi anlaşılır kılar.
- Bu yüzden sünnet Kur’an’ın anlaşılmasını ve uygulanmasını gösterir.
2. sorunun çözümü
Şemada baskıya rağmen davetin sürdürüldüğü görülmektedir; bu tutum sabır ve kararlılıktır.
- Süreç zorluk ve baskıyla ilerliyor.
- Hicretle birlikte yöntem değişiyor ama görev bırakılmıyor.
- Sonuçta davet sürüyor; bu kararlılıktır.
3. sorunun çözümü
Aynı koşulları yaşayan bir örnek, uygulanabilirliği gösterir; insanüstü bir varlık örnek alınamaz bir model olurdu.
- Peygamber insanların yaşadığı koşulları yaşıyor.
- Aynı koşullarda ortaya koyduğu davranış uygulanabilir demektir.
- Bu da onu izlenebilir bir örnek yapar.
4. sorunun çözümü
Örneklik, dış biçimin taklidi değil; ilkelerin kavranıp davranışa dönüştürülmesidir.
- Birinci öğrenci yalnızca görünüşü taklit ediyor.
- İkinci öğrenci ilkeleri davranışına taşıyor.
- Örnekliğin amacı ilkelerin yaşanmasıdır; bu ikinci tutumdur.
5. sorunun çözümü
Bir sözün kime ait olduğunun doğrulanması gerekir; doğrulanmamış bir sözü birine mal etmek yanlış bilgiyi yaymak olur.
- Sözün kaynağı belirtilmemiş.
- Kime ait olduğu doğrulanmamış.
- Doğrulanmamış sözü birine mal etmek yanlış bilgi yaymaktır.
6. sorunun çözümü
Yeme, içme ve vefat gibi nitelikler insan olma yönünü ifade eder; peygamberlik bu yönü ortadan kaldırmaz.
- Metinde yeme, içme ve vefat gibi nitelikler sıralanıyor.
- Bunlar insana özgü niteliklerdir.
- Bu yüzden vurgulanan yön insan (beşer) yönüdür.
7. sorunun çözümü
Örnekler çocuğu, yetimi ve hayvanı birlikte kapsar; bu da merhametin sınırlarının geniş tutulduğunu gösterir.
- Kartlarda çocuk, yetim ve hayvan var.
- Üçü de korunmaya muhtaç taraflar.
- Kapsamın hayvanı da içermesi merhametin genişliğini gösterir.
8. sorunun çözümü
Hz. Muhammed’in söz, fiil ve onaylarının bütününe sünnet denir.
- Kapsamda söz, uygulama ve onay birlikte veriliyor.
- Bu üçünün bütününe sünnet denir.
- Vahiy ise Allah’tan gelen bildirimdir.
9. sorunun çözümü
Temsil, ulaştırılan mesajın peygamberin kendi yaşayışında somutlaşmasıdır.
- Tebliğ mesajı ulaştırmak demek.
- Temsil ise onu yaşayarak göstermektir.
- İkisi birlikte peygamberin görevini oluşturur.
10. sorunun çözümü
Cezalandırma gücü elindeyken affetmeyi seçmek bağışlayıcılığın en belirgin örneğidir.
- Kişi haksızlığa uğramış.
- Cezalandırma gücü eline geçmiş.
- Buna rağmen affetmeyi seçmiş; bu bağışlayıcılıktır.
11. sorunun çözümü
Karar öncesinde görüş almaya ve ortak akla başvurmaya istişare denir.
- Karar öncesinde başkalarının görüşü alınıyor.
- Uygun görülen görüş uygulanıyor.
- Bu ortak akla başvurma biçimine istişare denir.
12. sorunun çözümü
Bilmeyenin sorması ve öğrenmenin teşvik edilmesi, bilgiyi elde etmeyi herkes için süregelen bir sorumluluk hâline getirir.
- Öğrenme teşvik ediliyor.
- Bilmeyenin sorması isteniyor.
- Bu, öğrenmeyi herkes için sürekli bir sorumluluk yapar.
13. sorunun çözümü
Kartlar insan olma, ilkeleri uygulama ve örnek olma basamaklarını birlikte gösterir; üçü birleştiğinde örnekliğin neden izlenebilir olduğu ortaya çıkar.
- Birinci kart insan yönünü söylüyor.
- İkinci kart ilkeleri uyguladığını ekliyor.
- Üçüncü kart bunun örnekliğe dönüştüğünü belirtiyor.
14. sorunun çözümü
Can, mal, kadın hakları, eşitlik ve emanet; hepsi insan onurunu ve temel hakları koruma amacında birleşir.
- Kartlarda can, mal, kadın hakları ve emanet var.
- Bir de üstünlük ölçütünün soyla değil takvayla belirlenmesi.
- Hepsi insan onurunu ve haklarını korumaya yöneliktir.
15. sorunun çözümü
Kavim ve zaman sınırı bulunmaması ve tüm insanlara yönelmesi, mesajın evrensel niteliğini ifade eder.
- Kartlar kavim ve zaman sınırını reddediyor.
- Muhatap olarak tüm insanları gösteriyor.
- Bu nitelik evrenselliktir.
16. sorunun çözümü
Tabloda her ilke, bugünkü hayatta uygulanabilir somut bir davranışa çevrilmiştir; merhametin karşılığı ihtiyaç sahibini gözetmektir.
- Tabloda ilkeler bugünkü davranışlara çevriliyor.
- Emanet görev bilincine, istişare ekip kararına karşılık geliyor.
- Merhametin karşılığı ihtiyaç sahibini gözetmektir.
17. sorunun çözümü
Karar sürecine katılan kişi sonucu kendi kararı gibi görür; bu da uygulamada sahiplenmeyi ve isteği artırır.
- Ekip karar sürecine dâhil ediliyor.
- Görüşü alınan kişi kararı kendinden sayar.
- Bu da uygulamayı sahiplenmeyi artırır.
18. sorunun çözümü
Toplumsal konum farkına rağmen aynı ölçünün uygulanması, adaletin kişiye göre değişmeyeceğini gösterir.
- İki kişinin toplumsal konumu farklı.
- Ancak uygulanan ölçü aynı.
- Bu, adaletin konumdan bağımsız olduğunu gösterir.
19. sorunun çözümü
Dayanışmayı en yakın çevreden başlatmak, yardımı soyut bir ilke olmaktan çıkarıp uygulanabilir hâle getirir.
- Öğüt en yakın çevreyi, komşuyu işaret ediyor.
- Yakın çevrenin durumu bilinebilir ve müdahale edilebilirdir.
- Bu da dayanışmayı somut ve uygulanabilir kılar.
20. sorunun çözümü
"el-Emin" güvenilir anlamına gelir ve bu sıfat ona peygamberlikten önce verilmiştir.
- Toplum ona emanetlerini bırakıyor.
- Sözüne güveniliyor.
- Güvenilir anlamındaki sıfat el-Emin’dir.