Topraklamanın Önemi

1. Elektrik çarpmasının insana zarar veren yanı sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

tehlikeyi belirleyen akimdir

• A) Akımın vücuttan geçmesi ve kas ile sinir sistemini etkilemesi
• B) Gerilimin yüksek olması dışında bir etken bulunmaması
• C) Kabloların ısınması
• D) Işığın parlaması
• E) Sesin yükselmesi

Doğru cevap: A — Elektrik çarpmasında zararı veren gerilim değil, vücuttan geçen akımdır; akım kas ve sinir sistemini doğrudan etkiler.

1. Vücut tuzlu su içerdiği için iletken gibi davranır: iki noktası arasında gerilim farkı oluşursa üzerinden akım geçer.
2. Kas ve sinir hücreleri kendi elektriksel sinyalleriyle çalışır. Dışarıdan gelen akım bu sinyallerin yerine geçer; kaslar istemsiz kasılır, solunum ve kalp ritmi bozulabilir.
3. Zararın ölçüsü geçen akımın şiddeti, süresi ve izlediği yoldur. Birkaç on miliamperlik akım bile eli bırakamamaya yol açar, daha büyüğü yaşamsal tehlike doğurur.
4. Denetleyelim: gerilim yalnız akımı sürükleyen etkendir; dokuyu etkileyen, yani işi yapan büyüklük akımın kendisidir ✓.

2. Yukarıda anlatılan önlemin adı ve sağladığı güvenlik nedir?

• A) Sigorta; akımı keser
• B) Topraklama; kaçak akımı insan yerine toprağa yönlendirir
• C) Yalıtım; kabloyu kaplar
• D) Trafo; gerilimi düşürür
• E) Anahtar; devreyi açar

Doğru cevap: B — Metal gövdeyi üçüncü bir iletkenle toprağa bağlayan önlem topraklamadır; kaçak akıma insandan çok daha düşük dirençli bir yol açar.

1. Anlatılan düzeneği okuyalım: gövde, akımı taşıyan iki iletkene ek olarak üçüncü bir iletkenle doğrudan toprağa bağlanıyor.
2. Yalıtım bozulup gövdeye kaçak geldiğinde gövde ile toprak arasında paralel iki yol bulunur: topraklama hattı (birkaç ohm) ve gövdeye dokunan insan (binlerce ohm).
3. Paralel kollarda akım dirençle ters orantılı bölünür. Akımın neredeyse tamamı düşük dirençli topraklama hattından akar, insandan geçen pay ihmal edilecek kadar küçülür.
4. Denetleyelim: hem önlemin adını hem sağladığı korumayı bir arada doğru veren tek seçenek topraklamadır ✓.

3. Topraklamanın koruma sağlamasının fiziksel dayanağı sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

akim en az direncli yolu secer

• A) Toprağın akımı yok etmesi
• B) Akımın paralel yollar arasında dirençle ters orantılı biçimde dağılması; topraklama hattının direncinin insan vücudundan çok küçük olması
• C) Toprağın soğuk olması
• D) Akımın yön değiştirmesi
• E) Gerilimin sıfırlanması

Doğru cevap: B — İnsan ile topraklama hattı, gövde ile toprak arasında paralel iki yol oluşturur. Hattın direnci çok küçük olduğu için akımın neredeyse tamamı oradan geçer.

1. İnsan ve topraklama hattı paralel iki yoldur.
2. Akım dirençle ters orantılı dağılır.
3. Hattın direnci çok küçük olduğu için akım oradan akar.

4. Sigortanın devredeki görevi sorulmaktadır. Bu eleman neyi korur ve nasıl çalışır?

• A) Tesisatı korur; akım belirlenen değeri aştığında devreyi keser
• B) İnsanı korur; kaçak akımı algılar
• C) Gerilimi yükseltir
• D) Akımı artırır
• E) Direnci düşürür

Doğru cevap: A — Sigorta aşırı akıma karşı tesisatı ve aygıtları korur; akım belirlenen değeri aştığında devreyi keser.

1. Bir iletkende açığa çıkan ısıl güç $P = I^2 R$ ile verilir; akım arttıkça ısınma akımın karesiyle büyür.
2. Sigortanın anma değeri, o devredeki kablonun kesitine göre seçilir. Akım bu değeri aştığında sigorta teli erir ya da otomatik sigorta açar ve devre kesilir.
3. Böylece kablo yalıtımının erimesi ve yangın önlenir. Korunan şey insan değil, tesisat ve ona bağlı aygıtlardır.
4. Denetleyelim: insanı kaçak akımdan koruyan eleman kaçak akım rölesidir; ikisi farklı tehlikelere karşı çalışan farklı elemanlardır ✓.

5. Tabloda iki koruma elemanı karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan açıklama hangisidir?

• A) Gerilimi düşürür
• B) Giden ve dönen akım arasındaki farkı algılayıp devreyi çok kısa sürede keser
• C) Akımı artırır
• D) Kabloyu soğutur
• E) Direnci yükseltir

Doğru cevap: B — Kaçak akım rölesi, giden ve dönen akım arasındaki farkı ölçer; fark oluştuğunda devreyi milisaniyeler içinde keser.

1. Sağlam bir devrede akım faz iletkeninden gider, nötr iletkeninden aynı büyüklükte döner; giden ile dönen arasındaki fark sıfırdır.
2. Akımın bir bölümü insan ya da nemli bir yol üzerinden toprağa kaçarsa nötrden dönen akım eksik kalır ve bu fark sıfırdan büyük olur.
3. Röle farkı sürekli ölçer; fark eşik değeri (konutlarda 30 mA) aştığında kontağı açar. Kesme süresi milisaniyelerle sınırlıdır, çünkü tehlikeyi belirleyen etkenlerden biri de akımın süresidir.
4. Denetleyelim: tabloda rölenin koruduğu şey "insan" olarak yazılı; farkı algılayıp devreyi çok hızlı kesmek tam da insanı koruyan davranıştır ✓.

6. Çamaşır makinesi ve buzdolabı gibi metal gövdeli aygıtların fişlerinde üçüncü bir uç bulunmasının gerekçesi sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Fişin sıkı durması
• B) Akımın artması
• C) Gövdenin topraklama hattına bağlanması
• D) Gerilimin yükselmesi
• E) Kablonun kalınlaşması

Doğru cevap: C — Fişteki üçüncü uç akım taşımaz; metal gövdeyi tesisatın topraklama hattına bağlayarak kaçak akıma güvenli bir yol açar.

1. Bir aygıtın çalışması için iki uç yeter: akım birinden girer, ötekinden döner. Devre bu iki uçla tamamlanır.
2. Üçüncü uç bu devrenin parçası değildir; normal çalışmada üzerinden akım geçmez. Yalnız aygıtın metal gövdesine bağlıdır.
3. Yalıtım bozulup gövde gerilim altında kalırsa akım bu uç üzerinden toprağa akar, gövdeye dokunan kişiden geçmez ve koruma elemanı devreyi keser.
4. Denetleyelim: çamaşır makinesi ve buzdolabı gibi metal gövdeli, üstelik çoğu zaman nemli ortamda çalışan aygıtlarda bu ucun zorunlu olmasının nedeni budur ✓.

7. Islak elle elektrikli aygıtlara dokunmanın tehlikeli olduğu bilinmektedir. Bu tehlikenin nedeni nedir?

I = V / R

• A) Suyun aygıtı bozması
• B) Suyun gerilimi artırması
• C) Suyun aygıtı ısıtması
• D) Nemin deri direncini büyük ölçüde düşürmesi ve aynı gerilimde vücuttan çok daha büyük akım geçmesi
• E) Suyun kabloyu kesmesi

Doğru cevap: D — Nem, derinin direncini büyük ölçüde düşürür; $I = V/R$ gereği aynı gerilimde vücuttan çok daha büyük akım geçer.

1. Kuru derinin direnci büyüktür: el-el arası ölçümde on binlerce ohm mertebesindedir. Bu direnç vücuda girebilecek akımı sınırlar.
2. Ter ve su, derinin dış katmanını ıslatıp iyon içeren ince bir iletken tabaka oluşturur; toplam direnç birkaç bin ohma, hatta daha aşağıya iner.
3. Prizdeki gerilim değişmediği için $I = V/R$ bağıntısında yalnız payda küçülür ve akım büyür. Direnç onda birine inerse akım on katına çıkar; karıncalanma düzeyindeki bir akım yaşamsal tehlike düzeyine taşınabilir.
4. Denetleyelim: tehlikeyi artıran şey suyun kendisi değil, suyun vücut direncini düşürüp akımı büyütmesidir ✓.

8. Elektrikçilerin kullandığı el aletlerinin saplarının kalın plastikle kaplanmasının gerekçesi sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Aletin hafiflemesi
• B) Aletin ucuzlaması
• C) Yalıtkan katmanın akımın elden geçmesini engellemesi
• D) Aletin ısınması
• E) Aletin görünmesi

Doğru cevap: C — Kalın plastik kaplama yalıtkandır; direnci çok yüksek olduğu için akımın alet üzerinden ele geçmesini engeller.

1. Elektrikçi, gerilim altında kalabilecek iletkenlerle çalışır. Metal bir sap, gerilime değdiğinde akımı doğrudan ele taşırdı.
2. Plastik yalıtkandır: içinde serbestçe hareket edebilen yük taşıyıcısı yok denecek kadar azdır, özdirenci metallerinkinden kat kat büyüktür.
3. $I = V/R$ bağıntısında direnç çok büyük olduğunda akım pratikte sıfıra iner; devre elden geçerek tamamlanamaz.
4. Denetleyelim: sapın kalın olması yalıtkan katmanın delinme dayanımını da artırır, yani koruma gerilim yükseldiğinde de sürer ✓.

9. Yüksek gerilim hattına konan kuşların çarpılmamasının nedeni sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Kuşun tüylerinin yalıtkan olması
• B) Kuşun hafif olması
• C) Telin soğuk olması
• D) Kuşun hızlı olması
• E) Kuşun iki ayağı arasında kayda değer bir potansiyel farkı bulunmaması ve akım için tamamlanmış bir yol oluşmaması

Doğru cevap: E — Akımın geçmesi için iki nokta arasında potansiyel farkı olmalıdır. Kuşun iki ayağı aynı tel üzerinde, birbirine çok yakındır; aradaki fark ihmal edilebilir. Kuş aynı anda toprağa ya da başka bir tele değseydi çarpılırdı.

1. Akım için potansiyel farkı gerekir.
2. Kuşun iki ayağı aynı tel üzerindedir.
3. Fark yoktur, akım geçmez.

10. Binaların çatısına yerleştirilen paratonerin çalışma ilkesi sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Yıldırımı engellemesi
• B) Yıldırımı uzaklaştırması
• C) Yıldırımı en yüksek noktadan karşılayıp kalın bir iletkenle güvenli biçimde toprağa aktarması
• D) Bulutları dağıtması
• E) Havayı yalıtması

Doğru cevap: C — Paratoner yıldırımı engellemez; onu binanın en yüksek noktasından karşılayıp kalın bir iletkenle güvenli biçimde toprağa aktarır.

1. Yıldırım, bulut ile yer arasındaki çok büyük gerilim farkının en kolay yoldan boşalmasıdır; bu yol genellikle en yüksek ve sivri noktadan geçer.
2. Paratoner çatının en tepesine yerleştirilerek o noktanın kendisi olmasını sağlar. Boşalma binanın duvarından ya da içindeki tesisattan değil, paratonerin ucundan başlar.
3. Uçtan toprağa inen kalın bakır iletkenin direnci çok küçüktür; akım bu yoldan toprak elektroduna akar ve binada zarar bırakmadan dağılır.
4. Denetleyelim: bu, topraklamanın en büyük ölçekli uygulamasıdır — ilke aynı, yani akıma insandan ve yapıdan daha kolay bir yol sunmaktır ✓.

11. Çoklu prizlere çok sayıda yüksek güçlü aygıt takılmasının sakıncalı olduğu belirtilmektedir. Bu sakıncanın nedeni nedir?

• A) Aygıtların paralel bağlanması nedeniyle toplam akımın artması ve kabloların aşırı ısınması
• B) Prizin görünümünün bozulması
• C) Gerilimin düşmesi
• D) Aygıtların yavaşlaması
• E) Sigortanın güçlenmesi

Doğru cevap: A — Çoklu prizdeki aygıtlar paralel bağlanır; her aygıt toplam akımı artırır ve kablo taşıyabileceğinden büyük akımda aşırı ısınır.

1. Prize takılan aygıtların hepsi aynı gerilimi görür, yani paralel bağlıdır. Paralel kollarda akımlar toplanır: toplam akım, kolların akımlarının toplamıdır.
2. Her aygıtın çektiği akım $I = P/V$ ile bulunur. 220 V'ta 2000 W'lık bir ısıtıcı tek başına yaklaşık 9 A çeker; iki tanesi 18 A eder.
3. Kablonun ve prizin taşıyabileceği akım kesitleriyle sınırlıdır. Sınır aşıldığında iletkende açığa çıkan $I^2 R$ ısısı yalıtımı eritir ve yangın riski doğar.
4. Denetleyelim: sakınca aygıtların sayısında değil, çektikleri akımların toplamındadır; birkaç küçük güçlü aygıt sorun çıkarmazken iki ısıtıcı sınırı aşabilir ✓.

12. Sık atan bir sigortanın yerine daha yüksek değerli bir sigorta takılmasının tehlikeli olduğu belirtilmektedir. Bu tehlikenin nedeni nedir?

• A) Sigortanın pahalı olması
• B) Sigortanın büyük olması
• C) Sigortanın ısınması
• D) Kabloların taşıyabileceğinden büyük akıma izin verilmesi ve aşırı ısınmanın önlenmemesi
• E) Devrenin yavaşlaması

Doğru cevap: D — Sigortanın anma değeri kablo kesitine göre seçilir; daha büyüğünü takmak kablonun taşıyamayacağı akıma izin verir ve aşırı ısınmayı önlemez.

1. Sigorta kendini değil kabloyu korur: anma değeri, o devredeki iletkenin güvenle taşıyabileceği akıma göre belirlenir.
2. Sigortanın sık atması bir arıza belirtisidir; ya devreye kapasitesinin üzerinde yük bağlanmıştır ya da kaçak veya kısa devre vardır.
3. Daha yüksek değerli sigorta bu nedeni ortadan kaldırmaz, yalnız uyarıyı susturur. Kablo artık sınırının üzerinde akım taşır, $I^2 R$ ısısı birikir ve yalıtım erir.
4. Denetleyelim: doğru davranış sigortayı büyütmek değil, yükü azaltmak ya da arızayı bulup gidermektir ✓.

13. Tabloda akım şiddetinin insan üzerindeki etkileri sıralanmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan etki hangisidir?

• A) Etki azalır
• B) Hiçbir etki olmaz
• C) Kalp ritminin bozulması ve yaşamsal tehlike
• D) Yalnız ısınma
• E) Yalnız gürültü

Doğru cevap: C — Tablodaki etkiler akım büyüdükçe ağırlaşıyor; yüksek akımda kalbin ritmi bozulur ve yaşamsal tehlike doğar.

1. Tablonun kurgusunu okuyalım: çok küçük akımda karıncalanma, orta düzeyde kasların kasılması ve elin bırakamaması. Etki akımla birlikte ağırlaşıyor.
2. Orta düzeydeki etkinin nedeni kasların dıştan gelen akımla istemsiz kasılmasıdır. Kalp de bir kastır ve kendi elektriksel uyarı düzeniyle çalışır.
3. Akım göğüs bölgesinden geçtiğinde bu düzen bozulur; kalp düzenli kasılmak yerine titremeye başlar ve kan pompalayamaz. Solunum kaslarının kilitlenmesi de buna eklenir.
4. Denetleyelim: sıralamayı aynı yönde sürdüren, yani etkinin daha da ağırlaştığını söyleyen tek seçenek budur ✓.

14. Statik elektrikle yüklenen bir kişinin binlerce volta ulaşmasına karşın zarar görmemesinin nedeni sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Aktarılan yükün ve dolayısıyla akımın çok küçük olması; tehlikeyi belirleyen gerilim değil akımdır
• B) Gerilimin ölçülememesi
• C) Havanın yalıtkan olması
• D) Kişinin dayanıklı olması
• E) Yükün pozitif olması

Doğru cevap: A — Statik yüklenmede gerilim binlerce volta çıksa da aktarılan toplam yük çok küçüktür; akım hem küçük hem de çok kısa sürelidir.

1. Halıda yürürken vücutta biriken yük mikrocoulomb mertebesindedir. Vücudun sığası küçük olduğu için bu kadarcık yük bile birkaç bin volt gerilim oluşturur.
2. Kapı koluna dokunulduğunda bu yükün tamamı mikrosaniyeler içinde boşalır. $q = I \cdot t$ bağıntısında $q$ çok küçük olduğundan akım dokuyu etkileyecek kadar süremez.
3. Şebekede durum tersidir: gerilim 220 V ile çok daha düşüktür ama kaynak yükü sürekli besler, akım saniyelerce akabilir ve dokuya zarar verir.
4. Denetleyelim: aynı örnek, tehlikeyi belirleyenin gerilim değil geçen akım ile onun süresi olduğunu doğruluyor ✓.

15. Topraklaması olmayan bir prize takılan metal gövdeli aygıtta yalıtım bozulursa ne olacağı sorulmaktadır. Doğru yanıt hangisidir?

• A) Aygıt çalışmaz
• B) Sigorta hemen atar
• C) Hiçbir şey olmaz
• D) Akım kesilir
• E) Gövde gerilim altında kalır ve dokunan kişi akım için bir yol oluşturur

Doğru cevap: E — Topraklama hattı yoksa kaçak akımın gidecek düşük dirençli bir yolu kalmaz; gövde gerilim altında bekler. Kişi dokunduğunda akım devresi onun üzerinden tamamlanır. Kaçak akım rölesi bu durumda ikinci bir savunma hattıdır.

1. Topraklama hattı yok, kaçak akacak yol bulamaz.
2. Gövde gerilim altında kalır.
3. Dokunan kişi akım yolu oluşturur.

16. Enerji nakil hatlarında çok yüksek gerilim kullanılmasının gerekçesi sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

P = V \cdot I,\; kayip \propto I^2

• A) Kabloların ucuzlaması
• B) Akımın artması
• C) Gerilimin güvenli olması
• D) Aynı gücün daha küçük akımla taşınması ve kablolardaki ısı kayıplarının azalması
• E) Direncin yükselmesi

Doğru cevap: D — Gerilim yükseltilince aynı güç daha küçük akımla taşınır; kayıp akımın karesiyle orantılı olduğu için büyük ölçüde azalır.

1. Taşınan güç $P = V \cdot I$ ile verilir. Santralden çıkan güç sabitken gerilim büyütülürse akım küçülmek zorundadır.
2. Hattaki ısı kaybı ise $P_{kayip} = I^2 R$ ile verilir. Buradaki $R$ kablonun kendi direncidir ve uygulanan gerilimden etkilenmez.
3. Gerilim 10 katına çıkarılırsa akım onda birine iner; kayıp akımın karesiyle değiştiği için yüzde birine düşer. İletim hatlarında yüz binlerce volt kullanılmasının nedeni budur.
4. Denetleyelim: yüksek gerilim yalnız hat boyunca tutulur, şehre girmeden trafolarla güvenli düzeye indirilir ✓ — böylece hem kayıp hem tehlike yönetilir.

17. Grafikte sabit gerilimde vücuttan geçen akımın vücut direncine göre değişimi verilmiştir. Grafikten çıkarılan güvenlik sonucu nedir?

• A) Direnç arttıkça akımın arttığı
• B) Akımın dirençten bağımsız olduğu
• C) Ölçümün hatalı olduğu
• D) Akımın sabit olduğu
• E) Direnç düştükçe akımın hızla büyüdüğü; nem ve terin tehlikeyi ciddi biçimde artırdığı

Doğru cevap: E — Grafik ters orantı gösteriyor: sabit gerilimde direnç düştükçe akım hızla büyür, bu yüzden nem ve ter tehlikeyi ciddi biçimde artırır.

1. Grafikten değerleri okuyalım: 1000 Ω'da yaklaşık 220 mA, 2000 Ω'da 110 mA, 5000 Ω'da 44 mA, 10000 Ω'da 22 mA akım geçiyor.
2. Her çiftin çarpımını alalım: $1000 \cdot 0{,}220 = 220$, $2000 \cdot 0{,}110 = 220$, $10000 \cdot 0{,}022 = 220$. Çarpım sabit, yani $V = I \cdot R = 220$ V ve eğri bir ters orantı eğrisidir.
3. Ters orantıda küçük direnç bölgesi diktir: direnç 10000 Ω'dan 1000 Ω'a inince akım 22 mA'den 220 mA'e, tam on katına çıkar. 22 mA karıncalanma düzeyindeyken 220 mA yaşamsal tehlikedir.
4. Denetleyelim: kuru deri yüksek dirençli, nemli deri düşük dirençli bölgeye karşılık gelir ✓ — grafik ıslak elle dokunmanın neden bu kadar tehlikeli olduğunu sayıyla gösteriyor.

18. Elektrik akımına kapılmış bir kişiye müdahale ederken önce yapılması gereken sorulmaktadır. Doğru yanıt hangisidir?

• A) Kişiyi elle çekmek
• B) Su dökmek
• C) Kişiye bağırmak
• D) Akımı kesmek; şalteri indirmek ya da fişi çekmek, mümkün değilse yalıtkan bir cisimle kişiyi ayırmak
• E) Beklemek

Doğru cevap: D — Önce akım kesilir: şalter indirilir ya da fiş çekilir; buna olanak yoksa kişi kuru ve yalıtkan bir cisimle kaynaktan ayrılır.

1. Çarpılan kişi hâlâ devrenin bir parçasıdır ve gövdesi gerilim altındadır; kaslar kasıldığı için çoğu zaman tutunduğu iletkeni bırakamaz.
2. Bu durumda kişiye çıplak elle dokunan biri kendisi de devreye katılır, yani ortaya ikinci bir kurban çıkar. Bu yüzden ilk iş kaynağı kesmektir.
3. Şaltere ya da fişe ulaşılamıyorsa kuru tahta, plastik saplı bir cisim veya kalın kuru kumaşla kişi iletkenden uzaklaştırılır; hemen ardından yardım çağrılır.
4. Denetleyelim: doğru davranışların ortak yanı akım yolunu ortadan kaldırmak, yani kurtarıcının devreye girmesini önlemektir ✓.

19. Bir öğrenci topraklamanın koruma sağladığını model bir devreyle göstermek istemektedir. Modelde vurgulanması gereken temel nokta hangisidir?

• A) Kabloların rengi
• B) Akımın paralel iki yol arasında dirençle ters orantılı dağıldığı; topraklama kolunun direncinin çok küçük olduğu
• C) Devrenin büyüklüğü
• D) Pilin markası
• E) Anahtarın yeri

Doğru cevap: B — Modelin göstermesi gereken şey, akımın paralel iki kol arasında dirençle ters orantılı bölünmesi ve topraklama kolunun direncinin çok küçük olmasıdır.

1. Kaçak durumunu şöyle modelleyelim: gövde ile toprak arasında paralel iki kol var; biri insanı temsil eden büyük direnç, öteki topraklama hattını temsil eden çok küçük direnç.
2. Paralel kollarda gerilim ortaktır, bu yüzden $I = V/R$ gereği akımlar dirençlerle ters orantılı bölünür: küçük dirençli kol akımın büyük payını alır.
3. Sayıyla bakalım: 1000 Ω'luk insan kolunun yanına 1 Ω'luk topraklama kolu konursa akımların oranı 1'e 1000 olur; insandan geçen pay binde bire iner.
4. Denetleyelim: modeldeki iki kolun akımını ölçüp karşılaştırmak, topraklamanın neden koruduğunu tek bir ölçümle gösterir ✓.

20. Elektrik çarpmasında zararı veren vücuttan geçen akımdır; topraklama kaçak akıma düşük dirençli bir yol sunar, sigorta tesisatı, kaçak akım rölesi insanı korur. Bu bilgiye dayanarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

• A) Islak el tehlikeyi artırır.
• B) Üçüncü fiş ucu gövdeyi toprağa bağlar.
• C) Paratoner topraklama ilkesiyle çalışır.
• D) Kaçak akım rölesi giden ve dönen akımın farkını algılar.
• E) Sigorta, insanı elektrik çarpmasına karşı korur.

Doğru cevap: E — Verilen bilgi sigortayı tesisatın, kaçak akım rölesini insanın koruyucusu sayıyor; "sigorta insanı korur" yargısı bu ayrımla çelişir.

1. Metindeki görev dağılımını çıkaralım: topraklama kaçak akıma düşük dirençli yol sunar, sigorta tesisatı korur, kaçak akım rölesi insanı korur.
2. Sigortanın ölçtüğü büyüklük devreden geçen toplam akımdır ve yalnız anma değerini aşınca açar. Oysa insandan geçen onlarca miliamperlik kaçak bu eşiğin çok altındadır.
3. Bu yüzden sigorta hiç atmadan da bir kişi çarpılabilir. İnsanı koruma görevi, giden ile dönen akımın farkını ölçen kaçak akım rölesine aittir.
4. Denetleyelim: öteki yargıların hepsi metindeki bilgiden ya da onun doğrudan sonucundan çıkarılabiliyor; yalnız bu yargı çıkarılamıyor ✓.