Theme 8: Life In The Universe & The Future

1. Tabloda uzay araştırmalarıyla ilgili terimler ve anlamları eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Bir öğrenci sunum sözlüğünü tamamlayacaktır. Tabloda eksik kalan bilgi hangisidir?

• A) a vehicle that moves on the surface of a planet
• B) an unmanned spacecraft in orbit
• C) a telescope on Earth
• D) a satellite around the Earth
• E) a rocket engine

Doğru cevap: A — "rover" bir gezegenin yüzeyine inip orada hareket eden araçtır: "a vehicle that moves on the surface of a planet".

1. Sorunun istediği: "rover" teriminin tanımını bulmak; önce örnek satırdaki "probe" ile ayıralım.
2. Örnek: "probe" = "an unmanned spacecraft sent to explore" (keşif için gönderilen insansız uzay aracı); uzayda yol alır ya da yörüngeye girer.
3. "rover" "rove" (dolaşmak) fiilinden gelir; bir gezegenin ya da Ay’ın yüzeyine indirilip tekerlekleriyle orada gezen araçtır. Uygun tanım "a vehicle that moves on the surface of a planet".
4. Denetleyelim: Mars’ta dolaşan Curiosity ve Perseverance birer "rover" dır ✓; yüzeyde hareket ederler.

2. Tabloda cümleler kesinlik derecelerine göre sınıflandırılmış, biri boş bırakılmıştır. Boş bırakılan yere ne gelmelidir?

• A) very high; it expresses certainty
• B) low to medium; it expresses possibility
• C) zero; it expresses impossibility
• D) very high; it expresses obligation
• E) zero; it expresses prohibition

Doğru cevap: B — "might" düşük-orta düzeyde olasılık bildirir: "low to medium; it expresses possibility".

1. Sorunun istediği: "might" ile kurulmuş cümlenin kesinlik derecesini bulmak.
2. Örnek satır: "Robots will definitely be used in surgery." → "very high"; "definitely" (kesinlikle) ve "will" yüksek kesinlik bildirir.
3. "might" ise "belki, olabilir" anlamında bir olasılık kipidir; olayın gerçekleşme şansı düşük ya da ortadır. Uygun seçenek "low to medium; it expresses possibility".
4. Denetleyelim: "Robots might replace some surgeons." = Robotlar bazı cerrahların yerini alabilir ✓; cümle kesinlik değil ihtimal bildiriyor.

3. Metinde gelecekte belirli bir anda sürmekte olacak bir eylem anlatılmakta ve bir yer boş bırakılmıştır. Zaman ifadesi esas alındığında boşluk nasıl doldurulmalıdır?

• A) am studying
• B) will study
• C) will be studying
• D) have studied
• E) would study

Doğru cevap: C — Gelecekte belirli bir anda sürmekte olacak eylem future continuous ile anlatılır: "will be studying".

1. Sorunun istediği: gelecekte belirli bir anda sürmekte olacak eylem için doğru zamanı seçmek.
2. "This time next year" (gelecek yıl bu zamanlar) gelecekte tek bir anı gösteriyor; o anda okuma eylemi başlamış ve devam ediyor olacak.
3. Bu anlam future continuous ile verilir: will + be + V-ing. "study" fiiliyle "will be studying" olur.
4. Denetleyelim: "This time next year, I will be studying at a university abroad." = Gelecek yıl bu zamanlar yurt dışında bir üniversitede okuyor olacağım ✓.

4. Tabloda görevler ve bunları daha iyi yapan taraflar eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Bu eksikliği hangi seçenek giderir?

• A) a computer, because it has more memory
• B) a computer, because it is faster
• C) nobody, because it is impossible
• D) a human, because it requires judgement and values
• E) a human, because it takes less time

Doğru cevap: D — Yeni bir durumda neyin adil olduğuna karar vermek değer yargısı ister; bu iş insana aittir: "a human, because it requires judgement and values".

1. Sorunun istediği: "deciding what is fair in a new situation" görevini hangi tarafın daha iyi yapacağını gerekçesiyle bulmak.
2. Örnek satır: "scanning millions of records for a pattern" (milyonlarca kayıtta örüntü aramak) → "a computer"; bu, hız ve bellek gerektiren tekrarlı bir iştir.
3. Yeni bir durumda neyin adil olduğuna karar vermek hazır bir kurala dayanmaz; değer yargısı ve sağduyu ister. Uygun seçenek "a human, because it requires judgement and values".
4. Denetleyelim: tablo işleri güçlü yanlara göre bölüyor ✓; tarama ve hesap bilgisayara, adalet ve değer yargısı insana.

5. Yukarıdaki uygulamanın etik bakımdan en sorunlu yanı hangisidir?

• A) Employing software engineers.
• B) Developing a new computer system.
• C) Predicting exam results at all.
• D) Working with online data in general.
• E) Using personal data without informed consent.

Doğru cevap: E — Uygulamanın en sorunlu yanı, öğrencilerin kişisel verisinin bilgisi ve rızası olmadan kullanılmasıdır.

1. Sorunun istediği: uygulamanın etik açıdan en sorunlu yanını bulmak; asıl sorunlu ayrıntıya odaklanalım.
2. Metin: şirket öğrencilerin sınav sonuçlarını çevrim içi davranışlarından tahmin eden bir sistem geliştirmiş, "without telling them" (onlara söylemeden).
3. Kişisel veri, sahibi bilgilendirilip onayı alınmadan kullanılmış; bu "informed consent" (bilgilendirilmiş onam) ilkesine aykırıdır. Uygun seçenek "Using personal data without informed consent."
4. Denetleyelim: öğrencilere haber verilmiş ve onayları alınmış olsaydı aynı sistem bu kadar sorunlu olmazdı ✓; sorunun kaynağı gizlilik ve rızadır.

6. Tabloda geleceğin meslekleri ve temel becerileri eşleştirilmiş, biri boş bırakılmıştır. Bir öğrenci meslek panosunu tamamlayacaktır. Tablodaki boşluk nasıl doldurulur?

• A) reducing the environmental impact of an organisation
• B) interpreting large data sets
• C) repairing computer hardware
• D) teaching foreign languages
• E) designing furniture

Doğru cevap: A — Sürdürülebilirlik uzmanının ("sustainability officer") temel işi kurumun çevresel etkisini azaltmaktır.

1. Sorunun istediği: "sustainability officer" mesleğinin temel becerisini tamamlamak.
2. Örnek satır: "data analyst" (veri analisti) → "interpreting large data sets" (büyük veri kümelerini yorumlamak); meslek adı işin ne olduğunu ele veriyor.
3. "sustainability" sürdürülebilirlik, "officer" görevli/uzman demektir. Bu kişi kurumun enerji, su, atık gibi kaynak kullanımını izleyip çevreye verdiği zararı azaltmaya çalışır: "reducing the environmental impact of an organisation".
4. Denetleyelim: meslek adındaki "sustainability" ile tanımdaki "environmental impact" aynı alanı gösteriyor ✓.

7. Metinde uzay iletişimindeki bir sınırlılık anlatılmaktadır. Metne göre bu durumun doğurduğu sonuç hangisidir?

• A) Signals reach the Earth instantly.
• B) Real-time control of a Mars rover from Earth is not possible.
• C) The distance between planets never changes.
• D) Communication with Mars is impossible.
• E) Signals always take exactly four minutes.

Doğru cevap: B — Sinyal Mars’tan Dünya’ya 4-24 dakikada ulaştığı için bir Mars aracı Dünya’dan gerçek zamanlı yönetilemez.

1. Sorunun istediği: sinyal gecikmesinin doğurduğu sonucu bulmak.
2. Metin: Mars yakınındaki bir uzay aracından gelen sinyaller, iki gezegen arasındaki uzaklığa göre 4 ile 24 dakika arasında Dünya’ya ulaşıyor.
3. Dünya’dan gönderilen komut da aynı sürede gider; araç bir engel görse bile gidiş-dönüş 8 ile 48 dakika sürer. Bu yüzden: "Real-time control of a Mars rover from Earth is not possible."
4. Denetleyelim: "real-time" (gerçek zamanlı) gecikmesiz demektir; dakikalarca gecikme bununla çelişiyor ✓. Bu nedenle rover’lar bazı kararları kendileri verecek biçimde tasarlanır.

8. Metinde bir teknolojinin gelişim aşaması anlatılmaktadır. Metne göre yapılabilecek en uygun çıkarım hangisidir?

• A) The team never tested the robot.
• B) The robot works perfectly everywhere.
• C) Laboratory success does not guarantee success in real conditions.
• D) Recycling plants do not use machines.
• E) The robot was designed for laboratories only.

Doğru cevap: C — Laboratuvarda başarılı olan robotun gerçek tesiste hata yapması, laboratuvar başarısının gerçek koşullarda başarıyı garanti etmediğini gösterir.

1. Sorunun istediği: metindeki iki ortam arasındaki farktan genel bir çıkarım yapmak.
2. Metin: geri dönüştürülebilir atıkları ayıran robot "works well in the laboratory" (laboratuvarda iyi çalışıyor) ama gerçek geri dönüşüm tesisinde çok hata yapıyor.
3. Laboratuvar denetimli bir ortamdır; gerçek tesiste kirli, karışık ve beklenmedik atıklar vardır. Çıkarım: "Laboratory success does not guarantee success in real conditions."
4. Denetleyelim: cümle metnin iki bilgisini de karşılıyor ✓; laboratuvarda başarı var, gerçek koşulda yok.

9. Kartlarda teknolojiyle ilgili dört terim verilmiştir. Gerçek bir durumun bilgisayar ortamında modellenmesi anlatılmak istenmektedir. Kartlardaki uygun ifade hangisidir?

• A) exploration
• B) automation
• C) innovation
• D) simulation
• E) production

Doğru cevap: D — Gerçek bir durumun bilgisayar ortamında modellenmesine "simulation" (benzetim) denir.

1. Sorunun istediği: "gerçek bir durumun bilgisayar ortamında modellenmesi" tanımına uyan terimi seçmek.
2. Terimler: "automation" işlerin makinelerce kendiliğinden yapılması, "innovation" yenilik, "exploration" keşif, "simulation" benzetim.
3. "simulation" "simulate" (taklit etmek, benzetmek) fiilinden gelir; gerçek bir durumu bilgisayarda modelleyip denemektir. Pilotların eğitildiği uçuş simülatörü buna örnektir.
4. Denetleyelim: "Engineers ran a simulation of the earthquake." = Mühendisler depremin benzetimini yaptı ✓; gerçek deprem değil, modeli.

10. Metinde belirli bir tarihe kadar tamamlanmış olacak bir durum anlatılmakta ve bir yer boş bırakılmıştır. Cümlenin edilgen yapıda kurulduğu esas alındığında boşluk nasıl doldurulmalıdır?

• A) are building
• B) will build
• C) have been built
• D) were built
• E) will have been built

Doğru cevap: E — Gelecekte bir tarihe kadar tamamlanmış olacak edilgen eylemler "will have been + V3" ile anlatılır.

1. "By 2035" bir bitiş noktası veriyor.
2. Teleskoplar yapılan taraftır: edilgen yapı.
3. Doğru biçim "will have been built" olur.

11. Tabloda yörüngeye kilogram başına taşıma maliyetinin değişimi verilmiştir. Bir öğrenci bu değişimi özetleyecektir. Bu bilgileri doğru veren cümle hangisidir?

• A) The cost has fallen to about one eighth of its 2000 level.
• B) The cost has risen sharply since 2000.
• C) The cost has stayed the same.
• D) The cost has halved since 2000.
• E) The cost was lowest in 2000.

Doğru cevap: A — Maliyet 20.000 $’dan 2.500 $’a inmiş; $20.000 \div 2.500 = 8$ olduğundan eski düzeyin sekizde birine düşmüştür.

1. Sorunun istediği: yörüngeye taşıma maliyetindeki değişimi oranla doğru özetlemek.
2. Tablo: 2000’de kilogram başına 20.000 $, 2024’te 2.500 $. Sayı küçüldüğüne göre maliyet düşmüştür.
3. Oran: $20.000 \div 2.500 = 8$. Yeni maliyet eskisinin sekizde biri: "The cost has fallen to about one eighth of its 2000 level." ("fallen to" ulaşılan düzeyi verir.)
4. Denetleyelim: $2.500 \times 8 = 20.000$ ✓.

12. Yukarıdaki cümlede fiil ve edat kullanımı bakımından bir hata bulunmaktadır. Cümlenin düzeltilmiş biçimi hangisidir?

• A) Scientists are research about new energy sources.
• B) Scientists are researching new energy sources.
• C) Scientists are researching for new energy sources.
• D) Scientists researching about new energy sources.
• E) Scientists are researched about new energy sources.

Doğru cevap: B — "research" fiili nesnesini doğrudan alır, "about" edatı gerekmez: "Scientists are researching new energy sources."

1. Sorunun istediği: "research" fiilinin yanlış edatla kullanımını düzeltmek.
2. "research" fiil olarak geçişlidir, yani nesnesini doğrudan alır: "research something". Arada "about" ya da "for" edatı gerekmez.
3. Özne "Scientists" çoğul ve eylem şu an sürüyor: "are researching". Doğru biçim "Scientists are researching new energy sources."
4. Denetleyelim: Türkçesi "Bilim insanları yeni enerji kaynaklarını araştırıyor." — nesne burada da doğrudan geliyor ✓. (Ad olarak kullanılırsa "research into/on" denir: "research into new energy".)

13. Metinde bir maliyet bilgisinin ardından olumlu bir katkı verilmekte ve bir yer boş bırakılmıştır. Bu karşıtlığı sağlayan bağlayıcı hangisidir?

• A) consequently
• B) therefore
• C) nevertheless
• D) moreover
• E) so

Doğru cevap: C — Olumsuz bilgiye rağmen gelen olumlu katkı "nevertheless" (yine de) ile bağlanır.

1. Sorunun istediği: olumsuz bilgi ile olumlu katkı arasında karşıtlık kuran bağlayıcıyı seçmek.
2. İlk yarı: "Space missions are expensive" (uzay görevleri pahalıdır), olumsuz bir yargı. İkinci yarı: bu görevler hastanelerde ve evlerde kullanılan teknolojiler üretir, olumlu bir katkı.
3. Beklenene rağmen gelen bilgi "nevertheless" (yine de, buna rağmen) ile bağlanır. "consequently, therefore, so" sonuç; "moreover" ekleme bildirir.
4. Denetleyelim: "Space missions are expensive; nevertheless, they produce technologies used in hospitals and homes." = Uzay görevleri pahalıdır; yine de hastanelerde ve evlerde kullanılan teknolojiler üretirler ✓.

14. Kartlarda geleceğin iş dünyasında aranan dört beceri verilmiştir. Bir öğrenci bu becerilerin ortak yönünü açıklayacaktır. Kartlara göre en uygun açıklama hangisidir?

• A) They become useless after graduation.
• B) They are only useful in one profession.
• C) They cannot be developed at school.
• D) They are transferable skills that stay useful even when jobs change.
• E) They are needed only by engineers.

Doğru cevap: D — Dört beceri tek bir mesleğe bağlı değildir; meslek değişse de işe yarayan aktarılabilir becerilerdir ("transferable skills").

1. Sorunun istediği: dört becerinin ortak yönünü açıklayan cümleyi seçmek.
2. Kartlar: "critical thinking" (eleştirel düşünme), "adaptability" (uyum sağlama), "digital literacy" (dijital okuryazarlık), "teamwork" (takım çalışması).
3. Bunların hiçbiri tek bir mesleğe bağlı değil; öğretmen de mühendis de aşçı da bunlara ihtiyaç duyar. Böyle becerilere "transferable skills" (aktarılabilir beceriler) denir: "They are transferable skills that stay useful even when jobs change."
4. Denetleyelim: meslek değişse de takım çalışması ya da uyum yeteneği işe yaramaya devam eder ✓.

15. Diyalogda öğretmen tartışmalı bir soru sormaktadır. Öğrenci dengeli bir görüş bildirmek istemektedir. Boş bırakılan balonu hangi ifade tamamlar?

• A) The lesson finishes at three o'clock.
• B) Robots are made of metal and plastic.
• C) Hospitals have many departments.
• D) I would like to be a doctor one day.
• E) They could support doctors with data, but the final decision should stay with a human.

Doğru cevap: E — Dengeli görüş hem katkıyı hem sınırı anar: robotlar veriyle destek olabilir ama son karar insanda kalmalıdır.

1. Sorunun istediği: öğretmenin tartışmalı sorusuna dengeli bir görüşle karşılık veren cümleyi seçmek.
2. Soru: "Should robots be allowed to make medical decisions?" (Robotların tıbbi karar vermesine izin verilmeli mi?)
3. Dengeli görüş hem yararı hem sınırı anmalıdır. "They could support doctors with data, but the final decision should stay with a human." cümlesi "could" ile katkıyı, "but … should" ile sınırı veriyor.
4. Denetleyelim: katkı ✓ (veriyle destek), sınır ✓ (son karar insanda); ikisini "but" bağlıyor.

16. Metinde gerçekleşmesi mümkün bir koşul ve sonucu anlatılmakta, iki yer boş bırakılmıştır. Birinci tip koşul cümlesi esas alındığında boşluk nasıl doldurulmalıdır?

• A) find / will be
• B) will find / is
• C) found / would be
• D) find / would be
• E) had found / would have been

Doğru cevap: A — Birinci tip koşulda "if" bölümü geniş zaman, sonuç "will + yalın fiil" alır: "find / will be".

1. Sorunun istediği: birinci tip koşul cümlesinin iki boşluğunu doğru zamanlarla doldurmak.
2. Birinci tip koşul gerçekleşmesi mümkün durumlar içindir. Kalıp: If + geniş zaman (present simple), will + yalın fiil.
3. Koşul bölümü: "If we find water on another planet" (başka bir gezegende su bulursak). Sonuç bölümü: "it will be a major discovery" (büyük bir keşif olur). Çift "find / will be".
4. Denetleyelim: "If we find water on another planet, it will be a major discovery." ✓ — "if" bölümünde "will" yok, "will" yalnız sonuçta.

17. Metinde bir bilimsel iddia temkinli biçimde aktarılmakta ve bir yer boş bırakılmıştır. Cümlenin kişisiz aktarım yapısında kurulduğu esas alındığında boşluk nasıl doldurulmalıdır?

• A) say
• B) are said
• C) are saying
• D) said
• E) have said

Doğru cevap: B — Boşluktan sonra "to have found" geldiği için kişisiz aktarım "Subject + are said + to have + V3" kurulur: "are said".

1. Sorunun istediği: temkinli bir bilimsel iddiayı kişisiz aktarım (impersonal passive) yapısıyla tamamlamak.
2. Boşluktan sonra "to have found" geliyor. Bu, "Subject + be said + to have + V3" yapısının parçasıdır: "…nın … bulduğu söyleniyor".
3. Özne "Scientists" çoğul, aktarım bugün yapılıyor: "are said". "to have found" bulmanın söyleme anından önce olduğunu gösterir.
4. Tam cümle: "Scientists are said to have found signs of ice under the surface." = Bilim insanlarının yüzeyin altında buz izleri bulduğu söyleniyor.
5. Denetleyelim: etken karşılığı "People say that scientists have found signs of ice." ✓ — anlam aynı, yalnız kimin söylediği gizlenmiş.

18. Tabloda yeni bir teknolojinin sunum biçimleri ve sonuçları karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Eksik bırakılan bölüm hangisidir?

• A) no problems ever appear
• B) problems are found early
• C) errors affect a large number of users before they are noticed
• D) the technology becomes cheaper
• E) testing becomes unnecessary

Doğru cevap: C — Yeni teknoloji herkese birden sunulursa hatalar fark edilmeden çok sayıda kullanıcıyı etkiler.

1. Sorunun istediği: yeni bir teknolojiyi "releasing it to everyone at once" (herkese aynı anda sunmak) yaklaşımının sonucunu bulmak.
2. Örnek satır: "testing it in limited conditions first" (önce sınırlı koşullarda denemek) → "problems are found early" (sorunlar erken bulunur).
3. Sınırlı deneme atlanırsa hatalar ancak herkes kullanmaya başladıktan sonra fark edilir; bu da çok sayıda kişiyi etkiler: "errors affect a large number of users before they are noticed".
4. Denetleyelim: iki satır karşıt ✓; sınırlı test sorunları erken ve az kişide yakalıyor, toplu sunum ise geç ve çok kişide.

19. Şemada bir sürecin basamakları verilmiştir. Şemaya göre bu süreci İngilizce olarak en uygun anlatan cümle hangisidir?

• A) While automation reduced some jobs, it also will create new ones then.
• B) While automation reduces some jobs, it also create new ones.
• C) While automation reduce some jobs, it also creates new ones.
• D) While automation reduces some jobs, it also creates new ones.
• E) While automation reduces some jobs, it also creating new ones.

Doğru cevap: D — Tekil özneyle ("automation", "it") geniş zamanda iki fiil de "-s" alır: "reduces" ve "creates".

1. Sorunun istediği: şemadaki süreci dilbilgisi bakımından kusursuz anlatan cümleyi seçmek.
2. Özne "automation" tekil ve süreç genel bir gerçek olarak anlatılıyor; geniş zamanda tekil özneyle fiil "-s" alır: "reduces".
3. İkinci yan cümlenin öznesi "it" de tekil: "creates". "While" (… iken) iki eşzamanlı olguyu karşılaştırır, bu yüzden iki fiil de aynı zamanda kalmalı.
4. Denetleyelim: "While automation reduces some jobs, it also creates new ones." = Otomasyon bazı meslekleri azaltırken yenilerini de ortaya çıkarır ✓; şemadaki üç basamak da cümlede.

20. Kartlarda bu temada işlenen üç kavram verilmiştir. Kartlar birlikte değerlendirildiğinde gelecek için ulaşılabilecek en kapsayıcı sonuç hangisidir?

• A) Technology develops without any human role.
• B) Scientific progress needs no limits at all.
• C) Ethics has no place in science.
• D) New skills will not be necessary.
• E) Scientific progress needs ethical limits and new skills to benefit society.

Doğru cevap: E — Üç kartı kapsayan sonuç: bilimsel ilerlemenin topluma yarar sağlaması için etik sınırlara ve yeni becerilere ihtiyaç vardır.

1. Sorunun istediği: üç kartı birlikte kapsayan en geniş sonucu seçmek.
2. Kartlar: "scientific progress" (bilimsel ilerleme), "ethical limits" (etik sınırlar), "new skills" (yeni beceriler).
3. Kapsayıcı sonuç, ilerlemenin topluma yarar sağlaması için hem etik sınırlara hem de yeni becerilere ihtiyaç duyduğunu söylemeli: "Scientific progress needs ethical limits and new skills to benefit society."
4. Denetleyelim: "progress" ✓, "ethical limits" ✓, "new skills" ✓ — üç kart da cümlede ve amaçla ("to benefit society") bağlanmış.