İzomerlik

1. İzomer olarak adlandırılan bileşikler sorulmaktadır. Bu bileşiklerin ortak ve farklı yanları nelerdir?

izomer: aynı formül, farklı yapı

• A) Molekül formülleri aynı, yapıları ve özellikleri farklıdır
• B) Formülleri de yapıları da aynıdır
• C) Formülleri farklı, yapıları aynıdır
• D) Yalnız kütleleri farklıdır
• E) Yalnız renkleri farklıdır

Doğru cevap: A — İzomerlerin molekül formülleri aynı, yapıları ve buna bağlı olarak özellikleri farklıdır.

1. Tanımın ilk yarısı formüldür: iki bileşik aynı sayıda ve aynı türde atom içerir; örneğin ikisinin de formülü $C_2H_6O$ olabilir.
2. İkinci yarısı bağlanma düzenidir: aynı atomlar farklı biçimde bağlanmıştır. Etanolde oksijen bir karbon ile bir hidrojen arasında, dimetil eterde ise iki karbon arasında durur.
3. Yapı değişince özellik de değişir: etanol 78 °C dolayında kaynayan bir sıvıyken dimetil eter oda koşullarında gazdır. Demek ki izomerler aynı maddenin başka görünümü değil, ayrı bileşiklerdir.
4. Denetleyelim: atom sayıları eşit ama kaynama noktaları farklı ✓ — tanımın iki yarısı da karşılanıyor.

2. Bütan ile izobütanın aynı molekül formülüne sahip olduğu bilinmektedir. Aralarındaki fark hangi izomerlik türüdür?

• A) Konum izomerliği
• B) Fonksiyonel grup izomerliği
• C) Zincir izomerliği; biri düz, diğeri dallanmış zincirdir
• D) Geometrik izomerlik
• E) Optik izomerlik

Doğru cevap: C — Bütan ile izobütan arasındaki fark zincir izomerliğidir: biri düz, öteki dallanmış karbon iskeleti taşır.

1. İki bileşiğin de formülü $C_4H_{10}$; atom sayıları eşit olduğu için izomerdirler.
2. Bütanda dört karbon uç uca dizilir. İzobütanda ise üç karbonluk bir zincirin orta karbonuna bir metil grubu dallanır; iskeletin kendisi değişmiştir.
3. Değişen ne bir fonksiyonel grup ne de bir grubun konumudur; doğrudan karbon iskeletinin dallanma düzenidir. Bu türe zincir izomerliği denir.
4. Denetleyelim: dallanma temas yüzeyini küçültür ve London kuvvetlerini zayıflatır ✓ — bütanın kaynama noktası yaklaşık $-0,5$ °C iken izobütanınki $-11,7$ °C dolayındadır.

3. Bir alkende çift bağın zincirin birinci ya da ikinci karbonunda bulunması iki farklı bileşik verir. Bu izomerlik türü nedir?

• A) Zincir izomerliği
• B) Konum izomerliği; iskelet aynıdır, değişen çift bağın yeridir
• C) Fonksiyonel grup izomerliği
• D) Optik izomerlik
• E) İzomerlik yoktur

Doğru cevap: B — Çift bağın zincir üzerindeki yerinin değişmesi konum izomerliği verir; karbon iskeleti aynı kalır.

1. İki yapıyı yazalım: 1-büten $CH_2=CH-CH_2-CH_3$ ve 2-büten $CH_3-CH=CH-CH_3$. İkisinin de formülü $C_4H_8$.
2. Karbon iskeletine bakalım: her ikisinde de dört karbon düz zincir hâlinde dizilmiş, hiç dallanma yok. Demek ki fark iskelette değil.
3. Fonksiyonel gruba bakalım: ikisi de alken, ikisinde de bir çift bağ var. Değişen tek şey çift bağın birinci mi ikinci karbonda mı bulunduğu — bu, konum izomerliğidir.
4. Denetleyelim: adlandırmadaki 1 ve 2 numaraları tam bu farkı belirtmek için yazılıyor ✓ ve iki bileşiğin kaynama noktaları da farklı ölçülüyor.

4. Tabloda fonksiyonel grup izomerliği örnekleri verilmiş, biri boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan bileşik sınıfı hangisidir?

• A) Alkol
• B) Karboksilik asit
• C) Keton (aseton)
• D) Eter
• E) Ester

Doğru cevap: C — Propanalın fonksiyonel grup izomeri ketondur; $C_3H_6O$ formülüne uyan keton asetondur.

1. Tablonun kurgusu şu: aynı formüle uyan iki farklı bileşik sınıfı. Üst satırda $C_2H_6O$ için alkol ile eter eşleştirilmiş.
2. Alt satırda $C_3H_6O$ ve propanal veriliyor. Aldehit olan propanalda karbonil grubu zincirin ucundadır: $CH_3-CH_2-CHO$.
3. Aynı atomlarla karbonil grubunu zincirin içine, orta karbona koyalım: $CH_3-CO-CH_3$. Atomları sayalım — 3 karbon, 6 hidrojen, 1 oksijen; formül yine $C_3H_6O$. Bu bileşik aseton, yani bir ketondur.
4. Denetleyelim: iki bileşik de karbonil taşıyor ama sınıfları farklı ✓ — tablonun aradığı fonksiyonel grup izomerliği böylece sağlanıyor.

5. Etanol ile dimetil eterin aynı molekül formülüne sahip olmasına karşın kaynama noktalarının çok farklı olduğu ölçülmüştür. Bu farkın nedeni nedir?

etanol: O-H var; eter: yok

• A) Etanolde hidroksil grubu bulunması ve molekülleri arasında hidrojen bağı kurulması
• B) Eterin daha ağır olması
• C) Etanolün iyonik olması
• D) Eterin polar olması
• E) Ölçüm hatası

Doğru cevap: A — Kaynama noktası farkı, etanolde hidroksil grubu bulunmasından ve molekülleri arasında hidrojen bağı kurulmasından gelir.

1. İki bileşiğin de formülü $C_2H_6O$; molekül kütleleri eşit, öyleyse London kuvvetleri de birbirine çok yakındır. Fark başka bir yerden gelmeli.
2. Yapıya bakalım: etanolde oksijen doğrudan bir hidrojene bağlıdır ($CH_3CH_2-OH$); dimetil eterde ise oksijen iki karbon arasında sıkışmıştır ($CH_3-O-CH_3$) ve üzerinde hidrojen yoktur.
3. Hidrojen bağı, oksijene doğrudan bağlı hidrojen ister. Etanol molekülleri birbirine hidrojen bağıyla tutunur, eterde bu bağ kurulamaz. Bağları koparmak ek enerji gerektirdiği için etanol 78 °C dolayında, dimetil eter ise $-24$ °C dolayında kaynar.
4. Denetleyelim: kütleler birebir eşit, tek fark hidrojen bağı ✓ — yüz dereceyi aşan fark bu tek etkenle açıklanıyor.

6. Geometrik (cis-trans) izomerliğin ortaya çıkabilmesi için gereken koşul sorulmaktadır. Bu koşul nedir?

cis-trans: çift bağda dönme yok

• A) Molekülün büyük olması
• B) Molekülün polar olması
• C) Çift bağ ya da halka nedeniyle dönmenin engellenmiş olması ve bağın iki ucunda farklı grupların bulunması
• D) Molekülün ağır olması
• E) Molekülün doymuş olması

Doğru cevap: C — Geometrik izomerlik için dönmenin engellenmesi ve bağın iki ucunda farklı grupların bulunması gerekir.

1. Tek bağ çevresinde serbest dönme vardır; bu yüzden kâğıt üzerinde farklı çizilen yapılar aslında dönerek birbirine geçen tek bir bileşiktir.
2. Çift bağ ya da halka bu dönmeyi kilitler. Artık gruplar düzlemin aynı yanında (cis) ya da karşı yanlarında (trans) sabitlenir ve bu iki yerleşim birbirine dönüşemez.
3. İkinci koşul da zorunludur: çift bağın aynı ucundaki iki grup birbirinin aynıysa yer değiştirmek yeni bir yapı vermez. 1,1-dikloretende geometrik izomer yoktur, 1,2-dikloretende vardır.
4. Denetleyelim: iki koşul birlikte sağlandığında cis ve trans ayrı bileşik olur ✓ — kaynama noktaları ve polarlıkları farklı ölçülür.

7. Molekül formülü $C_4H_{10}$ olan alkanın kaç zincir izomeri bulunur?

C_4H_{10}: 2 zincir izomeri

• A) 1
• B) 2
• C) 3
• D) 4
• E) 5

Doğru cevap: B — Molekül formülü $C_4H_{10}$ olan alkanın 2 zincir izomeri vardır: n-bütan ve izobütan.

1. Önce formülü sınayalım: alkanlar $C_nH_{2n+2}$ kalıbına uyar. $n=4$ için hidrojen sayısı $2 \times 4 + 2 = 10$ çıkar; formül tutuyor, bileşik doymuş bir alkandır.
2. Dört karbonu düz dizelim: $CH_3-CH_2-CH_2-CH_3$, yani n-bütan. Birinci iskelet bu.
3. Şimdi bir karbonu dal yapalım. Geriye kalan üç karbonluk zincirin ancak orta karbonuna bağlanabilir; uç karbona bağlansaydı yeniden düz dört karbonlu zincir elde edilirdi. Böylece izobütan çıkar ve başka seçenek kalmaz.
4. Denetleyelim: iki yapıda da karbon 4, hidrojen 10 ✓ ve üçüncü bir dallanma düzeni kurulamıyor — toplam 2 izomer.

8. Molekül formülü $C_5H_{12}$ olan alkanın kaç zincir izomeri bulunur?

C_5H_{12}: 3 zincir izomeri

• A) 2
• B) 4
• C) 5
• D) 3
• E) 6

Doğru cevap: D — Beş karbon üç farklı iskelet kurabilir: düz zincir, dört karbonlu zincire bir metil, üç karbonlu zincire iki metil. Karbon sayısı arttıkça bu sayı hızla büyür.

1. Düz zincir: n-pentan
2. Dört karbonlu zincir + bir metil
3. Üç karbonlu zincir + iki metil → toplam 3

9. İzomerlerin farklı bileşikler sayılmasının gerekçesi sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Aynı atomları içermeleri
• B) Aynı kütlede olmaları
• C) Farklı yapıya sahip olmaları nedeniyle erime, kaynama noktaları ve kimyasal davranışlarının farklı olması
• D) Farklı elementlerden oluşmaları
• E) Farklı sayıda atom içermeleri

Doğru cevap: C — İzomerler ayrı bileşiktir; farklı yapıları erime-kaynama noktalarını ve kimyasal davranışlarını farklı kılar.

1. Bir bileşiği tanımlayan, içindeki atom sayıları değil atomların bağlanma düzenidir; özellikler bu düzenden doğar.
2. Örneği açalım: etanol ile dimetil eterin formülü de kütlesi de aynıdır. Yine de etanol sıvıdır ve sodyumla tepkimeye girip hidrojen açığa çıkarır; dimetil eter gazdır ve bu tepkimeyi vermez.
3. Fiziksel ve kimyasal davranışları farklı olan iki madde birbirinin yerine geçemez; kimyada bu, ortada iki ayrı bileşik olduğu anlamına gelir.
4. Denetleyelim: aynı atomları içermek ve aynı kütlede olmak zaten bütün izomerler için geçerli ✓ — onları ayrı bileşik yapan ölçüt yapıdan gelen özellik farkıdır.

10. Tabloda aynı formüllü iki izomer karşılaştırılmış, biri boş bırakılmıştır. Tabloda eksik kalan değer için ne söylenir?

• A) 36 °C’den yüksektir
• B) 36 °C’den düşüktür; dallanma temas yüzeyini azaltır
• C) 36 °C’ye eşittir
• D) Belirlenemez
• E) Kaynamaz

Doğru cevap: B — Neopentanın kaynama noktası 36 °C değerinden düşüktür; dallanma temas yüzeyini azaltıp London kuvvetlerini zayıflatır.

1. İki bileşiğin de formülü $C_5H_{12}$; kütleler eşit olduğu için kaynama noktası farkı kütleden gelemez.
2. İkisi de apolar alkandır, moleküller arasında yalnız London kuvvetleri vardır. Bu kuvvetin büyüklüğü moleküllerin birbirine değen yüzeyiyle artar.
3. n-Pentan uzun bir çubuk gibidir; moleküller boylarınca yan yana yapışır. Neopentan ise dört dalıyla küresele yaklaşır ve küre en küçük yüzeyli biçimdir. Daha az temas, daha zayıf çekim, dolayısıyla daha düşük kaynama noktası demektir.
4. Denetleyelim: ölçülen değerler n-pentan için 36 °C, neopentan için yaklaşık 9,5 °C ✓ — beklenen yön doğrulanıyor.

11. Bir bileşiği tanımlamak için molekül formülünün tek başına yeterli olmadığı belirtilmektedir. Bu yetersizliğin nedeni nedir?

• A) Formülün yanlış yazılması
• B) Formülün okunamaması
• C) Formülün uzun olması
• D) Aynı formüle sahip birden çok izomerin bulunabilmesi; formül atomların bağlanma düzenini göstermez
• E) Atom sayısının bilinmemesi

Doğru cevap: D — Molekül formülü atomların bağlanma düzenini göstermediği için aynı formüle birden çok izomer uyabilir; bu yüzden tek başına yetmez.

1. Kapalı formül yalnız iki bilgi taşır: hangi elementler ve her birinden kaç tane. Atomların hangi sırayla ve hangi düzende bağlandığını söylemez.
2. Aynı atom listesi çoğu zaman birden fazla düzenle kurulabilir: $C_2H_6O$ için iki (etanol ve dimetil eter), $C_4H_{10}$ için iki, $C_5H_{12}$ için üç farklı yapı yazılabilir.
3. Bu yapılar farklı bileşiklerdir; biri gaz öteki sıvı olabilir. Formül hangisinin kastedildiğini ayırt edemediği için organik kimyada yapı formülleri ve sistematik adlar kullanılır.
4. Denetleyelim: karbon sayısı büyüdükçe aynı formüle uyan izomer sayısı hızla artıyor ✓ — formülün ayırt etme gücü daha da azalıyor.

12. Asetik asit ile metil format aynı molekül formülüne sahiptir. Bu ikisi hangi izomerlik türüne örnektir?

• A) Zincir izomerliği
• B) Konum izomerliği
• C) Geometrik izomerlik
• D) Fonksiyonel grup izomerliği; biri karboksilik asit, diğeri esterdir
• E) Optik izomerlik

Doğru cevap: D — Asetik asit ile metil format fonksiyonel grup izomeridir: biri karboksilik asit, öteki esterdir.

1. Formülleri çıkaralım: asetik asit $CH_3COOH$, atomları sayınca $C_2H_4O_2$. Metil format $HCOOCH_3$, o da $C_2H_4O_2$. Formüller aynı, demek ki izomerdirler.
2. Yapılara bakalım: asetik asitte karbonil karbonuna doğrudan bir hidroksil bağlıdır, yani karboksil grubu ($-COOH$) vardır. Metil formatta ise karbonil bir oksijen köprüsüyle metil grubuna bağlıdır, yani ester grubu ($-COO-$) vardır.
3. Değişen ne iskelet ne de bir grubun konumudur; doğrudan fonksiyonel grubun kendisidir. Bu tür, fonksiyonel grup izomerliğidir.
4. Denetleyelim: asetik asit sulu çözeltide asit gibi davranıp sodyum bikarbonatla karbondioksit verir, metil format vermez ✓ — kimyasal davranış farkı grup farkını doğruluyor.

13. İlaç sanayisinde bir molekülün izomerlerinin ayrı ayrı incelenmesinin nedeni sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) İzomerlerin ucuz olması
• B) İzomerlerin aynı davranması
• C) İzomerlerin ağır olması
• D) İzomerlerin renkli olması
• E) Bir izomer tedavi edici etki gösterirken diğerinin etkisiz ya da zararlı olabilmesi

Doğru cevap: E — İlaç sanayisinde izomerler ayrı ayrı incelenir; çünkü bir izomer tedavi edici etki gösterirken öteki etkisiz ya da zararlı olabilir.

1. İlaç etkisi, molekülün vücuttaki hedef proteine oturmasıyla başlar. Bu oturma anahtarın kilide uyması gibidir ve moleküllerin uzaydaki biçimine duyarlıdır.
2. İzomerlerin atom listesi aynı olsa da üç boyutlu biçimleri farklıdır. Biri hedef cebe tam oturup etkiyi başlatırken öteki hiç oturamayabilir; bu durumda ikinci izomer etkisiz kalır.
3. Daha kötüsü, hedefe oturamayan izomer başka bir proteine bağlanıp istenmeyen etki doğurabilir. Bu yüzden ruhsat süreçlerinde izomerlerin etkinliği ve güvenliği ayrı ayrı gösterilir; birçok ilaç tek izomer olarak üretilir.
4. Denetleyelim: aynı formül aynı etkiyi güvence altına alsaydı böyle bir ayrıştırma gereksiz olurdu ✓ — uygulamadaki zorunluluk biçim farkının önemini gösteriyor.

14. Grafikte alkanların izomer sayıları karbon sayısına göre verilmiştir. Grafiğin giderek dikleşmesinin nedeni nedir?

• A) Zincir uzadıkça olası dallanma düzenlerinin çok daha hızlı çoğalması
• B) Ölçüm hatası
• C) Karbonun değişmesi
• D) Hidrojenin azalması
• E) Bağların güçlenmesi

Doğru cevap: A — Eğri dikleşir; çünkü zincir uzadıkça olası dallanma düzenlerinin sayısı çok daha hızlı çoğalır.

1. Grafiği okuyalım: karbon sayısı arttıkça izomer sayısı önce yavaş, sonra hızla büyüyor. Artış doğrusal olsaydı grafik düz bir doğru olurdu.
2. Nedenini sayarak görelim: $C_4H_{10}$ için 2, $C_5H_{12}$ için 3, $C_6H_{14}$ için 5, $C_7H_{16}$ için 9 izomer vardır. Her yeni karbon hem dalın bağlanabileceği yeni bir yer hem de daha uzun dal seçeneği ekler.
3. Seçenekler birbiriyle çarpıldığı için toplam düzen sayısı toplamayla değil katlanarak artar; eğrinin dikleşmesi bunun grafikteki görünümüdür.
4. Denetleyelim: ardışık farklara bakalım — 1, 2, 4 diye büyüyor ✓ artışın kendisi de arttığı için eğri gitgide dikleşiyor.

15. Bir alken ile aynı formüldeki halkalı doymuş bir bileşiğin izomer olduğu görülmektedir. Bu izomerliğin nedeni nedir?

• A) Halka kapanışının da bir pi bağı gibi iki hidrojen eksiltmesi ve iki yapının aynı formüle ulaşması
• B) İkisinin aynı bileşik olması
• C) Halkanın doymamış olması
• D) Alkenin halkalı olması
• E) Ölçüm hatası

Doğru cevap: A — Halka kapanışı da bir pi bağı gibi iki hidrojen eksiltir; bu yüzden alken ile halkalı doymuş bileşik aynı formüle ulaşır.

1. Açık zincirli doymuş alkanın formülü $C_nH_{2n+2}$ kalıbına uyar; bu, o karbon iskeletinin taşıyabileceği en çok hidrojen sayısıdır.
2. Bir çift bağ kurmak, iki karbonun birer hidrojenini bırakmasını gerektirir; formül $C_nH_{2n}$ olur. Örneğin propen $C_3H_6$.
3. Halka kapatmak için de zincirin iki ucundaki karbonlar birer hidrojen bırakıp birbirine bağlanır; sonuç yine $C_nH_{2n}$. Siklopropan da $C_3H_6$. İki farklı yapı aynı formüle vardığına göre izomerdirler.
4. Denetleyelim: propen brom suyunun rengini açar, siklopropan açmaz ✓ — formülleri aynı olan bu iki bileşik gerçekten farklı davranıyor.

16. Aynı formüllü bir alkol ile bir eteri deneyle ayırt etmek istenmektedir. En pratik ölçüt nedir?

• A) Renklerini karşılaştırmak
• B) Kütlelerini karşılaştırmak
• C) Hacimlerini ölçmek
• D) Kaynama noktalarını karşılaştırmak; hidrojen bağı yapan alkolünki belirgin biçimde yüksektir
• E) Sıcaklıklarını ölçmek

Doğru cevap: D — En pratik ölçüt kaynama noktalarını karşılaştırmaktır; hidrojen bağı kuran alkolünki belirgin biçimde yüksek çıkar.

1. İki bileşiğin formülü ve kütlesi aynı olduğu için tartmak, hacim ölçmek ya da renge bakmak hiçbir ayrım sağlamaz.
2. Yapı farkının ölçülebilir bir özelliğe dönüşmesi gerekir. Alkoldeki $-OH$ grubu moleküller arasında hidrojen bağı kurar; eterde oksijene bağlı hidrojen bulunmadığı için bu bağ kurulamaz.
3. Hidrojen bağlarını koparmak ek enerji gerektirir ve kaynama noktasını yükseltir. Etanol 78 °C dolayında kaynarken aynı formüldeki dimetil eter $-24$ °C dolayında kaynar; fark yüz dereceyi aşar.
4. Denetleyelim: basit bir ısıtma düzeneği ve termometreyle bu fark rahatlıkla görülür ✓ — yüksek sıcaklıkta kaynayan örnek alkoldür.

17. Bir alkenin adlandırılmasında çift bağın numarasının belirtilmesinin gerekçesi sorulmaktadır. Doğru açıklama hangisidir?

• A) Adlandırmayı uzatmak
• B) Çift bağın farklı karbonlarda bulunmasının farklı bileşikler vermesi; konum izomerlerini ayırt etmek gerekir
• C) Kütleyi belirtmek
• D) Rengi belirtmek
• E) Bağ sayısını belirtmek

Doğru cevap: B — Numara yazılır; çünkü çift bağın farklı karbonlarda bulunması farklı bileşikler verir ve konum izomerlerinin ayırt edilmesi gerekir.

1. $C_4H_8$ formülüne uyan düz zincirli iki alken yazalım: $CH_2=CH-CH_2-CH_3$ ve $CH_3-CH=CH-CH_3$.
2. İkisinde de dört karbon düz dizilmiş ve bir çift bağ var; tek fark çift bağın birinci mi ikinci karbonda mı bulunduğu. Bunlar konum izomeridir, yani ayrı bileşiklerdir.
3. Numara kullanılmasaydı ikisi de yalnız "büten" adını taşırdı ve hangisinden söz edildiği anlaşılmazdı. 1-büten ve 2-büten adları bu karışıklığı önler.
4. Denetleyelim: 1-bütenin kaynama noktası yaklaşık $-6$ °C, 2-bütenin ise 0 °C dolayındadır ✓ — farklı kaynama noktaları ayrı bileşik olduklarını doğruluyor.

18. Cis ve trans izomerlerin fiziksel özelliklerinin farklı olduğu ölçülmüştür. Bu farkın nedeni nedir?

• A) Farklı atom içermeleri
• B) Farklı kütlede olmaları
• C) Farklı renkte olmaları
• D) Farklı sıcaklıkta olmaları
• E) Grupların uzaydaki yerleşiminin molekülün biçimini ve polarlığını değiştirmesi

Doğru cevap: E — Cis yapıda gruplar aynı tarafta olduğu için molekül bükülür ve genellikle polardır; trans yapıda karşılıklı yerleşim daha düz ve simetrik bir molekül verir. Doymamış yağlardaki cis bükümü de aynı nedenle önemlidir.

1. Grupların yerleşimi farklıdır.
2. Molekülün biçimi ve polarlığı değişir.
3. Erime ve kaynama noktaları farklılaşır.

19. Bir öğrenci elindeki iki sıvının izomer olup olmadığını araştırmaktadır. Hangi bulgu izomerliği destekler?

• A) Renklerinin aynı olması
• B) Hacimlerinin aynı olması
• C) Aynı kapta bulunmaları
• D) Kokularının aynı olması
• E) Aynı molekül formülüne sahip olmaları ama kaynama noktalarının farklı çıkması

Doğru cevap: E — İzomerliği destekleyen bulgu, molekül formüllerinin aynı ama kaynama noktalarının farklı çıkmasıdır.

1. İzomerlik iki koşulu birden ister: formüller aynı olacak, yapı ve özellikler farklı olacak. Öyleyse tek bir bulgu yetmez, ikisi birlikte aranmalı.
2. Formüllerin aynı olması tek başına yeterli değildir; iki örnek pekâlâ aynı bileşik de olabilir. Bu olasılığı dışlayan şey, ölçülebilir bir özellik farkıdır.
3. Kaynama noktasının farklı çıkması moleküller arası etkileşimlerin, dolayısıyla yapıların farklı olduğunu gösterir. Aynı formül ile farklı kaynama noktası bir arada geldiğinde elde iki ayrı izomer var demektir.
4. Denetleyelim: renk, hacim ya da koku benzerliği yapı hakkında bilgi vermiyor ✓ — yalnız iki koşulu birlikte sınayan bulgu izomerliği destekler.

20. İzomerlerin molekül formülleri aynı, yapıları ve özellikleri farklıdır; zincir, konum, fonksiyonel grup ve geometrik izomerlik türleri vardır. Bu bilgiye dayanarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

• A) Etanol ile dimetil eter fonksiyonel grup izomeridir.
• B) Dallanmış alkanın kaynama noktası düz zincirliden düşüktür.
• C) Karbon sayısı arttıkça izomer sayısı hızla büyür.
• D) Molekül formülü bileşiği tek başına belirlemez.
• E) İzomerler aynı formüle sahip olduğu için aynı kimyasal davranışı gösterir.

Doğru cevap: E — Söylenemeyen yargı, izomerlerin aynı kimyasal davranışı göstermesidir; davranışı belirleyen formül değil yapıdır.

1. Öncül iki şey söylüyor: izomerlerin formülleri aynı, yapıları ve özellikleri farklıdır; ayrıca zincir, konum, fonksiyonel grup ve geometrik izomerlik türleri vardır.
2. Şıkları öncüle bağlayalım: etanol-dimetil eter çifti fonksiyonel grup izomerliğinin örneğidir, dallanmanın kaynama noktasını düşürmesi ve karbon sayısıyla izomer sayısının hızla büyümesi yapı farkının sonuçlarıdır, formülün tek başına yetmemesi de bu türlerin varlığından çıkar.
3. Geriye kalan yargı öncülle doğrudan çelişir: öncül "özellikleri farklıdır" derken, o yargı kimyasal davranışın aynı olduğunu ileri sürüyor.
4. Denetleyelim: etanol sodyumla tepkimeye girip hidrojen açığa çıkarır, aynı formüldeki dimetil eter çıkarmaz ✓ — aynı formül aynı davranışı getirmiyor.