Standart Hücre Potansiyeli

1. Standart hücre potansiyelinin nasıl hesaplandığı sorulmaktadır. Doğru bağıntı hangisidir?

E^{\circ}_{h\ddot{u}cre} = E^{\circ}_{katot} - E^{\circ}_{anot}

• A) Anot potansiyelinden katot potansiyeli çıkarılır
• B) İki potansiyel toplanır
• C) İki potansiyel çarpılır
• D) Katot potansiyelinden anot potansiyeli çıkarılır
• E) İki potansiyel bölünür

Doğru cevap: D — Standart indirgenme potansiyelleri kullanıldığında hücre potansiyeli katot eksi anottur.

1. Tablolarda hangi değerlerin verildiğini belirleyelim: bütün yarı hücreler İNDİRGENME yönünde yazılır ve potansiyelleri o yöne göre verilir.
2. Ama hücrede yalnız katot indirgenir; anotta tepkime ters yönde, yükseltgenme olarak yürür. Anodun yükseltgenme potansiyeli, tablodaki indirgenme değerinin işaret değiştirmiş hâlidir.
3. İkisini toplarsak: E°hücre = E°katot + (−E°anot) = E°katot − E°anot. Çıkarma işleminin nedeni budur; anodun yönü ters çevrildiği için işaret döner.
4. Denetleyelim: doğru seçimde sonuç pozitif çıkıyor ✓ — istemli bir hücrede beklenen budur.

2. Standart elektrot potansiyellerinin bir referansa göre ölçüldüğü belirtilmektedir. Bu referans nedir ve değeri kaçtır?

• A) Bakır elektrot; 1 V
• B) Standart hidrojen elektrodu; tam olarak 0 V kabul edilir
• C) Çinko elektrot; −1 V
• D) Platin elektrot; 2 V
• E) Gümüş elektrot; 0,8 V

Doğru cevap: B — Tek bir elektrodun potansiyeli ölçülemez; standart hidrojen elektroduna tam olarak 0 V atanır ve bütün değerler ona göre verilir.

1. Ölçmenin sınırını koyalım: voltmetre ancak iki nokta ARASINDAKİ farkı gösterir. Tek bir elektrodun mutlak potansiyelini ölçmenin yolu yoktur.
2. Öyleyse ortak bir sıfır noktası seçilmelidir. Bu, yükseklik ölçümündeki deniz seviyesine benzer: deniz seviyesi doğanın verdiği bir sıfır değildir, uzlaşımla seçilmiştir; ama herkes aynı sıfırı kullandığı için ölçümler karşılaştırılabilir.
3. Elektrokimyada bu sıfır noktası standart hidrojen elektrodudur ve potansiyeli tam olarak 0 V kabul edilir. Tablolardaki bütün değerler bu elektroda karşı ölçülmüş farklardır.
4. Denetleyelim: seçim keyfî ama tutarlı ✓ — başka bir elektrot seçilseydi bütün değerler aynı miktarda kayar, farklar değişmezdi.

3. Bir redoks tepkimesinin kendiliğinden gerçekleşip gerçekleşmeyeceği hücre potansiyelinden anlaşılmaktadır. İstemlilik ölçütü nedir?

E^{\circ} > 0 \Rightarrow istemli

• A) Potansiyelin sıfır olması
• B) Potansiyelin negatif olması
• C) Potansiyelin pozitif olması
• D) Potansiyelin büyük olması yeterlidir, işareti önemsizdir
• E) Potansiyelin ölçülememesi

Doğru cevap: C — Pozitif hücre potansiyeli tepkimenin istemli olduğunu, yani kendiliğinden yürüyeceğini gösterir.

1. İşaretin ne anlattığını koyalım: hücre potansiyeli, tepkimenin elektronları yazıldığı yönde itme gücüdür.
2. Pozitif çıkması, bu itmenin gerçekten o yönde olduğu anlamına gelir; tepkime kendiliğinden yürür ve dışarıya elektrik enerjisi verir. Galvanik hücre böyle çalışır.
3. Negatif çıkması ise tepkimenin o yönde yürümediğini gösterir. Yürütülmesi için dışarıdan voltaj uygulamak, yani elektroliz yapmak gerekir. Öyleyse istemlilik ölçütü potansiyelin POZİTİF olmasıdır; büyüklüğü tek başına yetmez.
4. Denetleyelim: sıfır potansiyel dengeyi gösteriyor ✓ — orada hiçbir yönde net ilerleme yok.

4. Bir hücrede katot yarı hücresinin standart potansiyeli +0,34 V, anot yarı hücresininki −0,76 V’tur. Standart hücre potansiyeli kaç V’tur?

E^{\circ} = E_{katot} - E_{anot}

• A) 0,42
• B) 1,10
• C) −0,42
• D) −1,10
• E) 0,34

Doğru cevap: B — Katot eksi anot işlemi yapılır; negatif bir sayıyı çıkarmak toplamaya dönüşür ve 0,34 − (−0,76) = 1,10 V.

1. Verilenleri yazalım: katot yarı hücresi +0,34 V, anot yarı hücresi −0,76 V. Bağıntı E° = E°katot − E°anot.
2. Değerleri yerleştirelim: E° = 0,34 − (−0,76). Buradaki işaret işlemi konunun en sık hata yapılan yeridir.
3. Negatif bir sayıyı çıkarmak, onu toplamaya dönüşür: 0,34 + 0,76 = 1,10 V. Hücrenin standart potansiyeli 1,10 volttur.
4. Denetleyelim: sonuç pozitif ✓ — katot ve anot doğru seçilmiş bir hücrede beklenen bu.

5. İki yarı hücreden hangisinin anot olacağı belirlenmektedir. Doğru ölçüt nedir?

• A) Standart indirgenme potansiyeli küçük olan anot olur; o metal daha kolay yükseltgenir
• B) Potansiyeli büyük olan anot olur
• C) Kütlesi büyük olan anot olur
• D) Rastgele seçilir
• E) İkisi de anot olabilir

Doğru cevap: A — İndirgenme potansiyeli küçük olan tür indirgenmeye isteksiz, yükseltgenmeye isteklidir; anot odur.

1. Tablodaki değerin ne ölçtüğünü hatırlayalım: bir türün indirgenmeye, yani elektron almaya ne kadar istekli olduğunu. Büyük değer, güçlü bir indirgenme isteği demektir.
2. Bir hücrede yalnız biri indirgenebilir. Öyleyse indirgenme isteği daha büyük olan tür katot olur; öteki tür ise ters yönde, yükseltgenerek tepkimeye girmek zorundadır.
3. Yükseltgenmenin gerçekleştiği elektrot anot olduğuna göre, standart indirgenme potansiyeli KÜÇÜK olan yarı hücre anottur. Bu seçim aynı zamanda hücre potansiyelinin pozitif çıkmasını da güvenceye alır.
4. Denetleyelim: ters seçim yapılsaydı ✓ — E° negatif çıkar, yani hücrenin o yönde çalışmayacağı anlaşılırdı.

6. Bir yarı tepkime denklemi iki ile çarpılarak elektron sayıları eşitlenmektedir. Standart elektrot potansiyeli nasıl değişir?

E^{\circ}: siddet ozelligi

• A) İki katına çıkar
• B) Yarıya iner
• C) Değişmez; potansiyel maddenin miktarına bağlı olmayan bir şiddet özelliğidir
• D) Sıfırlanır
• E) İşareti değişir

Doğru cevap: C — Potansiyel elektron başına enerjidir; madde miktarına bağlı olmayan bir şiddet özelliğidir ve katsayıyla değişmez.

1. Yarı tepkimeyi iki ile çarpmanın ne değiştirdiğini görelim: tepkimeye giren madde miktarı ve aktarılan elektron sayısı iki katına çıkar. Yani TOPLAM enerji de iki katına çıkar.
2. Ama potansiyel toplam enerjiyi ölçmez. Volt, coulomb başına joule demektir; yani birim yüke düşen enerjiyi verir.
3. Hem toplam enerji hem toplam yük iki katına çıktığında oranları değişmez. Öyleyse potansiyel aynı kalır. Sıcaklık ve yoğunluk gibi, madde miktarına bağlı olmayan şiddet özelliklerindendir.
4. Denetleyelim: iki pil seri bağlanırsa voltaj artıyor ✓ — ama bu katsayı değiştirmek değil, ayrı hücreler eklemektir.

7. Bir galvanik hücrede elektrotların yüzey alanı büyütülmektedir. Hücre potansiyeli nasıl değişir?

• A) Artar
• B) Azalır
• C) Sıfırlanır
• D) İşaret değiştirir
• E) Değişmez; yüzey alanı akım şiddetini etkiler, potansiyeli değil

Doğru cevap: E — Potansiyel türlerin kimyasal doğasıyla belirlenir; yüzey alanı akım şiddetini etkiler, voltajı değil.

1. İki büyüklüğü ayıralım: potansiyel (voltaj) elektronları itme gücüdür; akım şiddeti ise birim zamanda kaç elektronun aktığıdır.
2. Elektrot yüzeyi büyütüldüğünde tepkimenin gerçekleşebileceği alan artar; birim zamanda daha çok tanecik tepkimeye girer. Bu, akımı büyütür.
3. Ama her bir elektronun taşıdığı enerji değişmez; o, elektrotların kimyasal doğasına bağlıdır. Potansiyel birim yük başına enerji olduğu için aynı kalır. Yüzey alanı voltajı değiştirmez.
4. Denetleyelim: büyük pil ile küçük pil aynı voltajı veriyor ✓ — kalem pil de büyük pil de 1,5 V, ama büyüğü daha uzun süre ve daha çok akım verebiliyor.

8. Standart olmayan koşullarda hücre potansiyelinin standart değerden farklı ölçüldüğü bilinmektedir. Katot bölmesindeki iyon derişimi artırılırsa potansiyel nasıl değişir?

• A) Artar; indirgenme yönüne doğru itilen tepkime daha isteklidir
• B) Azalır
• C) Değişmez
• D) Sıfırlanır
• E) İşaret değiştirir

Doğru cevap: A — Katotta iyon indirgenen taraftır; derişimi artırmak tepkimeyi ileri yöne iter ve hücre potansiyelini yükseltir.

1. Katotta ne olduğunu yazalım: çözeltideki iyonlar elektron alıp metale dönüşüyor. Yani o iyon, tepkimenin GİRENİ konumunda.
2. Le Chatelier ilkesini uygulayalım: bir tepkimede giren maddenin derişimi artırılırsa sistem onu harcamak için ileri yöne itilir.
3. Hücre potansiyeli, tepkimenin ileri yönde ilerleme isteğinin ölçüsüdür. Katottaki iyon derişimi artırıldığında bu istek büyür; öyleyse potansiyel standart değerinden yüksek çıkar.
4. Denetleyelim: anot bölmesindeki iyon derişimi artırılsaydı ✓ — o iyon ürün olduğu için tepkime geri yöne itilir ve potansiyel düşerdi.

9. Tabloda iki yarı hücrenin standart potansiyelleri verilmiştir. Bu ikisiyle kurulan hücrenin potansiyeli kaç V’tur?

• A) 0,36
• B) 0,80
• C) −1,24
• D) 1,24
• E) −0,36

Doğru cevap: D — Potansiyeli büyük olan katot, küçük olan anot seçilir; E° = 0,80 − (−0,44) = 1,24 V.

1. Tablodaki değerleri okuyalım: X yarı hücresi +0,80 V, Y yarı hücresi −0,44 V.
2. Rolleri belirleyelim: indirgenme potansiyeli büyük olan indirgenir, yani katot olur. Öyleyse X katot, Y anottur. Bu seçim hücrenin kendiliğinden çalışmasını sağlar.
3. Bağıntıyı uygulayalım: E° = E°katot − E°anot = 0,80 − (−0,44) = 0,80 + 0,44 = 1,24 V.
4. Denetleyelim: sonuç pozitif ✓ — roller doğru dağıtıldığında beklenen buydu; ters seçimde −1,24 V çıkardı.

10. Metallerin aktiflik sıralamasının standart potansiyellerle ilişkisi sorulmaktadır. Doğru ilişki hangisidir?

• A) Aktiflik potansiyelle ilgisizdir
• B) Aktif metaller büyük indirgenme potansiyeline sahiptir
• C) Aktiflik yalnız kütleye bağlıdır
• D) Aktiflik yalnız renge bağlıdır
• E) Aktif metallerin indirgenme potansiyeli küçüktür; elektron vermeye yatkındırlar

Doğru cevap: E — Aktif metaller elektron vermeye yatkındır, yani indirgenmeye isteksizdir; indirgenme potansiyelleri küçüktür.

1. Aktifliğin ne demek olduğunu koyalım: bir metalin elektron vermeye, yani yükseltgenmeye ne kadar yatkın olduğu. Potasyum ve sodyum çok aktiftir, altın ve platin ise soydur.
2. Tablodaki değer ise tersini ölçer: indirgenmeye, yani elektron ALMAYA isteği. İki eğilim birbirinin karşıtıdır.
3. Öyleyse elektron vermeye çok istekli bir metal, elektron almaya çok isteksizdir; indirgenme potansiyeli küçük, hatta büyük negatif çıkar. Potasyumun −2,9 V, altının +1,5 V dolayında olması bunun sonucudur.
4. Denetleyelim: aktif metaller doğada bileşik hâlde bulunuyor ✓ — kolay yükseltgendikleri için serbest hâlde kalamıyorlar.

11. Bakır bir çubuğun çinko sülfat çözeltisine daldırıldığında hiçbir değişimin gözlenmediği bilinmektedir. Bu gözlemin açıklaması nedir?

• A) Çözeltinin seyreltik olması
• B) Bakırın çinkodan daha soy olması; hesaplanan hücre potansiyeli negatif olduğu için tepkime istemsizdir
• C) Bakırın çözünmemesi
• D) Sıcaklığın düşük olması
• E) Çubuğun ince olması

Doğru cevap: B — Bakır çinkodan daha soydur; hesaplanan hücre potansiyeli negatif çıktığı için tepkime istemsizdir ve gerçekleşmez.

1. Gerçekleşmesi beklenen tepkimeyi yazalım: bakır çubuk yükseltgenip çözeltiye geçecek, çinko iyonları indirgenip metal olarak çökecek. Yani katot çinko, anot bakır olacak.
2. Potansiyelleri karşılaştıralım: bakırın standart indirgenme potansiyeli çinkonunkinden büyüktür. Öyleyse katot olması gereken çinko, indirgenmeye daha isteksiz olan taraftır.
3. Bağıntıyı uygulayalım: E° = E°katot − E°anot = (küçük değer) − (büyük değer) < 0. Negatif potansiyel tepkimenin istemsiz olduğunu gösterir; kendiliğinden yürümez ve hiçbir değişim gözlenmez.
4. Denetleyelim: tersi yapılsaydı ✓ — çinko çubuk bakır sülfat çözeltisine daldırılsaydı potansiyel pozitif çıkar ve tepkime kendiliğinden gerçekleşirdi.

12. Standart hücre potansiyelinin ölçüldüğü koşullar sorulmaktadır. Bu koşullar hangileridir?

• A) Yalnız oda sıcaklığı
• B) Yalnız 1 atm basınç
• C) Herhangi bir koşul
• D) 25 °C sıcaklık, 1 M çözelti derişimi ve 1 atm gaz basıncı
• E) Yalnız 1 M derişim

Doğru cevap: D — Standart koşullar 25 °C sıcaklık, 1 M çözelti derişimi ve 1 atm gaz basıncıdır.

1. Neden bir standart gerektiğini görelim: hücre potansiyeli sıcaklığa ve derişimlere bağlıdır. Herkes kendi koşullarında ölçseydi tablolardaki değerler karşılaştırılamazdı.
2. Bu yüzden ortak bir koşul kümesi tanımlanmıştır. Üç değişkenin de sabitlenmesi gerekir: sıcaklık 25 °C, çözeltideki türlerin derişimi 1 M ve varsa gazların basıncı 1 atm.
3. Tablolardaki bütün standart potansiyeller bu koşullar için verilmiştir. Koşullardan biri değiştiğinde ölçülen değer standart değerden sapar; o durumda hücre "standart olmayan koşullarda" çalışıyor demektir.
4. Denetleyelim: yalnız birini sabitlemek yetmez ✓ — üçü birden belirtilmediğinde ölçüm yine karşılaştırılamaz.

13. Grafikte bir hücrenin potansiyelinin tepkime ilerledikçe değişimi verilmiştir. Potansiyelin sıfıra ulaştığı andaki durum nedir?

• A) Tepkimenin dengeye ulaşması ve pilin bitmesi
• B) Elektrotların erimesi
• C) Devrenin kopması
• D) Sıcaklığın düşmesi
• E) Tuz köprüsünün çıkarılması

Doğru cevap: A — Potansiyel tepkimenin dengeden ne kadar uzak olduğunu ölçer; sıfıra ulaşması dengeye varıldığını, yani pilin bittiğini gösterir.

1. Grafiği okuyalım: tepkime ilerledikçe hücre potansiyeli düzenli olarak düşüyor ve sonunda sıfıra ulaşıyor.
2. Düşüşün nedenini görelim: tepkime ilerledikçe girenlerin derişimi azalır, ürünlerinki artar. Bu değişim sistemin ileri yönde ilerleme isteğini sürekli zayıflatır.
3. Potansiyel tam da bu isteğin, yani dengeden uzaklığın ölçüsüdür. Sıfıra ulaştığında sistemin hiçbir yönde net ilerleme isteği kalmamıştır; denge kurulmuştur. Bu, pilin bitmesi demektir.
4. Denetleyelim: potansiyel negatife düşmüyor ✓ — negatif olsaydı tepkime ters yönde kendiliğinden yürürdü, oysa denge kurulup duruyor.

14. Bir tepkimenin standart hücre potansiyeli +1,10 V ölçülmüştür. Aynı tepkimenin tersi için potansiyel kaç V’tur?

ters tepkime: isaret doner

• A) +1,10
• B) 0
• C) +2,20
• D) −2,20
• E) −1,10

Doğru cevap: E — Tepkime ters çevrildiğinde potansiyelin büyüklüğü aynı kalır, işareti değişir: −1,10 V.

1. Ters çevirmenin ne değiştirdiğini görelim: girenler ile ürünler yer değiştirir. Anot ile katot da rollerini takas eder.
2. Bağıntıya bakalım: E° = E°katot − E°anot. Roller takas edildiğinde bu çıkarma işleminin sırası tersine döner, yani sonuç işaret değiştirir.
3. Büyüklük ise aynı kalır, çünkü aynı iki yarı hücre kullanılmaktadır. Öyleyse ters tepkimenin potansiyeli −1,10 V’tur. Negatif işaret, ters tepkimenin istemsiz olduğunu ve ancak elektrolizle yürütülebileceğini söyler.
4. Denetleyelim: iki potansiyelin toplamı sıfır ✓ — sistem başladığı yere döndüğünde net bir sürükleyici güç kalmıyor.

15. Gümüş nitrat çözeltisine bakır tel daldırıldığında tel üzerinde parlak bir tabaka oluştuğu ve çözeltinin maviye döndüğü gözlenmektedir. Bu gözlemin açıklaması nedir?

• A) Bakırın gümüşten daha aktif olması; bakır yükseltgenirken gümüş iyonları indirgenip metal olarak çöker
• B) Gümüşün bakırdan aktif olması
• C) Çözeltinin ısınması
• D) Telin paslanması
• E) Suyun buharlaşması

Doğru cevap: A — Bakır gümüşten daha aktiftir; bakır yükseltgenip çözeltiye geçer, gümüş iyonları indirgenip tel üzerinde birikir.

1. İki gözlemi ayrı ayrı okuyalım: tel üzerinde parlak bir tabaka oluşuyor ve çözelti maviye dönüyor. İki ayrı değişim var.
2. Mavi renk sulu çözeltide bakır iyonunun rengidir. Öyleyse bakır atomları elektron verip Cu²⁺ hâline geçmiş, yani yükseltgenmiştir.
3. Verilen elektronları gümüş iyonları almıştır; indirgenip metalik gümüşe dönüşerek telin üzerinde birikmiştir. Parlak tabaka budur. Tepkimenin kendiliğinden yürümesi, bakırın gümüşten daha aktif, yani indirgenme potansiyelinin daha küçük olmasından gelir.
4. Denetleyelim: bir önceki soruda tepkime olmuyordu ✓ — orada bakır daha soy taraftı, burada daha aktif taraf; ölçüt aynı, sonuç ters.

16. Hücre potansiyelinin biriminin volt olduğu bilinmektedir. Bu büyüklüğün fiziksel anlamı nedir?

1\,V = 1\,J / 1\,C

• A) Aktarılan toplam enerji
• B) Akımın şiddeti
• C) Birim yük başına aktarılan enerji
• D) Tepkime hızı
• E) Elektrot kütlesi

Doğru cevap: C — Volt, coulomb başına joule demektir; potansiyel birim yük başına aktarılan enerjiyi ölçer.

1. Birimi açalım: 1 V = 1 J / 1 C. Payda enerji, paydada ise yük var. Öyleyse potansiyel bir ORANDIR.
2. Bu oranın anlamı şudur: devreden geçen her bir coulombluk yük başına ne kadar enerji aktarıldığı. Toplam enerji değil, yük başına düşen pay ölçülüyor.
3. Bu tanım ünitedeki birçok sonucu doğrudan açıklar: yarı tepkime katsayıyla çarpılırsa hem enerji hem yük aynı oranda büyür, oran değişmez; elektrot yüzeyi büyütülürse akım artar ama yük başına enerji aynı kalır. Potansiyelin şiddet özelliği olmasının nedeni bu tanımdır.
4. Denetleyelim: toplam enerji için voltaj tek başına yetmiyor ✓ — akım ve süre de bilinmeli.

17. Standart potansiyeller tablosuna bakan bir öğrenci, en büyük voltajı verecek hücreyi kurmak istemektedir. Nasıl bir seçim yapmalıdır?

• A) Potansiyelleri birbirine en yakın iki yarı hücreyi
• B) Yalnız pozitif potansiyelli iki yarı hücreyi
• C) Yalnız negatif potansiyelli iki yarı hücreyi
• D) Potansiyelleri arasındaki fark en büyük olan iki yarı hücreyi
• E) Rastgele iki yarı hücreyi

Doğru cevap: D — Hücre potansiyeli iki değerin farkıdır; en büyük voltaj için potansiyelleri arasındaki fark en büyük olan çift seçilir.

1. Bağıntıyı hatırlayalım: E° = E°katot − E°anot. Sonuç, iki tablo değeri arasındaki farktır.
2. Öyleyse voltajı büyütmenin yolu bu farkı büyütmektir; değerlerin kendisi değil, aralarındaki uzaklık belirleyicidir.
3. En büyük fark, tablonun en üstündeki (en büyük pozitif) tür ile en altındaki (en büyük negatif) türün eşleştirilmesiyle elde edilir. Örneğin flor ile lityum çifti. İki değerin ikisinin de pozitif ya da ikisinin de negatif olması gerekmez; önemli olan aralarındaki açıklıktır.
4. Denetleyelim: potansiyelleri yakın iki tür seçilseydi ✓ — fark küçük olur, hücre çok düşük voltaj verirdi.

18. Bir öğrenci hücre potansiyelinin derişime bağlı olduğunu göstermek istemektedir. Sabit tutması gereken değişkenler hangileridir?

• A) Yalnız kapların rengi
• B) Elektrot türleri ve sıcaklık
• C) Yalnız ölçüm saati
• D) Yalnız çözelti hacmi
• E) Yalnız elektrot kalınlığı

Doğru cevap: B — Potansiyeli elektrotların kimyasal doğası, sıcaklık ve derişim birlikte belirler; elektrot türleri ile sıcaklık sabit tutulmalıdır.

1. Deneyin sınadığı değişkeni belirleyelim: derişim. Öyleyse deney boyunca yalnız o değiştirilecek.
2. Potansiyeli belirleyen öteki etkenleri yazalım: kullanılan elektrotların kimyasal türü ve sıcaklık. Standart koşulların tanımında da bu ikisi geçiyordu.
3. Elektrot türü değişirse potansiyelin baştan farklı olması zaten beklenir; sıcaklık değişirse ölçülen sapmanın derişimden mi sıcaklıktan mı geldiği ayırt edilemez. İkisi de sabit tutulmalıdır.
4. Denetleyelim: seçeneklerdeki kapların rengi, ölçüm saati ve elektrot kalınlığı ✓ — hiçbiri potansiyeli belirlemiyor; kalınlık yalnız akımı etkiler.

19. Standart potansiyeli −0,25 V hesaplanan bir tepkime için ne söylenir?

• A) Kendiliğinden gerçekleşir
• B) Çok hızlı gerçekleşir
• C) İstemsizdir; ancak dışarıdan elektrik enerjisi verilerek elektroliz yoluyla yürütülebilir
• D) Hiçbir koşulda gerçekleşemez
• E) Dengede başlar

Doğru cevap: C — Negatif potansiyel tepkimenin istemsiz olduğunu gösterir; olanaksız olduğunu değil, dışarıdan enerji verilerek elektrolizle yürütülebileceğini.

1. İşareti okuyalım: −0,25 V, yani negatif. Bu, tepkimenin yazıldığı yönde kendiliğinden yürümeyeceği anlamına gelir.
2. Ama "kendiliğinden yürümez" ile "hiçbir koşulda gerçekleşemez" aynı şey değildir. Tepkimenin eksiği enerjidir; sağlanırsa yürüyebilir.
3. Dışarıdan, en az 0,25 V’luk bir voltaj uygulanırsa tepkime zorla yürütülür. Bu, elektroliz hücresinin çalışma ilkesidir; suyun ayrıştırılması ve metallerin saflaştırılması bu yolla yapılır.
4. Denetleyelim: gereken voltaj tam da eksik olan kadar ✓ — potansiyelin büyüklüğü, ne kadar enerji verilmesi gerektiğini de söylüyor.

20. Hücre potansiyeli katot ile anot potansiyellerinin farkıdır; pozitifse tepkime istemlidir ve potansiyel madde miktarından bağımsız bir şiddet özelliğidir. Bu bilgiye dayanarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

• A) Ters tepkimenin potansiyeli aynı büyüklükte ama zıt işaretlidir.
• B) İndirgenme potansiyeli küçük olan tür anot olur.
• C) Negatif potansiyelli tepkime elektrolizle yürütülebilir.
• D) Yarı tepkime katsayıyla çarpılsa da potansiyel değişmez.
• E) Elektrot yüzey alanı büyütülürse hücre potansiyeli artar.

Doğru cevap: E — Potansiyel bir şiddet özelliğidir; yüzey alanı yalnız akım şiddetini etkiler, hücre potansiyelini değil.

1. Verilen bilgiyi üç yargıya ayıralım: hücre potansiyeli katot ile anot potansiyellerinin farkıdır; pozitifse tepkime istemlidir; potansiyel madde miktarından bağımsız bir ŞİDDET özelliğidir.
2. Seçenekleri bunlarla karşılaştıralım. Ters tepkimenin aynı büyüklükte zıt işaretli olması birinci yargıdan (çıkarma sırası dönüyor), indirgenme potansiyeli küçük olanın anot olması ve negatif potansiyelli tepkimenin elektrolizle yürütülebilmesi ikinciden, katsayıyla çarpımda potansiyelin değişmemesi üçüncüsünden çıkıyor.
3. Geriye kalan yargı, elektrot yüzeyi büyütülürse potansiyelin artacağını söylüyor. Yüzey alanı bir BOYUT büyüklüğüdür; şiddet özelliği olan potansiyeli değiştirmez, yalnız akım şiddetini artırır. Bu yargı söylenemez.
4. Denetleyelim: kalem pil ile büyük pil aynı voltajda ✓ — çeldirici doğrudan çürütülüyor.