Toplumsal Devrim Çağında Dünya ve Türkiye

1. Soğuk Savaş döneminde iki blok uzay çalışmalarında yarışmıştır. Bu yarışın altında yatan güdü sorulmaktadır. Buna göre yarışın nedeni nedir?

Uzay yarışı

• A) Bilimsel ve teknolojik üstünlüğün siyasi güç göstergesi sayılması
• B) Yalnız turizm geliri elde etmek
• C) Yalnız spor rekabeti
• D) Yalnız tarımsal üretim
• E) Yalnız kültürel değişim

Doğru cevap: A — Uzay yarışının nedeni, bilimsel ve teknolojik üstünlüğün siyasi güç göstergesi sayılmasıydı.

1. Soğuk Savaş’ta iki blok doğrudan savaşmadığı için üstünlüğünü başka alanlarda kanıtlamaya çalıştı.
2. SSCB 1957’de ilk yapay uydu Sputnik’i fırlattı; ABD 1969’da Apollo 11 ile Ay’a insan indirdi.
3. Uzaya araç gönderen roket teknolojisi, kıtalar arası füze teknolojisiyle iç içeydi; her başarı hem bilimsel hem askerî bir mesajdı ve dünyaya "bizim düzenimiz daha güçlü" diye sunuldu.
4. Denetleyelim: yarışanlar iki süper güç, ödül ise prestij ve güç gösterisi → siyasi üstünlük ✓

2. Bilgisayarlar, yirminci yüzyılın ikinci yarısında önce kurumlara sonra evlere girmiştir. Bu değişimin çalışma hayatına etkisi aranmaktadır. Buna göre hangi etki görülmüştür?

Bilgisayarın yaygınlaşması

• A) İşlemlerin yavaşlaması
• B) Veri işleme ve iletişim hızının artması, yeni meslek alanlarının doğması
• C) Yazının bırakılması
• D) Kayıt tutmanın imkânsızlaşması
• E) Üretimin durması

Doğru cevap: B — Bilgisayarlar veri işleme ve iletişim hızını artırdı, yazılımcılık gibi yeni meslek alanları doğurdu.

1. Önceden elle ya da hesap makinesiyle saatlerce süren hesaplar, kayıt ve arşiv işleri bilgisayara devredildi.
2. Aynı sürede çok daha fazla veri işlenebildi; bilgisayar ağlarıyla bilgi kurumlar arasında hızla dolaşmaya başladı.
3. Bu yeni araçları kuracak, programlayacak ve onaracak insanlara ihtiyaç doğdu: programcı, sistem yöneticisi, veri uzmanı gibi meslekler ortaya çıktı.
4. Denetleyelim: hız artışı + yeni meslekler çalışma hayatında gerçekten gözlenen iki sonuç ✓

3. Türkiye'de televizyon yayınları 1968'de başlamış ve hızla yaygınlaşmıştır. Bu aracın toplumsal etkisi sorulmaktadır. Buna göre hangi etki doğmuştur?

Televizyonun yaygınlaşması

• A) Haberleşmenin durması
• B) Okulların kapanması
• C) Ortak bir kültürel gündemin oluşması ve tüketim alışkanlıklarının değişmesi
• D) Kentleşmenin durması
• E) Radyonun icat edilmesi

Doğru cevap: C — Televizyon ülke genelinde ortak bir kültürel gündem oluşturdu ve reklamlar yoluyla tüketim alışkanlıklarını değiştirdi.

1. Türkiye’de düzenli televizyon yayını 1968’de TRT tarafından Ankara’da başladı ve 1970’lerde yurda yayıldı.
2. Uzun yıllar tek kanal olduğu için ülkenin dört bir yanındaki insanlar aynı saatte aynı programları izledi; aynı diziler, haberler ve maçlar ortak konuşma konusu oldu.
3. Reklamlar yeni ürünleri evlere taşıdı; giyim, beslenme ve ev eşyası tercihleri televizyonda görülen yaşam biçimine göre değişmeye başladı.
4. Denetleyelim: aynı yayını izleyen geniş kitle → ortak gündem; reklam → tüketim değişimi ✓

4. Yirminci yüzyılda aşı ve antibiyotikler yaygınlaşmıştır. Bu gelişmenin nüfus üzerindeki etkisi aranmaktadır. Buna göre hangi sonuç doğmuştur?

Aşı ve antibiyotiklerin yaygınlaşması

• A) Ölüm oranlarının artması
• B) Doğum oranlarının sıfırlanması
• C) Nüfusun azalması
• D) Bebek ölümlerinin azalması ve ortalama yaşam süresinin uzaması
• E) Salgınların artması

Doğru cevap: D — Aşı ve antibiyotiklerin yaygınlaşması bebek ölümlerini azalttı ve ortalama yaşam süresini uzattı.

1. Yüzyılın başında çiçek, verem, difteri ve ishal gibi bulaşıcı hastalıklar en önemli ölüm nedenleriydi ve en çok bebekleri, çocukları öldürüyordu.
2. Aşılar bu hastalıklara yakalanmayı önledi; antibiyotikler (penisilin 1940’larda yaygın kullanıma girdi) bakteriyel enfeksiyonları tedavi edilebilir kıldı.
3. Ölüm, özellikle de bebek ölümü azalınca bir insanın ortalama yaşayacağı süre belirgin biçimde uzadı.
4. Denetleyelim: hastalığı önleyen ve iyileştiren araçlar yaygınlaştıkça ölüm düşer, ömür uzar ✓

5. Kadınların ücretli iş gücüne katılımı, yirminci yüzyılın ikinci yarısında artmıştır. Bu değişimin toplumsal karşılığı sorulmaktadır. Buna göre hangi sonuç doğmuştur?

Kadınların iş gücüne katılımı

• A) Eğitim taleplerinin azalması
• B) Kent nüfusunun azalması
• C) Aile yapısının değişmemesi
• D) Ücretlerin sıfırlanması
• E) Aile içi rollerin ve eğitim taleplerinin değişmesi

Doğru cevap: E — Kadınların ücretli iş gücüne katılması aile içi rolleri ve eğitim taleplerini değiştirdi.

1. Kadın ücretli bir işte çalışmaya başlayınca evdeki zaman ve iş bölümü yeniden düzenlenmek zorunda kaldı; ev işleri ve çocuk bakımında paylaşım, kreş gibi hizmetler gündeme geldi.
2. Kadının kendi gelirini kazanması aile içindeki kararlara katılımını artırdı.
3. İyi bir iş için eğitim gerektiğinden kız çocuklarının okula gönderilmesi ve meslek edinmesi daha çok önemsendi.
4. Denetleyelim: çalışma hayatındaki değişim hem aile içindeki rolleri hem eğitim talebini etkiliyor ✓

6. 1960'lardan başlayarak çevre sorunlarına dikkat çeken hareketler güçlenmiştir. Bu hareketlerin doğuş nedeni aranmaktadır. Buna göre neden nedir?

Çevre hareketlerinin doğuşu

• A) Sanayileşme ve kentleşmenin yarattığı kirliliğin görünür hâle gelmesi
• B) Sanayinin durması
• C) Nüfusun azalması
• D) Ormanların genişlemesi
• E) Ulaşımın gerilemesi

Doğru cevap: A — Çevre hareketleri, hızlı sanayileşme ve kentleşmenin yarattığı kirliliğin görünür hâle gelmesiyle doğdu.

1. Savaş sonrasında fabrikalar, motorlu taşıtlar ve kentler hızla büyüdü; tarımda kimyasal ilaç ve gübre kullanımı arttı.
2. Hava kirliliği, kirlenen nehirler ve zirai ilaçların canlılara verdiği zarar insanların gözle görebildiği sorunlara dönüştü; Rachel Carson’ın 1962’de yayımlanan "Sessiz Bahar" kitabı bu kaygıyı geniş kitlelere taşıdı.
3. Bireysel kaygılar örgütlü hareketlere dönüştü; 1972’de Birleşmiş Milletler Stockholm’de ilk büyük çevre konferansını düzenledi.
4. Denetleyelim: tepki, ancak zarar görünür olunca doğar; zararın kaynağı sanayileşme ve kentleşmedir ✓

7. Birleşmiş Milletler tarafından kabul edilen bu belge temel hakları sıralamaktadır. Belgenin niteliği sorulmaktadır. Buna göre bildirge nasıl bir metindir?

İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi (1948)

• A) Yalnız bir devleti bağlayan yasa
• B) Bütün insanlar için ortak temel hakları ilan eden evrensel bir belge
• C) Bir ticaret anlaşması
• D) Bir askerî pakt
• E) Bir vergi düzenlemesi

Doğru cevap: B — İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi, bütün insanlar için ortak temel hak ve özgürlükleri ilan eden evrensel bir belgedir.

1. Bildirge, II. Dünya Savaşı’nda yaşanan kitlesel insan hakları ihlallerinin ardından 10 Aralık 1948’de BM Genel Kurulunda kabul edildi.
2. Metin, yaşam hakkı, düşünce ve ifade özgürlüğü, eğitim hakkı gibi hakları ırk, dil, din ve cinsiyet ayrımı gözetmeksizin herkese tanır.
3. Bir ülkenin iç yasası değil, bütün insanlığa seslenen ortak bir ilkeler bildirisidir; sonraki uluslararası sözleşmelere temel oluşturdu.
4. Denetleyelim: adındaki "evrensel" sözcüğü de kapsamın bütün insanlar olduğunu söylüyor ✓

8. 1968'de dünyanın birçok ülkesinde üniversite gençliği hareketlenmiştir. Bu hareketlerin ortak yönü aranmaktadır. Buna göre ortak yön nedir?

1968 gençlik hareketleri

• A) Yalnız ekonomik istekler
• B) Yalnız spor talepleri
• C) Var olan toplumsal ve siyasal düzene yönelik eleştiri ve değişim istekleri
• D) Yalnız askerî talepler
• E) Yalnız dinî talepler

Doğru cevap: C — 1968 gençlik hareketlerinin ortak yönü, var olan toplumsal ve siyasal düzene yönelik eleştiri ve değişim isteğiydi.

1. 1968’de Paris, ABD üniversiteleri, Prag ve Türkiye dâhil birçok yerde üniversite gençliği aynı dönemde hareketlendi.
2. Talepler ülkeden ülkeye farklıydı: savaş karşıtlığı, üniversite reformu, özgürlükler, eşitlik ve baskıcı yönetimlere itiraz gibi.
3. Bu çeşitliliğin altındaki ortak payda, gençlerin yerleşik düzeni sorgulaması ve onu değiştirmek istemesiydi.
4. Denetleyelim: tek bir dar talep (yalnız ekonomik, yalnız dinî…) bu kadar farklı ülkeyi kapsayamaz; düzeni eleştirmek hepsinde ortak ✓

9. Yüksek verimli tohum, gübre ve sulama teknikleri yirminci yüzyılın ikinci yarısında yaygınlaşmıştır. Bu gelişmenin sonucu sorulmaktadır. Buna göre hangi sonuç doğmuştur?

Tarımda verim artışı

• A) Üretimin azalması
• B) Açlığın artması
• C) Tarım alanlarının azalması
• D) Birim alandan alınan ürünün artması
• E) Nüfusun azalması

Doğru cevap: D — Yüksek verimli tohum, gübre ve sulama tekniklerinin yaygınlaşması birim alandan alınan ürünü artırdı.

1. Yüzyılın ikinci yarısında "Yeşil Devrim" adıyla anılan süreçte buğday ve pirinç gibi ürünlerin yüksek verimli çeşitleri geliştirildi.
2. Kimyasal gübre toprağa eksik besinleri kazandırdı, sulama ise üretimi yağışa bağımlı olmaktan kurtardı.
3. Aynı büyüklükteki tarladan eskisinden çok daha fazla ürün alınmaya başlandı; yani toplam alan büyümeden üretim arttı.
4. Denetleyelim: üç yeniliğin ortak etkisi verimi, yani dekar başına ürünü yükseltmek ✓

10. Türkiye'de yirminci yüzyılın ikinci yarısında kent nüfusu kır nüfusunu geçmiştir. Bu değişimi hazırlayan etken aranmaktadır. Buna göre etken nedir?

Türkiye'de kent nüfusunun artışı

• A) Tarımda makineleşme ve kentteki iş olanaklarının çekiciliği
• B) Kentlerde iş olanağının azalması
• C) Kırsalda gelirin artması
• D) Ulaşımın zorlaşması
• E) Eğitimin kırsalda toplanması

Doğru cevap: A — Türkiye’de kent nüfusunun artışını tarımda makineleşme (itici etken) ile kentteki iş olanakları (çekici etken) birlikte hazırladı.

1. Göç iki yönlü düşünülür: insanı yaşadığı yerden iten ve gideceği yere çeken etkenler.
2. İtici etken: traktörün yaygınlaşması kırsalda iş gücüne olan ihtiyacı azalttı, toprak miras yoluyla da küçüldü.
3. Çekici etken: sanayi, ticaret ve hizmet sektörü kentlerde büyüyordu; iş, eğitim ve sağlık olanakları kentlerde yoğunlaştı. İki etken birleşince kent nüfusu kır nüfusunu geçti.
4. Denetleyelim: şık hem iten hem çeken etkeni içeriyor; göçün iki yüzü de karşılanmış ✓

11. Türkiye'de zorunlu eğitim süresi zaman içinde uzatılmıştır. Bu politikanın amacı sorulmaktadır. Buna göre amaç nedir?

Zorunlu eğitimin uzatılması

• A) Okulları azaltmak
• B) Okullaşma oranını ve eğitim düzeyini yükseltmek
• C) Öğretmen sayısını azaltmak
• D) Sınavları kaldırmak
• E) Kentleşmeyi durdurmak

Doğru cevap: B — Zorunlu eğitimin uzatılmasının amacı, okullaşma oranını ve toplumun genel eğitim düzeyini yükseltmekti.

1. Zorunlu eğitim kısa olduğunda pek çok çocuk, özellikle kırsalda ve kız çocuklarında, erken yaşta okulu bırakıyordu.
2. Türkiye’de zorunlu eğitim 1997’de sekiz yıla, 2012’de on iki yıla çıkarıldı.
3. Süre uzayınca çocuklar okulda daha uzun kalır; okullaşma oranı artar, ortalama eğitim yılı yükselir.
4. Denetleyelim: "zorunlu" ve "uzatma" sözcükleri birlikte daha çok çocuğun daha uzun süre okumasını hedefler ✓

12. Türkiye'de sağlık ocakları ve aşı programları yaygınlaştırılmıştır. Bu politikanın ölçülebilir sonucu aranmaktadır. Buna göre hangi gösterge iyileşir?

Sağlık hizmetlerinin yaygınlaşması

• A) İşsizlik oranı
• B) Enflasyon oranı
• C) İhracat miktarı
• D) Bebek ölüm hızı
• E) Kentleşme oranı

Doğru cevap: D — Sağlık ocakları ve aşı programlarının en doğrudan ölçülebilir sonucu bebek ölüm hızının düşmesidir.

1. Türkiye’de 1961’de çıkarılan sağlığın sosyalleştirilmesi yasasıyla sağlık ocakları kırsala yayıldı; aşı kampanyaları geniş kitlelere ulaştı.
2. Bebek ve küçük çocuk ölümlerinin başlıca nedenleri kızamık, boğmaca, difteri gibi aşıyla önlenebilen hastalıklar ve tedavi edilmeyen enfeksiyonlardı.
3. Aşı bu hastalıkları önler, sağlık ocağı ise erken tanı ve tedavi sağlar; böylece bin canlı doğumda bir yaşından önce ölen bebek sayısı azalır.
4. Denetleyelim: şıklardan yalnız bebek ölüm hızı doğrudan bir sağlık göstergesidir ✓

13. Tabloda Türkiye'de kent nüfusu oranının değişimi verilmiştir. Soru işaretiyle gösterilen değer için en uygun tahmin aranmaktadır. Buna göre değer hangisidir?

• A) 20
• B) 30
• C) 40
• D) 50
• E) 90 dolayında

Doğru cevap: E — Oran on yıllar boyunca sürekli artmıştır; 2020'de kent nüfusu payı yüzde doksana yaklaşmıştır.

1. Tabloda oran sürekli artıyor.
2. 1950'den 1980'e neredeyse iki katına çıkmış.
3. Eğilim sürdüğünde 2020 değeri yüzde doksan dolayındadır.

14. Kitle iletişim araçlarının yaygınlaşması toplumsal değişimi hızlandırmıştır. Bu hızlanmanın nedeni sorulmaktadır. Buna göre neden nedir?

Kitle iletişim araçlarının etkisi

• A) Bilginin ve yeni yaşam biçimlerinin çok geniş kesimlere kısa sürede ulaşması
• B) Bilginin gizlenmesi
• C) Ulaşımın zorlaşması
• D) Eğitimin durması
• E) Nüfusun azalması

Doğru cevap: A — Kitle iletişim araçları bilgiyi ve yeni yaşam biçimlerini çok geniş kesimlere kısa sürede ulaştırdığı için değişimi hızlandırdı.

1. Gazete, radyo ve televizyon bir mesajı aynı anda milyonlarca kişiye iletir; buna "kitle" iletişimi denir.
2. Böylece bir yerde ortaya çıkan yenilik, moda, düşünce ya da yaşam biçimi başka yerlerde de hızla görülür ve örnek alınır.
3. Eskiden kuşaklar boyu yavaşça yayılan değişimler birkaç yıl içinde topluma yayılmaya başladı.
4. Denetleyelim: değişimin hızını belirleyen, yeniliğin kaç kişiye ne kadar sürede ulaştığıdır; kitle iletişimi ikisini de artırır ✓

15. Üretimde otomasyonun artması iş gücü yapısını değiştirmiştir. Bu değişimin yönü aranmaktadır. Buna göre hangi eğilim görülmüştür?

Otomasyonun iş gücüne etkisi

• A) Bütün mesleklerin yok olması
• B) Rutin işlerin azalması, nitelik gerektiren işlerin payının artması
• C) Eğitim gereksiniminin azalması
• D) Üretimin durması
• E) Ücretlerin sabitlenmesi

Doğru cevap: B — Otomasyon rutin işleri azalttı, tasarım, bakım ve denetim gibi nitelik gerektiren işlerin payını artırdı.

1. Otomasyon, yinelenen işlerin makineler ve bilgisayar kontrollü sistemlerce yapılmasıdır; montaj hattındaki aynı hareketi tekrarlayan işçinin işi makineye geçer.
2. Ama makineyi tasarlayan, programlayan, bakımını yapan ve üretimi denetleyen insanlara duyulan ihtiyaç artar.
3. Bu işler eğitim ve beceri ister; bu yüzden iş gücü yapısı niteliksiz işlerden nitelikli işlere doğru kaydı.
4. Denetleyelim: şık hem azalanı (rutin işler) hem artanı (nitelikli işler) gösteriyor; eğilimin yönü doğru ✓

16. İletişim ve ulaşımın gelişmesi toplumlar arası kültürel etkileşimi artırmıştır. Bu etkileşimin iki yönlü sonucu sorulmaktadır. Buna göre hangisi doğrudur?

Kültürel etkileşim

• A) Yalnız kültürel kayıp yaşanır
• B) Yalnız kültürel kazanç yaşanır
• C) Hiçbir değişim olmaz
• D) Yalnız dil değişir
• E) Hem yeni ögelerle zenginleşme hem yerel ögelerin aşınma riski doğar

Doğru cevap: E — Kültürel etkileşim iki yönlüdür: yeni ögelerle zenginleşme sağlarken yerel ögelerin aşınması riskini de doğurur.

1. Olumlu yön: başka toplumlardan gelen yemek, müzik, bilgi ve teknoloji bir kültüre yeni ögeler katar.
2. Olumsuz yön: güçlü ve yaygın bir kültür, yerel dili, gelenekleri ve el sanatlarını geri plana itebilir.
3. Soru "iki yönlü sonuç" dediği için doğru cevap iki yönü birlikte içermelidir.
4. Denetleyelim: şık hem kazancı (zenginleşme) hem kaybı (aşınma riski) söylüyor ✓

17. Bir köyde 1960'ta traktör, 1970'te elektrik, 1980'de televizyon gelmiştir. Bu sıralamanın gösterdiği süreç aranmaktadır. Buna göre süreç nedir?

Bir köyün değişimi

• A) Teknolojik yeniliklerin kırsala yayılarak yaşam biçimini dönüştürmesi
• B) Köyün boşalması
• C) Tarımın bırakılması
• D) Kentleşmenin durması
• E) Eğitimin gerilemesi

Doğru cevap: A — Traktör, elektrik ve televizyonun sırayla köye gelmesi, teknolojik yeniliklerin kırsala yayılarak yaşam biçimini dönüştürmesini gösterir.

1. Sıralamayı türlerine ayıralım: 1960 traktör → üretim teknolojisi; 1970 elektrik → altyapı; 1980 televizyon → iletişim.
2. Her yenilik köy hayatının farklı bir alanını değiştirdi: tarlada çalışma biçimini, evdeki aydınlatma ve araçları, dış dünyayla bağı.
3. Yirmi yıl içinde üç alanda birden değişim yaşanması, yeniliklerin kentten kırsala adım adım yayıldığını gösterir.
4. Denetleyelim: verilen bilgilerin hepsi yeni bir teknolojinin gelişi; şık bunların ortak sonucunu söylüyor ✓

18. Aynı bilimsel bilgi hem yaşam kurtaran hem yıkım üreten uygulamalara kaynaklık edebilmektedir. Bu durumun gösterdiği ilke sorulmaktadır. Buna göre hangisi doğrudur?

Teknolojinin iki yüzü

• A) Bilgi kendiliğinden zararlıdır
• B) Bilginin sonucunu kullanım amacı ve toplumsal denetim belirler
• C) Bilgi hiçbir zaman kullanılmamalıdır
• D) Teknoloji her zaman yararlıdır
• E) Bilim ile teknoloji ilgisizdir

Doğru cevap: B — Aynı bilginin hem yaşam kurtarıp hem yıkım üretebilmesi, sonucu bilginin kullanım amacı ve toplumsal denetimin belirlediğini gösterir.

1. Örnek verelim: atom çekirdeğine ilişkin bilgi hem nükleer silahta hem kanser tedavisinde ve elektrik üretiminde kullanılır.
2. Bilgi aynı kaldığına göre farkı yaratan, onu kimin hangi amaçla kullandığıdır.
3. Kötüye kullanımı sınırlayan da hukuk, etik kurallar ve uluslararası anlaşmalar gibi toplumsal denetim araçlarıdır.
4. Denetleyelim: şık sorudaki iki uçlu durumu (kurtaran/yıkan) tek ilkeyle açıklıyor ✓

19. Yukarıda dünya nüfusunun yüzyıl içindeki değişimi verilmiştir. Bu hızlı artışın başlıca nedeni araştırılmaktadır. Buna göre artışı hazırlayan etken hangisidir?

1900: 1,6 milyar — 2000: 6,1 milyar

• A) Doğum oranlarının sürekli yükselmesi
• B) Savaşların azalması
• C) Kentleşmenin yavaşlaması
• D) Tarım alanlarının genişlemesi
• E) Sağlık ve beslenme koşullarının iyileşerek ölüm oranlarının düşmesi

Doğru cevap: E — Dünya nüfusunun 1900-2000 arasında hızla artmasının başlıca nedeni, sağlık ve beslenme koşullarının iyileşerek ölüm oranlarının düşmesidir.

1. Değişimi hesaplayalım: $6{,}1 \div 1{,}6 \approx 3{,}8$; nüfus bir yüzyılda neredeyse dört katına çıkmış.
2. Nüfus artışı doğumlarla ölümler arasındaki farka bağlıdır. Bu dönemde aşı, antibiyotik, temiz su ve daha iyi beslenme sayesinde ölümler, özellikle bebek ölümleri, hızla azaldı.
3. Doğum oranları ise bir süre yüksek kaldı; aradaki fark büyüyünce nüfus hızla arttı.
4. Denetleyelim: ölüm hızla düşüp doğum yüksek kalınca doğal artış yükselir; bu da tablodaki sıçramayı açıklar ✓

20. Toplumsal değişim açısından yirminci yüzyılın ikinci yarısı değerlendirilmektedir. Dönemin ayırt edici yönü aranmaktadır. Buna göre hangisi söylenebilir?

Dönemin özeti

• A) Değişimin durduğu bir dönemdir
• B) Yalnız savaşların yaşandığı bir dönemdir
• C) Bilim, teknoloji ve iletişimdeki gelişmelerin toplumsal yapıyı hızla dönüştürdüğü bir dönemdir
• D) Yalnız tarımsal üretimin arttığı bir dönemdir
• E) Nüfusun azaldığı bir dönemdir

Doğru cevap: C — Yirminci yüzyılın ikinci yarısı, bilim, teknoloji ve iletişimdeki gelişmelerin toplumsal yapıyı hızla dönüştürdüğü bir dönemdir.

1. Sağlık: aşı ve antibiyotikler ölümleri azalttı, nüfus hızla arttı.
2. Üretim: makineleşme, otomasyon ve tarımda verim artışı iş gücünü köyden kente, rutin işlerden nitelikli işlere kaydırdı.
3. İletişim: radyo, televizyon ve bilgisayar bilgiyi ve yaşam biçimlerini geniş kitlelere hızla taşıdı; aile yapısı, kadının çalışma hayatındaki yeri ve eğitim talepleri değişti.
4. Denetleyelim: üç alanın ortak paydası bilim-teknoloji kaynaklı hızlı toplumsal dönüşüm ✓