Adlar (İsimler)

1. Toprak hafta sonunu iki cümleyle anlattı. Yukarıdaki metinde kaç tane ad vardır?

• A) 4
• B) 5
• C) 6

Doğru cevap: B — Metindeki adlar Toprak, dede, köy, bahçe ve kiraz olmak üzere 5 tanedir; "gitti" ile "topladı" ad değil, iş bildirir.

1. Metni sözcük sözcük okuyalım: Toprak / dedesiyle / köye / gitti / Bahçede / kirazları / topladı.
2. Bir varlığı karşılayanları işaretleyelim: Toprak (kişi), dede (kişi), köy (yer), bahçe (yer), kiraz (meyve).
3. "gitti" ve "topladı" yapılan işi bildirir, ad değildir.
4. Geriye 5 ad kalır → cevap B.

2. Selin gününü günlüğüne yazdı. Yukarıdaki metinde Selin dışında iki özel ad daha geçiyor. Bu iki özel addan hangisi bir hayvana verilmiştir?

• A) Boncuk
• B) kedi
• C) Uludağ

Doğru cevap: A — Metindeki özel adlar Boncuk ve Uludağ'dır; Boncuk bir kediye verilen ad, Uludağ ise bir dağın adıdır.

1. Büyük harfle başlayan sözcükleri bulalım: Selin, Boncuk, Uludağ.
2. "kedi" küçük harfle yazılmıştır ve bütün kedileri karşılar → cins ad.
3. "Uludağ" bir dağın kendi adıdır; "Boncuk" ise metinde kediye verilen addır.
4. Hayvana verilen özel ad "Boncuk" → cevap A.

3. Alp yukarıdaki metni yazarken bir özel adı yanlışlıkla küçük harfle başlatmış. Metindeki hangi sözcük büyük harfle başlamalıydı?

• A) tatilde
• B) kez
• C) karadeniz

Doğru cevap: C — Karadeniz bir denizin kendi adıdır; özel ad olduğu için her zaman büyük harfle başlar.

1. Metindeki adları tek tek gözden geçirelim: Alp, tatil, Rize, karadeniz, kez.
2. "tatil" ve "kez" bütün tatilleri, bütün kezleri karşılar → cins ad, küçük harfle yazılır.
3. "karadeniz" ise dünyada tek olan bir denizin adıdır → özel ad.
4. Özel ad büyük harfle başlar: "Karadeniz" olmalıydı → cevap C.

4. Kuzey ile Defne defterlerine birer cümle yazdı. Yukarıdaki cümlelerden hangisinde daha çok ad kullanılmıştır?

• A) 1. cümlede
• B) 2. cümlede
• C) İkisinde de eşit sayıda

Doğru cevap: B — 1. cümlede yalnızca "Kuzey" adı var; 2. cümlede Defne, çanta ve defter olmak üzere 3 ad vardır.

1. 1. cümledeki adları sayalım: Kuzey → 1 ad. "erken" özellik, "uyandı" iş bildirir.
2. 2. cümledeki adları sayalım: Defne, çanta, defter → 3 ad. "koydu" iş bildirir.
3. 3 sayısı 1'den büyüktür → daha çok ad 2. cümlede, cevap B.

5. Öğretmen bir sözcük düşündü. Bu sözcük hem büyük harfle başlıyor hem de dünyada tek olan bir varlığı karşılıyor. Öğretmenin düşündüğü sözcük aşağıdakilerden hangisi olabilir?

• A) Sakarya
• B) nehir
• C) kasaba

Doğru cevap: A — Büyük harfle başlayıp tek bir varlığı karşılayan sözcük özel addır; Sakarya yalnızca bir ırmağın ve bir şehrin adıdır.

1. İki ipucu var: sözcük büyük harfle başlıyor ve tek bir varlığı karşılıyor.
2. Bu iki özelliğin ikisi birden yalnızca özel adlarda bulunur.
3. "nehir" ve "kasaba" aynı türden bütün varlıkları karşılar → cins ad, küçük harfle yazılır.
4. "Sakarya" tek bir varlığın kendi adıdır → cevap A.

6. Zehra tatilini iki cümleyle anlattı. Yukarıdaki metinde kaç tane özel ad geçmektedir?

• A) 2
• B) 3
• C) 4

Doğru cevap: C — Metindeki özel adlar Zehra, Batu, Kayseri ve Erciyes olmak üzere 4 tanedir.

1. Metindeki bütün adları bulalım: Zehra, kuzen, Batu, Kayseri, Erciyes, tepe, kar.
2. Tek bir varlığın kendi adı olanları seçelim: Zehra (kişi), Batu (kişi), Kayseri (şehir), Erciyes (dağ).
3. "kuzen", "tepe" ve "kar" aynı türden bütün varlıkları karşılar → cins ad.
4. Özel ad sayısı 4 → cevap C.

7. Umut, özel adları kişi - yer - hayvan diye üç sütuna ayırdı. Ancak bir sözcüğü yanlış sütuna yazmış. Tabloda yanlış sütuna yazılan sözcük hangisidir?

• A) Trabzon
• B) Tekir
• C) Karabaş

Doğru cevap: B — Tekir bir kediye verilen addır; Yer Adı sütununda değil, Hayvan Adı sütununda olmalıydı.

1. Kişi Adı sütununu okuyalım: Sıla ve Emir kişi adıdır, doğru.
2. Hayvan Adı sütununu okuyalım: Pamuk ve Karabaş hayvanlara verilen adlardır, doğru.
3. Yer Adı sütununda "Trabzon" bir şehirdir; ama "Tekir" bir yerin değil, bir kedinin adıdır.
4. Yanlış sütuna yazılan sözcük "Tekir" → cevap B.

8. Öğretmen tahtaya dört sözcük kartı astı. Sonra kartlardan birinin varlık adı değil, bir varlığın özelliği olduğunu söyledi. Buna göre kartlardaki sözcüklerden hangisi bir varlığın adı değildir?

• A) tren
• B) kırmızı
• C) kapı

Doğru cevap: B — Adlar varlıkları karşılar; "kırmızı" ise bir varlığı değil, varlığın rengini yani özelliğini anlatır.

1. Sözcüklerin başına "bu" diyerek deneyelim: bu yağmur, bu tren, bu kapı → hepsi olur.
2. "bu kırmızı" dediğimizde elimizle gösterecek bir varlık bulamayız.
3. "kırmızı" bir rengi, yani varlığın özelliğini anlatır → ad değildir, cevap B.

9. Miray her cins adın yanına ona uygun bir özel ad örneği yazdı. Ancak bir satırda örnek özel ad değil. Tabloda hangi satırdaki eşleştirme yanlıştır?

• A) ülke — Japonya
• B) göl — Tuz Gölü
• C) çocuk — sınıf

Doğru cevap: C — "sınıf" bütün sınıfları karşılayan bir cins addır; bir çocuğun özel adı olamaz. Örnek "Miray" gibi bir kişi adı olmalıydı.

1. 1. satır: "ülke" cins ad, "Japonya" tek bir ülkenin adı → doğru.
2. 2. satır: "göl" cins ad, "Tuz Gölü" tek bir gölün adı → doğru.
3. 3. satır: "çocuk" cins ad; ama "sınıf" da bütün sınıfları karşılıyor, yani cins ad.
4. Özel ad sütununa cins ad yazılmış → yanlış eşleştirme 3. satır, cevap C.

10. Ela'nın bir köpeği var ve ona bir ad vermiş. Ela yukarıdaki cümleyi yazdı ama boşluğu doldurmayı unuttu. Cümledeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

• A) Fındık
• B) köpek
• C) hayvan

Doğru cevap: A — Cümledeki "adlı" sözcüğü boşluğa bir özel ad geleceğini gösterir; "Fındık" köpeğe verilmiş özel addır.

1. Cümlede "…… adlı köpeğini" deniyor; yani boşlukta köpeğin kendi adı olmalı.
2. "köpek" ve "hayvan" bütün köpekleri, bütün hayvanları karşılar → cins ad, köpeğin kendi adı olamaz.
3. Bir köpeğe verilebilecek özel ad "Fındık"tır ve büyük harfle başlar → cevap A.