Cümle Bilgisi

1. Deniz, okula gitmeden önce günlüğüne yukarıdaki cümleyi yazdı. Bu cümle kaç sözcükten oluşur?

• A) 3
• B) 4
• C) 5

Doğru cevap: B — Cümledeki sözcükler Deniz / sabah / erken / kalktı olmak üzere 4 tanedir.

1. Cümlede aralarında boşluk bulunan her sözcük ayrı sayılır.
2. Sözcükleri tek tek okuyalım: Deniz, sabah, erken, kalktı.
3. Toplam 4 sözcük saydık → cevap B.

2. Zeynep sıraya dizdiği sözcük kartlarını yere düşürünce kartların sırası karıştı. Kartlar doğru sırayla dizildiğinde hangi anlamlı cümle oluşur?

• A) Zeynep bahçeden çiçek topladı.
• B) Bahçeden Zeynep topladı çiçek.
• C) Çiçek topladı bahçeden Zeynep.

Doğru cevap: A — Sözcükler "Zeynep bahçeden çiçek topladı." biçiminde dizilince anlamlı bir cümle olur.

1. Önce işi yapanı başa yazalım: Zeynep.
2. Sonra işin nerede yapıldığını ve neyin toplandığını sıralayalım: bahçeden, çiçek.
3. Yapılan işi en sona koyalım: topladı.
4. Anlamlı cümle "Zeynep bahçeden çiçek topladı." olur → cevap A.

3. Öğretmen tahtaya üç sözcük dizisi yazdı ve öğrencilerinden anlamlı olanı seçmelerini istedi. Aşağıdakilerden hangisi anlamlı bir cümledir?

• A) Duruyor masanın kitap üstünde.
• B) Kitap masanın üstünde duruyor.
• C) Üstünde kitap masanın duruyor.

Doğru cevap: B — Cümle, anlamlı bir yargı bildiren sözcük dizisidir; bunu yalnızca B seçeneği sağlar.

1. Sözcükler doğru sırada değilse ortaya anlamlı bir yargı çıkmaz.
2. A ve C seçeneklerinde sözcükler karışık dizilmiş, kimin nerede olduğu anlaşılmıyor.
3. B seçeneğinde kitabın nerede durduğunu anlıyoruz → anlamlı cümle, cevap B.

4. Kerem pencereden dışarı baktığında yağmurun yeni başladığını gördü. Annesi ona "Dışarı çıkarken ____ almalıyım." cümlesini tamamlamasını söyledi. Boşluğa anlamca en uygun gelen sözcük hangisidir?

• A) topumu
• B) kaşığımı
• C) şemsiyemi

Doğru cevap: C — Yağmurda ıslanmamak için şemsiye alınır; cümleyi anlamlı yapan sözcük "şemsiyemi"dir.

1. Cümlenin geçtiği durumu bulalım: dışarıda yağmur yağıyor.
2. Top ve kaşık yağmurdan korunmaya yaramaz, cümleye anlam katmaz.
3. "Dışarı çıkarken şemsiyemi almalıyım." cümlesi anlamlıdır → cevap C.

5. Elif hafta sonu kütüphaneye gitti ve öğretmeni onun ne yaptığını yukarıdaki cümleyle anlattı. Bu cümlenin olumsuz biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Elif kütüphanede kitap okudu mu?
• B) Elif kütüphanede çok kitap okudu.
• C) Elif kütüphanede kitap okumadı.

Doğru cevap: C — Olumsuz cümle, işin yapılmadığını bildirir; "okudu" sözcüğü "okumadı" olur.

1. Olumlu cümle bir işin yapıldığını, olumsuz cümle yapılmadığını bildirir.
2. A seçeneği soru soruyor, B seçeneği hâlâ işin yapıldığını söylüyor.
3. "okudu" sözcüğüne "-ma" olumsuzluk eki gelir: okumadı → cevap C.

6. Ali teneffüste arkadaşlarının kurduğu cümleleri dikkatle dinledi. Bu cümlelerden hangisi soru cümlesidir?

• A) Sen de bizimle gelir misin?
• B) Bugün hava çok güzel.
• C) Kapıyı yavaşça kapat.

Doğru cevap: A — Soru cümlesi bilmediğimiz bir şeyi öğrenmek için kurulur ve soru işaretiyle biter.

1. Soru cümlesi bir bilgi öğrenmek amacıyla kurulur.
2. B seçeneği haber veriyor, C seçeneği ise bir iş yapmamızı istiyor.
3. A seçeneği "gelir misin" diye soruyor ve sonunda soru işareti var → cevap A.

7. Mert akşam yaptıklarını yazarken yukarıdaki iki cümleyi kurdu. Bu iki cümle "ve" bağlacıyla birleştirilirse hangisi oluşur?

• A) Mert ödevini bitirdi oyun oynamaya çıktı.
• B) Mert ödevini bitirdi ve oyun oynamaya çıktı.
• C) Mert ödevini bitirdi ama oyun oynamaya çıktı.

Doğru cevap: B — İki cümle "ve" ile birleşirken tekrar eden "Mert" sözcüğü bir kez yazılır.

1. İki cümlede de işi yapan aynı kişidir: Mert.
2. Tekrar eden adı bir kez yazıp iki işi "ve" ile bağlarız.
3. A seçeneğinde bağlaç yok, C seçeneğinde "ama" anlamı değiştiriyor.
4. Doğru birleştirme "Mert ödevini bitirdi ve oyun oynamaya çıktı." → cevap B.

8. Kaan defterine yukarıdaki cümleyi yazdı, öğretmeni ise iki yerde düzeltme yaptı. Cümlenin doğru yazılmış biçimi hangisidir?

• A) Bugün kardeşimle parka gittik
• B) bugün kardeşimle parka gittik.
• C) Bugün kardeşimle parka gittik.

Doğru cevap: C — Her cümle büyük harfle başlar ve sonuna noktalama işareti konur.

1. Kaan cümleyi küçük harfle başlatmış, ilk harf büyük olmalı: "Bugün".
2. Cümlenin sonunda nokta yok, haber veren cümle noktayla biter.
3. A seçeneğinde nokta, B seçeneğinde büyük harf eksik.
4. İki kural da uygulanmış seçenek C'dir.

9. Duru yaz tatilinde tuttuğu günlüğe yukarıdaki iki cümleyi yazdı. Bu cümlelerden hangisi daha az sözcükten oluşur?

• A) 1. cümle, çünkü 4 sözcüklüdür.
• B) 2. cümle, çünkü 3 sözcüklüdür.
• C) İkisi de aynı sayıda sözcüklüdür.

Doğru cevap: A — 1. cümle 4, 2. cümle 6 sözcükten oluşur; daha az sözcüklü olan 1. cümledir.

1. 1. cümleyi sayalım: Deniz / bugün / çok / sakindi → 4 sözcük.
2. 2. cümleyi sayalım: Kumsalda / arkadaşlarımla / büyük / bir / kale / yaptık → 6 sözcük.
3. 4 sayısı 6 sayısından küçüktür → daha az sözcüklü olan 1. cümledir, cevap A.

10. Beyza, ailesinin yukarıdaki cümlede söylediğinden emin olmak istiyor. Bu cümleyi soru cümlesine çeviren Beyza hangi biçimi yazmalıdır?

• A) Yarın pikniğe gideceğiz!
• B) Yarın pikniğe gidecek miyiz?
• C) Yarın pikniğe gitmeyeceğiz.

Doğru cevap: B — Soru cümlesi "mi" soru sözcüğüyle kurulur ve sonuna soru işareti konur.

1. Bir şeyi öğrenmek istediğimizde soru cümlesi kurarız.
2. A seçeneği sevinç bildiriyor, C seçeneği ise olumsuz bir haber veriyor.
3. Cümleye "mi" sözcüğünü ekleyip sonuna soru işareti koyarız: "Yarın pikniğe gidecek miyiz?" → cevap B.