Cümlede Anlam

1. Deniz cumartesi sabahı mahalledeki maça gitmek için hazırlanıyordu. Annesi pencereden dışarı baktı ve yukarıdaki cümleyi söyledi. Bu cümleye göre maçın iptal edilmesinin sebebi nedir?

• A) Yağmurun yağması
• B) Topun patlaması
• C) Deniz'in geç kalması

Doğru cevap: A — Cümlede "Yağmur yağdığı için" bölümü işin sebebini, "maç iptal edildi" bölümü ise sonucunu anlatır.

1. Cümleyi ikiye ayıralım: "Yağmur yağdığı için" + "maç iptal edildi".
2. "... için" sözü, kendinden önceki bölümün sebep olduğunu gösterir.
3. Öyleyse maçın iptal edilme sebebi yağmurun yağmasıdır → cevap A.

2. Kerem dün akşam üşütmüş. Sabah annesi alnını yokladı ve "Ateşin çıktığı için bugün okula gitmeyeceksin." dedi. Annenin kurduğu cümleye göre yukarıdaki kartta soru işaretinin yerine ne gelmelidir?

• A) Kerem ödevini bitirdi.
• B) Kerem okula gitmedi.
• C) Kerem erken uyandı.

Doğru cevap: B — Ateşin çıkması sebeptir; bu sebebin sonucu Kerem'in o gün okula gitmemesidir.

1. Annenin cümlesinde sebep bölümü "Ateşin çıktığı için" sözleriyle verilmiş.
2. Bu sebep yüzünden ortaya çıkan durum "bugün okula gitmeyeceksin" bölümünde anlatılıyor.
3. Kartın sonuç bölümüne "Kerem okula gitmedi." gelir → cevap B.

3. Öğretmen sınıfa bazı cümlelerde iki varlığın birbiriyle karşılaştırıldığını anlattı. Sonra tahtaya üç cümle yazıp öğrencilerinden karşılaştırma yapılanı bulmalarını istedi. Aşağıdaki cümlelerden hangisinde bir karşılaştırma yapılmıştır?

• A) Ali her sabah bir bardak süt içer.
• B) Ali'nin çantası masanın üstünde duruyor.
• C) Ali, kardeşinden daha uzundur.

Doğru cevap: C — Karşılaştırma cümlesinde iki varlık bir özellik bakımından ölçülür; bunu çoğu zaman "daha" sözcüğü belli eder.

1. İlk cümle Ali'nin her sabah yaptığı işi anlatıyor, ikinci cümle çantanın yerini söylüyor.
2. Üçüncü cümlede Ali ile kardeşi boy bakımından ölçülüyor ve "daha uzun" deniyor.
3. İki varlığı karşılaştıran cümle üçüncüsüdür → cevap C.

4. Bilge'nin çok sevdiği kedisi Pamuk bir haftadır kayıp. Bilge akşam günlüğüne "Pamuk'u her yerde aradım ama bulamadım, gözlerim doldu." diye yazdı. Bilge'nin yazdığı cümle yukarıdaki kartlardan hangi duyguyu anlatmaktadır?

• A) Üzüntü
• B) Sevinç
• C) Şaşkınlık

Doğru cevap: A — Kedisini bulamayan ve gözleri dolan Bilge üzgündür; cümle üzüntü duygusunu anlatır.

1. Cümlede iki ipucu var: "bulamadım" ve "gözlerim doldu".
2. Gözlerin dolması ağlamak üzere olmaktır; sevinen ya da şaşıran biri böyle söylemez.
3. Cümlenin anlattığı duygu üzüntüdür → cevap A.

5. Öğretmen "Bazı cümleler bir işi ne amaçla, niçin yaptığımızı anlatır." dedi ve tahtaya Elif'le ilgili üç cümle yazdı. Tahtadaki cümlelerden hangisi bir amaç bildirir?

• A) Elif dün akşam çok erken uyudu.
• B) Elif kalem almak için kırtasiyeye gitti.
• C) Elif'in kalemliği kırmızı renklidir.

Doğru cevap: B — Amaç bildiren cümle "ne için, niçin?" sorusunun karşılığını verir; bunu genellikle "... için" sözü belli eder.

1. Cümlelere "Niçin?" diye soralım: birinci cümlede bir amaç söylenmiyor, sadece yapılan iş var.
2. Üçüncü cümle kalemliğin rengini, yani bir özelliği anlatıyor.
3. İkinci cümlede Elif kırtasiyeye "kalem almak için" gitmiş; amaç bu cümlededir → cevap B.

6. Meryem ile Zehra ödevlerini birlikte yapıyordu. Meryem son soruyu bitirince "Bu soruyu çözmek benim için çok kolaydı." dedi. Meryem'in söylediğiyle aynı anlama gelen cümle hangisidir?

• A) Bu soruyu bir türlü çözemedim.
• B) Bu soruyu çözerken hiç zorlanmadım.
• C) Bu soruyu çözmek çok uzun sürdü.

Doğru cevap: B — Bir işin kolay gelmesi, o işi yaparken zorlanmamak demektir; iki cümle aynı anlamı taşır.

1. Meryem soruyu çözmüş ve bunu kolay bulmuş.
2. Birinci cümlede soru hiç çözülmemiş, üçüncü cümlede çözüm uzun sürmüş; ikisi de kolaylık anlatmaz.
3. "Hiç zorlanmadım" demek "çok kolaydı" demekle aynıdır → cevap B.

7. Emir sabah perdeyi araladığında bahçeyi gördü ve yukarıdaki cümleyi kurdu. Emir'in kurduğu bu cümleden hangi sonuç çıkarılabilir?

• A) Havaların çok ısındığı
• B) Bahçede hiç çiçek olmadığı
• C) Gece kar yağdığı

Doğru cevap: C — Sabah çiçeklerin kar altında olması, gece kar yağdığını gösterir.

1. Cümlede çiçeklerin üstünün karla kaplandığı söyleniyor.
2. Kar sıcak havada yağmaz; ayrıca "bütün çiçekler" dendiği için bahçede çiçek vardır.
3. Emir uyurken, yani gece kar yağmış olmalıdır → cevap C.

8. Yaz, hafta sonu ailesiyle ne yaptığını anlatmak için defterine yukarıdaki kartları çizdi. Kartlarda sırasıyla güneşli hava, hazırlanan piknik sepeti ve ağaçlarla dolu park görülüyor. Bu kartların anlattığı durumu en iyi hangi cümle karşılar?

• A) Hava güneşli olduğu için ailece parkta piknik yaptılar.
• B) Yağmur yağdığı için bütün gün evde film izlediler.
• C) Kar yağdığı için bahçede kardan adam yaptılar.

Doğru cevap: A — Kartlar güneşli havayı, piknik sepetini ve parkı gösterir; bu üçünü birleştiren cümle piknik cümlesidir.

1. Kartlara oku takip ederek bakalım: önce güneş, sonra sepet, sonra park.
2. Yağmur ve kar kartlarda hiç yok; bu yüzden ikinci ve üçüncü cümleler kartlara uymaz.
3. Güneşli havada parkta piknik yapıldığını söyleyen cümle doğrudur → cevap A.

9. Beste, bazı cümlelerde bir olayın hem sebebinin hem de sonucunun birlikte anlatıldığını öğrendi. Sınıf panosundaki cümleleri tek tek okudu. Panodaki cümlelerden hangisinde hem sebep hem sonuç anlatılmıştır?

• A) Kardeşim bugün yeni ayakkabılarını giydi.
• B) Camı açık unuttuğu için odası buz gibi olmuş.
• C) Dedem her akşam koltuğunda gazete okur.

Doğru cevap: B — İkinci cümlede camın açık unutulması sebep, odanın soğuması ise sonuçtur.

1. Birinci ve üçüncü cümleler yalnızca yapılan bir işi anlatıyor; "Neden?" sorusunun karşılığı yok.
2. İkinci cümlede "Oda neden buz gibi olmuş?" diye sorunca "camı açık unuttuğu için" cevabını alıyoruz.
3. Hem sebebi hem sonucu veren cümle ikincisidir → cevap B.

10. Okuldaki resim yarışmasının sonuçları açıklandı ve Arda'nın resmi birinci oldu. Öğretmen o gün sınıfta söylenenlerden üçünü deftere yazdı. Yazılanlardan hangi cümle sevinç duygusunu anlatır?

• A) Yarışmanın sonuçları okul panosuna asıldı.
• B) Resimler geçen cuma günü toplanmıştı.
• C) Arda'nın birinci olduğunu duyunca havalara uçtuk!

Doğru cevap: C — Üçüncü cümle bir bilgi vermez; sınıfın duyduğu büyük sevinci anlatır.

1. Birinci cümle sonuçların nereye asıldığını, ikinci cümle resimlerin ne zaman toplandığını söylüyor; ikisi de bilgi cümlesidir.
2. Üçüncü cümlede "havalara uçmak" çok sevinmeyi anlatır, cümlenin sonunda ünlem de vardır.
3. Sevinç duygusunu anlatan cümle üçüncüsüdür → cevap C.