Harf ve Hece Bilgisi

1. Arda bilişim dersinde defterine bilgisayar sözcüğünü yazdı. Bu sözcük kaç heceden oluşur?

• A) 3 hece
• B) 4 hece
• C) 5 hece

Doğru cevap: B — Bilgisayar sözcüğü bil - gi - sa - yar biçiminde 4 heceye ayrılır.

1. Sözcüğü el çırparak söyleyelim: bil (çırp) - gi (çırp) - sa (çırp) - yar (çırp)
2. Toplam 4 kez el çırptık.
3. İstersek sesli harfleri de sayabiliriz: i, i, a, a → 4 sesli harf, 4 hece.

2. Nisan karnesini alırken kendisine yıl boyunca destek olan öğretmenine teşekkür etti. Öğretmen sözcüğü hecelerine nasıl ayrılır?

• A) Öğre - tmen
• B) Ö - ğret - men
• C) Öğ - ret - men

Doğru cevap: C — Öğretmen sözcüğü öğ - ret - men biçiminde üç heceye ayrılır.

1. Her hecede en az bir sesli harf bulunur; sözcükteki sesliler ö, e, e → 3 hece olacak.
2. Sözcüğü yavaşça söyleyelim: öğ… ret… men…
3. Yumuşak g (ğ) tek başına hece kuramaz, kendinden önceki sesliye yapışır: "öğ".
4. Öğretmen = Öğ - ret - men

3. Selin hafta sonu mahallelerindeki kütüphaneye üye oldu ve sözcüğün harflerini yukarıdaki kutulara yazdı. Kutulardaki harflerin kaç tanesi sesli (ünlü) harftir?

• A) 3 sesli harf
• B) 4 sesli harf
• C) 5 sesli harf

Doğru cevap: B — Kütüphane sözcüğünde Ü, Ü, A, E olmak üzere 4 sesli harf vardır.

1. Sesli (ünlü) harfler şunlardır: a, e, ı, i, o, ö, u, ü — toplam 8 tanedir.
2. Kutulardaki harflere bakalım: K(sessiz) Ü(sesli) T(sessiz) Ü(sesli) P(sessiz) H(sessiz) A(sesli) N(sessiz) E(sesli)
3. Sesli harfleri sayalım: Ü, Ü, A, E → 4 tane.
4. Kontrol: sözcük kü - tüp - ha - ne diye ayrılıyor, yani 4 hece. Sesli harf sayısı hece sayısına eşittir.

4. Deniz kütüphanedeki üç sözcük kartını alfabetik sıraya dizecek: kutu, kitap, kalem. Üç sözcük de aynı harfle başladığına göre doğru sıralama hangisidir?

• A) kalem - kitap - kutu
• B) kitap - kalem - kutu
• C) kutu - kitap - kalem

Doğru cevap: A — Üç sözcük de "k" ile başladığı için ikinci harflere bakılır: a, i, u sırasıyla kalem - kitap - kutu verir.

1. Önce ilk harflere bakarız: üçünün de ilk harfi "k", yani sıralama yapamıyoruz.
2. İlk harfler aynıysa ikinci harfe bakılır: kalem → a, kitap → i, kutu → u.
3. Bu harflerin alfabemizdeki sırası: a … i … u
4. Sıralama: kalem - kitap - kutu

5. Ali defterine cümlesini yazarken satır sonuna geldi ve pencere sözcüğünün tamamı satıra sığmadı. Bu sözcüğü satır sonunda nasıl bölmelidir?

• A) Satır sonuna "p-", alt satıra "encere" yazmalıdır
• B) Satır sonuna "penc-", alt satıra "ere" yazmalıdır
• C) Satır sonuna "pen-", alt satıra "cere" yazmalıdır

Doğru cevap: C — Satıra sığmayan sözcük ancak hecelerin bittiği yerden bölünür: pen - ce - re. Satır sonuna "pen-" yazılıp kısa çizgi konur, alt satıra "cere" yazılır.

1. Kural: satır sonunda sözcük gelişigüzel değil, hece bitiminden bölünür.
2. Sözcüğü hecelerine ayıralım: pen - ce - re
3. Satıra sığan ilk hece "pen"dir; sonuna kısa çizgi (-) konur.
4. Geriye kalan "cere" alt satırın başına yazılır.

6. Buse teneffüste arkadaş sözcüğünü hece kutularına yerleştirdi ama ortadaki kutuyu boş bıraktı. Sarı kutuya hangi hece gelmelidir?

• A) ka
• B) ak
• C) kad

Doğru cevap: A — Arkadaş sözcüğü ar - ka - daş biçiminde ayrılır; eksik olan orta hece "ka"dır.

1. Sözcüğü yavaşça söyleyelim: ar… ka… daş…
2. Birinci kutuda "ar", üçüncü kutuda "daş" yazılı.
3. Ortada kalan hece "ka"dır: ar + ka + daş = arkadaş

7. Kerem hece çalışmasında üç sözcüğü hecelerine ayırarak tahtaya yazdı. Kerem aşağıdaki sözcüklerden hangisini yanlış ayırmıştır?

• A) Ka - lem - lik
• B) Öğ - ren - ci
• C) Kit - ap - lık

Doğru cevap: C — Kitaplık sözcüğünün doğru ayrımı ki - tap - lık biçimindedir; "kit - ap - lık" yanlıştır.

1. Kalemlik sözcüğünü söyleyelim: ka - lem - lik → doğru ayrılmış.
2. Öğrenci sözcüğünü söyleyelim: öğ - ren - ci → doğru ayrılmış.
3. Kitaplık sözcüğünü söyleyelim: ki - tap - lık. Tahtada "kit - ap - lık" yazıyor.
4. Sessiz harf kendinden sonraki sesliye bağlanır; bu yüzden "t" harfi "ap" hecesine değil "tap" hecesine gider.

8. Türkçe oyununda Ela öğretmen sözcüğünü, Toprak ise kütüphane sözcüğünü hecelerine ayırıp her hecede bir kez el çırptı. Bu iki çocuk için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

• A) Ela daha çok el çırpmıştır
• B) Toprak daha çok el çırpmıştır
• C) İkisi de aynı sayıda el çırpmıştır

Doğru cevap: B — Öğretmen 3 (öğ - ret - men), kütüphane 4 (kü - tüp - ha - ne) heceden oluşur; 4 > 3 olduğu için Toprak daha çok el çırpmıştır.

1. Ela: öğ - ret - men → 3 hece, 3 kez el çırpar.
2. Toprak: kü - tüp - ha - ne → 4 hece, 4 kez el çırpar.
3. 4 sayısı 3 sayısından büyüktür.
4. Demek ki Toprak daha çok el çırpmıştır.

9. Öğretmen panoya beş harf astı ve sesli olanları daire içine almamızı istedi. Panoya asılan bu beş harften kaç tanesi seslidir?

• A) 2 tanesi
• B) 3 tanesi
• C) 4 tanesi

Doğru cevap: A — Panodaki harflerden yalnızca A ve Ö seslidir; K, M ve S sessiz harftir.

1. Türk alfabesindeki 29 harfin 8 tanesi seslidir: a, e, ı, i, o, ö, u, ü. Kalan 21 harf sessizdir.
2. Panodaki harfleri tek tek kontrol edelim: K → sessiz, A → sesli, M → sessiz, Ö → sesli, S → sessiz.
3. Sesli harfler A ve Ö olmak üzere 2 tanedir.

10. Sınıf panosuna asılı alfabe şeridinden bir harf düşmüş ve yeri boş kalmıştır. Şeritteki boş karoya hangi harf gelmelidir?

• A) N harfi
• B) R harfi
• C) T harfi

Doğru cevap: B — Alfabemizde P harfinden sonra R harfi gelir; şeritteki eksik harf R'dir.

1. Alfabenin bu bölümünü sırayla söyleyelim: … n, o, ö, p, r, s, ş, t …
2. Şeritte Ö ve P yazılı, ardından boş karo, sonra S ve Ş geliyor.
3. P ile S arasındaki harf R'dir. Alfabemizde Q harfi bulunmaz.
4. Boş karoya R harfi gelmelidir.