Noktalama İşaretleri

1. Deniz sınıf gazetesine kermes haberini yazdı. Öğretmeni haberi okuyunca bazı satırların sonunda işaret eksik olduğunu söyledi. Buna göre haberde toplam kaç noktalama hatası yapılmıştır?

• A) 1 noktalama hatası
• B) 2 noktalama hatası
• C) 3 noktalama hatası

Doğru cevap: B — Birinci satır haber verdiği için sonuna nokta, üçüncü satır soru sorduğu için sonuna soru işareti gelmeliydi. İkinci satır doğrudur; toplam 2 hata vardır.

1. 1. satır bir haber veriyor ama sonunda nokta yok: "Bugün okulumuzda kermes var." olmalıydı.
2. 2. satırda sıralanan ürünlerin arası virgülle ayrılmış, sonunda da nokta var. Bu satır doğru.
3. 3. satır soru soruyor ama sonunda soru işareti yok: "Sen de gelmek ister misin?" olmalıydı.
4. Eksik işaret sayısı: 1. satırda 1, 3. satırda 1 → toplam 2 noktalama hatası.

2. Selin kaybolan kedisi için apartmanın kapısına ilan astı. Komşusu ilanı okuyup yalnızca bir satırda noktalama hatası olduğunu söyledi. İlandaki noktalama hatası hangi satırdadır?

• A) 1. satırda
• B) 2. satırda
• C) 3. satırda

Doğru cevap: C — Üçüncü satırda özel ada gelen ek kesme işaretiyle ayrılmamış; doğrusu "Selin'e haber versin." biçimindedir.

1. 1. satır haber veriyor, sonunda nokta var: doğru.
2. 2. satır da haber veriyor ve nokta ile bitiyor: doğru.
3. 3. satırda "Selin" bir kişi adı, yani özel addır ve "-e" eki almış.
4. Özel ada gelen ek kesme işaretiyle ayrılır: Selin'e → hata 3. satırdadır.

3. Ege gezdiği yerleri günlüğüne yazıyor ama hiç işaret koymadı. Öğretmeni "Burada iki cümle var, hem işaretleri hem de tarihi düzeltmelisin." dedi. Ege'nin yazdıklarının doğru biçimi hangi şıktadır?

• A) 8 Mart Pazar günü hayvanat bahçesine gittik. En çok maymunları sevdim.
• B) 8 mart pazar günü hayvanat bahçesine gittik, en çok maymunları sevdim.
• C) 8 Mart Pazar günü hayvanat bahçesine gittik en çok maymunları sevdim.

Doğru cevap: A — Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar; iki ayrı cümle noktayla ayrılır ve ikinci cümle büyük harfle başlar.

1. Metinde iki cümle var: gezme haberi ve maymunları sevme haberi.
2. İki cümlenin arasına nokta konur, ardından gelen cümle büyük harfle başlar: "… gittik. En çok…"
3. Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük yazılır: 8 Mart Pazar
4. Doğru biçim: 8 Mart Pazar günü hayvanat bahçesine gittik. En çok maymunları sevdim.

4. Bora doğa kampına giderken çantasına koyduğu beş eşyayı tek bir cümlede yazacak: "Çantama fener mont çorap eldiven ve battaniye koydum." Bu cümlede kaç virgül kullanılması gerekir?

• A) 1 virgül
• B) 2 virgül
• C) 3 virgül

Doğru cevap: C — Sıralanan sözcüklerin arasına virgül konur; "ve" bağlacının bulunduğu yere virgül konmaz. Beş eşya arasında 3 virgül gerekir.

1. Sıralanan eşyalar: fener, mont, çorap, eldiven, battaniye
2. Arka arkaya sıralanan sözcüklerin arasına virgül konur.
3. Ama "eldiven ve battaniye" arasında "ve" var; oraya virgül konmaz.
4. Kalan üç aralığa virgül gelir: fener, mont, çorap, eldiven ve battaniye → 3 virgül.

5. Kantin panosuna yazılan yazıda önce bir haber veriliyor, sonra içecekler tek tek sıralanıyor. Nöbetçi öğrenci bu yazıyı işaretlerini koyarak yeniden yazacak. Panoya yazılacak doğru biçim hangisidir?

• A) Kantinde üç içecek var, süt, ayran ve limonata.
• B) Kantinde üç içecek var: süt ayran ve limonata.
• C) Kantinde üç içecek var: süt, ayran ve limonata.

Doğru cevap: C — Sıralamadan önce iki nokta, sıralanan sözcüklerin arasına virgül konur; "ve" bağlacının önüne virgül gelmez.

1. Yazının başı bir haber veriyor ve ardından sıralama geliyor: "Kantinde üç içecek var"
2. Kendisinden sonra sıralama yapılan cümlenin sonuna iki nokta konur.
3. Sıralanan süt ve ayranın arasına virgül konur; "ayran ve limonata" arasında "ve" olduğu için oraya virgül konmaz.
4. Doğru biçim: Kantinde üç içecek var: süt, ayran ve limonata.

6. Suna mutfaktan annesine seslenip ondan bir şey istedi. Bunu deftere "Anne beni maça götürür müsün" biçiminde yazdı ama iki işareti eksik bıraktı. Suna bu cümleyi nasıl yazmalıdır?

• A) Anne beni maça götürür müsün.
• B) Anne, beni maça götürür müsün?
• C) Anne beni maça götürür müsün?

Doğru cevap: B — Seslenme sözünden sonra virgül, soru soran cümlenin sonuna soru işareti konur. Cümlede bu iki işaret birlikte gerekir.

1. Suna önce annesine sesleniyor: "Anne"
2. Seslenme sözünden sonra virgül konur: "Anne,"
3. Cümlenin geri kalanı bir soru soruyor, öyleyse sonuna soru işareti gelir.
4. Doğru yazım: Anne, beni maça götürür müsün?

7. Üç öğrenci yazı yazarken satır sonuna geldi ve sözcüklerini yukarıdaki gibi böldü. Öğretmen bunlardan yalnızca birinin heceyi ortadan kestiğini söyledi. Buna göre hangi öğrencinin bölmesi yanlıştır?

• A) tur-nuva biçiminde bölen
• B) satr-anç biçiminde bölen
• C) fo-toğraf biçiminde bölen

Doğru cevap: B — Satır sonunda bölme yalnızca hecenin bittiği yerde yapılır. "satranç" sözcüğünün heceleri sat-ranç olduğu için "satr-anç" bölmesi yanlıştır.

1. Sözcükleri hecelerine ayıralım: tur-nu-va, sat-ranç, fo-toğ-raf
2. "tur-nuva" bölmesi "tur" hecesinin bittiği yerde yapılmış: doğru.
3. "fo-toğraf" bölmesi "fo" hecesinin bittiği yerde yapılmış: doğru.
4. "satr-anç" ise "sat" hecesinin sonuna r harfini eklemiş, yani heceyi ortadan kesmiş: yanlış.

8. Deniz taşındıklarını deftere yazdı ama eklerini boşluk bırakarak yazdığı için öğretmeni cümleyi düzeltmesini istedi. Bu cümlede kesme işareti hangi sözcüklerde kullanılır?

• A) Deniz, Ankara ve İzmir sözcüklerinde
• B) Yalnızca Deniz sözcüğünde
• C) Yalnızca Deniz ve Ankara sözcüklerinde

Doğru cevap: A — Kesme işareti özel adlara gelen eklerde kullanılır. Cümlede Deniz kişi adı, Ankara ve İzmir şehir adıdır; üçü de ek almıştır.

1. Cümledeki ek alan sözcükleri bulalım: Deniz + in, Ankara + dan, İzmir + e
2. Deniz bir kişi adı, Ankara ve İzmir birer şehir adıdır; üçü de özel addır.
3. Özel ada gelen ek kesme işaretiyle ayrılır, "ailesi" ve "taşındı" ise özel ad değildir.
4. Doğru yazım: Deniz'in ailesi Ankara'dan İzmir'e taşındı.

9. Okulda kukla oyunu izlenirken Nehri gördüklerini üç satır hâlinde yazdı ama satır sonlarını boş bıraktı. Birinci satır haber veriyor, ikincisi şaşkınlık bildiriyor, üçüncüsü soru soruyor. Üç satırın sonuna sırasıyla hangi işaretler gelmelidir?

• A) nokta - ünlem - soru işareti
• B) ünlem - nokta - soru işareti
• C) nokta - soru işareti - ünlem

Doğru cevap: A — Haber veren cümlenin sonuna nokta, şaşkınlık bildiren cümlenin sonuna ünlem, soru soran cümlenin sonuna soru işareti konur.

1. 1. satır "Perde açıldı" bir haber veriyor → nokta.
2. 2. satır "Aaa kuklalar konuşuyor" şaşkınlık bildiriyor → ünlem.
3. 3. satır "Oyun ne zaman bitecek" soru soruyor → soru işareti.
4. Sıra: nokta - ünlem - soru işareti.

10. Efe sabah pencereyi açınca her yerin karla kaplandığını gördü ve sevincini deftere "Kar yağınca ne kadar sevindik." biçiminde yazdı. Öğretmeni cümlenin sonundaki işaretin duyguyu anlatmadığını söyledi. Efe cümlenin sonuna hangi işareti koymalıydı?

• A) Virgül (,)
• B) Soru işareti (?)
• C) Ünlem (!)

Doğru cevap: C — Sevinç, heyecan ve şaşkınlık bildiren cümlelerin sonuna ünlem konur.

1. Cümleyi okuyalım: Kar yağınca ne kadar sevindik
2. Cümle bir haber vermiyor, soru da sormuyor; sevinç bildiriyor.
3. Sevinç bildiren cümlelerin sonuna nokta değil ünlem konur.
4. Doğru yazım: Kar yağınca ne kadar sevindik!