Sebep-Sonuç Cümleleri

1. Nur akşam yemeği için sofrayı kuruyordu. Babası eve elleri boş girdi ve yukarıdaki cümleyi söyledi. Babanın cümlesine göre ekmek alınamamasının sebebi nedir?

• A) Fırının kapalı olması
• B) Paranın yetmemesi
• C) Havanın kararması

Doğru cevap: A — "Çünkü" sözcüğünden sonra gelen bölüm sebebi anlatır; burada sebep fırının kapalı olmasıdır.

1. Cümleyi "çünkü" sözcüğünden ikiye ayıralım: "Ekmek alamadım" + "fırın kapalıydı".
2. "Çünkü"den sonraki bölüm, önceki durumun sebebini söyler.
3. Öyleyse ekmek alınamamasının sebebi fırının kapalı olmasıdır → cevap A.

2. Kaan beden eğitimi dersini çok seviyordu ama sabah acele ederken spor ayakkabısını alamadı. Öğretmeni ona "Ayakkabın yok, bu yüzden bugün dersi kenardan izleyeceksin." dedi. Yukarıdaki kartta soru işareti yerine hangi cümle gelmelidir?

• A) Kaan maçta üç gol attı.
• B) Kaan dersi kenardan izledi.
• C) Kaan ayakkabısını arkadaşına verdi.

Doğru cevap: B — Ayakkabının unutulması sebeptir; "bu yüzden" sözünden sonra gelen bölüm, yani dersi kenardan izlemek sonuçtur.

1. Öğretmenin cümlesinde "bu yüzden" sözünü bulalım.
2. "Bu yüzden"den sonra gelen bölüm sonucu anlatır: "bugün dersi kenardan izleyeceksin".
3. Kartın sonuç kutusuna "Kaan dersi kenardan izledi." yazılır → cevap B.

3. Berk defterinin soluna sebepleri, sağına sonuçları yazdı ama aralarındaki okları çizmeyi unuttu. Yukarıdaki tabloda 1. sırada yazan "Sabah alarmı çalmadı." sebebi hangi sonuçla eşleşir?

• A) Berk okula geç kaldı.
• B) Berk yeni bir defter aldı.
• C) Berk kahvaltıda süt içti.

Doğru cevap: A — Alarm çalmayınca zamanında kalkılamaz; bunun sonucu okula geç kalmaktır.

1. Sebebi okuyalım: sabah alarm çalmamış, yani Berk vaktinde uyanmamış.
2. Kendimize soralım: "Vaktinde uyanmazsam ne olur?" Cevap: okula geç kalırım.
3. Defter almak ve süt içmek alarmla ilgili değildir; doğru eşleşme a) seçeneğidir → cevap A.

4. Deniz kenarındaki kasabada yaşayan Umut sabah kahvaltı ederken radyoyu açtı ve yukarıdaki duyuruyu dinledi. Duyuruya göre vapurların sefere çıkamamasının sebebi hangisidir?

• A) Vapurların bozulması
• B) Şiddetli rüzgâr esmesi
• C) Yolcuların gelmemesi

Doğru cevap: B — "-den dolayı" sözü kendinden önceki bölümün sebep olduğunu gösterir; sebep şiddetli rüzgârdır.

1. Duyuruda "dolayı" sözünü bulalım: "Şiddetli rüzgârdan dolayı".
2. Bu söz, kendinden önce yazılan durumun sebep olduğunu belli eder.
3. Öyleyse seferlerin yapılamama sebebi şiddetli rüzgârdır → cevap B.

5. Öğretmen tahtaya üç cümle yazdı ve öğrencilerden bir olayın sebebinin söylenmediği cümleyi bulmalarını istedi. Tahtadaki cümlelerden hangisinde sebep ile sonuç birlikte anlatılmamıştır?

• A) Bayram tatili olduğu için dedemin köyüne gittik.
• B) Kütüphanedeki kitapların hepsi raflara dizilmiş.
• C) Çok hızlı koştuğu için nefesi kesildi.

Doğru cevap: B — Birinci ve üçüncü cümlelerde "için" sözüyle sebep verilmiştir. İkinci cümlede yalnızca bir durum anlatılır, sebep söylenmez.

1. Cümlelere "Neden?" diye soralım. Birinci cümle: "Neden köye gittik?" → bayram tatili olduğu için.
2. Üçüncü cümle: "Nefesi neden kesildi?" → çok hızlı koştuğu için.
3. İkinci cümlede "Neden?" sorusunun karşılığı yoktur, sadece kitapların durumu söylenir → cevap B.

6. Elif'in mutfakta yaşadığı olay iki karta çizildi. Birinci kartta masadan düşen bardak, ikinci kartta yerdeki kırık cam parçaları görülüyor. Kartlardaki bu iki olaydan hangisi sebep, hangisi sonuçtur?

• A) Camların kırılması sebep, bardağın düşmesi sonuçtur.
• B) İkisi de aynı anda olan iki sebeptir.
• C) Bardağın düşmesi sebep, camların kırılması sonuçtur.

Doğru cevap: C — Sebep her zaman önce olur. Önce bardak düşmüş, bunun ardından camlar kırılmıştır.

1. Kartlardaki oku takip edelim: önce bardağın düşmesi, sonra camların kırılması geliyor.
2. Önce olan olay sebep, sonra olan olay sonuçtur.
3. Öyleyse bardağın düşmesi sebep, camların kırılması sonuçtur → cevap C.

7. Meltem okuma saatinde "Yolda buz olduğu için otobüs çok yavaş gitti." cümlesini okudu. Cümledeki sebebi merak eden bir arkadaşı ona bir soru sormak istiyor. Bu sebebi öğrenmek isteyen arkadaşı hangi soruyu sormalıdır?

• A) Otobüs kaç kişiyi taşıdı?
• B) Otobüs saat kaçta kalktı?
• C) Otobüs neden çok yavaş gitti?

Doğru cevap: C — Sebep, "Neden?" ya da "Niçin?" sorusunun karşılığıdır; bu soruya "Yolda buz olduğu için." diye cevap verilir.

1. Cümlede sonuç "otobüs çok yavaş gitti", sebep ise "yolda buz olduğu için" bölümüdür.
2. Sebebi öğrenmek için sonuca "Neden?" diye sorulur.
3. Kişi sayısı ve saat sebebi sormaz; doğru soru "Otobüs neden çok yavaş gitti?" → cevap C.

8. Yaz tatilinde Zeynep bütün gün deniz kenarında şapkasız ve gölgesiz oynadı. Akşam eve dönünce annesi omuzlarına baktı ve hemen krem getirdi. Bu duruma göre en uygun sonuç cümlesi hangisidir?

• A) Zeynep'in saçları uzadı.
• B) Zeynep'in omuzları güneşten yandı.
• C) Zeynep'in ayakkabıları çamur oldu.

Doğru cevap: B — Bütün gün güneşte gölgesiz kalmanın sonucu derinin yanmasıdır; annenin krem getirmesi de bunu gösterir.

1. Sebebi bulalım: Zeynep bütün gün korunmasız biçimde güneşte kalmış.
2. Annesi omuzlarına bakıp krem getirdiğine göre omuzlarında bir sorun var.
3. Güneşte uzun süre kalmanın sonucu yanmaktır → cevap B.

9. Okul kütüphanesinin kapısına yukarıdaki yazı asılmış ama cümlenin sonu eksik kalmış. Kütüphaneci boş bırakılan yeri uygun bir sebeple doldurmak istiyor. Kütüphanecinin bu cümleyi hangi sözlerle tamamlaması gerekir?

• A) kitapların sayfaları renklidir.
• B) raflar tahtadan yapılmıştır.
• C) okuyanların dikkati dağılır.

Doğru cevap: C — "Çünkü"den sonra bir sebep gelmelidir. Yüksek sesle konuşulmamasının sebebi okuyanların dikkatinin dağılmasıdır.

1. Cümlenin sonuç bölümü: "Kütüphanede yüksek sesle konuşulmaz."
2. "Çünkü"den sonra bu kuralın sebebi yazılmalıdır; kendimize "Neden konuşulmaz?" diye soralım.
3. Sayfaların rengi ve rafların tahta olması kurala sebep olmaz; sebep dikkatin dağılmasıdır → cevap C.

10. Dedesi geçen yıl bahçedeki bütün çiçekleri söküp yerine taş döşemişti. Bu bahar torunu bahçede tek bir arı bile görmediğini fark etti. Yukarıdaki kartın sebep bölümüne hangi cümle yazılmalıdır?

• A) Bahçedeki bütün çiçekler söküldü.
• B) Bahçeye yeni bir salıncak kuruldu.
• C) Bahçe duvarı baştan boyandı.

Doğru cevap: A — Arılar çiçeklerden beslenir. Çiçekler söküldüğü için bahçeye arı gelmemiştir.

1. Kartta sonuç verilmiş: bahçeye hiç arı gelmemiş. Sebebi bulmamız gerekiyor.
2. Arıların bahçeye gelme nedeni çiçeklerdir; çiçek yoksa arı da gelmez.
3. Salıncak ve duvar boyası arıların gelmesini engellemez; sebep çiçeklerin sökülmesidir → cevap A.