Tekil ve Çoğul Adlar

1. Ceren manavın önündeki iki kutuya baktı. Yukarıdaki kutulardaki elmaları anlatmak için sırasıyla hangi sözcükleri kullanmalıyız?

• A) 1. kutu: elmalar — 2. kutu: elma
• B) 1. kutu: elma — 2. kutu: elmalar
• C) 1. kutu: elma — 2. kutu: elma

Doğru cevap: B — Tek bir varlığı anlatan ad tekildir (elma); birden çok varlığı anlatan ad çoğuldur (elmalar).

1. 1. kutuda tek bir elma var; tek varlığı karşılayan ad tekildir → "elma".
2. 2. kutuda üç elma var; birden çok varlığı karşılayan ad çoğuldur.
3. Çoğul yapmak için sona -lar getiririz: elma + lar = "elmalar" → cevap B.

2. Elif bahçeden annesine üç çiçek topladı. Elif, hepsini birden anlatmak için "çiçek" sözcüğünün sonuna hangi eki getirmelidir?

• A) -lar
• B) -lik
• C) -ler

Doğru cevap: C — "çiçek" sözcüğünün son ünlüsü "e", yani ince bir ünlüdür; ince ünlüden sonra çoğul eki -ler olur.

1. Çoğul eki iki biçimdedir: kalın ünlülerden (a, ı, o, u) sonra -lar; ince ünlülerden (e, i, ö, ü) sonra -ler.
2. "çiçek" sözcüğünün son hecesindeki ünlü "e"dir ve "e" ince bir ünlüdür.
3. İnce ünlüden sonra -ler gelir: çiçek + ler = "çiçekler" → cevap C.

3. Berk raftaki kitaplardan yalnızca birini arkadaşına anlatmak istedi. Aşağıdakilerden hangisi "kitaplar" sözcüğünün tekil biçimidir?

• A) kitap
• B) kitaplık
• C) kitapçı

Doğru cevap: A — Çoğul bir adı tekil yapmak için sonundaki -ler ya da -lar eki atılır: kitaplar → kitap.

1. Sözcüğü parçalayalım: kitap + lar.
2. Çoğul eki olan -lar atılınca geriye tek varlığı anlatan biçim kalır.
3. Bu biçim "kitap"tır; "kitaplık" ve "kitapçı" ise bambaşka varlıklardır → cevap A.

4. Deniz teneffüste gördüklerini defterine bir cümleyle yazdı. Yukarıdaki cümlede çoğul ad olan sözcük hangisidir?

• A) bahçede
• B) Çocuklar
• C) top

Doğru cevap: B — Çoğul ad, sonunda -ler ya da -lar eki bulunan ve birden çok varlığı karşılayan addır: "Çocuklar".

1. Cümledeki adları tek tek okuyalım: Çocuklar / bahçe / top.
2. "bahçe" ve "top" tek bir varlığı karşılar, yani tekildir.
3. "Çocuklar" sözcüğünde -lar eki var ve birden çok kişiyi anlatıyor → cevap B.

5. Çoban otlaktaki koyunların hepsini tek bir sözcükle anlattı. Aşağıdaki sözcüklerden hangisi sonuna -ler ya da -lar eki almadığı hâlde birden çok varlığı anlatır?

• A) sürü
• B) koyun
• C) çoban

Doğru cevap: A — Bazı sözcükler çoğul eki almadan da çokluk bildirir; "sürü" bir arada duran birçok hayvanı anlatır.

1. "koyun" tek bir hayvanı, "çoban" tek bir kişiyi karşılar; ikisi de tekildir.
2. "sürü" sözcüğünün sonunda -ler ya da -lar eki yoktur.
3. Yine de "sürü" bir arada duran birçok hayvanı anlatır, yani çokluk bildirir → cevap A.

6. Öğretmen tahtaya üç sözcük yazdı ve içlerinden birinin çoğul ekini yanlış aldığını söyledi. Tahtadaki sözcüklerden hangisi yanlış yazılmıştır?

• A) balonlar
• B) kuşler
• C) evler

Doğru cevap: B — "kuş" sözcüğünün ünlüsü kalın olduğu için -lar almalıdır; doğrusu "kuşlar"dır.

1. Sözcüklerin son ünlülerine bakalım: balon → "o" kalın, kuş → "u" kalın, ev → "e" ince.
2. Kalın ünlüden sonra -lar, ince ünlüden sonra -ler gelir.
3. "balonlar" ve "evler" kurala uyuyor; "kuş" ise kalın ünlülü olduğu için "kuşlar" olmalıydı → cevap B.

7. Poyraz sahilde otururken gökyüzünde birçok martı gördü. Gördüğünü yazmak için yukarıdaki boşluğa hangi sözcüğü koymalıdır?

• A) martı
• B) martıcı
• C) martılar

Doğru cevap: C — Poyraz bir tane değil birçok martı görmüştür; bu yüzden boşluğa çoğul ad gelmelidir.

1. Poyraz tek bir martı değil, birçok martı görmüş.
2. Birden çok varlığı anlatmak için ada çoğul eki getiririz.
3. "martı" sözcüğünün son ünlüsü "ı" kalındır: martı + lar = "martılar" → cevap C.

8. Yiğit defterine yukarıdaki cümleyi yazdı. Öğretmeni cümlede bir yanlış olduğunu söyledi. Bu cümledeki yanlış aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Sayıdan sonra gelen ad çoğul eki almaz; "beş kalem" yazılmalıydı
• B) Cümlede hiç ad yoktur; cümleye bir ad eklenmelidir
• C) "beş" sözcüğü cümlenin en sonuna yazılmalıydı

Doğru cevap: A — Cümledeki "beş" sayısı çokluğu zaten anlatır; sayıdan sonra gelen ada ayrıca çoğul eki getirilmez.

1. Cümlede "beş" sayısı var; bu sayı kaç tane olduğunu zaten söylüyor.
2. Bir sayıdan sonra gelen ada ayrıca -ler ya da -lar eki getirilmez.
3. Doğrusu "Kalem kutumda beş kalem var." olur → cevap A.

9. Aylin sözcükleri tekil ve çoğul diye ayırıp tabloya yazdı. Ancak bir sözcüğü yanlış sütuna yazmış. Tabloda yanlış sütuna yazılan sözcük hangisidir?

• A) kalemler
• B) masa
• C) kuşlar

Doğru cevap: A — "kalemler" sözcüğü -ler eki almıştır ve birden çok kalemi anlatır; bu yüzden Çoğul Ad sütununda olmalıydı.

1. Tekil Ad sütununda yalnızca tek varlığı karşılayan adlar bulunmalıdır.
2. "masa" ve "köpek" tek varlığı karşılar, yerleri doğrudur.
3. "kalemler" sonunda -ler eki taşır ve birden çok kalemi anlatır; Çoğul Ad sütununa yazılmalıydı → cevap A.

10. Mağazadaki rafta tek bir çanta değil, aynı çantadan onlarca duruyordu. Bu durumu anlatmak için "çanta" sözcüğünün hangi biçimi kullanılır?

• A) çantaler
• B) çantacı
• C) çantalar

Doğru cevap: C — "çanta" sözcüğünün son ünlüsü "a", yani kalın bir ünlüdür; kalın ünlüden sonra çoğul eki -lar olur.

1. Rafta birden çok çanta var; bu yüzden ad çoğul olmalıdır.
2. "çanta" sözcüğünün son hecesindeki ünlü "a"dır ve "a" kalın bir ünlüdür.
3. Kalın ünlüden sonra -lar gelir: çanta + lar = "çantalar" → cevap C.