Tekil ve Çoğul Adlar

1. Miray annesiyle markete gitti ve aldıklarını yazdı. Yukarıdaki metinde kaç tane çoğul ad kullanılmıştır?

• A) 2
• B) 3
• C) 4

Doğru cevap: B — Sonunda -ler ya da -lar eki bulunan adlar çoğuldur: domatesler, salatalıklar ve poşetler → 3 çoğul ad.

1. Metindeki adları bulalım: Miray, market, domatesler, salatalıklar, poşetler.
2. Sonunda çoğul eki olanları işaretleyelim: domates-ler, salatalık-lar, poşet-ler.
3. "Miray" ve "market" tek varlığı karşılar, çoğul eki yoktur.
4. Çoğul ad sayısı 3 → cevap B.

2. Batu mutfakta gördüklerini iki cümleyle anlattı. Metindeki iki ad da tekildir. Bu iki adı birlikte çoğul yaptığımızda aşağıdakilerden hangisi doğru olur?

• A) kavanozlar — tabaklar
• B) kavanozler — tabaklar
• C) kavanozlar — tabakler

Doğru cevap: A — Her iki sözcüğün de son ünlüsü kalındır; kalın ünlüden sonra çoğul eki -lar olur: kavanozlar, tabaklar.

1. Metindeki tekil adlar: kavanoz ve tabak.
2. "kavanoz" sözcüğünün son ünlüsü "o", "tabak" sözcüğünün son ünlüsü "a" → ikisi de kalın ünlü.
3. Kalın ünlüden sonra -lar, ince ünlüden sonra -ler gelir.
4. kavanoz + lar = kavanozlar, tabak + lar = tabaklar → cevap A.

3. Bora bahçede gördüğünü defterine yazdı ama bir sözcüğün çoğul ekini yanlış seçti. Yanlış yazılan sözcük ve doğru biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

• A) çiçek — doğrusu çiçekler
• B) yazdı — doğrusu yazacak
• C) ağaçler — doğrusu ağaçlar

Doğru cevap: C — "ağaç" sözcüğünün ünlüsü "a", yani kalındır; kalın ünlüden sonra -lar gelir. Doğru biçim "ağaçlar"dır.

1. Çoğul eki almış sözcüğü bulalım: "ağaçler".
2. "ağaç" sözcüğündeki ünlü "a"dır ve "a" kalın bir ünlüdür.
3. Kalın ünlüden sonra -lar gelmeliydi: ağaç + lar = ağaçlar.
4. Yanlış sözcük "ağaçler", doğrusu "ağaçlar" → cevap C.

4. Öğretmen tahtaya bir ad yazdı. Bu adın sonuna -ler ekini getirdi ve sözcük "sepetler" oldu. Buna göre bu adın son hecesindeki ünlü için ne söylenebilir?

• A) Kalın bir ünlüdür
• B) İnce bir ünlüdür
• C) Sözcükte hiç ünlü yoktur

Doğru cevap: B — Çoğul eki -ler yalnızca ince ünlülerden (e, i, ö, ü) sonra gelir; "sepet" sözcüğünün son ünlüsü "e"dir.

1. Sözcüğü parçalayalım: sepet + ler.
2. Kuralı ters çevirelim: -lar kalın ünlülerden, -ler ise ince ünlülerden sonra gelir.
3. Sözcük -ler ekini almış → son hecedeki ünlü ince olmalıdır ("se-pet"teki "e").
4. Doğru yorum "ince bir ünlüdür" → cevap B.

5. Tuna hafta sonunu iki cümleyle anlattı. Metindeki "takım" sözcüğünün sonunda -ler ya da -lar eki yok. Buna göre bu sözcük neyi anlatmaktadır?

• A) Tek bir oyuncuyu
• B) Sahanın adını
• C) Bir arada oynayan birçok oyuncuyu

Doğru cevap: C — Bazı sözcükler çoğul eki almadan da çokluk bildirir; "takım" bir arada oynayan birçok oyuncuyu anlatır.

1. "takım" sözcüğünün sonuna bakalım: -ler ya da -lar eki yok.
2. Yine de sahaya çıkan tek bir kişi değil, birlikte oynayan bir grup vardır.
3. Demek ki bazı sözcükler ek almadan da çokluk bildirir (takım, sürü, sınıf gibi).
4. "takım" bir arada oynayan birçok oyuncuyu anlatır → cevap C.

6. Selin bahçedeki kedileri saydı ve tam üç tane olduğunu gördü. Gördüğünü yazmak için yukarıdaki cümledeki boşluğa hangi biçim yazılmalıdır?

• A) kedi
• B) kediler
• C) kedicik

Doğru cevap: A — Cümledeki "üç" sayısı çokluğu zaten anlatır; sayıdan sonra gelen ada ayrıca çoğul eki getirilmez.

1. Cümlede "üç" sayısı var; bu sayı kaç tane olduğunu tek başına söylüyor.
2. Sayıdan sonra gelen ada -ler ya da -lar eki getirilmez; "üç kediler" denmez.
3. "kedicik" ise küçük kediyi anlatır, sayıyla ilgisi yoktur.
4. Boşluğa "kedi" yazılır → cevap A.

7. Umut sözcükleri üç gruba ayırdı ve bir grupta hiç tekil ad bırakmadı. Yukarıdaki gruplardan hangisinde bütün adlar çoğuldur?

• A) Grup 1
• B) Grup 2
• C) Grup 3

Doğru cevap: B — Grup 2'deki gemiler, bulutlar ve yollar sözcüklerinin üçü de çoğul eki almıştır; diğer gruplarda birer tekil ad vardır.

1. Grup 1'i okuyalım: defterler ve kapılar çoğul, ama "ağaç" tekildir.
2. Grup 3'ü okuyalım: çiçekler ve dağlar çoğul, ama "kuş" tekildir.
3. Grup 2'yi okuyalım: gemi-ler, bulut-lar, yol-lar → üçünde de çoğul eki var.
4. Bütün adların çoğul olduğu grup Grup 2 → cevap B.

8. Ela bahçede birçok kelebek gördü ve defterine "kelebekler" yazdı. Sonra sadece dalda duran bir tanesini anlatmak istedi. Yukarıdaki kartta soru işaretinin yerine hangi sözcük gelmelidir?

• A) kelebek
• B) kelebeklik
• C) kelebekler

Doğru cevap: A — Çoğul bir adı tekil yapmak için sonundaki -ler ya da -lar eki atılır: kelebekler → kelebek.

1. Ela artık birçoğunu değil, yalnızca bir kelebeği anlatmak istiyor → tekil ad gerekir.
2. Sözcüğü parçalayalım: kelebek + ler.
3. Çoğul eki -ler atılınca geriye "kelebek" kalır.
4. "kelebeklik" bambaşka bir sözcüktür, "kelebekler" ise hâlâ çoğuldur → cevap A.

9. Öğretmen tahtaya üç cümle yazdı ve içlerinden birinde hiç çoğul ad olmadığını söyledi. Yukarıdaki cümlelerden kaçıncısında çoğul ad yoktur?

• A) 1. cümlede
• B) 2. cümlede
• C) 3. cümlede

Doğru cevap: B — 2. cümledeki "Rüzgâr" ve "cam" adlarının ikisi de tekildir; diğer cümlelerde bulutlar ve balıklar çoğuldur.

1. 1. cümle: "Bulutlar" sözcüğünde -lar eki var → çoğul ad.
2. 3. cümle: "Balıklar" sözcüğünde -lar eki var → çoğul ad.
3. 2. cümle: "Rüzgâr" ve "cam" sözcüklerinde -ler ya da -lar eki yok, ikisi de tek varlığı anlatıyor.
4. Çoğul ad bulunmayan cümle 2. cümledir → cevap B.

10. Zehra tekil adları ve onların çoğul biçimlerini tabloya yazdı. Bir satırda çoğul biçimi yanlış yazmış. Tabloda hangi satırdaki eşleştirme yanlış yapılmıştır?

• A) köprü — köprüler
• B) kutu — kutular
• C) göz — gözlar

Doğru cevap: C — "göz" sözcüğünün ünlüsü "ö", yani incedir; ince ünlüden sonra -ler gelir. Doğrusu "gözler"dir.

1. 1. satır: "köprü" sözcüğünün son ünlüsü "ü" ince → köprüler doğru.
2. 2. satır: "kutu" sözcüğünün son ünlüsü "u" kalın → kutular doğru.
3. 3. satır: "göz" sözcüğünün ünlüsü "ö" incedir, bu yüzden -ler almalıydı.
4. Doğrusu "gözler" olmalıydı → yanlış satır 3. satır, cevap C.