Varlıkların Özellikleri

1. Duru sabah okula giderken üşümemek için hazırlandı. Yukarıdaki metinde varlıkların özelliğini bildiren kaç sözcük vardır?

• A) 2
• B) 3
• C) 4

Doğru cevap: B — Metindeki mavi (renk), yumuşak (durum) ve kalın (biçim) sözcükleri varlıkların özelliğini bildirir; toplam 3 tanedir.

1. Metindeki varlıkları bulalım: kazak, atkı, çizme, dolap, boyun.
2. Her varlığa "nasıl?" diye soralım: kazak nasıl? → mavi. Atkı nasıl? → yumuşak. Çizme nasıl? → kalın.
3. "dolaptan", "boynuna" ve "çıkardı" özellik bildirmez.
4. Özellik bildiren sözcük sayısı 3 → cevap B.

2. Nil deniz kenarında oynarken bir taş buldu. Metinde geçen özellik sözcüğü ve bu sözcüğün neyi bildirdiği hangi seçenekte doğru verilmiştir?

• A) yuvarlak — biçim bildirir
• B) taş — biçim bildirir
• C) yuvarlak — renk bildirir

Doğru cevap: A — Metindeki özellik sözcüğü "yuvarlak"tır; taşın rengini değil, biçimini (şeklini) bildirir.

1. Metindeki varlığı bulalım: taş.
2. "Taş nasıl?" diye soralım → yuvarlak. Demek ki özellik sözcüğü "yuvarlak"tır.
3. "taş" bir varlığın adıdır, özellik bildirmez.
4. Yuvarlak bir renk değil, şekil anlatır; kırmızı ya da mavi deseydik renk olurdu.
5. Özellik "yuvarlak" ve biçim bildirir → cevap A.

3. Aylin defterine iki cümle yazdı. Bu cümlelerin hangisinde daha çok özellik bildiren sözcük kullanılmıştır?

• A) 1. cümlede
• B) 2. cümlede
• C) İkisinde de eşit sayıda

Doğru cevap: B — 1. cümlede yalnızca "sarı" özellik bildirir; 2. cümlede "minik" ve "siyah" olmak üzere iki özellik sözcüğü vardır.

1. 1. cümleyi inceleyelim: "Kanarya nasıl?" → sarı. Yalnızca 1 özellik sözcüğü var.
2. 2. cümleyi inceleyelim: "Karınca nasıl?" → minik ve siyah. 2 özellik sözcüğü var.
3. "öttü" ve "yürüdü" yapılan işi bildirir, özellik değildir.
4. 2 sayısı 1'den büyüktür → daha çok özellik 2. cümlede, cevap B.

4. Bilge kış sabahı camdaki buzla oynadı. Metinde bir varlığa ona hiç uymayan bir özellik verilmiştir. Bu yanlış hangi seçenekte doğru açıklanmıştır?

• A) "kazıdı" sözcüğü yanlıştır, buz kazınmaz
• B) "sıcacık" sözcüğü yanlıştır, buz sıcak olmaz
• C) "camdaki" sözcüğü yanlıştır, buz camda olmaz

Doğru cevap: B — Buz donmuş sudur; soğuktur ve elde erir. "sıcacık" özelliği buza hiç uymaz, doğrusu "buz gibi" olmalıydı.

1. Metindeki özellik sözcüğünü bulalım: "sıcacık".
2. Bu özellik hangi varlığa verilmiş? → buza.
3. Buz donmuş sudur; onu tutan elin üşümesi, buzun da erimesi gerekir.
4. Kış sabahı camda buz olması ve buzun tırnakla kazınması doğaldır; yanlış olan tek şey "sıcacık"tır → cevap B.

5. Öğretmen bir varlığı adını söylemeden üç özelliğiyle anlattı ve bu özellikleri kartlara yazdı. Kartlardaki üç özelliğe birden uyan varlık hangisidir?

• A) karpuz
• B) soğan
• C) üzüm

Doğru cevap: C — Üzüm taneleri mor ve yuvarlaktır, dalda salkım hâlinde durur; üç özelliği birden yalnızca üzüm taşır.

1. Kartlardaki özellikleri okuyalım: mor, yuvarlak, salkımlı.
2. Karpuz yuvarlaktır ama moru yoktur ve salkım hâlinde durmaz.
3. Soğan yuvarlak olabilir ama salkım hâlinde yetişmez.
4. Üzüm taneleri mor ve yuvarlaktır, dalda salkım hâlinde durur.
5. Üç özelliği birden taşıyan varlık üzüm → cevap C.

6. Mert sırt çantasını yerden zor kaldırdı, çünkü çantası çok ağırdı. Kardeşinin çantası ise tam tersi özellikteydi. Buna göre karttaki soru işaretinin yerine hangi sözcük gelmelidir?

• A) hafif
• B) geniş
• C) dolu

Doğru cevap: A — Ağır sözcüğünün zıt anlamlısı "hafif"tir; kardeşinin çantası kolayca kaldırılabilen bir çantadır.

1. Metindeki özelliği bulalım: Mert'in çantası "ağır".
2. Kardeşinin çantası "tam tersi" deniyor; yani ağırın zıttı aranıyor.
3. "geniş" büyüklüğü, "dolu" ise içindekinin çokluğunu anlatır; ikisi de ağırın zıttı değildir.
4. Ağır sözcüğünün zıttı "hafif" → cevap A.

7. Serra kumbarasını açıp masada bir oyun kurdu. Yukarıdaki metinde varlıkların sayısını ya da miktarını bildiren kaç sözcük vardır?

• A) 2
• B) 3
• C) 4

Doğru cevap: C — Metindeki üç, birkaç, iki ve beş sözcükleri varlıkların sayısını ya da miktarını bildirir; toplam 4 tanedir.

1. Varlıklara "kaç tane?" diye soralım: kaç para? → üç. Kaç boncuk? → birkaç.
2. Devam edelim: kaç düğme? → iki. Kaç taş? → beş.
3. "birkaç" tam sayı söylemez ama yine de miktar bildirir; o da sayılır.
4. Sayı ya da miktar bildiren sözcükler: üç, birkaç, iki, beş → 4 tane, cevap C.

8. Kayra özellik sözcüklerinin neyi bildirdiğini tabloya yazdı. Ancak bir satırda yanlış yapmıştır. Tablodaki hangi sözcüğün karşısına yanlış açıklama yazılmıştır?

• A) mor
• B) buruşuk
• C) beş

Doğru cevap: C — "beş" bir tat değil, varlığın sayısını bildirir; karşısına "sayı bildirir" yazılmalıydı.

1. 1. satır: "mor" bir renktir → açıklama doğru.
2. 2. satır: "buruşuk" varlığın biçimini, dış görünüşünü anlatır → açıklama doğru.
3. 3. satır: "beş" sözcüğüne "nasıl?" değil, "kaç tane?" diye sorarız.
4. Tat bildiren sözcükler tatlı, ekşi, acı gibi sözcüklerdir; "beş" sayı bildirir.
5. Yanlış açıklama "beş" sözcüğünün karşısındadır → cevap C.

9. Öğretmen tahtaya dört kart astı. Kartların ikisi bir varlığın adını, ikisi ise varlıkların özelliğini bildiriyor. Buna göre özellik bildiren kartlar hangileridir?

• A) soğuk ve ıslak
• B) rüzgâr ve çamur
• C) soğuk ve çamur

Doğru cevap: A — Rüzgâr ve çamur birer varlığın adıdır; soğuk ve ıslak ise varlıkların nasıl olduğunu bildiren özellik sözcükleridir.

1. Kartların önüne "şu" diyerek deneyelim: şu rüzgâr, şu çamur → ikisini de gösterebiliriz, bunlar varlık adıdır.
2. "şu soğuk" ya da "şu ıslak" diyemeyiz; elimizle gösterecek bir varlık yoktur.
3. Bu sözcükleri ancak bir varlığın yanına koyarız: soğuk rüzgâr, ıslak çamur.
4. Özellik bildiren kartlar soğuk ve ıslak → cevap A.

10. Eylül köyde kuyudan bir kova su çekti. Metinde anlatılan suyu tanıtmak için aşağıdaki sözcüklerden hangisi kullanılamaz?

• A) soğuk
• B) berrak
• C) tüylü

Doğru cevap: C — Metne göre su hem soğuk hem berraktır; "tüylü" ise suya değil, tüyü olan varlıklara verilen bir özelliktir.

1. Metinde suyun iki özelliği veriliyor: "buz gibi" ve "berrak".
2. "buz gibi" ifadesi suyun çok soğuk olduğunu anlatır; yani "soğuk" kullanılabilir.
3. "berrak" sözcüğü metinde doğrudan geçiyor, o da kullanılabilir.
4. "tüylü" kedi, kuş, halı gibi varlıklar için kullanılır; su için kullanılamaz → cevap C.