Varlıkların Özellikleri

1. Ege gününü üç cümleyle anlattı, sonra metindeki özellik sözcüklerini tabloya taşıdı. Metinde tabloya yazmayı unuttuğu bir özellik sözcüğü daha vardır. Bu sözcük ve neyi bildirdiği hangi seçenekte doğru verilmiştir?

• A) "iki" — sayı bildirir
• B) "pazar" — yer bildirir
• C) "içti" — durum bildirir

Doğru cevap: A — Varlığın kaç tane olduğunu bildiren sözcükler de özelliktir. Metindeki "iki" sözcüğü ekmeğin sayısını bildirir ama tabloya yazılmamıştır.

1. Tablodaki özellikleri metinde işaretleyelim: taze, dar, tuzlu.
2. Metindeki varlıklara "nasıl?" ve "kaç tane?" diye soralım: kaç ekmek? → iki.
3. "iki" sözcüğü tabloda yok; oysa varlığın sayısını bildirdiği için o da bir özelliktir.
4. "pazar" bir varlığın adıdır, "içti" ise iş bildirir → cevap A.

2. Damla bir cümledeki sözcük için yukarıdaki gibi düşünüyor. Damla'nın bu düşüncesindeki yanlış nedir?

• A) Damla haklıdır; yalnızca renk ve biçim bildiren sözcükler özelliktir.
• B) "üç" sözcüğü kuzuların sayısını bildirir; sayı bildiren sözcükler de varlığın özelliğidir.
• C) "üç" sözcüğü bir varlığın adıdır, bu yüzden özellik olamaz.

Doğru cevap: B — Bir varlığın özelliği yalnızca rengi ya da biçimi değildir; tadı, durumu ve kaç tane olduğu da onun özelliğidir.

1. Özellik sözcüklerinin neleri anlattığını hatırlayalım: renk, biçim, tat, durum ve sayı - miktar.
2. Cümledeki varlığa soralım: "Kaç kuzu?" → üç. Demek ki "üç" kuzuların sayısını bildiriyor.
3. Sayı bildiren sözcükler de varlığın bir özelliğini anlatır; Damla listeyi eksik biliyor.
4. "üç" bir varlığın adı da değildir → cevap B.

3. Tolga odasını iki cümleyle anlattı. Yukarıdaki metne göre aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

• A) Perdeler açık renklidir.
• B) Halının bir özelliği "ince" sözcüğüyle anlatılmıştır.
• C) "desenli" sözcüğü halının görünüşünü anlatır.

Doğru cevap: A — Metinde perdelerin "koyu renkli" olduğu söyleniyor; açık renkli olduğu söylenemez.

1. B'yi kontrol edelim: metinde "halı ince" deniyor → söylenebilir.
2. C'yi kontrol edelim: "desenli" halının üstündeki şekilleri, yani görünüşünü anlatır → söylenebilir.
3. A'yı kontrol edelim: metinde perdeler için "koyu renkli" yazıyor.
4. Koyu ile açık birbirinin zıddıdır; metne aykırı yargı A'dır → cevap A.

4. Beren iki odayı karşılaştırdı. Basamakları uygulayın: metindeki özellik sözcüğünü bulun, zıddını söyleyin; bulduğunuz yeni sözcük ve hece sayısı hangi seçenekte doğru verilmiştir?

• A) karanlık — 3 hece
• B) sessiz — 2 hece
• C) karanlık — 2 hece

Doğru cevap: A — Metindeki özellik "aydınlık"tır; zıddı "karanlık" sözcüğüdür. Bu sözcük ka-ran-lık biçiminde 3 heceye ayrılır.

1. 1. basamak — özelliği bulalım: "Beren'in odası nasıl?" → aydınlık.
2. 2. basamak — kardeşinin odası "tam tersi" olduğuna göre zıddını söyleyelim: karanlık.
3. 3. basamak — hecelerine ayıralım: ka - ran - lık → 3 hece.
4. "sessiz" sözcüğü aydınlığın zıddı değildir → cevap A.

5. Öğretmen tahtaya üç cümle yazdı ve her cümledeki varlıkları ve özellikleri saymamızı istedi. Bu cümlelerin hangisinde özellik bildiren sözcük sayısı ad sayısından fazladır?

• A) 1. cümlede
• B) 2. cümlede
• C) 3. cümlede

Doğru cevap: B — 2. cümlede küçük, benekli ve sevimli olmak üzere 3 özellik sözcüğü, yalnızca 1 ad (köpek) vardır.

1. 1. cümle: özellik taze → 1; adlar Işıl, poğaça → 2. Özellik daha az.
2. 3. cümle: özellik yeni → 1; adlar Ege, dolap, mont → 3. Özellik daha az.
3. 2. cümle: "Köpek nasıl?" diye soralım → küçük, benekli, sevimli = 3 özellik; ad ise yalnızca köpek = 1.
4. 3 sayısı 1'den büyüktür → cevap B.

6. Öğretmen bir varlığın adını söylemeden onun üç özelliğini kartlara yazdı. Kartlardaki üç özelliği birden taşıyan varlık aşağıdakilerden hangisidir?

• A) marul
• B) muz
• C) kaktüs

Doğru cevap: C — Kaktüs yeşildir, üzeri dikenlerle kaplıdır ve bu dikenlerin uçları sivridir; üç özelliği birden yalnızca kaktüs taşır.

1. Kartları okuyalım: sivri, yeşil, dikenli.
2. "marul" yeşildir ama dikeni yoktur, uçları da sivri değildir → iki özelliği taşımıyor.
3. "muz" sarıdır; ne yeşil ne dikenli → uymuyor.
4. Kaktüs yeşil, dikenli ve dikenleri sivridir → cevap C.

7. Sinan özellik sözcüklerinin neyi bildirdiğini tabloya yazdı. Bir satırda açıklama sözcüğe uymuyor. Tablodaki hangi sözcüğün karşısına yanlış açıklama yazılmıştır?

• A) bulanık
• B) yedi
• C) tuzsuz

Doğru cevap: C — "tuzsuz" sözcüğü bir varlığın biçimini değil, tadını anlatır; karşısına "tat bildirir" yazılmalıydı.

1. 1. satır: "bulanık" suyun ya da camın ne durumda olduğunu anlatır → durum, doğru.
2. 2. satır: "yedi" sözcüğüne "kaç tane?" diye sorarız → sayı, doğru.
3. 3. satır: "tuzsuz" sözcüğüne "nasıl?" diye sorduğumuzda ağzımızda kalan tadı düşünürüz.
4. Biçim; yuvarlak, sivri, düz gibi sözcüklerle anlatılır. Yanlış satır "tuzsuz" satırıdır → cevap C.

8. Tolga'nın tabağında bol makarna vardı; kardeşinin tabağındaki makarna ise tam tersi kadardı. Karttaki soru işaretinin yerine hangi sözcük gelmelidir?

• A) dolu
• B) az
• C) sıcak

Doğru cevap: B — "bol" bir varlığın çok olduğunu bildiren miktar sözcüğüdür; zıddı "az"dır.

1. Metindeki özelliği bulalım: Tolga'nın makarnası "bol", yani çok.
2. Kardeşinin tabağı "tam tersi" olduğuna göre miktarı az olmalı.
3. "dolu" da çokluk anlatır, zıddı değildir; "sıcak" ise miktar değil, ısı bildirir.
4. "bol" sözcüğünün zıddı "az" → cevap B.

9. Görkem üç varlığın özelliklerini tabloya yazdı. Tabloya göre "sert" özelliği hangi varlığa aittir ve bu özelliğin zıddı nedir?

• A) pamuk — zıddı ağır
• B) sünger — zıddı beyaz
• C) demir — zıddı yumuşak

Doğru cevap: C — Tabloda "sert" özelliği demirin karşısında yazılıdır; sert sözcüğünün zıddı "yumuşak"tır.

1. Tabloda "sert" sözcüğünü arayalım: demir satırında duruyor.
2. Demek ki sorunun ilk yarısının yanıtı "demir"dir; pamuk ve sünger elenir.
3. Şimdi zıddını bulalım: sert bir şey elle sıkılmaz, yumuşak bir şey sıkılır.
4. "sert" sözcüğünün zıddı "yumuşak"tır → cevap C.

10. Öğretmen birbirine çok benzeyen dört kart astı ve kartların bir kısmının varlığın adını bildirdiğini söyledi. Bu kartlardan kaçı bir varlığın adını değil, özelliğini bildirir?

• A) 1
• B) 2
• C) 3

Doğru cevap: B — "sessiz" ve "derin" varlıkların nasıl olduğunu bildirir; "sessizlik" ile "derinlik" ise birer varlığın adıdır. Özellik bildiren kart sayısı 2'dir.

1. Kartların başına "bu" diyerek deneyelim: "bu sessizlik", "bu derinlik" denebilir → ikisi de varlığın adı.
2. "bu sessiz" ya da "bu derin" denemez; bunlar tek başına bir varlık göstermez.
3. Bu sözcükleri ancak bir varlığın yanına koyarız: sessiz sınıf, derin kuyu → özellik bildirirler.
4. Özellik bildiren kartlar sessiz ve derin → 2 tane, cevap B.