Yazım Kuralları

1. Naz sabah defterine yukarıdaki cümleyi yazdı. Öğretmeni cümlenin en başındaki sözcüğü göstererek "Burada bir eksiğin var." dedi. Bu cümlede hangi sözcük büyük harfle başlamalıdır?

• A) bugün
• B) hava
• C) güzel

Doğru cevap: A — Her cümle büyük harfle başlar; cümlenin ilk sözcüğü olan "bugün" sözcüğü "Bugün" biçiminde yazılmalıdır.

1. Cümlenin ilk sözcüğünü bulalım: bugün
2. Türkçede her cümle büyük harfle başlar.
3. Cümlenin ortasındaki "hava" ve "güzel" sözcükleri özel ad değildir, küçük harfle yazılır.
4. Doğru yazım: Bugün hava çok güzel.

2. Umut'un bahçede beslediği bir köpek var ve adını Karabaş koymuş. Öğretmen üç kartı tahtaya asıp bunlardan yalnızca birinin bir hayvana verilen ad olduğunu söyledi. Kartlardan hangisinin ilk harfi büyük yazılmalıdır?

• A) köpek
• B) kulübe
• C) karabaş

Doğru cevap: C — Bir hayvana verilen ad özel addır ve büyük harfle başlar: Karabaş.

1. "köpek" bütün köpeklere verilen ortak addır, özel ad değildir.
2. "kulübe" de her kulübeye verilen ortak addır.
3. "karabaş" ise yalnızca o köpeğe verilmiş addır; yani özel addır.
4. Özel adlar büyük harfle başlar: Karabaş

3. Beden eğitimi dersinde önce Tuna gol attı, hemen ardından Kerem de gol attı. Ege bu olayı defterine yazarken "Kerem" sözcüğünden sonrasını nasıl yazacağını şaşırdı. Ege bu cümleyi nasıl yazmalıdır?

• A) Kerem'de gol attı.
• B) Kerem de gol attı.
• C) Keremde gol attı.

Doğru cevap: B — "Ayrıca, o da" anlamı veren "de" bağlacı her zaman ayrı yazılır: Kerem de gol attı.

1. Cümlede "Tuna gol attı, Kerem de gol attı." deniyor; buradaki "de" ayrıca anlamı veriyor.
2. Bu anlamdaki "de" ayrı bir sözcüktür, bitişik yazılmaz.
3. Cümleden çıkarınca anlam bozulmuyor: "Kerem gol attı." Demek ki bağlaçtır, ayrı yazılır.
4. Doğru yazım: Kerem de gol attı.

4. Sinan hafta sonu arkadaşlarıyla bahçede top oynadı. Bunu yazarken "bahçe" sözcüğüne "nerede?" sorusunun cevabını veren eki getirecek. Buna göre Sinan cümlesini nasıl tamamlamalıdır?

• A) bahçe de
• B) bahçede
• C) bahçe'de

Doğru cevap: B — Yer bildiren, "nerede?" sorusuna cevap veren "-de" eki sözcüğe bitişik yazılır: bahçede.

1. Soruyu soralım: Nerede top oynadık? Bahçede.
2. "Nerede?" sorusuna cevap veren "-de" bir ektir, bağlaç değildir.
3. Ekler her zaman geldiği sözcüğe bitişik yazılır.
4. Doğru yazım: Sabah bahçede top oynadık.

5. Beste aynı cümleyi tahtaya iki ayrı biçimde yazdı. Öğretmen tebeşiri alıp doğru yazılmış olanı işaretledi. Öğretmen hangi cümleyi işaretlemiştir?

• A) Ödevini bitirdinmi?
• B) Ödevini bitirdin mi?
• C) İkisi de doğru yazılmıştır.

Doğru cevap: B — Soru eki olan "mi" kendinden önceki sözcükten ayrı yazılır: bitirdin mi?

1. Cümle bir soru soruyor: Ödevini bitirdin mi?
2. Soru anlamını veren "mi" eki her zaman ayrı yazılır.
3. Bu yüzden birinci yazım ("bitirdinmi") yanlıştır.
4. Doğru yazım: Ödevini bitirdin mi?

6. Kayra yeni okulunun tabelasını defterine çizdi ama harfleri yukarıdaki gibi küçük yazdı. Öğretmeni okul adlarının nasıl yazıldığını hatırlattı. Tabeladaki okul adının doğru yazımı hangisidir?

• A) atatürk ilkokulu
• B) Atatürk ilkokulu
• C) Atatürk İlkokulu

Doğru cevap: C — Okul adı özel addır; okul adını oluşturan sözcüklerin hepsi büyük harfle başlar: Atatürk İlkokulu.

1. Tabeladaki ad, bir okulun kendi adıdır; yani özel addır.
2. Özel adlar küçük harfle başlayamaz, bu yüzden "atatürk ilkokulu" yanlıştır.
3. Okul adında iki sözcük var ve ikisi de bu ada aittir.
4. Doğru yazım: Atatürk İlkokulu

7. Doruk kendini tanıtan üç cümle yazıp sınıf panosuna astı. Öğretmen bu cümlelerden yalnızca birinde yazım yanlışı olmadığını söyledi. Panodaki satırlardan hangisinde yazım yanlışı yoktur?

• A) benim adım Doruk.
• B) Benim kardeşimin adı elif.
• C) Benim köpeğimin adı Fındık.

Doğru cevap: C — Yalnızca üçüncü cümle hem büyük harfle başlıyor hem de özel adı büyük harfle yazıyor.

1. Birinci cümle "benim" ile başlıyor; cümle büyük harfle başlamalıydı.
2. İkinci cümlede "elif" bir kişi adıdır, "Elif" biçiminde yazılmalıydı.
3. Üçüncü cümle büyük harfle başlıyor ve hayvan adı "Fındık" büyük yazılmış.
4. Doğru yazılmış cümle: Benim köpeğimin adı Fındık.

8. İpek sınıfındaki öğrencileri saydı ve 15 kişi olduklarını buldu. Öğretmen bu sayıyı rakamla değil, yazıyla yazmasını istedi. İpek bu sayıyı defterine nasıl yazmalıdır?

• A) onbeş
• B) on beş
• C) on-beş

Doğru cevap: B — Sayılar yazıyla yazılırken her sözcük ayrı yazılır: on beş.

1. Sayıyı parçalarına ayıralım: 10 ve 5, yani "on" ve "beş".
2. Sayılar yazıyla yazılırken bu sözcükler birleştirilmez.
3. Aralarına çizgi de konmaz.
4. Doğru yazım: Sınıfımızda on beş öğrenci var.

9. Naz sınıfın şenlik duyurusunu hazırlayıp panoya astı. Öğretmeni duyuruyu okuyunca tarihteki bir sözcüğün ilk harfinin küçük kaldığını fark etti. Duyuruda eksik kalan büyük harf hangi sözcüktedir?

• A) mayıs
• B) Cuma
• C) bahçesinde

Doğru cevap: A — Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar: 12 Mayıs Cuma günü.

1. Duyuruda belirli bir tarih var: 12 mayıs Cuma günü
2. Belirli bir tarihle birlikte yazılan ay ve gün adları büyük harfle başlar.
3. "Cuma" zaten büyük yazılmış, "bahçesinde" ise özel ad değildir.
4. Eksik olan büyük harf "mayıs" sözcüğündedir: 12 Mayıs Cuma günü

10. Bora arkadaşına küçük bir not bıraktı: "Yarın türkiye maç yapacak. Ben de izleyeceğim." Öğretmeni notu okuyunca tek bir yazım yanlışı olduğunu söyledi. Bora'nın yaptığı yazım yanlışı hangisidir?

• A) "türkiye" sözcüğü büyük harfle başlamalıydı.
• B) "Ben de" sözcükleri bitişik yazılmalıydı.
• C) "Yarın" sözcüğü küçük harfle başlamalıydı.

Doğru cevap: A — Türkiye bir ülke adıdır, yani özel addır; büyük harfle başlamalıdır.

1. Nottaki "türkiye" bir ülke adıdır ve ülke adları özel addır.
2. Özel adlar her zaman büyük harfle başlar: Türkiye
3. "Ben de" ifadesindeki "de" ayrıca anlamı verdiği için ayrı yazılır, doğrudur.
4. "Yarın" cümlenin ilk sözcüğü olduğu için büyük yazılmıştır, doğrudur.