Yazım Kuralları

1. Nehir fen dersindeki deneyini rapora yazdı. Öğretmeni raporda hem yazım hem de noktalama yanlışı bulunduğunu, üç satırın da ayrı birer cümle olduğunu söyledi. Buna göre raporda kaç yazım hatası yapılmıştır?

• A) 1 yazım hatası
• B) 2 yazım hatası
• C) 3 yazım hatası

Doğru cevap: B — Cümle başındaki "beş" ve kişi adı olan "elif" küçük yazılmıştır: 2 yazım hatası. "elif le" yazımındaki kesme eksikliği ise noktalama hatasıdır.

1. 2. satır "beş" ile başlıyor; her cümle büyük harfle başlar → "Beş" olmalıydı (1. yazım hatası).
2. 3. satırdaki "elif" bir kişi adıdır; özel adlar her zaman büyük harfle başlar → "Elif" olmalıydı (2. yazım hatası).
3. Aynı satırda "elif le" biçiminde yazılmış; özel ada gelen ek kesme işaretiyle ayrılır → Elif'le. Bu bir NOKTALAMA hatasıdır, sayıya katılmaz.
4. 1. satırda hata yoktur. Yazım hatası sayısı 2'dir.

2. Ece defterine yukarıdaki cümleyi yazdı ve "okulda" sözcüğündeki "-de" ekini ayrı yazdı. Öğretmeni bu yazımın yanlış olduğunu söyledi. Ece'nin yanılgısı hangi seçenekte doğru açıklanmıştır?

• A) Buradaki "de" yer bildiren bir ektir; "Nerede kaldı?" sorusunun cevabını verdiği için bitişik yazılır.
• B) Buradaki "de" ayrıca anlamı veren bir bağlaçtır; bağlaçlar bitişik yazıldığı için Ece yanılmıştır.
• C) Ekler her zaman bitişik yazılır; "de" sözcüğü de her cümlede bitişik yazılan bir ektir.

Doğru cevap: A — Cümledeki "de" yer bildiren bir ektir. "Nerede kaldı? Okulda." sorusunun cevabını verdiği için bitişik yazılır; ayrıca anlamı verseydi bağlaç olur ve ayrı yazılırdı.

1. Cümleye "Nerede kaldı?" diye soralım; cevap "Okulda." oluyor.
2. Bu soruya cevap veren "de" yer bildiren bir ektir ve ekler bitişik yazılır.
3. Eğer "Kalemim de kaldı." deseydik "de" ayrıca anlamı verirdi; o zaman bağlaç olur ve ayrı yazılırdı.
4. Doğru yazım: Kalemim okulda kaldı.

3. Okulun hava durumu panosuna yazılan yazıda hem cümle başı hem de şehir adları küçük harfle kalmış. Yazıyı önce düzeltmemiz, sonra da bir soruyu yanıtlamamız isteniyor. Düzeltilmiş yazıda kaç sözcük büyük harfle başlar?

• A) 1 sözcük
• B) 2 sözcük
• C) 3 sözcük

Doğru cevap: C — Cümlenin ilk sözcüğü "yarın" ile şehir adları "sinop" ve "rize" büyük harfle başlar; toplam 3 sözcük.

1. Her cümle büyük harfle başlar; ilk sözcük "yarın" → Yarın (1. sözcük).
2. "sinop" bir şehir adıdır, yani özel addır → Sinop (2. sözcük).
3. "rize" de bir şehir adıdır ve "-de" ekini almıştır → Rize'de (3. sözcük).
4. "ve", "kar", "yağacakmış" özel ad değildir. Düzeltilmiş yazı: Yarın Sinop ve Rize'de kar yağacakmış. → 3 sözcük.

4. Resim kulübünün duyurusu için üç satır yazıldı. Öğrenciler bu satırların yazımı hakkında yorum yaptı ama yorumlardan biri duyuruya uymuyor. Buna göre duyuruyla ilgili hangisi söylenemez?

• A) 2. satırdaki "deniz" bir kişi adıdır, büyük harfle başlaması gerekir.
• B) 2. satırdaki "de" ayrıca anlamı verdiği için ayrı yazılmıştır.
• C) 1. ve 3. satırlarda da yazım yanlışı vardır.

Doğru cevap: C — Duyurudaki tek yazım yanlışı 2. satırdaki "deniz" sözcüğüdür. Birinci ve üçüncü satırlar doğru yazıldığı için üçüncü yorum söylenemez.

1. 2. satırdaki "deniz" burada bir kişi adıdır; özel adlar büyük harfle başlar → Deniz. Bu yorum söylenebilir.
2. Aynı satırdaki "de" ayrıca anlamı veriyor: "Deniz de gelecek." Bağlaç olduğu için ayrı yazılmıştır; bu yorum da söylenebilir.
3. 1. satır büyük harfle başlıyor, sözcükleri doğru yazılmış: hatasız.
4. 3. satır da büyük harfle başlıyor ve hatasız; öyleyse "1. ve 3. satırlarda da yazım yanlışı vardır" yorumu söylenemez.

5. Doğa yürüyüşünden dönen Kayra gördüklerini defterine yazdı. Öğretmeni notta bazı sözcüklerin söylendiği gibi yazıldığını, doğru yazımlarının başka olduğunu söyledi. Buna göre notta yanlış yazılan sözcükler ve doğruları hangisidir?

• A) Bir sözcük yanlıştır: herkez → herkes
• B) İki sözcük yanlıştır: herkez → herkes, süpriz → sürpriz
• C) Üç sözcük yanlıştır: herkez → herkes, süpriz → sürpriz, yolda → yol da

Doğru cevap: B — Notta "herkez" ve "süpriz" sözcükleri söylendiği gibi yazılmıştır; doğruları "herkes" ve "sürpriz"dir. "yolda" ise doğru yazılmıştır.

1. "herkez" sözcüğü konuşurken öyle duyulur ama doğru yazımı "herkes"tir.
2. "süpriz" sözcüğünde bir r harfi düşmüş; doğru yazımı "sürpriz"dir.
3. "yolda" sözcüğündeki "-da" yer bildiren ektir ("Nerede? Yolda."); bitişik yazılması doğrudur.
4. Yanlış yazılan sözcük sayısı 2'dir: herkez → herkes, süpriz → sürpriz.

6. Deren evdeki papağanını anlatan bir cümle yazdı ama sözcüklerden birini gereksiz yere büyük harfle başlattı. Öğretmeni cümlede yalnızca bir sözcüğün büyük yazılmasının yanlış olduğunu söyledi. Buna göre hangi sözcük büyük harfle başlamamalıydı?

• A) Papağanımız
• B) Zeytin
• C) Sabahları

Doğru cevap: C — "Sabahları" bir zaman sözcüğüdür, özel ad değildir ve cümlenin başında da bulunmamaktadır; küçük harfle yazılmalıydı.

1. "Papağanımız" cümlenin ilk sözcüğüdür; her cümle büyük harfle başlar, doğru yazılmıştır.
2. "Zeytin" burada papağana verilen addır; hayvana verilen adlar özel addır, doğru yazılmıştır.
3. "Sabahları" ne cümlenin ilk sözcüğüdür ne de bir varlığa verilen özel addır.
4. Doğru yazım: Papağanımız Zeytin sabahları ötüyor.

7. Üç öğrenci tahtaya birer kart astı. Öğretmen kartlardaki sözcüklerin bir kısmının ayrı değil bitişik yazılması gerektiğini söyledi. Buna göre kartlardaki hangi sözcükler bitişik yazılmalıdır?

• A) "bu gün" ve "hiç bir"
• B) Yalnızca "hiç bir"
• C) Üçü de bitişik yazılmalıdır

Doğru cevap: A — İçinde bulunduğumuz günü anlatan "bugün" ve "hiçbir" sözcükleri bitişik yazılır; "her gün" ise ayrı yazılır.

1. "bu gün" kartı içinde bulunduğumuz günü anlatıyor; bu anlamda bitişik yazılır → bugün.
2. "hiç bir" kartındaki sözcük de bitişik yazılır → hiçbir.
3. "her gün" ise ayrı yazılır; "her" sözcüğü kendi başına anlamı olan ayrı bir sözcüktür.
4. Bitişik yazılması gerekenler: bugün ve hiçbir.

8. Berk yazım kontrol listesindeki üç sözcüğü de doğru yazılmış saymıştır. Öğretmeni bu kararlardan yalnızca birinin yanlış olduğunu söyledi. Buna göre tabloda hangi satırdaki karar yanlıştır?

• A) yalnış satırı
• B) kırk beş satırı
• C) Türkiye satırı

Doğru cevap: A — "yalnış" sözcüğü söylendiği gibi yazılmıştır; doğrusu "yanlış"tır. Diğer iki satırdaki kararlar doğrudur.

1. "kırk beş" sayısı yazıyla yazılırken her sözcük ayrı yazılır; karar doğrudur.
2. "Türkiye" bir ülke adıdır, özel ad olduğu için büyük harfle başlar; karar doğrudur.
3. "yalnış" sözcüğünde n ile l harflerinin yeri değişmiş.
4. Doğru yazım "yanlış"tır; yanlış karar birinci satırdadır.

9. Pastanede hazırlanan doğum günü pastasının üzerine yukarıdaki yazı yazıldı. Yazıda hem ayrı yazılması gereken bir sözcük bitişik yazılmış hem de bir ad küçük harfle başlamış. Bu yazı doğru biçimde yazıldığında kaç sözcükten oluşur?

• A) 3 sözcük
• B) 4 sözcük
• C) 5 sözcük

Doğru cevap: B — "iyiki" ayrı yazılır ve kişi adı büyük harfle başlar. Doğru yazım "İyi ki doğdun Beren" olur; 4 sözcükten oluşur.

1. "iyiki" sözcüğü bitişik yazılmış; doğrusu "iyi ki" biçiminde ayrıdır.
2. Yazının ilk sözcüğü büyük harfle başlar → İyi.
3. "beren" bir kişi adıdır, özel ad olduğu için büyük harfle başlar → Beren.
4. Doğru yazım: İyi ki doğdun Beren → İyi / ki / doğdun / Beren = 4 sözcük.

10. Bisiklet gezisinden dönen üç arkadaş defterine birer cümle yazdı. Öğretmen bu cümlelerden yalnızca birinde hiç yazım yanlışı olmadığını söyledi. Buna göre hangi cümlede yazım yanlışı yoktur?

• A) Bugün Rize çok yeşildi.
• B) her kes gezide çok eğlendi.
• C) Kardeşim de bu gün bizimle geldi.

Doğru cevap: A — Birinci cümle büyük harfle başlar, "Bugün" bitişik, "Rize" şehir adı olarak büyük yazılmıştır. Diğer cümlelerde yazım yanlışı vardır.

1. Birinci cümle büyük harfle başlıyor, "Bugün" bitişik yazılmış ve şehir adı "Rize" büyük harfle başlamış: hatasız.
2. İkinci cümle "her kes" ile başlıyor; hem cümle küçük harfle başlamış hem de sözcüğün doğrusu "Herkes"tir.
3. Üçüncü cümledeki "de" ayrıca anlamı verdiği için doğru yazılmış ama "bu gün" ayrı yazılmış.
4. "bu gün" bitişik yazılmalıydı; öyleyse yazım yanlışı olmayan tek cümle birincisidir.