Zıt Anlamlı Kelimeler

1. Fen dersinde Deniz, fil ile karıncanın resmini yan yana yapıştırdı. Öğretmen resme bakarak "Filin gövdesi büyüktür." cümlesini okudu. Bu cümledeki büyük sözcüğünün zıt anlamlısı hangisidir?

• A) küçük
• B) kocaman
• C) geniş

Doğru cevap: A — Büyük sözcüğünün zıt (karşıt) anlamlısı küçüktür. Kocaman ve geniş, büyük ile yakın anlamlıdır.

1. Zıt anlamlı sözcük, bir sözcüğün tam tersini anlatan sözcüktür.
2. Kocaman da geniş de "büyük" anlamına yakındır; bunlar tersi değildir.
3. Filin gövdesi büyük, karıncanınki küçüktür → büyük ↔ küçük.

2. Yaren iki kalemini masaya yan yana koydu ve boylarını karşılaştırdı. Görseldeki 1 ve 2 numaralı kalemlerin boyunu anlatmak için hangi zıt anlamlı sözcük çifti kullanılır?

• A) ağır - hafif
• B) uzun - kısa
• C) dolu - boş

Doğru cevap: B — Görselde 1 numaralı kalem uzun, 2 numaralı kalem kısadır; boy için uzun - kısa çifti kullanılır.

1. Görselde iki kalemin boyunu karşılaştıralım: 1 numaralı daha uzundur.
2. 2 numaralı kalem ise daha kısadır.
3. Boy (uzunluk) için kullanılan zıt anlamlı çift: uzun - kısa.

3. Öğretmen tahtanın soluna üç sözcük, sağına da bunların zıt anlamlılarını karışık sırayla yazdı. Soldaki sıcak sözcüğü, sağ sütundaki hangi sözcükle eşleşir?

• A) kapalı
• B) geri
• C) soğuk

Doğru cevap: C — Sıcak sözcüğünün karşıtı soğuktur. Kapalı sözcüğü açık ile, geri sözcüğü ileri ile eşleşir.

1. Sağ sütundaki sözcükleri sırayla deneyelim.
2. Kapalı → açık ile, geri → ileri ile eşleşir; bunlar sıcağın karşıtı değildir.
3. Geriye soğuk kalır: sıcak ↔ soğuk.

4. Ceren akşam yatmadan önce günlüğünü açtı. Şu cümleyi yazdı: "Gündüz parkta oyun oynadık, ..... ise erkenden uyudum." Ceren noktalı yere gündüz sözcüğünün zıt anlamlısını yazacaktır. Boşluğa hangi sözcük gelmelidir?

• A) sabah
• B) gece
• C) öğlen

Doğru cevap: B — Gündüz sözcüğünün zıt anlamlısı gecedir; boşluğa gece yazılmalıdır.

1. Gündüz, güneşin olduğu aydınlık zamandır.
2. Bunun tam tersi, karanlık olan zamandır: gece.
3. Sabah ve öğlen de gündüzün içindedir; karşıtı değildir → doğru sözcük gece.

5. Emir üç karta ikişer sözcük yazdı ve kartları sıraya dizdi. Bu kartlardaki sözcük çiftlerinden hangisi zıt anlamlı değildir?

• A) ağır - hafif
• B) dolu - boş
• C) güzel - şık

Doğru cevap: C — Güzel ile şık birbirine yakın anlamlıdır, karşıt değildir. Güzel sözcüğünün zıddı çirkindir.

1. Ağır sözcüğünün tersi hafiftir → zıt anlamlı çift.
2. Dolu sözcüğünün tersi boştur → zıt anlamlı çift.
3. Güzel ile şık aynı anlama yakındır; güzelin karşıtı çirkin olurdu → aranan çift budur.

6. Berk okuma saatinde şu metni okudu: "Dedem sabah erken kalkar, hiç geç uyumaz. Bahçedeki uzun ağacın yanına kısa bir fidan dikti." Berk metindeki sözcüklerden çiftler oluşturdu. Bu çiftlerden hangisi zıt anlamlıdır?

• A) bahçe - fidan
• B) dede - ağaç
• C) uzun - kısa

Doğru cevap: C — Metinde geçen uzun ve kısa sözcükleri birbirinin karşıtıdır; diğer çiftler ilgisiz sözcüklerden oluşur.

1. Metinde ağacın boyu uzun, fidanın boyu kısa olarak anlatılmış.
2. Bahçe ile fidan, dede ile ağaç arasında karşıtlık yoktur; bunlar farklı varlıkların adıdır.
3. Birbirinin tersini anlatan çift: uzun - kısa.

7. Öğretmen tahtaya "Bardak doludur." cümlesini yazdı ve altı çizili sözcüğü zıt anlamlısıyla değiştirmelerini istedi. Merve defterine "Bardak ağırdır." cümlesini yazdı. Merve'nin yaptığı hata aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Dolu sözcüğünün yerine boş yazmalıydı
• B) Bardak sözcüğünü büyük harfle başlatmalıydı
• C) Cümlenin sonuna soru işareti koymalıydı

Doğru cevap: A — Dolu sözcüğünün zıt anlamlısı boştur; ağır sözcüğü ise dolu ile karşıt değil, ilgisiz bir özelliktir.

1. Değiştirilecek sözcük "dolu" idi; onun tersini bulmalıyız.
2. Dolu bir kapta bir şey vardır, boş kapta yoktur → dolu ↔ boş.
3. Ağır sözcüğünün karşıtı hafiftir, dolu değil → Merve boş yazmalıydı.

8. Öğretmen tahtaya bir kural yazdı: Bir sözcüğe -me, -ma eki eklemek o sözcüğün zıt anlamlısını oluşturmaz. Buna göre gelmek sözcüğünün zıt anlamlısı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) gelmemek
• B) gitmek
• C) gelmiyor

Doğru cevap: B — Gelmemek ve gelmiyor, gelmek sözcüğünün olumsuz biçimleridir. Zıt anlamlı sözcük ise ayrı bir sözcüktür: gitmek.

1. Gelmemek sözcüğü "gelmek + me" demektir; aynı işin yapılmadığını anlatır.
2. Zıt anlamlı sözcük, işin tersini anlatan BAŞKA bir sözcük olmalıdır.
3. Gelmenin tersi gitmektir → gelmek ↔ gitmek.

9. Kerem masaya iki bardak koydu; birine su doldurdu, diğerine hiç su koymadı. Görselde 1 numaralı bardak doludur. 2 numaralı bardağı anlatan zıt anlamlı sözcük hangisidir?

• A) boş
• B) temiz
• C) küçük

Doğru cevap: A — İçinde su olmayan bardak boştur; dolu sözcüğünün karşıtı boştur.

1. 1 numaralı bardağın içi suyla doludur.
2. 2 numaralı bardağın içinde hiç su yoktur.
3. İçinde bir şey olmayan kaba boş denir → dolu ↔ boş.

10. Aslı, dedesiyle birlikte çektirdiği fotoğrafı sınıfa getirdi. Fotoğrafı arkadaşlarına gösterip "Dedem yaşlı bir insandır." dedi. Aslı'nın kurduğu cümledeki yaşlı sözcüğünün karşıt anlamlısı aşağıdakilerden hangisidir?

• A) ihtiyar
• B) uzun
• C) genç

Doğru cevap: C — Yaşlı sözcüğünün zıt anlamlısı gençtir. İhtiyar sözcüğü yaşlı ile aynı anlama gelir.

1. İhtiyar sözcüğü yaşlı demektir; aynı anlam, karşıtı değil.
2. Uzun sözcüğü boyla ilgilidir, yaşla ilgili değildir.
3. Yaşı küçük olan kişiye genç denir → yaşlı ↔ genç.