Zıt Anlamlı Kelimeler

1. Hava ısınınca Kerem kıyafetini değiştirdi ve yaptığını yukarıdaki cümleyle anlattı. Kerem’in bu cümlesinde kaç zıt anlamlı sözcük çifti bulunmaktadır?

• A) 1
• B) 2
• C) 3

Doğru cevap: B — Cümlede iki zıt çift vardır: kalın – ince ve çıkardı – giydi. Kazak ile gömlek arasında karşıtlık yoktur, ikisi de kıyafet adıdır.

1. Önce sözcükleri ikişer ikişer karşılaştıralım: kalın kazak ve ince gömlek.
2. Kalın ile ince birbirinin tersini anlatır → birinci çift.
3. Sonra yapılan işlere bakalım: kazağı çıkardı, gömleği giydi. Çıkarmak ile giymek de birbirinin tersidir → ikinci çift.
4. Kazak ile gömlek karşıt değildir, ikisi de giysi adıdır. Öyleyse cümlede 2 zıt anlamlı çift vardır.

2. Öğretmen “Cesur çocuk karanlık odaya girdi.” cümlesini okuduktan sonra Ece’ye iki iş verdi: “Önce cesur sözcüğünün zıddını bul, sonra bulduğun sözcükle aynı anlama gelen bir sözcük söyle.” Ece sırasıyla hangi sözcükleri söylemelidir?

• A) korkak, sonra ürkek
• B) yürekli, sonra cesur
• C) korkak, sonra atılgan

Doğru cevap: A — Cesur sözcüğünün zıddı korkaktır; korkak ile aynı anlama gelen sözcük ise ürkektir. Yürekli ve atılgan sözcükleri cesur ile aynı anlamdadır, korkak ile değil.

1. Birinci adım: cesur, korkmayan kişi demektir. Bunun tersi korkan kişidir → korkak.
2. Yürekli sözcüğü cesurun eş anlamlısıdır, zıddı değildir; bu yüzden birinci adımda seçilemez.
3. İkinci adım: korkak ile aynı anlama gelen sözcüğü bulalım. Ürkek de kolay korkan demektir.
4. Atılgan sözcüğü ise ileri atılan, korkmayan kişidir; korkak ile aynı anlama gelmez. Doğru sıra: korkak, sonra ürkek.

3. Mert zıt anlamlı ikilileri tabloya yazıp öğretmenine gösterdi. Öğretmeni tablodaki bir satırı yanlış buldu. Öğretmeninin yanlış bulduğu satır hangisidir?

• A) 1. satır
• B) 2. satır
• C) 3. satır

Doğru cevap: B — Islak ile yaş aynı anlama gelir, birbirinin zıddı değildir. Islak sözcüğünün karşıtı kurudur.

1. 1. satır: aydınlık ışıklı, karanlık ışıksızdır → birbirinin zıddı, doğru.
2. 3. satır: taşıta çıkmak binmek, taşıttan ayrılmak inmektir → birbirinin zıddı, doğru.
3. 2. satırda ıslak “suyu geçmiş”, yaş da “suyu geçmiş” demektir; ikisi aynı anlamdadır.
4. Aynı anlama gelen sözcükler zıt olamaz. Bu satıra “ıslak – kuru” yazılmalıydı → yanlış satır 2. satırdır.

4. Yukarıdaki metinde mahallemizdeki iki fırın anlatılmaktadır. Metne göre bu iki fırını karşılaştırmak için kullanılan zıt anlamlı çift hangisidir?

• A) eski – yeni
• B) ucuz – pahalı
• C) uzak – yakın

Doğru cevap: A — Metinde birinci fırın için “çok eskidir”, ikinci fırın için “yepyeni” denmiştir. Fırınların fiyatı ya da uzaklığı hakkında bilgi verilmemiştir.

1. Birinci fırın hakkında ne söyleniyor? “Çok eskidir, dedem çocukken de varmış.”
2. İkinci fırın hakkında ne söyleniyor? “Geçen ay açıldı, tabelası yepyeni.”
3. Metinde ekmeğin fiyatından ya da fırınların ne kadar uzak olduğundan söz edilmiyor.
4. Karşılaştırma yaşla ilgilidir: eski ↔ yeni.

5. Servis şoförü sabah okula varınca “Öğrenciler otobüse bindi.” cümlesini kurdu. Akşam ise aynı cümleyi, bindi sözcüğünün zıddını kullanarak yeniden kurdu. Şoförün akşam kurduğu cümle hangisidir?

• A) Öğrenciler otobüse koştu.
• B) Öğrenciler otobüste durdu.
• C) Öğrenciler otobüsten indi.

Doğru cevap: C — Bir taşıta çıkmaya binmek, o taşıttan ayrılmaya inmek denir; bu iki sözcük birbirinin zıddıdır. Koşmak ve durmak binmenin karşıtı değildir.

1. Sabah öğrenciler otobüsün içine girdi, yani otobüse bindi.
2. Akşam ise otobüsten ayrılıp aşağıya adım atacaklar.
3. Koşmak bir hız işidir, durmak ise hareketsiz kalmaktır; ikisi de binmenin tersi değildir.
4. Binmenin tersi inmektir → “Öğrenciler otobüsten indi.”

6. Zeynep üç kart hazırladı; ikisine zıt anlamlı, birine ise birbirine yakın anlamlı sözcükler yazdı. Yakın anlamlı sözcüklerin bulunduğu kart hangisidir?

• A) A kartı
• B) B kartı
• C) C kartı

Doğru cevap: C — Sevinçli ile neşeli aynı duyguyu anlatır, birbirinin zıddı değildir. Sert – yumuşak ve doğru – yanlış ise karşıt anlamlı çiftlerdir.

1. A kartı: sert bir şey elle bastırılınca eğilmez, yumuşak şey eğilir → karşıt.
2. B kartı: doğru olan gerçeğe uyar, yanlış olan uymaz → karşıt.
3. C kartı: sevinçli kişi mutludur, neşeli kişi de mutludur.
4. Aynı duyguyu anlattıkları için C kartındaki sözcükler yakın anlamlıdır; sevinçlinin zıddı üzgün olurdu.

7. Serhat yüzme havuzunu ailesine anlatmak istiyor ve kurduğu cümlede zıt anlamlı iki sözcük kullanmayı düşünüyor: “Havuzun bu tarafı ....., öbür tarafı ..... olduğu için küçükler orada yüzüyor.” Serhat’ın cümlesindeki boşluklara sırasıyla hangi sözcükler gelmelidir?

• A) soğuk – sığ
• B) derin – sığ
• C) derin – geniş

Doğru cevap: B — Suyun çok olduğu yere derin, az olduğu yere sığ denir; bu iki sözcük birbirinin zıddıdır. Küçük çocukların yüzdüğü taraf sığ taraftır.

1. Cümlenin sonu ipucu veriyor: küçükler ikinci tarafta yüzüyor, yani orada su azdır.
2. Suyun az olduğu yere sığ denir → ikinci boşluk sığ olmalı.
3. Sığ sözcüğünün zıddı derindir → birinci boşluk derin olmalı.
4. Soğuk ısıyla, geniş ise büyüklükle ilgilidir; sığ sözcüğünün karşıtı değildir. Doğru ikili: derin – sığ.

8. Ali’ye verilen cümledeki üç sözcüğü zıt anlamlılarıyla değiştirme ödevi verildi; Ali de yukarıdaki cümleyi yazdı. Ali hangi sözcükte istenen değişikliği yapamamıştır?

• A) koydu yerine attı yazmasında
• B) ıslak yerine kuru yazmasında
• C) alt yerine üst yazmasında

Doğru cevap: A — Koymak ile atmak birbirinin zıddı değildir; ikisi de bir şeyi bir yere bırakmayı anlatır. Koymak sözcüğünün zıddı almaktır.

1. Islak sözcüğünün zıddı kurudur → bu değişiklik doğru yapılmış.
2. Alt sözcüğünün zıddı üsttür → bu değişiklik de doğru yapılmış.
3. Koymak bir şeyi bir yere bırakmaktır; atmak da bırakma işidir, yalnızca daha hızlı yapılır.
4. Bir şeyi bırakmanın tersi onu geri almaktır. Ali “koydu” yerine “aldı” yazmalıydı.

9. Öğretmen tahtaya numaralı üç cümle yazdı ve içlerinde zıt anlamlı sözcük arattı. Buna göre numaralı cümlelerin hangisinde zıt anlamlı sözcük kullanılmamıştır?

• A) 1. cümlede
• B) 2. cümlede
• C) 3. cümlede

Doğru cevap: C — Birinci cümlede kolay – zor, ikinci cümlede yakın – uzak çiftleri vardır. Üçüncü cümledeki çorba ile pilav ise iki ayrı yemeğin adıdır, karşıt anlamlı değildir.

1. 1. cümle: kolay soru rahat çözülür, zor soru güç çözülür → zıt çift var.
2. 2. cümle: yakın az uzaklıkta, uzak çok uzaklıktadır → zıt çift var.
3. 3. cümle: çorba ile pilav iki farklı yemektir; biri diğerinin tersi değildir.
4. Öyleyse zıt anlamlı sözcük bulunmayan cümle 3. cümledir.

10. Öğretmen sınıfa şöyle dedi: “Aklımdan bir sözcük geçiriyorum. Bu sözcüğün zıddı gülmek, kendisi ise üzülünce gözlerimizden yaş gelmesi demek.” Öğretmenin aklından geçirdiği sözcük hangisidir?

• A) ağlamak
• B) bağırmak
• C) susmak

Doğru cevap: A — Gülmek sözcüğünün zıddı ağlamaktır ve ağlamak, üzülünce gözlerden yaş gelmesidir. İki ipucu da yalnızca bu sözcüğe uyar.

1. Birinci ipucu: sözcüğün zıddı gülmek olmalı. Gülmek sevinçle yapılır, tersi üzüntüyle yapılır.
2. İkinci ipucu: üzülünce gözlerden yaş gelmesi anlatılıyor.
3. Bağırmak yüksek sesle konuşmaktır, susmak ise hiç konuşmamaktır; ikisi de gülmenin zıddı değildir.
4. İki ipucunu birden karşılayan sözcük ağlamaktır.