Adlar (İsimler)

1. Deniz teneffüste yaptığını bir cümleyle defterine yazdı. Yukarıdaki cümlede geçen sözcüklerden hangisi bir varlığın adıdır?

• A) oynadı
• B) bahçe
• C) hızlıca
• D) sonra

Doğru cevap: B — Adlar varlıkları karşılar. "bahçe" gösterebileceğimiz bir yerin adıdır; "oynadı" ise yapılan işi bildirir.

1. Cümleyi sözcük sözcük okuyalım: Deniz / okulun / bahçesinde / top / oynadı.
2. Sözcüklerin başına "bu" diyerek deneyelim: bu bahçe denebilir, bu oynadı denemez.
3. "hızlıca" ve "sonra" bir varlığı değil, işin nasıl ve ne zaman olduğunu anlatır.
4. Bir varlığı karşılayan sözcük "bahçe" → cevap B.

2. Öğretmen tahtaya dört sözcük kartı astı. Bu kartların üçünde varlık adı, birinde ise yapılan bir iş yazıyor. İş bildiren kart hangisidir?

• A) kalem
• B) defter
• C) koştu
• D) silgi

Doğru cevap: C — kalem, defter ve silgi elimizle tutabileceğimiz varlıkların adıdır; "koştu" ise yapılan bir işi bildirir.

1. Kartlara tek tek "Bu nedir?" diye soralım.
2. kalem, defter ve silgi sorumuza cevap verir; bunlar varlıkların adıdır.
3. "koştu" sorusuna cevap vermez, çünkü o bir varlık değil, yapılan bir iştir.
4. İş bildiren kart "koştu" → cevap C.

3. Elif sabah okula giderken yaptığını yazdı. Yukarıdaki cümlede toplam kaç tane ad kullanılmıştır?

• A) 3
• B) 2
• C) 4
• D) 5

Doğru cevap: A — Cümledeki adlar Elif, çanta ve kitap olmak üzere 3 tanedir; "koydu" ad değil, iş bildirir.

1. Cümledeki sözcükleri ayıralım: Elif / çantasına / kitabını / koydu.
2. Varlığı karşılayanları işaretleyelim: Elif (kişi), çanta (eşya), kitap (eşya).
3. "koydu" yapılan işi bildirir, ad sayılmaz.
4. Geriye 3 ad kalır → cevap A.

4. Zeynep her cins adın karşısına ona uygun bir özel ad yazdı. Son satırdaki soru işaretinin yerine aşağıdakilerden hangisi yazılmalıdır?

• A) hayvan
• B) yavru
• C) kedi
• D) Pamuk

Doğru cevap: D — Özel ad, tek bir varlığa verilen addır ve büyük harfle başlar. Bir kediye verilebilecek özel ad "Pamuk"tur.

1. Tablodaki örneklere bakalım: şehir - Ankara, çocuk - Zeynep.
2. Demek ki sağ sütuna, sol sütundaki varlığa verilmiş kendi adı yazılıyor.
3. "hayvan", "yavru" ve "kedi" bütün hayvanları, bütün yavruları, bütün kedileri karşılar → cins ad.
4. Bir kediye verilmiş özel ad "Pamuk"tur ve büyük harfle başlar → cevap D.

5. Kerem tatil planını defterine yazdı ama bir özel adı küçük harfle başlatmış. Cümledeki hangi sözcük büyük harfle yazılmalıydı?

• A) yazın
• B) ailemle
• C) antalya
• D) birlikte

Doğru cevap: C — Antalya bir şehrin kendi adıdır; özel ad olduğu için her zaman büyük harfle başlar.

1. Cümledeki sözcükleri gözden geçirelim: yazın, ailemle, birlikte, antalya.
2. "yazın" bir mevsimi, "ailemle" ve "birlikte" ise başka şeyleri anlatır; bunlar özel ad değildir.
3. "antalya" dünyada tek olan bir şehrin kendi adıdır → özel ad.
4. Özel adlar büyük harfle başlar, doğrusu "Antalya" olmalıydı → cevap C.

6. Mert'in bir köpeği var ve ona bir ad vermiş. Bu adı yazarken büyük harfle başlatması gerekiyor. Aşağıdakilerden hangisi köpeğe verilmiş bir özel addır?

• A) Karabaş
• B) köpek
• C) hayvan
• D) yavru

Doğru cevap: A — Hayvanlara verilen adlar da özel addır ve büyük harfle başlar; "Karabaş" tek bir köpeğin kendi adıdır.

1. Özel ad, bir varlığa yalnız ona ait olsun diye verilen addır.
2. "köpek", "hayvan" ve "yavru" aynı türden bütün varlıkları karşılar → cins ad.
3. "Karabaş" ise yalnızca Mert'in köpeğine verilmiştir.
4. Büyük harfle başlayan bu özel ad "Karabaş" → cevap A.

7. Öğretmen tahtaya üç cümle yazdı ve bunlardan yalnızca birinde bir kişi adı bulunduğunu söyledi. Kişi adı kaçıncı cümlededir?

• A) 1. cümlede
• B) 2. cümlede
• C) 3. cümlede
• D) Hiçbirinde

Doğru cevap: B — "Serhat" bir kişiye verilmiş özel addır; diğer cümlelerdeki kuş ve rüzgâr sözcükleri cins addır.

1. 1. cümledeki adlar: kuşlar, dal → ikisi de bütün kuşları, bütün dalları karşılar.
2. 3. cümledeki ad: rüzgâr → bu da bir cins addır.
3. 2. cümledeki "Serhat" büyük harfle başlar ve tek bir kişinin kendi adıdır.
4. Kişi adı 2. cümlededir → cevap B.

8. Babam bahçeye meyve veren bir bitki dikti. Yukarıdaki cümlede boş bırakılan yere hangi sözcük getirilmelidir?

• A) güzelce
• B) yeşil
• C) büyüdü
• D) kiraz ağacı

Doğru cevap: D — Boşluğa dikilen varlığın adı gelmelidir; "kiraz ağacı" meyve veren bir bitkinin adıdır.

1. Cümlede "yeni bir …… dikti" deniyor; yani boşlukta dikilen varlığın adı olmalı.
2. "güzelce" işin nasıl yapıldığını, "yeşil" ise bir rengi anlatır; ikisi de varlık adı değildir.
3. "büyüdü" yapılan bir işi bildirir, dikilen şey olamaz.
4. Meyve veren bitkinin adı "kiraz ağacı" → cevap D.

9. Duvara dört varlık kartı asıldı ve her kartın altına o varlığın adı yazıldı. Bu dört sözcük için hepsinde birden doğru olan yargı hangisidir?

• A) Hepsi varlıkların adıdır.
• B) Hepsi özel addır.
• C) Hepsi bir iş bildirir.
• D) Hepsi bir rengi anlatır.

Doğru cevap: A — elma, otobüs, ev ve balık gösterebildiğimiz varlıkların adıdır; hiçbiri tek bir varlığa verilmiş özel ad değildir.

1. Kartlardaki sözcükleri okuyalım: elma, otobüs, ev, balık.
2. Dördü de küçük harfle yazılmış ve aynı türden bütün varlıkları karşılıyor → cins ad, yani özel ad değil.
3. Hiçbiri iş bildirmiyor, hiçbiri renk anlatmıyor.
4. Dördü için de doğru olan tek yargı: hepsi varlıkların adıdır → cevap A.

10. Sıla teneffüste arkadaşına dedesinden söz etti. Sıla'nın sözlerinde geçen sözcüklerden hangisi bir şehrin adıdır?

• A) dedem
• B) yaz
• C) oturuyor
• D) Erzurum

Doğru cevap: D — "Erzurum" bir şehrin kendi adıdır; bu yüzden özel addır ve büyük harfle başlar.

1. Sıla'nın sözlerindeki adları bulalım: dede, Erzurum, yaz.
2. "dedem" bütün dedeleri, "yaz" bütün yazları karşılar → cins ad.
3. "oturuyor" ise bir iş bildirir, ad değildir.
4. Büyük harfle başlayan ve tek bir şehri karşılayan sözcük "Erzurum" → cevap D.