Atasözleri ve Deyimler

1. Sınav başlamadan önce herkes sessizleşti; öğretmen konuşmaya başlayınca bütün sınıf "kulak kesildi". Bu cümledeki "kulak kesilmek" deyimi ne anlama gelir?

• A) Dikkatle dinlemek
• B) Kulağı ağrımak
• C) Duymamak
• D) Kulağını kapatmak

Doğru cevap: A — "Kulak kesilmek" büyük bir dikkatle dinlemek anlamına gelir.

1. Sınıfın davranışına bakalım: hepsi sessizleşip dinliyor.
2. Bu davranış büyük bir dikkat gösterdiklerini anlatır.
3. Dikkatle dinlemek "kulak kesilmek" demektir → A.

2. Kitapçıya giren Emre raflardaki yeni kitaplara sadece "göz attı" ve dışarı çıktı. Bu cümlede "göz atmak" deyiminin anlamı nedir?

• A) Uzun uzun incelemek
• B) Kısaca, hızlıca bakmak
• C) Gözünü kapatmak
• D) Satın almak

Doğru cevap: B — "Göz atmak" bir şeye kısaca, hızlıca bakmak demektir.

1. Emre'nin kitapçıda ne kadar kaldığına bakalım: çok kısa süre.
2. Uzun incelemedi, sadece bir bakış attı.
3. Kısaca bakmak "göz atmak" demektir → B.

3. Bahçedeki kırık çiti gören dede hemen tamir işine "el attı". Aşağıdaki dört açıklamadan biri "el atmak" deyiminin anlamı DEĞİLDİR. Buna göre hangisi bu deyimin anlamı değildir?

• A) Bir işe başlamak
• B) Bir işe girişmek
• C) Bir işten tamamen vazgeçmek
• D) Bir işle ilgilenmeye başlamak

Doğru cevap: C — "El atmak" bir işe başlamak, girişmek demektir; vazgeçmekle tam tersi bir anlam taşır.

1. Dedenin çiti görünce ne yaptığına bakalım: tamire başlamış.
2. "El atmak" bir işe girişmeyi anlatır.
3. Vazgeçmek bunun tam tersidir, deyimin anlamı değildir → C.

4. Kar yağışı altında durakta bekleyen Aslı eve girince "Tamamen buz kesmiştim." dedi. "Buz kesmek" deyimiyle Aslı ne anlatmak istemiştir?

• A) Buz topladığını
• B) Terlediğini
• C) Dondurma yediğini
• D) Çok üşüdüğünü

Doğru cevap: D — "Buz kesmek" çok üşümek anlamına gelir.

1. Aslı'nın hangi havada beklediğine bakalım: kar yağışı.
2. Bu durumda vücudu çok soğumuştur.
3. Çok üşümek "buz kesmek" demektir → D.

5. Markette domates fiyatlarını gören babaanne "Bu domatesler tam ateş pahası olmuş!" diye söylendi. Babaanne domateslerin ne olduğunu düşünmektedir?

• A) Çok pahalı olduğunu
• B) Çok ucuz olduğunu
• C) Çok taze olduğunu
• D) Tükendiğini

Doğru cevap: A — "Ateş pahası" bir şeyin fiyatının çok yüksek olduğunu anlatır.

1. Babaannenin tepkisine bakalım: şikâyet ediyor.
2. Fiyattan söz ediyor, taze olup olmamasından değil.
3. Çok yüksek fiyat "ateş pahası" demektir → A.

6. Final maçının başlamasına çok az kaldığını duyuran spiker "Maçın başlaması eli kulağında!" dedi. Bu sözle spiker ne anlatmak istemiştir?

• A) Maçın iptal olduğunu
• B) Maçın başlamasının çok yakın olduğunu
• C) Maçın çok uzun süreceğini
• D) Maçın bittiğini

Doğru cevap: B — "Eli kulağında" bir olayın gerçekleşmesinin çok yakın olduğunu anlatır.

1. Spikerin haberine bakalım: "başlamasına çok az kaldı".
2. Bu, olayın gerçekleşmek üzere olduğunu gösterir.
3. Çok yakın olmak "eli kulağında" demektir → B.

7. Fırının önünden geçen Kerem taze pişmiş poğaçaların kokusunu alınca "ağzı sulandı". Bu deyimle Kerem'in ne hissettiği anlatılmaktadır?

• A) Susadığını
• B) Yemek yediğini
• C) Canının çok çektiğini
• D) Hasta olduğunu

Doğru cevap: C — "Ağzı sulanmak" bir yiyeceği çok istemek, canının çekmesi anlamına gelir.

1. Kerem'in tepkisine neyin sebep olduğuna bakalım: kokusu güzel bir yiyecek.
2. Bu, yiyeceği çok istediğini gösterir.
3. Canının çekmesi "ağzı sulanmak" demektir → C.

8. Matematik probleminin çözümünü bulamayan Derin saatlerce "kafa yordu" ama yine de bir sonuca ulaşamadı. "Kafa yormak" burada ne anlama gelmektedir?

• A) Uyumak
• B) Başının ağrıması
• C) Pes etmek
• D) Uzun uzun düşünmek

Doğru cevap: D — "Kafa yormak" bir konu üzerinde uzun süre, yoğun biçimde düşünmek demektir.

1. Derin'in problemle ne yaptığına bakalım: saatlerce uğraşmış.
2. Bu, çözüm için çok düşündüğünü gösterir.
3. Uzun uzun düşünmek "kafa yormak" demektir → D.

9. Kardeşinin ufak bir hatasını gören abla, onu üzmemek için "göz yumdu" ve hiçbir şey söylemedi. "Göz yummak" deyiminde abla ne yapmıştır?

• A) Kardeşini azarlamıştır
• B) Hatayı görmezden gelmiştir
• C) Gözlerini ovmuştur
• D) Kardeşine göz kırpmıştır

Doğru cevap: B — "Göz yummak" bir hatayı hoş görüp görmezden gelmek anlamına gelir.

1. Ablanın davranışına bakalım: hiçbir şey söylememiş.
2. Bu, hatayı fark ettiği hâlde tepki vermediğini gösterir.
3. Hatayı hoş görmek "göz yummak" demektir → B.

10. Sınavdan önce çok heyecanlanan Ali arkadaşına "Yüreğim ağzıma geldi." dedi. Bu sözle Ali kendini nasıl hissettiğini anlatmıştır?

• A) Çok sakin
• B) Çok mutlu
• C) Çok korkmuş, çok heyecanlanmış
• D) Çok uykulu

Doğru cevap: C — "Yüreği ağzına gelmek" çok korkmak ya da aşırı heyecanlanmak anlamına gelir.

1. Ali'nin durumuna bakalım: sınavdan önce.
2. Sınav öncesi bu söz genelde heyecan/korkuyu anlatır.
3. Çok heyecanlanmak "yüreği ağzına gelmek" demektir → C.