Eş Sesli Sözcükler

1. Sınıf mevcudunu öğrenmek isteyen müdür yardımcısı öğretmenler odasında sayım yaptırdı. Hangi cümlede "yüz" sözcüğü SAYI anlamında kullanılmıştır?

• A) Sınıfımızda tam yüz kitap var.
• B) Küçük kardeşim yüzünü henüz yıkamadı.
• C) Yaz tatilinde gölde yüzmeyi öğrendi.
• D) Onun yüzünde hep bir tebessüm vardır.

Doğru cevap: A — İlk cümlede "yüz" kitap sayısını belirtir, yani 100 sayısı anlamındadır.

1. "Yüz" sözcüğünün organ, sayı ve yüzmek fiili gibi anlamları vardır.
2. Cümlelerde hangisinde bir miktar/sayı belirtildiğine bakalım.
3. "Tam yüz kitap var" sayı bildirir → A.

2. Okullar tatile girince çocuklar en sevdikleri mevsimi konuşmaya başladı. Hangi cümlede "yaz" sözcüğü MEVSİM anlamında kullanılmıştır?

• A) Adını deftere güzelce yaz.
• B) Ona bir mektup yaz.
• C) Ödevini yazmadan uyudu.
• D) Yaz aylarında deniz kenarına gideriz.

Doğru cevap: D — Son cümlede "yaz" bir mevsimi, "yaz ayları"nı ifade eder; diğerlerinde "yazmak" fiili kullanılmıştır.

1. "Yaz" hem mevsim hem de yazmak fiili anlamına gelir.
2. Cümlelerde hangisinde bir eylem değil, bir mevsim adı geçiyor?
3. "Yaz ayları" mevsim anlamındadır → D.

3. Şehrin gürültüsünden uzaklaşmak isteyen aile köye gitmeye karar verdi. Hangi cümlede "kır" sözcüğü KIRSAL ALAN anlamında kullanılmıştır?

• A) Cevizi kırmadan yiyemedi.
• B) Kırda otlayan koyunları seyrettik.
• C) Camı kırdığı için üzüldü.
• D) Dalı kırıp sopa yaptı.

Doğru cevap: B — İkinci cümlede "kır" şehir dışındaki açık, yeşil alanı; yani kırsal alanı anlatır.

1. "Kır" hem kırmak fiili hem de açık, yeşil alan anlamına gelir.
2. Cümlelerde hangisinde bir yerden, bir alandan söz ediliyor?
3. "Kırda otlayan koyunlar" bir yeri anlatır → B.

4. Okul konserinde sahneye çıkan öğrenci elindeki çalgıyla herkesi şaşırttı. Hangi cümlede "çal" sözcüğü MÜZİK YAPMA anlamında kullanılmıştır?

• A) Biri onun kalemini çalmış.
• B) Kapının zili durmadan çalıyordu.
• C) Sahnede gitar çalmaya başladı.
• D) Cüzdanını çaldıklarını fark etti.

Doğru cevap: C — Üçüncü cümlede "çal" bir çalgı aleti (gitar) ile müzik yapmayı anlatır.

1. "Çalmak" hırsızlık yapmak, ses çıkarmak ve müzik yapmak anlamlarına gelebilir.
2. Cümlelerde hangisinde bir çalgı adı geçiyor?
3. "Gitar çalmak" müzik yapma anlamındadır → C.

5. Doktora giden Ece'nin gözleri kızarmış ve sulanmaya başlamıştı. Hangi cümlede "göz" sözcüğü VÜCUT ORGANI anlamında kullanılmıştır?

• A) Dolabın üst gözü boştu.
• B) İğnenin gözünden ipliği geçirdi.
• C) Çantanın küçük bir gözü daha vardı.
• D) Ece'nin gözleri yorgunluktan kızarmıştı.

Doğru cevap: D — Son cümlede "göz" görme organını anlatır; diğerlerinde dolap/iğne/çanta bölmesi anlamındadır.

1. "Göz" organ, dolap bölmesi ve iğne deliği anlamlarına gelir.
2. Cümlelerde hangisinde vücuttan söz ediliyor?
3. "Gözleri kızarmıştı" vücut organını anlatır → D.

6. Eve gelen misafirler kapının önünde beklemeye başladı. Hangi cümlede "aç" sözcüğü bir İŞ YAPMA (fiil) anlamında kullanılmıştır?

• A) Sabahtan beri hiçbir şey yemedim, çok açım.
• B) Kapıyı hemen aç da içeri girsinler.
• C) Uzun süre aç kalmak sağlığa zararlıdır.
• D) Açlıktan karnı guruldadı.

Doğru cevap: B — İkinci cümlede "aç" bir hareketi, kapıyı açma işini bildirir; diğerlerinde tok olmama hâlini anlatır.

1. "Aç" hem tok olmama hâli hem de açmak fiili anlamına gelir.
2. Cümlelerde hangisi bir iş yaptırıyor?
3. "Kapıyı aç" bir hareket istiyor, fiildir → B.

7. Fotoğraftaki çocuğu tanımaya çalışan teyze yanağındaki küçük işareti fark etti. Hangi cümlede "ben" sözcüğü CİLTTEKİ İZ anlamında kullanılmıştır?

• A) Ben bu akşam erken yatacağım.
• B) Ben de seninle gelmek istiyorum.
• C) Yanağında küçük bir ben vardı.
• D) Ben ödevimi bitirdim.

Doğru cevap: C — Üçüncü cümlede "ben" ciltteki küçük lekeyi/izi anlatır; diğerlerinde kişi zamiridir.

1. "Ben" hem kişi zamiri hem de ciltteki küçük lekedir.
2. Cümlelerde hangisi bir işareti, iz anlatıyor?
3. "Yanağında bir ben vardı" cilt izidir → C.

8. Türkçe öğretmeni tahtaya dört sözcük yazdı ve öğrencilerden eş sesli olmayanı bulmalarını istedi. Buna göre aşağıdaki sözcüklerden hangisi EŞ SESLİ DEĞİLDİR?

• A) yaz
• B) yüz
• C) kalem
• D) kır

Doğru cevap: C — "Kalem" tek bir anlama gelir; "yaz, yüz, kır" ise birden fazla anlam taşıyan eş sesli sözcüklerdir.

1. Eş sesli sözcük: yazılışı aynı, anlamı farklı olan sözcüktür.
2. "yaz" (mevsim/yazmak), "yüz" (organ/sayı), "kır" (kırmak/kırsal alan) → hepsi eş sesli.
3. "kalem" yalnızca bir anlama gelir, eş sesli değildir → C.

9. Yarışın nereden başlayacağını merak eden sporcular hakemin işaretini bekliyordu. Hangi cümlede "baş" sözcüğü BAŞLANGIÇ anlamında kullanılmıştır?

• A) Kitabın başında bir önsöz vardı.
• B) Başım bugün çok ağrıyor.
• C) Başını kaldırıp gökyüzüne baktı.
• D) Başörtüsünü düzeltti.

Doğru cevap: A — İlk cümlede "baş" kitabın ilk bölümünü, yani başlangıcını anlatır; diğerlerinde vücut organı anlamındadır.

1. "Baş" hem vücut organı hem de bir şeyin ilk kısmı anlamına gelir.
2. Cümlelerde hangisi bir şeyin ilk bölümünden söz ediyor?
3. "Kitabın başı" başlangıç anlamındadır → A.

10. Matematik probleminde takılan Aslı öğretmeninden bir çözüm önerisi istedi. Hangi cümlede "yol" sözcüğü YÖNTEM anlamında kullanılmıştır?

• A) Köy yolu çok bozuktu.
• B) Bu problemi çözmenin en kolay yolu budur.
• C) Yolda yürürken şarkı söyledi.
• D) Yolcu otobüsü tam saatinde kalktı.

Doğru cevap: B — İkinci cümlede "yol" bir işi yapmanın yöntemini, çözüm biçimini anlatır.

1. "Yol" hem gidilen güzergâh hem de yöntem anlamına gelir.
2. Cümlelerde hangisi bir çözüm biçiminden söz ediyor?
3. "Problemi çözmenin yolu" yöntem anlamındadır → B.