Okuduğunu Anlama

1. Aylin dedesinin arılarını anlatan yukarıdaki metni okudu. Metne göre dede balı yılın hangi ayında toplamaktadır?

• A) Mart ayında
• B) Haziran ayında
• C) Ağustos ayında
• D) Eylül ayında

Doğru cevap: D — Metnin dördüncü cümlesinde “Dedem balı her yıl eylül ayında kovanlardan toplar.” denmektedir. Öteki aylar metinde hiç geçmez.

1. Soru bir zaman soruyor; öyleyse metinde ay adı geçen cümleyi arayalım.
2. Dördüncü cümlede tek bir ay adı var: eylül.
3. Baharda çiçeklerin açtığı söylense de bal toplama zamanı bahar değildir.
4. Metin “eylül ayında toplar” dediği için doğru seçenek D’dir.

2. Dede kovanların yanına giderken üzerine kalın bir önlük geçirir, yüzüne tel maske takar. Metne göre dedenin bunları takmasının sebebi nedir?

• A) Köyde havanın çok soğuk olması
• B) Arıların kendisini sokmasını önlemek istemesi
• C) Balın üstüne toz konmasını engellemek istemesi
• D) Çiçeklerin zarar görmesini istememesi

Doğru cevap: B — Metnin son cümlesi “Böylece arılar onu sokmadan işini rahatça bitirir.” diyerek önlük ve maskenin ne işe yaradığını açıklar: arı sokmasından korunmak.

1. Önlük ve maskenin geçtiği cümleyi bulalım.
2. Hemen ardından gelen cümle “Böylece…” diye başlıyor; yani sonucu anlatıyor.
3. Bu cümlede arıların onu sokmadığı, işini rahat bitirdiği söyleniyor.
4. Öyleyse korunma sebebi arı sokmasıdır → doğru seçenek B’dir.

3. Öğretmen bu metni sınıf panosuna asacak ve üstüne bir başlık yazacaktır. Metnin tamamına uyan en uygun başlık hangisidir?

• A) Dedemin Arıları ve Balı
• B) Kayabaşı Köyünün Okulu
• C) Baharda Açan Çiçekler
• D) Eylül Ayında Hava

Doğru cevap: A — Metin baştan sona dedenin arılarını, arıların çalışmasını ve balın toplanmasını anlatır. Başlık metnin tamamını kapsamalıdır; çiçekler ve hava yalnızca birer ayrıntıdır.

1. Metin kimden ve neden söz ediyor? Dededen, onun kovanlarından ve baldan.
2. Köyün okulundan metinde hiç söz edilmiyor; bu başlık metne uymaz.
3. Çiçekler ve hava yalnızca birer cümlede geçen ayrıntıdır, başlık olamaz.
4. Metnin bütününü kapsayan başlık “Dedemin Arıları ve Balı”dır → cevap A.

4. Belgesel izleyen Ada, deniz kaplumbağalarını anlatan yukarıdaki metni de okudu. Metne göre anne kaplumbağa yumurtalarını nereye bırakmaktadır?

• A) Kumsaldaki sıcak kumun içine
• B) Denizin dibindeki kayaların arasına
• C) Kıyıdaki ağaçların kovuğuna
• D) Kumsalın yanındaki çalıların altına

Doğru cevap: A — Metnin ilk cümlesi “Deniz kaplumbağaları yumurtalarını kumsaldaki sıcak kuma bırakır.” der. İkinci cümlede annenin kumu kazıp yumurtaları gömdüğü de anlatılır.

1. Soru yer soruyor; metnin ilk cümlesine bakalım.
2. İlk cümlede yumurtaların kumsaldaki sıcak kuma bırakıldığı yazıyor.
3. İkinci cümle bunu doğruluyor: anne kumu kazıyor ve yumurtaları gömüyor.
4. Kaya, ağaç kovuğu ve çalı metinde geçmez → doğru seçenek A’dır.

5. Kumsala yakın bir otelin lambaları bütün gece açık bırakılmıştır. Metne göre bu durum yeni çıkan yavrular için niçin tehlikelidir?

• A) Yavrular denizi ay ışığına bakarak buldukları için yönlerini şaşırırlar.
• B) Yavrular kumun içinden hiç çıkamazlar.
• C) Yavrular gündüz yürüdükleri için sıcaktan etkilenirler.
• D) Anne kaplumbağa yavrularını taşımaktan vazgeçer.

Doğru cevap: A — Metinde yavruların ay ışığını izleyerek denize ilerlediği, parlak lambalar yandığında ise yönlerini şaşırdığı yazılıdır. Otelin lambaları da parlak ışık demektir.

1. Yavruların denizi nasıl bulduğunu bulalım: ay ışığını izleyerek.
2. Metinde parlak lambalar yanınca yavruların yönlerini şaşırdığı söyleniyor.
3. Otelin gece yanan lambaları da bu parlak ışıklardandır.
4. Öyleyse yavrular denizi bulamayıp yanlış yöne gider → cevap A.

6. Sınıfça metinle ilgili dört soru hazırlandı, ancak birinin cevabı metinde yoktu. Buna göre hangi sorunun cevabına metinden ulaşılamaz?

• A) Yumurtalar nereye bırakılır?
• B) Yavrular yaklaşık kaç ay sonra çıkar?
• C) Yavrular denize doğru neye bakarak ilerler?
• D) Bir kaplumbağa kaç yumurta bırakır?

Doğru cevap: D — Metinde yerin kum olduğu, sürenin yaklaşık iki ay olduğu ve yavruların ay ışığını izlediği yazılıdır. Ancak yumurta sayısıyla ilgili tek bir bilgi bile verilmemiştir.

1. A’nın cevabı ilk cümlededir: kumsaldaki sıcak kum.
2. B’nin cevabı üçüncü cümlededir: yaklaşık iki ay.
3. C’nin cevabı dördüncü cümlededir: ay ışığı.
4. Metinde hiçbir sayı verilmediği için yumurta sayısı öğrenilemez → cevap D.

7. Teras bahçesini anlatan metinde her sınıfın kendi saksılarına baktığı söyleniyor. Metne göre yazarın sınıfının saksılarında hangi bitkiler yetişmektedir?

• A) Domates ile biber
• B) Nane ile fesleğen
• C) Çilek ile salatalık
• D) Marul ile maydanoz

Doğru cevap: D — Metnin üçüncü cümlesinde “Bizim sınıfın saksılarında marul ile maydanoz yetişiyor.” denmektedir. Son cümlede toplanan marullardan da söz edilir.

1. Soruda “bizim sınıf” denen bölümü metinde arayalım.
2. Üçüncü cümlede marul ile maydanozun yetiştiği yazıyor.
3. Son cümlede marulların salatada kullanıldığı söylenerek bu bilgi doğrulanıyor.
4. Öteki bitkiler metinde hiç geçmez → doğru seçenek D’dir.

8. Bugünün nöbetçisi Çınar, sabah toprağı parmağıyla yokladı ve toprağı nemli buldu. Metindeki kurala göre Çınar bu durumda ne yapmalıdır?

• A) Saksılara iki bardak su vermelidir.
• B) Saksıları gölgeye taşımalıdır.
• C) Saksıları hiç sulamamalıdır.
• D) Saksıların toprağını değiştirmelidir.

Doğru cevap: C — Metinde sulama kuralı açıkça verilmiştir: “Toprak kuru ise bir bardak su verir, nemli ise hiç sulamaz.” Toprak nemli olduğuna göre sulama yapılmaz.

1. Sulama kuralının yazdığı cümleyi bulalım: beşinci cümle.
2. Kuralın iki durumu var: toprak kuru ise sulanır, nemli ise sulanmaz.
3. Çınar toprağı nemli bulmuştur, yani ikinci durum geçerlidir.
4. Öyleyse hiç su verilmez → doğru seçenek C’dir.

9. Umut sıraya oturduğunda yüzünün kızardığı metinde anlatılıyor. Metne bakıldığında Umut’un yüzünün kızarmasına yol açan durum hangisidir?

• A) Okula kadar koşarak gelmiş olması
• B) Kalemliğini evde unuttuğu için utanması
• C) Sınıfın havasının çok sıcak olması
• D) Bilge’nin ona kızgın bakması

Doğru cevap: B — Metinde önce kalemliğin unutulduğunun fark edildiği, hemen ardından yüzün kızardığı ve kimseye bir şey söylenemediği anlatılır. Bu, utanma duygusunu gösterir.

1. Yüzün kızardığı cümleden bir önceki cümleye bakalım.
2. Orada Umut’un kalemliğini unuttuğunu fark ettiği yazıyor.
3. Aynı cümlede kimseye bir şey söyleyemediği de belirtiliyor; bu utanmanın işaretidir.
4. Koşma, sıcak hava ve kızgın bakış metinde geçmez → cevap B.

10. Bu metni okuyan bir öğrenci, yazarın bize asıl ne anlatmak istediğini düşünmüştür. Metnin okuyucuya verdiği ileti aşağıdakilerden hangisidir?

• A) Sabahları erken kalkmak gerekir.
• B) Kalemlik çok pahalı bir okul eşyasıdır.
• C) Arkadaşın zor anında sessizce yardım etmesi çok değerlidir.
• D) Derslerde yazı yazmak için kalem kullanılır.

Doğru cevap: C — Metnin can alıcı bölümü Bilge’nin sessizce kalemini uzatmasıdır. Umut’un akşam çantasına iki kalem koyarken Bilge’yi düşünmesi de bu yardımın ne kadar değerli olduğunu gösterir.

1. Metinde asıl olay nedir? Umut’un zor duruma düşmesi ve Bilge’nin ona yardım etmesi.
2. Erken kalkmak, kalemliğin fiyatı ve kalemin ne işe yaradığı metnin konusu değildir.
3. Son cümlede Umut, kalem koyarken Bilge’yi düşünüyor; yardım onda iz bırakmış.
4. Öyleyse ileti arkadaşın yardımının değeriyle ilgilidir → cevap C.